Powstanie I ewolucja polityki rolnej



Pobieranie 54.77 Kb.
Data10.05.2016
Rozmiar54.77 Kb.


Informacja na temat stanowiska Rządu Rzeczypospolitej Polskiej

w sprawie Wspólnej Polityki Rolnej po 2013r.

  1. POWSTANIE I EWOLUCJA POLITYKI ROLNEJ

Rolnictwo w Europie Zachodniej w ciągu minionych 50 lat uległo znacznym przeobrażeniom. Rynek rolny Unii Europejskiej był pierwszym wspólnym rynkiem branżowym (rolnym i żywności) w skali całej Unii Europejskiej i największym rynkiem rolnym i żywności na świecie. Podstawowe zasady polityki rolnej EWG ogłoszono w artykułach 38-47 Traktatu Rzymskiego (ustanawiającego Wspólnotę Europejską) podpisanego w 1957 r. W momencie powstania WPR, rolnictwo w państwach ówczesnej Unii Europejskiej było rozdrobnione i nisko produktywne, a cały region był znaczącym importerem żywności. Dzięki zastosowaniu odpowiednich instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej państwa UE należą do największych eksporterów żywności, a rolnictwo osiąga najwyższe wskaźniki wydajności oraz plony. WPR przyczyniła się również do przyspieszenia procesu modernizacji rolnictwa w nowych państwach członkowskich Unii Europejskiej.

Do końca lat 80. podstawowym środkiem realizacji celów WPR było wsparcie cen rolnych za pomocą systemu instrumentów handlowych (głównie ceł importowych i dotacji eksportowych) oraz systemu bezpośredniej interwencji rynkowej. Mechanizm ten skutecznie izolował rynek wewnętrzny od konkurencji międzynarodowej, pozwalając jednocześnie na wspieranie dochodów rolniczych oraz rozwój infrastruktury wiejskiej, sprzyjał promocji i wspieraniu eksportu. Początkowo, ze względu na niski poziom samowystarczalności żywnościowej UE, system ten przynosił dochody netto wspólnotowemu budżetowi, bowiem przychody z ceł przewyższały koszt subsydiów eksportowych. Postęp techniczny prowadził do stopniowego wzrostu produktywności i produkcji, co przy stosunkowo słabym wzroście konsumpcji spowodowało zwiększenie stopnia samowystarczalności żywnościowej. Rosnące nadwyżki produkcji i przewaga eksportu nad importem oznaczały wzrost wydatków na subsydia eksportowe i spadek przychodów z ceł. Rosnące koszty budżetowe stały się głównym problemem WPR i istotną przyczyną jej reform. Dlatego też od kilkunastu lat najważniejsze akcenty we WPR są skierowane na wzrost konkurencyjności rolnictwa UE na rynku światowym, przy zachowaniu poziomu dochodów mieszkańców wsi i bezpieczeństwie środowiska naturalnego.

Do najważniejszych reform WPR należą Reforma MacSharry’ego z 1992 r.,
Agenda 2000 uzgodniona w 1999 r. oraz ostatnia reforma WPR uzgodniona w Luksemburgu w czerwcu 2003 r.

Reforma Mac Sharry’ego polegała m.in. na stopniowym obniżaniu cen gwarantowanych podstawowych produktów rolnych (przede wszystkim zbóż i wołowiny) oraz równoczesnym wprowadzeniu płatności , rekompensujących rolnikom straty w dochodach powstałe z tytułu obniżek cen rolnych. Rekompensaty te zwano także „wyrównawczymi”, a później nazwano „bezpośrednimi” Jednocześnie uzależniono możliwości uzyskania ww. płatności od zmniejszenia powierzchni upraw (wymóg odłogowania części gruntów) lub obniżenia intensywności produkcji zwierzęcej. Po raz pierwszy wprowadzono także tzw. instrumenty towarzyszące, w ramach których Unia finansowała 50-75% (w zależności od regionu) kosztów programów mających na celu: (1) zachęcanie rolników do stosowania metod produkcji chroniących środowisko i jakość terenów wiejskich; (2) zalesianie; (3) zachęcanie rolników do przechodzenia na wcześniejsze emerytury i przekazywania gospodarstw celem poprawy struktury agrarnej.

Propozycje pogłębienia i rozszerzenia reform z 1992 r., poprzez dalsze odchodzenie od wysokich cen rynkowych na rzecz płatności bezpośrednich, zawierała tzw.
Agenda 2000 przyjęta w 1999 r. w Berlinie. Reformą objęto sektory: niektórych upraw polowych (zboża, oleiste, wysokobiałkowe, ziemniaki), wołowiny i mleka. Jednocześnie, wprowadzone na początku lat 90. instrumenty towarzyszące zostały rozszerzone m.in. o pomoc dla rolników w regionach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (obszary ONW).

Kolejne reformy WPR były odpowiedzią na zmieniające się uwarunkowania zewnętrzne (krytyka WPR na forum GATT, a później WTO) i wewnętrzne (krytyka WPR m.in. ze strony konsumentów i podatników). Jednocześnie wraz ze zmniejszającym się gospodarczym znaczeniem sektora (malejący udział w PKB) wzrastała jego rola pozaprodukcyjna: dostarczanie tradycyjnych wartości kulturowych, zachowanie krajobrazu i specyficznych ekosystemów, współtworzenie charakteru obszarów wiejskich. Znalazło to odzwierciedlenie w Agendzie 2000, gdzie większy nacisk położono na rozwój obszarów wiejskich. Polityka rolna zaczęła wspierać, nie tylko (jak dotychczas) jego funkcję produkcyjną, ale także jego funkcje pozaprodukcyjne – świadczenie usług na rzecz środowiska naturalnego – tzw. rolnictwo wielofunkcyjne i zrównoważone, czyli rolnictwo żywotne ekonomicznie i nie degradujące środowiska naturalnego.

Kształt Wspólnej Polityki Rolnej (WPR) na najbliższe lata 2007-2013 został określony poprzez porozumienie zawarte przez ministrów rolnictwa krajów UE-15 w Luksemburgu
26 czerwca 2003 r. (Polska miała wówczas status aktywnego obserwatora) oraz ustalenia Rady UE z dnia 22 kwietnia 2004 r. Zasadniczym elementem nowej WPR, wdrażanej od 2004 r., jest oddzielenie płatności bezpośrednich od struktury i wielkości produkcji rolnej (decoupling). Oznacza to zastąpienie większości dotychczasowych płatności bezpośrednich, specyficznych dla poszczególnych rodzajów (gałęzi) produkcji rolnej, systemem jednolitej płatności niezależnej od produkcji (z ang. SPS- Single Payment Scheme). Polska poparła główne założenia reformy Wspólnej Polityki Rolnej.

W Stanowisku w sprawie propozycji reformy WPR przyjętym przez Rząd w dniu


27 maja 2003 r. podkreślono, że proponowana reforma powinna uwzględniać priorytety takie, jak: (i) zachowanie zasady finansowej solidarności, (ii) uproszczenie i uelastycznienienie WPR., które nie powinno jednak dopuścić do zróżnicowania poziomu wsparcia i zniekształcenia warunków konkurencji na jednolitym rynku, (iii) niepogarszanie warunków konkurencji, (iv) poprawa konkurencyjności rolnictwa europejskiego na rynku światowym.

  1. TRZY LATA POLSKIEGO ROLNICTWA W UNII EUROPEJSKIEJ (2004 - 2006)

Proces integracji Polski z Unią Europejską przypada na okres, w którym wdrażane są zasadnicze reformy Wspólnej Polityki Rolnej (WPR). W 2003r. w Luksemburgu, rok przed wstąpieniem Polski do Unii Europejskiej, podjęto decyzje o reformie systemu wsparcia bezpośredniego, czego skutkiem było wprowadzenie w Polsce systemu Jednolitej Płatności Obszarowej. Ustalenia podjęte w 2003r. odnośnie reformy WPR wraz z realizowanymi w trakcie pierwszych lat członkostwa Polski w Unii Europejskiej reformami rynkowymi (cukier, tytoń, mleko, rośliny energetyczne, owoce, warzywa), jak również zakończone negocjacje odnośnie Nowej Perspektywy Finansowej na lata 2007-13, określiły generalny kształt WPR do roku 2013.

Polska zastosowała uproszczony system płatności bezpośrednich. Co roku około 1,5 mln rolników otrzymuje ze środków Unii Europejskiej płatności, które wynosiły w roku 2004 – 25% (44,46 €/ha), w 2005 r. – 30% (57,42 €/ha) a w 2006r. – 35% (69,57 €/ha) poziomu płatności obowiązujących w Unii – 15 w dniu 30 kwietnia 2004r.

Traktat akcesyjny zakłada coroczne podwyższanie poziomu płatności, tak aby wyrównać poziom w 2013r. Traktat pozwala na uzupełnianie płatności z budżetu krajowego o 30%. Polska wykorzystuje tę możliwość w pełni. Płatności uzupełniające będą stosowane również w następnych latach, co umożliwi zrównanie poziomu wsparcia w roku 2010.

Poza płatnościami, w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, nasze rolnictwo korzysta z całego pakietu instrumentów w ramach regulacji rynkowych. Najważniejsze to: interwencja na podstawowych rynkach (zboża, cukier, mleko), kwotowanie produkcji (mleko, cukier, skrobia ziemniaczana), subsydia eksportowe (rynek mleka, mięsa i cukru). W perspektywie do 2013r. interwencje na głównych rynkach prawdopodobnie będą utrzymane. Natomiast przyszłość subsydiów eksportowych zależeć będzie od wyników negocjacji WTO.

Refundacje wywozowe są istotne dla wielu państw dawnej 15-tki, w warunkach Polski mają stosunkowo niewielkie znaczenie. Po akcesji eksport naszych produktów rolno-spożywczych gwałtownie wzrósł. Odbiorcami są jednak głównie państwa członkowskie UE. Natomiast eksport na tzw. rynki trzecie (z zastosowaniem subsydiów) ulega redukcji (z wyłączeniem cukru). Za okres od 1 maja 2004 do końca września 2006 r. kwota subsydiów eksportowych wyniosła ok. 240 mln Euro.

Z budżetu krajowego, poza płatnościami uzupełniającymi, od początku lat dziewięćdziesiątych realizowane jest wsparcie sprzyjające poprawie konkurencyjności naszego rolnictwa (dopłaty do oprocentowania kredytów inwestycyjnych, kredyty klęskowe, postęp biologiczny w produkcji roślinnej i zwierzęcej, wspieranie zakupu ziemi rolniczej, utylizacja padłych zwierząt). Pomoc ta będzie realizowana do końca kwietnia 2007r. Obecnie w Komisji Europejskiej trwa dyskusja nad kształtem pomocy krajowej po 1 maja 2007r. Polska opowiada się za utrzymaniem, a nawet rozszerzeniem dotychczasowych form wsparcia.

Ważnym wsparciem dla rolnictwa a także obszarów wiejskich są środki Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Rolnego Sektorowego Programu Operacyjnego. Środki w ramach tych Programów będą w całości wykorzystane.

Polska aktywnie uczestniczy w pracach różnych organów Unii Europejskiej nad reformami w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Wiele naszych propozycji zostało zaakceptowane, np. wydłużenie możliwości stosowania uproszczonego systemu płatności bezpośrednich (do końca 2010r.), rynek cukru, owoców miękkich, wsparcia dla roślin energetycznych, rekompensaty z tytułu ptasiej grypy.



  1. POLITYKA ROLNA W RAMACH PERSPEKTYWY FINANSOWEJ 2007-2013

1) Najważniejsze elementy stanowiska rządu w debacie nad finansowaniem Wspólnej Polityki Rolnej w ramach Perspektywy Finansowej 2007-2013

Celem Polski w trakcie negocjacji nad Nową Perspektywą Finansową (NPF) na lata 2007-2013 było zapewnienie odpowiedniej ilości środków, które pozwoliłyby na zastosowanie instrumentów służących jak najszybszemu wyeliminowanie luki rozwojowej między Polską oraz tzw. „starymi” państwami członkowskimi. Dlatego też zabiegano o odpowiednie uwzględnienie specyfiki nowych członków UE, a zwłaszcza wyjątkowej sytuacji Polski (m. in. najniższy DNB per capita w UE, najwyższy odsetek ludności wiejskiej, najwyższy poziom bezrobocia). Dotyczyło to w szczególności zapewnienia odpowiedniej ilości środków z polityki spójności.

W kontekście negocjacji NPF należy zauważyć, iż zasadniczy kształt wydatków w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (WPR) został określony podczas szczytu Rady Europejskiej w Brukseli w 2002r. (zamrożenie wydatków na pierwszy filar WPR do 2013r. na poziomie 2002r.). Polska zaakceptowała ustalenia tego szczytu, akcentując jednocześnie, iż reforma WPR musi się dokonywać w sposób nie dyskryminujący nowych państw członkowskich. W dziedzinach i w zakresie mechanizmów, które nie zostały objęte okresami przejściowymi w Traktacie Akcesyjnym, nowe kraje członkowskie powinny być traktowane zgodnie z zasadami traktatów UE, a więc na równych zasadach z obecnymi krajami członkowskimi.

Jednocześnie w trakcie negocjacji NPF Polska zabiegała o uniknięcie cięć wydatków na politykę rolną, w tym na rozwój obszarów wiejskich. W kwestiach szczegółowych stanowisko Polski wyglądało następująco:



  • W sprawie wydatków pierwszego filara WPR (płatności bezpośrednie, interwencje rynkowe), Polska opowiadała się za utrzymaniem tzw. limitu brukselskiego z 2002 roku. Stanowisko Polski opierało się na założeniu, że dalsze ograniczanie wspólnotowego budżetu rolnego, poniżej tego, co zostało uzgodnione w ramach limitu brukselskiego, mogłoby prowadzić do zwiększenia presji na stosowanie krajowych instrumentów wsparcia. Zróżnicowanie poziomów wsparcia w zależności od możliwości finansowych poszczególnych krajów członkowskich prowadziłoby do istotnego zniekształcenia warunków konkurencji na Jednolitym Rynku na niekorzyść Polski.




  • Polska opowiadała się za proponowanym przez Komisję Europejską wzrostem wydatków na rzecz rozwoju wsi, jak i koncepcją utworzenia jednego funduszu na działania rozwoju wsi (Europejski Fundusz Rolny Rozwoju Obszarów Wiejskich). Rola drugiego filara WPR wzrosła szczególnie w kontekście potrzeb restrukturyzacyjnych w nowych państwach członkowskich UE. W swoim stanowisku Polska kierowała się przesłanką, że WPR może mieć pozytywny wpływ na modernizację polskiego rolnictwa. Postulowano, aby mimo utworzenia jednego funduszu dla rozwoju wsi, zachować dotychczasowe kryteria podziału środków między państwa, ponieważ były one korzystne dla Polski i innych „nowych” państw członkowskich. Polska oczekiwała, że rozbudowa drugiego filara WPR uwzględni specyficzne uwarunkowania obszarów wiejskich nowych państw członkowskich, m.in. w zakresie zapewnienia elastyczności w krajowym programowaniu.




  • Polska zdając sobie sprawę, że brak elastyczności w odniesieniu do redukcji pierwszego filara WPR prowadziłby do koncentracji wszystkich cięć w ramach rozwoju wsi, zdecydowała się na wyrażenie zgody na niewielkie zmniejszenie wydatków pierwszego filara, czyli włączenie wydatków dla Bułgarii i Rumunii do pułapu brukselskiego, tak aby ograniczyć cięcia w drugim filarze WPR.

2) Najważniejsze elementy stanowiska rządu w debacie nad kształtem Wspólnej Polityki Rozwoju Obszarów Wiejskich w latach 2007-2013

W trakcie prac nad przygotowaniem Rozporządzeniem Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) w Grupie Roboczej Rady, na posiedzeniach Stałego Komitetu Rolnego oraz Rady Ministrów UE Polska podkreślała kluczowe wyzwania, przed jakimi stoi UE po jej rozszerzeniu o 10 nowych państw członkowskich - konieczność rozwiązania problemu niedoinwestowania obszarów wiejskich w nowych krajach członkowskich oraz problemów strukturalnych rolnictwa, co stanowi zasadniczy argument dla podjęcia działań z zakresu polityki spójności, również w odniesieniu do obszarów wiejskich. Dla Polski jest to sprawa ogromnej wagi, w szczególności biorąc pod uwagę pilne potrzeby inwestycyjne w sektorze rolnym i przetwórczym.

Priorytety krajowe, w zakresie rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (zgodnie z Krajowym Planem Strategicznym) ustanawiają podstawowe sfery, wokół których zostały zaprogramowane szczegółowe instrumenty wsparcia w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-13 w układzie czterech poniższych osi.

Oś 1: Poprawa konkurencyjności sektora rolnego i leśnego

W ramach tej osi przewiduje się działania związane z modernizacją gospodarstw rolnych i przemysłu, a także działania o charakterze innowacyjnym i związanym z rozwojem kapitału ludzkiego. Stworzone zostaną warunki umożliwiające przekazywanie gospodarstw młodym rolnikom a także poprawiające strukturę obszarową. W osi 1 relatywnie większy wymiar finansowy będą miały działania na rzecz podniesienia kapitału rzeczowego, niemniej jednak inwestycje w kapitał ludzki stanowią również istotny element tej osi.



Oś 2: Poprawa środowiska naturalnego i obszarów wiejskich

W Polsce działania o charakterze prośrodowiskowym, będą promowane zarówno na obszarach o wysokich walorach przyrodniczych, jak i obszarach zagrożonych nadmierną presją środowiskową ze strony rolnictwa. Ponadto przewiduje się przeznaczenie znacznych środków finansowych na wsparcie dla obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania, które to działanie jest instrumentem stosunkowo powszechnym i łatwo dostępnym dla rolników.



Oś 3: Jakość życia na obszarach wiejskich i różnicowanie gospodarki wiejskiej

Poprawa jakości życia na obszarach wiejskich jest celem, który łączy się zarówno z podstawowymi kierunkami rozwoju ekonomicznego i społecznego gospodarstw rolnych poprzez wzmocnienie ich potencjału ekonomicznego, restrukturyzację i modernizację, jak i z dobrymi warunkami do życia pod względem jakości środowiska i krajobrazu, infrastruktury społecznej i technicznej. W warunkach Polski zarówno instrumenty sprzyjające tworzeniu miejsc pracy, jak i jakości życia są ze sobą związane i będą realizowane przy zachowaniu komplementarności z działaniami w innych funduszach.



Oś 4: Leader

LEADER jest podejściem przekrojowym, umożliwiającym realizowanie i wdrażanie celów przede wszystkim osi trzeciej. Leader jest podejściem do rozwoju obszarów wiejskich, polegającym na oddolnym opracowaniu przez lokalną społeczność wiejską lokalnej strategii rozwoju obszarów wiejskich oraz realizacji wynikających z niej innowacyjnych projektów łączących zasoby, wiedzę i umiejętności przedstawicieli trzech sektorów: publicznego, gospodarczego i społecznego. Przedstawiciele ci tworzą tzw. Lokalną Grupę Działania – partnerstwo międzysektorowe, które wybiera projekty, a ich realizacja przyczynia się do osiągnięcia celów wspólnie opracowanej strategii.



  1. POLITYKA ROLNA PO 2013R.

W roku 2008 planowany jest przegląd założeń WPR tzw. „ocena funkcjonowania” (Health Check), a rok później przegląd finansowania polityk wspólnotowych, w tym także WPR, uzgodniony w ramach porozumienia budżetowego na lata 2007-13. Wyniki obydwu tych przeglądów wyznaczą dalszy kierunek reform WPR po 2013. Istotne znaczenie dla przyszłości WPR będzie miało także rozstrzygnięcie negocjacji w ramach rundy Doha Światowej Organizacji Handlu (Word Trade Organisation; WTO) oraz stanowiska poszczególnych państw członkowskich odnośnie roli sektora rolno-żywnościowego we Wspólnocie, a co za tym idzie poziomu i formy finansowania polityki rolnej.

Obecna dyskusja odnośnie przyszłości WPR wynika ze wspomnianej „oceny funkcjonowania” zaplanowanej na 2008 r. oraz przeglądu finansowania WPR w 2009r. Jest ona również związana z procesem dalszej liberalizacji handlu artykułami


rolno-żywnościowymi w ramach WTO. Źródłem dyskusji na temat przyszłości WPR są także spodziewane zmiany układu politycznego we Wspólnocie (wybory we Francji). Nowe zadania WPR wynikają również ze zmiany oczekiwań społeczeństwa odnośnie funkcji rolnictwa i WPR. Obecna debata dotyczy przede wszystkim kształtu WPR po 2013 roku, niemniej jednak poszczególne elementy WPR mogą ulec zmianie jeszcze przed tą datą, szczególnie w zakresie regulacji rynkowych (rynek owoców i warzyw, rynek wina) oraz w ramach realizacji procesu uproszczenia WPR (np. wprowadzenie Jednolitej Wspólnej Organizacji Rynków Rolnych).

Ocena funkcjonowania” – przegląd założeń Wspólnej Polityki Rolnej w 2008r.

Zapowiedziany przegląd założeń WPR ma na celu weryfikacje przyjętych rozwiązań w ramach reformy z 2003r. Głównym tematem „oceny funkcjonowania” będą płatności bezpośrednie, ich przyszły kształt, zróżnicowanie między krajami. Dotychczas zakładano przejście nowych państw członkowskich na system regionalny SPS. Ostatnio jednak bierze się również pod uwagę odwrotne rozwiązanie - możliwość rozszerzenia systemu uproszczonego na państwa UE-15. Ponadto kwestie płatności bezpośrednich dyskutuje się także w aspekcie dalszego oddzielania wparcia od produkcji (decoupling) oraz wprowadzenia zasady współzależności (cross-compliance). Zasada ta stanowi nowy instrument WPR, polegający na powiązaniu wypłat płatności bezpośrednich ze spełnianiem szeregu wymagań z zakresu ochrony środowiska, bezpieczeństwa żywności, dobrostanu zwierząt, etc. Państwa stosujące system uproszczony płatności SAPS, w tym Polska, mają do tej pory obowiązek spełniać niektóre tylko wymagania tego instrumentu, tak długo, jak stosują ten system. Przyszła dyskusja nad zasadą współzależności może dotyczyć obniżenia wysokich kosztów kontroli gospodarstw oraz poszukiwania możliwości uproszczeń wdrażania tego instrumentu.

W kontekście finansowania WPR oraz Wspólnotowej Polityki Rozwoju Obszarów Wiejskich, „ocena funkcjonowania” obejmie wprowadzony w 2003r. instrument modulacji, polegający na redukcji płatności bezpośrednich w gospodarstwach i alokację uzyskanych w ten sposób środków na rozwój wsi. Obecnie mechanizm modulacji nie obejmuje nowych państw członkowskich, w tym Polski gdzie realizowany jest uproszczony system płatności bezpośrednich. W latach 2007-13 wysokość obowiązkowej modulacji ma wynosić 5%, przy czym państwa członkowskie mają prawa do dobrowolnej modulacji do 20%. Komisja już dziś zastanawia się nad zwiększeniem od 2013r. poziomu obowiązkowej modulacji do poziomu 10%. Do innych istotnych tematów przeglądu będzie należał problem ograniczenia bardzo wysokich płatności bezpośrednich jakie może otrzymywać jedno gospodarstwo w danym roku kalendarzowym, ograniczenia wsparcia cen oraz zniesienia kwotowania produkcji rolnej.


Przegląd finansowania polityk wspólnotowych w 2009r.

Dyskusja na temat wspólnotowego budżetu rolnego w ramach przeglądu finansowania polityk wspólnotowych, będzie stanowiła najważniejszy element dyskusji na temat funkcji rolnictwa i WPR po 2013r. Z debaty towarzyszącej negocjacjom budżetowym na lata 2007-13 wynika, że mogą być kraje, które będą wnioskowały zmniejszanie kwot na bezpośrednie wsparcie rolnictwa. Niektóre z państw członkowskich, jako sposób ograniczenia wydatków z budżetu wspólnotowego, proponują renacjonalizację finansowania WPR. Polska aktywnie uczestniczy w tej dyskusji opowiadając się przeciw renacjonalizacji, a za utrzymaniem wspólnotowego charakteru WPR, zarówno w aspekcie instytucjonalnym, jak i finansowym. Swoje stanowisko Polska zaprezentowała wspólnie z 11 państwami członkowskimi UE1, przy wsparciu Bułgarii oraz Rumunii, w Memorandum w sprawie implementacji i przyszłości zreformowanej Wspólnej Polityki Rolnej.



Negocjacje w ramach rundy Doha Światowej Organizacji Handlu

W lipcu br. negocjacje w ramach rundy Doha WTO, ze względu na brak możliwości znalezienia kompromisu między najważniejszymi partnerami zostały zawieszone. Polska stoi na stanowisku, iż przyszłe zobowiązania UE nie powinny wychodzić poza zakres reformy WPR określony w Luksemburgu. Jest to również element mandatu negocjacyjnego Komisji Europejskiej, udzielonego jej przez państwa członkowskie UE. Oznacza to, że UE (w tym i Polska) nie dopuszczają możliwości wystąpienia sytuacji, w której zobowiązania WTO wymuszałyby zmianę zakresu lub harmonogramu zatwierdzonych już reform WPR przed 2013r.



Inicjatywa Komisji Europejskiej Uproszczenia Wspólnej Polityki Rolnej

Przyszła WPR będzie również w dużej mierze zależeć od efektywności realizacji inicjatywy Komisji Europejskiej uproszczenia technicznego, które ma na celu ograniczeniu biurokracji, zwiększenie przejrzystości legislacji rolnej i zmniejszenie uciążliwości procedur. Polska popiera inicjatywę Komisji Europejskiej i aktywnie uczestniczy w procesie wypracowania propozycji uproszczeń.



Kształt obecnej dyskusji odnośnie przyszłości Wspólnej Polityki Rolnej

Dyskusja na temat przyszłości WPR jest prowadzona zarówno na form Komisji Europejskiej i Rady UE, jak również w ramach konferencji i nieformalnych spotkań przedstawicieli państw członkowskich. Obecnie w dyskusji uczestniczą również jednostki badawczo-naukowe oraz organizacje branżowe.

Podsumowaniem dotychczasowej dyskusji na temat dalszych reform WPR, były dwa spotkania zorganizowane przez Radę UE (Prezydencja Finlandii) oraz Komisję Europejską, podczas których głos zabrali nie tylko przedstawiciele państw członkowskich i Komisji Europejskiej, ale także organizacji branżowych i zawodowych.

Prezydencja fińska w dniach 24-26 września br. zwołała nieformalną Radę Ministrów UE ds. Rolnictwa i Rybołówstwa w Oulu. W trakcie spotkania Pani Mariann Fischer Boel, Komisarz Unii Europejskiej ds. rolnictwa i rozwoju wsi wyraziła pogląd, iż najważniejsza jest przewidywalność polityki rolnej, zaznaczając jednocześnie, iż musi ona się adoptować do zachodzących zmian. Ponadto odniosła się do konieczności uproszczenia WPR oraz sprzeciwiła się ograniczeniu budżetu UE na politykę rolną i rozwój wsi lub ich renacjonalizację. Pani Komisarz podkreśliła, iż celem WPR musi być budowanie konkurencyjności rolnictwa unijnego, co wymaga jego dalszej modernizacji w wielu regionach rozszerzonej UE. Opinia ta jest zgodna ze stanowiskiem Polski.

W kontekście planowanych przeglądów WPR wyraziła opinię, iż wyznaczone przez reformę w 2003r. kierunki zmian są właściwe i należy je rozszerzyć na wszystkie rynki. Zdaniem Komisarz, UE nie może polegać na starych, klasycznych metodach oddziaływania na rynki rolne jak refundacje eksportowe, interwencja czy kwotowanie produkcji. Podkreśliła jednak, iż uwagi te dotyczą rozwiązań po 2013r. – obecnie najważniejsze jest zagwarantowanie przewidywalności WPR.

Drugim spotkaniem odnoszącym się do debaty na temat przyszłości WPR była konferencja zorganizowana przez Komisję Europejską w dniach 3-4 października br.


w Brukseli na temat uproszczenia WPR. P
ani Komisarz w swoim przemówieniu otwierającym konferencję zaznaczyła, że uproszczenie techniczne samo sobie nie jest kluczem do reformy WPR, a próbą ograniczenia nadmiernej biurokracji. Celem inicjatywy Komisji jest pomoc rolnikom we wdrażaniu instrumentów polityki rolnej. Podkreśliła, Komisja Europejska poprzez uproszczenie rozumie nie tylko modyfikację instrumentów WPR (działania polityczne), a działania techniczne polegające na rewizji aktów prawnych regulujących WPR w celu uproszczenia jej mechanizmów i procedur administracyjnych. Zmiany techniczne, które były prezentowane w trakcie konferencji są już w trakcie realizacji. W grudniu br. Komisja zaprezentuje swoje plany zastąpienia 21 Wspólnych Organizacji Rynków Rolnych jedną (Jednolita Wspólna Organizacja Rynków Rolnych). W tym samym czasie Komisja ma zamiar przedstawić Plan działań Komisji Europejskiej na rzecz uproszczenia WPR wraz propozycjami uproszczeń, którego ostatni projekt był także prezentowany w trakcie konferencji.

Wiele podmiotów sektora rolnego obawia się, że debata nad uproszczeniem WPR może doprowadzić do pytań o zniesienie WPR, jako jej ostateczne uproszczenie, czemu w pierwszych słowach wystąpienia otwierającego konferencje sprzeciwiła się Pani Komisarz. Fiński Minister Rolnictwa i kierujący obecnie pracami Rady UE, Pan Juha Korkeoja powiedział, że WPR jest potrzebna do zapewnienia dobrego standardu życia rolników UE, do zapewnienia konsumentom uczciwych cen oraz do ochrony standardów rynku wewnętrznego. Zdaniem fińskiego Ministra WPR jest potrzebna do utrzymania bezpieczeństwa żywności i środowiska oraz do ochrony tradycyjnych metod produkcji. Pan Juha Korkeoja wezwał Komisję Europejską do realizacji hasła ograniczenia biurokracji i wdrażania uproszczeń raczej technicznych niż politycznych (co jest zgodne z deklaracją Komisji zawartą w projekcie Planu Działań), które zaowocowałyby konkretnymi rezultatami, a nagłówkami w prasie.



Stanowisko Rządu Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie Europejskiego Modelu Rolnictwa zaprezentowane podczas Rady Ministrów UE ds. Rolnictwa i Rybołówstwa w Oulu
w dniach 24-26 września br
.2

Polska popiera dotychczasowe kierunki reform WPR. Zdaniem Polski zmiany WPR powinny zapewniać konkurencyjność europejskiego rolnictwa zarówno na poziomie krajowym, wspólnotowym, jak i światowym, jak również przyczyniać się do jego trwałości.

Polska sprzeciwia się zmniejszeniu wydatków na rolnictwo i rozwój wsi z budżetu wspólnotowego oraz uelastycznianiu (renacjonalizacji) finansowania WPR oraz Wspólnotowej Polityki Rozwoju Obszarów Wiejskich. Zdaniem Polski takie działania wpłynęłyby niekorzystnie na warunki konkurencji na jednolitym rynku oraz realizację celów polityk strukturalnych. Wynika to z dysproporcji w możliwościach wsparcia sektora rolnego oraz rozwoju wsi z budżetów krajowych oraz znaczenia środków otrzymywanych z budżetu Wspólnoty dla modernizacji rolnictwa i przemian strukturalnych na wsi w poszczególnych państwach członkowskich.

Z uznaniem wyrażamy się o tych założeniach WPR, które zapewniają lub mają zapewnić rozwój i funkcjonowanie wszystkich rolniczych regionów Unii Europejskiej, także obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania i o rozdrobnionej strukturze agrarnej.

Działania zmierzające do zbliżania bardzo różnych w poszczególnych krajach poziomów subsydiowania (płatności bezpośrednich) jest warunkiem spełnienia zasady konkurencyjności oraz zasady tworzenia warunków rozwoju rolnictwa we wszystkich regionach UE.

Nowe zasady realizacji dopłat bezpośrednich w oderwaniu od produkcji nie mogą utrwalać zróżnicowanego dotychczas poziomu wsparcia rolnictwa wpływającego na warunki konkurencji na jednolitym rynku.

Zasadne jest również tworzenie systemu zabezpieczeń dochodów rolniczych od skutków klęsk naturalnych, wahań rynków i innych niepowodzeń ekonomicznych gospodarstw rolnych.

Zachowanie Europejskiego Modelu Rolnictwa wymaga utrzymania możliwości ochrony wspólnotowego rynku przed rosnącą konkurencję zewnętrzną przynajmniej w okresie, który jest niezbędny do przeprowadzenia restrukturyzacji i procesów dostosowawczych. Szczególnie istotne będzie, przynajmniej okresowe zachowanie ochrony tych kierunków produkcji, które są kluczowe z punktu widzenia rozwoju regionalnego, a także, które zapewniają zatrudnienie największej liczbie rolniczych gospodarstw rodzinnych.

W przypadku kolejnych reform Wspólnych Organizacji Rynków Rolnych ewentualna redukcja wsparcia cenowego powinna być, podobnie jak w przeszłości rekompensowana wsparciem (płatnościami bezpośrednimi).

Europejski Model Rolnictwa powinien dać możliwość jak najlepszego wykorzystania korzyści z handlu i specjalizacji, jakie daje jednolity rynek. W tym kontekście pozytywną rolę odgrywa ostatnia reforma systemu płatności bezpośrednich prowadząca do ich uproszczenia i oddzielania od produkcji.

Przyszła reforma WPR powinna dążyć do uproszczenia zasad jej funkcjonowania oraz zmniejszenia obciążeń administracyjnych rolników i innych uczestników sektora, jak również administracji państwowej.

Mając na uwadze, iż leżące u podstaw WPR zasady wspólnego rynku, preferencji wspólnotowych, jednolitych mechanizmów interwencji oraz solidarności finansowej nie uległy zmianie, należy przyjąć, iż europejski model rolnictwa pozostaje ważnym i wartościowym wyrazem wspólnotowych zasada i wartości.

W związku z powyższym zdaniem Polski realizacja europejskiego modelu rolnictwa wymaga właściwego wsparcia Wspólnoty oraz utrzymania możliwości ochrony wspólnotowego rynku przed rosnącą konkurencję zewnętrzną przynajmniej w okresie, który jest niezbędny do przeprowadzenia restrukturyzacji i procesów dostosowawczych.
* * *

Finansowanie rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich leży w dobrze pojętym interesie polskiej polityki społeczno-ekonomicznej. Dzięki mechanizmom Wspólnej Polityki Rolnej jesteśmy w stanie zmodernizować gospodarstwa rolne i zmniejszyć lukę cywilizacyjną między polskimi i zachodnioeuropejskimi terenami wiejskimi.

Polska dopiero po roku 1990 rozpoczęła w warunkach rynkowych przekształcenia rolnictwa i gospodarki żywnościowej i trudno jej stworzyć porównywalne warunki konkurencyjności dla producentów żywności bez istotnych transferów finansowych.

Ponadto Wspólna Polityka Rolna w drodze ewolucji wspomaga także, pozarolnicze aktywności ekonomiczne mieszkańców wsi, przyczyniając się do wzrostu ich dochodu społecznego i poprawy warunków życia. Rozwój infrastruktury technicznej i społecznej finansowany ze źródeł budżetu europejskiego jest także czynnikiem postępu cywilizacyjnego i umożliwia wielofunkcyjny rozwój gospodarstw rolnych i samorządów terytorialnych.





1 Francja, Grecja, Hiszpania, Irlandia, Włochy, Cypr, Litwa, Luksemburg, Węgry, Polska, Portugalia i Słowenia

2 Stanowisko przyjęte przez KERM w dniu 22 września 2006r.



©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna