Poradnik bibliograficzny. John ronald reuel tolkien (1892- 1973) Życie I twórczość



Pobieranie 407.21 Kb.
Strona1/4
Data05.05.2016
Rozmiar407.21 Kb.
  1   2   3   4
Uniwersytet Warszawski

Wydział Historyczny

Instytut Informacji Naukowej i Studiów Bibliologicznych

Beata Dąbrowska

Numer albumu: 228891

PORADNIK BIBLIOGRAFICZNY.

JOHN RONALD REUEL TOLKIEN (1892- 1973)

Życie i twórczość

Praca licencjacka

na kierunku Informacja naukowa i bibliotekoznawstwo

Praca wykonana pod kierunkiem

Dr Marianny Banackiej

Instytut Informacji Naukowej i Studiów Bibliologicznych


Warszawa ……..




Oświadczenie kierującego pracą
Oświadczam, że niniejsza praca została przygotowana pod moim kierunkiem i stwierdzam, że spełnia ona warunki przedstawienia jej w postępowaniu o nadanie tytułu zawodowego

Data Podpis kierującego pracą



Oświadczenie autora pracy

Świadom odpowiedzialności prawnej oświadczam, że niniejsza praca licencjacka została napisana przeze mnie samodzielnie i nie zawiera treści uzyskanych w sposób niezgodny z obowiązującymi przepisami.


Oświadczam również, że przedstawiona praca nie była wcześniej przedmiotem procedur związanych z uzyskaniem tytułu zawodowego w wyższej uczelni.
Oświadczam ponadto, że niniejsza wersja pracy jest identyczna z załączoną wersją elektroniczną.

Data Podpis autora pracy.


Streszczenie
Niniejsza praca jest próbą przybliżenia dorobku twórczego angielskiego pisarza J.R. R. Tolkiena. Niniejszy tekst ukazuje ewentualnemu czytelnikowi jego książki, prace i artykuły, które przez szereg minionych lat doczekały się przekładu na język polski. W pracy tej można znaleźć krótkie opisy, które uświadamiają czytelnikom jak wielką popularność zdobyła proza Tolkiena w naszym kraju. Tekst ten jest poradnikiem bibliograficznym o charakterze bibliografii podmiotowo-przedmiotowej z ograniczonym zakresem terytorialnym do Polski oraz chronologicznym lat 1960 - 2004. Na tematy związane z wykreowanym przez profesora Tolkiena Śródziemia pisze się dziesiątki artykułów, wierszy i esejów. Krótkie adnotacje mają charakter wstępu i zachęty do zagłębienia się w świat magii Tolkiena.


Słowa kluczowe

Tolkien, poradnik, bibliografia, życie, twórczość, opis, adnotacja, książka, artykuł, Śródziemie.




Dziedzina pracy

15400 Bibliotekoznawstwo

SPIS TREŚCI


WSTĘP 5

7


1. Biografia J.R.R. Tolkiena 7

2. Recepcja J.R.R. Tolkiena w Polsce 10



PORADNIK BIBLIOGRAFICZNY 15

1. KSIĄŻKI J.R.R. TOLKIENA (WYDANIA RÓŻNE) 16

2. FRAGMENTY UTWORÓW 29

2. Liść Drobniaka. / J.R.R. Tolkien; tłum. Józef Brodzki // „Życie i Myśl”. - 1994 nr 4 29

3. Mythopoeia. / J.R.R. Tolkien, tłum. Agnieszka i Jakub Z. Lichańscy. // „ Gnosis”. - nr 7 . - (1995) s. 37–39. 29

4. Listy gwiazdkowe: ( 1925, 1933, 1935, 1939- list ostatni). / J.R.R. Tolkien; tłum. Hanna Truba, Piotr Paszkiewicz // „ Ład” . - 1982 nr 38 s. 6 29

5. O Tuorze i jego przybyciu do Gondolinu. / J.R.R. Tolkien; tłum. Paulina Braiter // „ Nowa Fantastyka” . - 1994 nr 9 s. 3-16 29

6. Silmarillion. / J.R.R. Tolkien; tłum. Maria Skibniewska // „ Radar” . - 1984 nr 51 / 52 29

7. Opowieść o Tinúviel. / J.R.R. Tolkien; tłum. Magda i Tomasz Merta // „Nowa Fantastyka” . - 1995 nr 9 s. 3-16, 25-26 29

8. Turambar i Foalókë. / J.R.R. Tolkien; tłum. Magda Pietrzak-Merta // „Nowa Fantastyka” . - 1996 nr 9 s. 3-16 i 10 29

3. ARTYKUŁY O PROZIE 30

3.1 CZASOPISMA 30

3.2 ARTYKUŁY W KSIĄŻKACH 58

4. BIOGRAFIE, KSIĄZKI O PROFESORZE TOLKIENIE 64

5. KSIĄŻKI O FILMIE 74

6.SŁOWNIKI, ENCYKLOPEDIE, BESTIARIUSZE 76

7. MAPY 78

8. RECENZJE 79

9. FANZINY 84

10. INNE (NAŚLADOWCY, KOMIKS, STRONY INTERNETOWE, 85

10.1NAŚLADOWCY, KONTYNUACJE 85

10.2. KOMIKS 88

10.3. STRONY INTERNETOWE 88


WYKAZ CZASOPISM 89

INDEKS AUTORÓW, TŁUMACZY, RECENZENTÓW 90

(numer rozdziału
- pozycja w rozdziale) 90

INDEKS TYTUŁÓW 94

INDEKS CHRONOLOGICZNY 99


    WSTĘP

Poradnik bibliograficzny „J.R.R. Tolkien (1982-1973). Życie i twórczość.” jest próbą prezentacji piśmiennictwa, opublikowanego w Polsce, na wyżej wymieniony temat. Podejmując trud opracowania niniejszego zestawienia kierowałam się chęcią przyjścia z pomocą tym wszystkim, których interesuje problematyka recepcji Tolkiena w Polsce. Praca ta jest także wynikiem moich zainteresowań twórczością J.R.R. Tolkiena. Poradnik bibliograficzny w takiej formie jest chyba pierwszym sposobem zaprezentowania twórczości Tolkiena, bo wiele jest bibliografii stworzonych przez wielbicieli i badaczy twórczości i życia Profesora. Wspomnę tu o najważniejszej, stworzonej przez prof. Jakuba Z. Lichańskiego i opublikowanej w zbiorze esejów „J.R.R. Tolkien. Recepcja Polska” 1996 roku , i która znajduje się na stronie internetowej www.bilp.uw.edu.pl

Poradnik ten obejmuje opisy , wraz z adnotacjami, książek, artykułów z czasopism, artykułów z książek, wycinków z czasopism, które ukazały się w Polsce w latach 1960-2004. Ograniczyłam się do opisów wydawnictw ogólnodostępnych, pomijając wydawnictwa klubowe, o których wspomnę w rozdziale: „ Recepcja Tolkiena w Polsce”.

Poradnik ma charakter bibliografii podmiotowo-przedmiotowej z ograniczonym zakresem terytorialnym do Polski.

Opracowanie składa się z bibliografii książek samego Tolkiena wydanych w Polsce (zaznaczam liczbę wydań, do których udało mi się dotrzeć), bibliografii artykułów z czasopism i książek, biografii i opracowań twórczości (są to zarówno wydania polskie jak i tłumaczenia wydań obcojęzycznych), recenzje na temat książek Tolkiena, opisów książek na temat filmu ( pominęłam tu artykuły na temat ekranizacji „Władcy Pierścieni”).

W osobnym rozdziale wymieniłam wydawnictwa opracowywane przez kluby fantastyki działające w kraju. Część z tych wydawnictw zakończyła już swoją działalność, a część jest wydawana nadal. Podaję w tym rozdziale ich adresy kontaktowe: pocztowe oraz internetowe.

Bibliografia jest podzielona na działy, ułożona w porządku alfabetycznym, według nazwisk autorów. Zawiera indeks autorski i tytułowy zamieszczonych prac z podaniem numerów pozycji w bibliografii, pod którymi opisy tych prac znajdują się

a także indeks chronologiczny, zaczynając od wydawnictw z roku 1960 kończąc na 2004 roku.
Opisy są sporządzone według normy PN – 82 N – 01152 – 01 – drugiego stopnia z adnotacjami.


WPROWADZENIE

1. Biografia J.R.R. Tolkiena


John Ronald Reuel Tolkien urodził się 3 stycznia 1892 roku w Bloemfontein w Afryce Południowej, jako pierworodny syn Arthura Tolkiena i Mabel z Suffieldów. „Niedługo po tym, jak skończył trzy lata, jego matka powróciła do Anglii, zabierając ze sobą Johna i młodszego syna, Hilary’ego. Tolkien nie zapamiętał nic ze swego życia w Afryce Południowej, z wyjątkiem paru słów w afrikaans i niewyraźnego wspomnienia nagiego, pylistego krajobrazu. Jego ojciec, który nie mógł porzucić pracy na stanowisku dyrektora oddziału Banku Afrykańskiego w Bloemfontein, pozostał w Afryce z zamiarem dołączenia do żony i dzieci w Anglii tak szybko, jak to tylko możliwe. Tolkien pamięta, jak ojciec malował litery „A.R. Tolkien” na rodzinnym kufrze na krótko przed ich wyjazdem. Widział go wtedy po raz ostatni i było to jedyne żywe wspomnienie, jakie o nim zachował. Parę miesięcy po tym, jak matka z dziećmi wyruszyła do Anglii, Arthur Tolkien zapadł na ostry gościec stawowy i był zmuszony odłożyć swój wyjazd do ojczyzny. W styczniu 1896 roku wciąż jeszcze niedomagał, i Mabel Tolkien postanowiła powrócić do Afryki Południowej, aby go pielęgnować.”1 „Po śmierci męża Mabel Tolkien czekały trudne decyzje. Nie mogła wraz z synami zamieszkać na stałe w zatłoczonej podmiejskiej willi swych rodziców, lecz jej własne środki finansowe z trudem wystarczyłyby na utrzymanie samodzielnego domu. Jej mąż zgromadził jedynie skromny kapitał, który mógł przynieść dochód nie wyższy niż trzydzieści szylingów tygodniowo, a więc zbyt mało nawet na podstawowe utrzymanie jej i obu chłopców. Zaczęła przeglądać ogłoszenia i latem 1896 roku znalazła odpowiednie i wystarczająco tanie miejsce, gdzie mogła wraz z dziećmi prowadzić niezależne życie. Ich nowy dom był ceglanym „bliźniakiem” w wiosce Sarehole, oddalonej mniej więcej o milę od południowych obrzeż Birminghamu.”2

Gdy młody Tolkien miał 8 lat jego matka zmieniła wiarę. „Od tego czasu pozostał już na zawsze zdeklarowanym katolikiem, co wywarło głęboki wpływ na całe jego życie. Świadomość, że choć katolicyzm nie był wiarą jego ojca, ale był wiarą ojców jego ojca, rozpaliła i ożywiła w nim miłość do średniowiecza.”3. „Pod koniec1900 roku rodzina musiała wyprowadzić się z domku, gdzie przeżyli tak szczęśliwe cztery lata, i zamieszkać w wynajętym domu w Moseley, bliżej centrum miasta.”4 Po krótkim czasie nowa przeprowadzka. „Czas spędzony przez Tolkiena w King’s Heath był także krótki. Na początku 1902 roku rodzina przeniosła się do Edgbaston, do domu nieco tylko lepszego od budynków w slumsach,. Jedynym pocieszeniem była bliskość kościoła oratorianów, wspólnoty założonej tu ponad pięćdziesiąt lat wcześniej przez Johna Henry’ego Newmana. Była to pociech tym większa, że Mabel Tolkien odkryła w swoim nowym proboszczu, ojcu Morganie, nieocenionego przyjaciela i rozumiejącego kapłana. Ojciec Francis Xavier Morgan miał też odegrać kluczową rolę w życiu Tolkiena.”5 14 listopada 1904 roku umiera matka Tolkiena. Poza rodziną, Tolkienem i jego bratem opiekuje się ojciec Morgan. W 1908 roku młody John spotyka Edith Bratt. Po kilku spotkaniach zrywa znajomość. Jest to wpływ ojca Morgana, który wściekły na Tolkiena za zaniedbania w nauce i oszustwa , przenosi go do nowej kwatery. W 1910 roku Tolkien otrzymuje stypendium w Oxfordzie, a już „w 1911 debiutuje wierszem The Battle of the Eastern Fields.6 Na jesieni rozpoczyna studia na Oxfordzie. Dwa lata później odnowił znajomość z Edith, zaręcza się z nią w styczniu 1914 roku. Rok później, w czerwcu, udaje mu się skończyć studia. Zaciąga się do wojska, jako specjalista w sygnalizacji wojskowej. 22 marca 1916 roku bierze ślub z Edith, by 3 miesiące później zostać wysłanym do Francji nad Sommę. W wyniku zapadnięcia na gorączkę okopową zostaje wysłany do Anglii. Podczas dochodzenia do zdrowia zaczyna pisać zaczątki The Boook of Last Tales, która to książka dała początek „Silmarillionowi”. W tym też czasie, w roku 1917 przychodzi na świat jego pierwszy syn John Francis Reuel. Po awansie na porucznika zostaje zdemobilizowany i wraca z rodziną do Oxfordu. W 1919 rozpoczyna pracę nauczyciela akademickiego. Rok później „przenosi się do Leeds, gdzie w tamtejszym uniwersytecie podejmuje pracę jako wykładowca języka angielskiego.”7 W tym roku rodzi się drugi syn, Michael Hilary Reuel.

„Wkrótce po tym jak Tolkien zaczął pierwsze próbne szkice tego co miało później stać się Silmarillionem, a na długo zanim zaczął w ogóle myśleć o hobbitach, zabawiał siebie i swoje dzieci, przemieniając się raz do roku w Świętego Mikołaja. Był równie utalentowanym rysownikiem, co gawędziarzem i używał obu tych darów w każde Boże Narodzenie, tworząc coś co ostatecznie przybrało kształt Listow od Świętego Mikołaja. Pierwszy list powstał w 1920 roku, kiedy John miał trzy lata.”8 A „w każde kolejne Boże Narodzenie, w miarę jak John rósł i rodziły się następne dzieci, listy Świętego Mikołaja stawały się bardziej wyszukane i fantazyjne.”9

W 1922 roku „wspólnie z E. V. Gordonem rozpoczyna pracę nad wydaniem Sir Gawain and the Green Knight.10. Dwa lata później Tolkien zostaje profesorem języka angielskiego w Leeds. W tym samym roku przychodzi na świat jego trzeci syn – Christopher Rewel, „ukazuje się Sir Gawain. W lecie Tolkien zostaje wybrany na profesora języka staroangielskiego w Oxfordzie.”11 W 1927 roku na świat przychodzi czwarte dziecko Edith i Johna – Priscilla. Trzy lata później zaczyna pracę nad Hobbitem , która trwa aż do 1936 roku, w którym to roku zostaje też „wygłoszony wykład Beowulf: the Monster and the Critics.”12 W międzyczasie zawiązują się Inklingowie, grupa której członkami poza Tolkienem i Lewisem są „brat Lewisa, major Warren Hamilton Lewis, Owen Barfield, Charles Williams, Lord David Cecil, Nevill Coghill, Hugo Dyson, Dr Humphrey Havard, Dorothy Sayers oraz Christopher Tolkien.”13

„21 września 1937 roku zostaje opublikowany Hobbit, Tolkien rozpoczyna pracę nad Władcą Pierścieni.”14 Od tego czasu następuje wzrost publikacji i wykładów J.R.R. Tolkiena. Rok po roku powstają kolejne książki, opowiadania, wykłady Profesora Tolkiena, są dodruki kolejne wydania jego pierwszej Książki, czyli Hobbita. Ukazuje się Liść, dzieło NIggle”a, On Fairy – Stories, pojawiają się pierwsze tłumaczenia Hobbita, ukazuje się Rudy Dżil i jego pies. W 1949 roku kończy pracę nad Władcą Pierścieni. W latach 1954 - 55 ukazuje się kolejno w trzech tomach wydawnictwie Allen and Unwin.

Cztery lata później Tolkien przechodzi na emeryturę. Kilka lat później następuje początek „kultu” Tolkiena, głównie w Stanach Zjednoczonych. Autor wydaje Przygody Toma Bombadila, Kowala z Podlesia Większego. W 1960 roku w Polsce zostaje wydany Hobbit, w 1961-63 Władca Pierścieni.

Rok 1968 to „przeprowadzka Tolkienów do Poole, niedaleko Bournemouth.”15Po kilku latach, 29 listopada 1971 umiera Edith Tolkien. Tolkien powraca do Oxfordu. Otrzymuje doktorat honoris causa Uniwersytetu w Oxfordzie oraz otrzymuje komandorię Orderu Imperium Brytyjskiego.

John Ronald Reuel Tolkien zmarł 2 września 1973 roku , w Bournemouth. Został pochowany wraz z żoną w Oxfordzie. Na płycie nagrobnej, obok ich imion są też wyryte imiona „Beren i Luthien”.



2. Recepcja J.R.R. Tolkiena w Polsce

Mityczny świat stworzony przez Tolkiena przyciągnął do siebie wielu fanów, wręcz wyznawców kultury elfów, hobbitów i krasnoludów. „Ktoś bardzo skrupulatny obliczył, że Tolkien pozostawił po sobie ponad dwieście najróżniejszych publikacji – 37 książek, 63 artykułów i 121 przekładów i opracowań tekstów napisanych w dawno wymarłych językach. Niewielką tylko część stanowią teksty, które utrwaliły sławę Tolkiena jako twórcy baśni – przeważają publikacje o charakterze naukowym.”16 Nie wszystkie te teksty zostały przetłumaczone na język polski, wiele z nich czeka na tłumacza, wydawcę lecz każdy z nich - te polskie czy angielskie artykuły napisane w języku szwedzkim, rozprawki o Tolkienie w języku niemieckim i wiele, wiele innych – wszystkie są szczegółowo badane i omawiane przez grupy ludzi zwących się Tolkienistami. Ruch fanowski powstały wokół twórczości J.R.R. Tolkiena rozrósł się do niewyobrażalnych rozmiarów. Nie ma chyba kraju, w którym nie powstałby jakiś klub miłośników twórczości Tolkiena.

„Twórczość pisarska Tolkiena ujawnia marzenie, które dzięki swej podstawowej konstrukcji opartej na obrazach związanych z czterema żywiołami jest tożsame z marzeniem wszystkich ludzi. Stąd nasza łatwość w odbiorze świata jego książek.”17 Odbiór książek Profesora ułatwiają dwie pozycje fonograficzne. „To przecież zgodnie z ideą Tolkiena - jego pieśni, jego opowieści powinny być przekazywane w bezpośrednim kontakcie narrator – słuchacze. W roku 1967, równocześnie z publikacją śpiewnika The Road Goes Ever On: A Song Cycle, wydano płytę Poems and Songs Of Middle Earth. Obok wykonawcy pojawił się tu i sam Profesor, czytający niektóre ze swych wierszy. W 1975 roku opublikowano podwójny album płytowy, przedstawiający archiwalne ( z 1952 roku) nagrania Tolkiena czytającego ( a także śpiewającego!) fragmenty Hobbita i Władcy Pierścieni.18 W książce Michała Błażejewskiego J.R.R. Tolkien – powiernik pieśni szczególnie przyciąga uwagę jedno stwierdzenie: „ na początku było słowo…” Tak też można patrzeć na Tolkienowski fenomen tworzenia literackiej rzeczywistości. Na początku było słowo, język , zabawa w wymyślanie nowych wyrazów, budowanie z nich nowych języków, które mogłyby służyć do układania niezwykłych opowieści. Zaczęło się rzeczywiście od zabaw z przyjaciółmi, od „prywatnych” tajemnych języków i słów, od układania trudnych do rozszyfrowania przez postronnych wierszyków.”19 Oto słowo, przedmiot, którym Tolkien, pewnym jest, kochał się bawić, stało się kluczem do współczesnej literatury fantastycznej. Począwszy od słowa poprzez pojedyncze frazy powstały tajemny i fascynujące nas do tej pory języki. Języki, którymi posługiwały się nowe, całkiem nieznane istoty. Istoty, które zamieszkiwały nowe miasta, nieznane regiony północy, wschodu, dziwne krainy Rodanu, Ithilien czy Śródziemia.

Słowo, które było na początku urosło do rozmiarów Świata. Świata, który nawet po śmierci jego twórcy rozwija się i tworzy coraz to nowe elementy. Naśladowcy i fani Tolkiena zrzeszeni w klubach fantastyki spisują słowniki języków Śródziemia, tworzą mary, grafiki, eseje itp. Można ich odnaleźć „ poprzez najróżniejsze kluby i stowarzyszenia – sam Tolkien jest przykładem tego, że i w klubach mogą się dziać interesujące rzeczy. Kluby te mają charakter spontanicznej zabawy i pozbawione są tej administracyjno-formalistycznej otoczki, która dusi każdy pomysł już w zarodku i przykłada nadmierne znaczenie do funkcji, składek, sprawozdań i tego typu rzeczy. Dobry klub ma w sobie coś z natury hobbickiej (solidność i zaradność), wzbogaconej o pewne elementy elfickie (fantazja i spontaniczność). Życie klubowe „tolkienistów” rozpoczęło się bardzo wcześnie – nikt chyba nie pamięta, kto był pierwszy. Prawdopodobnie w każdym zakątku ziemi są takie stowarzyszenia przyjaciół Tolkiena i jego bohaterów. Najszacowniejszym jest The Tolkien Society założone w 1969 roku, którego członkiem był sam Tolkien. Bardzo cenione są publikacje klubowe: biuletyn Amon Hen, półrocznik Mallorn, biuletyn sekcji językowej Quettar.20 „Na drugiej półkuli jest The American Tolkien Society, działające od 1974 roku. Wydają m. in. Minas Tirith Evening-Star. Oprócz tego wnoszą do ruchu fanowskiego pewien charakterystyczny dla Ameryki rys – proponują miłośników Tolkiena całą masę klubowych gadżetów: czapek, koszulek, toreb, znaczków.21

W Polsce „nie zawsze pomysły „skrzyknięcia się” tolkienistów kończyły się sukcesem- wystarczy przypomnieć inicjatywę powołania Fan-Klubu im. J.R.R. Tolkiena, której patronował miesięcznik Radar i Polskie Stowarzyszenie Fantastyki. Mamy jednak i my coś interesującego. Sekcja Tolkienowska Śląskiego Klubu Fantastyki w Katowicach, opublikowała w 1984 roku pierwszy numer Gwaihira, biuletynu sekcji. Do roku 1986 ukazały się tylko cztery numery, ale sztafetę przejął potem coraz bardziej regularny miesięcznik Gwaihirzę. Obok niego ukazuję się anglojęzyczna mutacja Little Gwaihir i Wiadomości Bucklandu, stały i dość regularny biuletyn spraw bieżących.22

Wydawnictwa klubowe, inaczej fanziny, wydawane w Polsce przeżywały od czasu powstania ruchu fanowskiego swoistego rodzaju wzloty i upadki. Tak, jak największe stowarzyszenie miłośników prozy Profesora Towarzystwo Hobbityczne, większość z nich ukazywała się krótką chwilę. Co prawda zdarzały się przypadki kilkuletniego ukazywania się fanowskich periodyków, jednak większość z nich ilość swoich numerów zawieszała po kilku zaledwie publikacjach. Do najbardziej poczytnych i szeroko rozpowszechnionych można zaliczyć: Dragon Helm – Klubu Fantastyki Angmar, Śródziemie - Towarzystwa Hobbitycznego czy Vingilote – Bractwa Uczonych Królewskiego Miasta Annuminas. W obecnej chwili wydawane są w większej ilości pisma internetowe, chociaż niektóre z nich mają swoje odzwierciedlenie w postaci słowa drukowanego. Takim pismem jest Simbelmyne czy Aiglos ŚKF-u, które regularnie i rzeczowo dostarczają nam coraz to nowszych i bardziej wyrafinowanych kąsków ze świata Tolkiena.

Ruch fanowski, to nie tylko kluby, chociaż te są protoplastami i inicjatorami różnych innych działań na polu tolkienizmu. Dziesiątki stron internetowych, których słowem kluczowym jest „Tolkien”, wprowadzają nas w świat wyszukanych i oryginalnych prób interpretacji i naśladownictwa twórczości Profesora. Wielu ludzi, tych zrzeszonych w klubach jak i samotnych wyznawców Śródziemia tworzą strony poświęcone Tolkienowi i jego twórczości, dodając do tego własne interpretacje, opracowania, recenzje czy ilustracje. Szczególny rozkwit tego można zaobserwować właśnie teraz, gdy film Władca Pierścieni Petera Jacksona odniósł tak oszałamiający sukces. Film spopularyzował Władcę Pierścieni, ale nie tylko, zachęcił wielu młodych ludzi do szukania i czytania czegoś więcej o Śródziemiu. Spowodował, że wielu z nich sięgnęło po Silmarillion, Hobbita, Niedokończone opowieści

To film sprawił, że ludzie zapragnęli sielskości hobbickich smajali, magii elfickich dworów, tajemnic i przygód dalekich wypraw. I na to znalazły się odpowiedzi. Niegdyś nieliczne imprezy poświęcone Tolkienowi, teraz zapraszają każdego lata do uczestnictwa spotkaniach, dyskusjach i odtwarzaniu zwyczajów Ludów Śródziemia. „Przed” filmem konwenty fantastyki oferowały tylko panele tolkienowskie, jako część większej imprezy. W tej chwili organizowane są seminaria i konwenty poświęcone prozie Tolkiena.












  1. PORADNIK BIBLIOGRAFICZNY

1. KSIĄŻKI J.R.R. TOLKIENA (WYDANIA RÓŻNE)

1. Hobbit czyli tam i z powrotem

Hobbit czyli tam i z powrotem./ John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Maria Skibniewska, wiersze przeł. Włodzimierz Lewik. – Warszawa: Iskry, 1960

Hobbit czyli tam i z powrotem./ John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Maria Skibniewska, wiersze przeł. Włodzimierz Lewik. - Wyd. 2. - Warszawa: Iskry, 1985

Hobbit czyli tam i z powrotem./ John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Maria Skibniewska, wiersze przeł. Włodzimierz Lewik.- Wyd. 3.- Warszawa: Iskry, 1988

Hobbit czyli tam i z powrotem./ John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Maria Skibniewska, wiersze przeł. Włodzimierz Lewik. - Wyd. 4. - Warszawa: Iskry, 1991

Hobbit czyli tam i z powrotem./ John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Maria Skibniewska, wiersze przeł. Włodzimierz Lewik. - Wyd. 5, dodr. 1. - Warszawa: Iskry, 1996

Hobbit czyli tam i z powrotem./ John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Maria Skibniewska, wiersze przeł. Włodzimierz Lewik. - Wyd. 5, dodr. 2. - Warszawa: Iskry, 1997

Hobbit czyli tam i z powrotem./ John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Maria Skibniewska, wiersze przeł. Włodzimierz Lewik. - Wyd. 6. - Warszawa: Iskry, 1997

Hobbit czyli tam i z powrotem./ John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Maria Skibniewska, wiersze przeł. Włodzimierz Lewik. - Wyd. 7. - Warszawa: Iskry, 1997

Hobbit czyli tam i z powrotem./ John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Maria Skibniewska, wiersze przeł. Włodzimierz Lewik. - Wyd. 8. - Warszawa: Iskry,1998

Hobbit czyli tam i z powrotem./ John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Maria Skibniewska, wiersze przeł. Włodzimierz Lewik. - Wyd. 9. - Warszawa: Iskry,1998

Hobbit czyli tam i z powrotem./ John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Maria Skibniewska, wiersze przeł. Włodzimierz Lewik. - Wyd. 10. - Warszawa: Iskry, 1999

Hobbit czyli tam i z powrotem./ John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Maria Skibniewska, wiersze przeł. Włodzimierz Lewik. - Wyd. 13. - Warszawa: Iskry, 2001

Hobbit czyli tam i z powrotem./ John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Maria Skibniewska, wiersze przeł. Włodzimierz Lewik. - Wyd. 14. – Warszawa: Iskry, 2004

Hobbit albo tam i z powrotem

Hobbit albo tam i z powrotem. / John Ronald Reuel Tolkien; przeł. Paulina Braiter; il. Alan Lee. - Mysiadło: Atlantis-Rubikon, 1997

Hobbit albo tam i z powrotem. / John Ronald Reuel Tolkien; przekł. Paulina Braiter; il. Alan Lee. - Warszawa: Amber,2000

Hobbit czyli tam i z powrotem

Hobbit czyli tam i z powrotem. / John Ronald Reuel Tolkien; przeł. Andrzej Polkowski.- Warszawa: Libros, 2002

Pierwszy przekład „Hobbita” ukazał się w Polsce w 1960 roku, jako czwarty na świecie. „Hobbit” był opowieścią pisaną dla dzieci Tolkiena, która to opowieść wywędrowała z pokoju dziecięcego i ukazała się drukiem 1937 roku. Przedstawione są w niej losy i przygody małego hobbita, Bilbo Bagginsa, i krasnoludów. Bohaterowie wspólnie przemierzają Śródziemie, aby wykraść skarb strzeżony przez smoka Smauga. Bilbo, lubiący spokój i dobre jedzenie, musi zamienić się w sprytnego włamywacza. Dzięki temu przeżyje wiele niezapomnianych przygód i zyska nowych przyjaciół. Obecnie jest to lektura szkolna.

2. Władca Pierścieni

Władca Pierścieni / John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Maria Skibniewska; t. 1-2 wiersze tłum. Włodzimierz Lewik, w t. 3 - Andrzej Nowicki . -Warszawa: Czytelnik, 1961- 1963

Władca Pierścieni / John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Maria Skibniewska; wiersze tłum. Włodzimierz Lewik . - Wyd. 2. -Warszawa: Czytelnik, 1981

Władca Pierścieni / John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Maria Skibniewska; wiersze przeł. Włodzimierz Lewik. - Wyd. 3. - Warszawa ,Poznań: Czytelnik/CIA- Books/SVARO, 1990

Władca Pierścieni / John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Maria Skibniewska; wiersze przeł. Włodzimierz Lewik ; il. Alan Lee. - Warszawa: Atlantis, 1992

Władca Pierścieni / John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Maria Skibniewska; wiersze przeł. Włodzimierz Lewik ; il. Alan Lee. - Wyd. 2. - Warszawa: Atlantis, 1997

Władca Pierścieni / John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Maria Skibniewska; wiersze przeł. Włodzimierz Lewik, Andrzej Nowicki, Tadeusz Andrzej Olszański, Maria Skibniewska. - Warszawa: Muza EMPiK , 1996

Władca Pierścieni /John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Maria Skibniewska; wiersze przeł. Włodzimierz Lewik, Andrzej Nowicki, Tadeusz Andrzej Olszański, Maria Skibniewska. - Warszawa: Muza EMPiK , 2003


Władca Pierścieni / John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Maria Skibniewska; wiersze przeł. Włodzimierz Lewik, Andrzej Nowicki, Tadeusz Andrzej Olszański, Maria Skibniewska. - Warszawa: Muza EMPiK , 2004

Władca Pierścieni / John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Jerzy Łoziński. - Poznań: Zysk S-ka. Wydaw.,1996-1997

Władca Pierścieni / John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Jerzy Łoziński. - Poznań: Zysk S-ka. Wydaw., 2001

Władca Pierścieni / John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Jerzy Łoziński. - Libros, 2002

Władca Pierścieni / John John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Cezary i Maria Frąc . - Warszawa: Amber, 2001

Władca Pierścieni / John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Cezary i Maria Frąc . - Warszawa: Amber, 2003

Po raz pierwszy wydany w Polsce w latach 1961-63, w tłumaczeniu Marii Skibniewskiej, w latach 90-tych pojawiają się kolejne tłumaczenia. Historia opowiedziana we „Władcy Pierścieni” rozpoczyna się w sześćdziesiąt lat po tym jak Bilbo wrócił z przygody opisanej w „Hobbicie”. Dowiadujemy się, że pierścień, który posiada, jest Jedynym Pierścieniem, Pierścieniem Rządzącym - przyczyną rozgrywających się na świecie wydarzeń. Pierścień ten musi opuścić Sire. Zadania tego podejmuje się Frodo, bratanek Bilba. Dołączają do niego Sam, Merry i Pippin. Muszą stawić czoło siłom Ciemności, Czarnym Jeźdźcom. W trudnym zadaniu pomagają im przedstawiciele innych ras Śródziemna, ludzie: Aragon, Boromir, elf: Legolas, krasnolud: Gimli. Mentorem i przewodnikiem wyprawy jest czarodziej Gandalf. Tak formuje się Drużyna, której celem stanie się zniszczenie Pierścienia, aby to zrobić muszą dotrzeć do Ognistej Góry w Mordorze. Opowiedziane są koleje ich trudnej drogi, drogi pełnej przeciwieństw, niespodzianek, cierpienia, drogi, której celem jest ocalenie Śródziemia.

3. Rudy Dżil i jego pies

Rudy Dżil i jego pies. / John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Maria Skibniewska. - Warszawa: Iskry, 1962

Rudy Dżil i jego pies. / John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Maria Skibniewska. - Wyd. 2. – Warszawa: Iskry, 1965,

Rudy Dżil i jego pies. / John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Maria Skibniewska. - Warszawa: Amber, 1997 

Utwór z pogranicza powiastki filozoficznej i baśni. Rudy Dżil to osadzona w baśniowo-historycznych realiach wczesnośredniowiecznej Anglii, historia sprytnego i zuchwałego wieśniaka, który pokonał i oswoił smoka.

4. Rudy Dżil i jego pies. Kowal z Podlesia Większego.

Rudy Dżil i jego pies. Kowal z Podlesia Większego. / John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Maria Skibniewska. - Warszawa: Iskry, 1980

Rudy Dżil i jego pies. Kowal z Podlesia Większego. / John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Maria Skibniewska. – Wyd. 2. - Warszawa: Iskry, 1989

W tym wydaniu obok „Rudego Dżila i jego psa” znajduje się „Kowal z Podlesia Większego”. Utwór ten ma charakter moralitetu. Przedstawia dzieje człowieka obdarowanego w dzieciństwie Czarodziejską Gwiazdą, odbywającego wspaniałe wędrówki do Krainy Czarów. Znajdujemy tu subtelny humor z elementami groteski, atmosferę baśniowej fantastyki. Jest to opowieść o tym, że nie wszystko musi być proste i jasne.

5. Kowal z Podlesia Większego

Kowal z Podlesia Większego. / John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Maria Skibniewska. - Warszawa: Amber, 1997

6. Tolkien dzieciom

Tolkien dzieciom. / John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Maria Skibniewska, Agnieszka Kreczmar. - Warszawa: Iskry, 1994

Książka ta zawiera w sobie takie opowiadania jak: „Rudy Dżil i jego pies”, „Kowal z Podlesia Większego”, „ Przygody Toma Bombadila”. ”Przygody Toma Bombadila” to zbiór wierszy, z których część możemy znaleźć we „Władcy Pierścieni”. Wiersze te przedstawiają Toma Bombadila, legendy o nim przechowywane przez Hobbistów. Wiersze opisują wypadki z końca III Ery, rozszerzenie horyzontów mieszkańców Shire , dzięki kontaktom z elfami i ludźmi. Zbiór ten jest kolejnym, w nowej formie, wydaniem utworów dla dzieci.

7. Silmarillion

Silmarillion. / John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Maria Skibniewska. - Warszawa: Czytelnik, 1985

Silmarillion. / John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Maria Skibniewska. - Warszawa: Czytelnik, 1990

Silmarillion. / John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Maria Skibniewska. - Warszawa: Amber,1996

Silmarillion. / John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Maria Skibniewska. - Warszawa: Amber,1998

Silmarillion. / John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Maria Skibniewska. - Warszawa: Amber, 2003

Silmarillion. / John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Maria Skibniewska. - Warszawa: Amber, 2004

Silmarillion. / John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Maria Skibniewska. - Warszawa: Atlantis 1998

Wydana po śmierci Tolkiena historia Śródziemia od jego początków, uporządkowana i opublikowana przez syna , Christophera Tolkiena, zgodnie z intencją autora. „Silmarillion” powstał na podstawie licznych zapisków, gotowych fragmentów. Utwór zawiera historię Śródziemia do III Ery i wydarzeń opisanych we „Władcy Pierścieni”, rzucając wiele światła na Wojnę o Pierścień i stanowi obok „Władcy Pierścieni” i „Hobbita” zasadniczy kanon dzieł Tolkiena. Zawarte są w niej: Historia Silmarilów, Muzyka Ainurów, Historia Valarów. Upadek Numenoru i Pierścienie Władzy są odrębnymi utworami. Zawarty jest tu też indeks imion własnych.

8. Niedokończone opowieści Númenoru i Śródziemia

Niedokończone opowieści Númenoru i Śródziemia. / John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Paulina Braiter, Agnieszka Sylwanowicz . - Warszawa: Atlantis, 1994

Zbiór kilkunastu opowieści, podzielony na części odpowiadające trzem erom świata. Obok właściwych tekstów znajdują się obszerne komentarze i przypisy. Dołączony jest obszerny indeks haseł i nazw własnych. Części zawierają m. in. Utwory: O Tuorze i jego przybyciu do Gondolinu. Opis wyspy Numenor, Historię Galadrieli i Keleborna, Przyjaźń Gondoru z Rohanem, Poszukiwanie Pierścienia. Część czwarta opowiada o Dunedainach, Istarich, Palantirach. Jest to wydanie luksusowe z ilustracjami Jacka Kopalskiego.

Niedokończone opowieści. / John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Radosław Kot. – T. 1–3. - Warszawa: Amber, 1995-1996


Wydanie w miękkiej oprawie podzielone na trzy tomy. Zawartość treści jest taka sama jak w wydaniu Atlantisu.

9. Listy od Świętego Mikołaja

Listy od Świętego Mikołaja. / John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Magda Iwińska, Hanna i Piotr Paszkiewiczowie. - Poznań: Rebis, 1994

Listy, które pisał Tolkien dla swoich dzieci od roku 1920 przez kolejnych 20 lat. W listach opisuje domostwo Świętego Mikołaja, jego przyjaciół, istoty, które żyją na dalekiej północy: gnomy, gobliny i śnieżne elfy. W książce zamieszczonych jest kilka listów pisanych ręką Świętego Mikołaja. Przedstawione są ilustracje, wykonane przez Tolkiena, które wysłał dzieciom. Na końcu zamieszczony jest alfabet goblinów i list napisany tym alfabetem. Prezentowane są tutaj listy z lat 1925 do 1937.

10. Listy Świętego Mikołaja

Listy Świętego Mikołaja. / John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Paulina Braiter - Ziemkiewicz. - Poznań: Zysk i S-ka. Wydaw., 2001

Listy te są bogatszym wydaniem niż „Listy od Świętego Mikołaja”.

11. Drzewo i liść. Mythopoeia

Drzewo i liść. Mythopoeia. / John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Joanna Kokot, Marek Obarski, Krzysztof Sokołowski. - Poznań: Zysk i S–ka Wydawn., 1994

Drzewo i liść. Mythopoeia. / John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Joanna Kokot, Jakub Z.Lichański, Krzysztof Sokołowski. - Poznań; Zysk i S-ka Wydaw., 2000

Książka zawiera esej „O baśniach”, opowiadanie „Liść, dzieło Niggle’a” oraz poemat „Mythopoeia”. Esej i opowiadanie są ze sobą ściśle powiązane, oba wykorzystują symbolikę drzewa i liścia, i mówią o sztuce tworzenia. „Mythopoeia” to poemat o tworzeniu mitu, w którym miłośnik mitu podważa poglądy wroga mitu. Oba tłumaczenia różnią się osobą tłumacza „Mythopoei”.

12. Księga zaginionych opowieści

Księga zaginionych opowieści . / John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Magda Pietrzak-Merta. - Warszawa: Atlantis, 1995

Księga ta stanowi najwcześniejsze dokonanie Tolkiena w dziedzinie literatury fantastycznej. Po raz pierwszy pojawiają się tu Malarowie, Dzieci Iluvatara, elfy i ludzie, krasnoludy i orkowie oraz krainy, w których została umiejscowiona ich historia: Valinor i Śródziemie. Tekst opracowany jest przez Christophera Tolkiena, każda opowieść posiada komentarz, załączone są liczne zmiany w nazwach, komentarz lingwistyczny zawarty jest w indeksie nazw na końcu książki; można tam odnaleźć informacje na temat języka elfów. Jest to I część Historii Śródziemia: The Book of Lost Tales.

13. Ostatnie legendy Śródziemia

Ostatnie legendy Śródziemia. / John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Magda Pietrzak-Merta. - Warszawa: Atlantis, 1996

Jest to II część „Księgi zaginionych opowieści”. Utwory zostały tutaj ułożone na podobnej zasadzie jak w „Księdze zaginionych opowieści”. Zawarte są w niej: Opowieść o Tinuviel, Turambar i Foalokę, historia Eriola lub AElfwinego , opis upadku Gondolinu oraz koniec legend. Jest to II część The Book of Lost Tales. Jest to tak jak “Księga zaginionych opowieści” swoiste uzupełnienie historii i mitów przedstawionych w „Simarillionie”.

Ostatnie legendy Śródziemia. / John Ronald Reuel Tolkien; tłum Radosław Kot. - T.1-3. - Warszawa : Amber, 1998

Wydanie w trzech tomach, w miękkiej oprawie.

14. Przygody Toma Bombadila

Przygody Toma Bombadila. / John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Aleksandra Jagiełowicz. - Warszawa: Amber , 1997

Nowe tłumaczenie wierszy o Tomie Bombadilu

15. Gospodarz Giles z Ham

Gospodarz Giles z Ham. / John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Cezary Frąc. - Warszawa: Amber, 2002

Nowe tłumaczenie utworu znanego jako „Rudy Dżil i jego pies”

16. Pan Gawen i Zielony Rycerz. Perła. Król Orfeo

Pan Gawen i Zielony Rycerz. Perła. Król Orfeo. / John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Andrzej Wicher. - Warszawa: Amber, 1997

Poematy są częścią unikatowego średniowiecznego rękopisu. Napisane są przez nieznanego autora, a tylko przełożone przez Tolkiena na język angielski. ”Perła” to opowieść uznawana za elegię na śmierć dziecka. „Król Orfo” poemat, który powstał najprawdopodobniej w północnej Anglii w 1330 roku, opowiada o podróży i przygodach króla, który wyrusza w świat w przebraniu nędzarza.

17. Władca Pierścieni – wiersze

Władca Pierścieni – wiersze. / John Ronald Reuel Tolkien; tłum. Tadeusz A. Olszański. - Warszawa: Amber, 1998

Zbiór wierszy w tłumaczeniu Tadeusza A. Olszańskiego, z ilustracjami Alana Lee. Są to wypisy wierszy z „Władcy Pierścieni” . Wiersze te mają przeważnie charakter elficki i hobbicki.

18. Łazikanty

Łazikanty. / John Ronald Reuel Tolkien; przeł. Paulina Braiter. - Warszawa: Prószyński i

S-ka, 1998

Opowieść o psie Łaziku, który zamieniony w zabawkę przez czarodzieja, usiłuje odzyskać dawną postać i wrócić do domu. Przeżywa mnóstwo przygód, trafia na Księżyci dno oceanu, spotyka smoka i węża morskiego, syreny, magiczne istoty. Opowieść tę napisał Tolkien dla dzieci w związku z pewnym wypadkiem, który spotkał jego syna Michaela. W książce znajdują się ilustracje samego Tolkiena.

19. Listy

Listy. / red. Humphrey Carpenter, współpr. Christopher Tolkien; tłum. Agnieszka Sylwanowicz. - Poznań: Zysk i S-ka Wydaw., 2000

Twórca bajecznego Śródziemia był jednym z najwytrwalszych korespondentów ubiegłego stulecia. Pisał do swoich wydawców, rodziny, przyjaciół oraz do miłośników swych książek. Listy przedstawiają fascynujący portret Tolkiena , jako gawędziarza, uczonego, katolika, ojca i obserwatora otaczającego go świata. Pokazują nam jego twórczy geniusz oraz plan stworzenia nowego świata – Śródziemia.

20. Potwory i krytycy


Potwory i krytycy. / red. Christopher Tolkien; tłum. Tadeusz.Andrzej Olszański. - Poznań Zysk i S-ka Wydaw., 2000
Eseje zebrane w tym zbiorze były prezentowane podczas wykładów w większości nawiązują one do studiów nad literaturą średniowieczną. Dotyczą m.in.: „Beowulfa”, poematu „Pan Gawen i Zielony Rycerz”. Inne eseje to teksty „O baśniach”, „Angielski i walijski”, „Tajny nałóg”, „Adres pożegnalny”. Książka ta może być interesująca nie tylko dla fanów Tolkiena.
  1   2   3   4


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna