Prawo konstytucyjne



Pobieranie 0.67 Mb.
Strona1/16
Data08.05.2016
Rozmiar0.67 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   16
PRAWO KONSTYTUCYJNE

Zagadnienia:



  1. Geneza konstytucji pisanej.

  2. Konstytucja jako ustawa zasadnicza.

  3. Prawo konstytucyjne w latach 1944-1989

  4. Transformacja ustroju politycznego w latach 1989-1997

  5. Zasada demokratycznego państwa prawa

  6. Zasada republikańskiej formy rządów.

  7. Zasada wolności i praw człowieka i obywatela.

  8. Zasada reprezentacji politycznej

  9. Zasada podziału władzy i równowagi władz.

  10. Zasada pluralizmu politycznego.

  11. Zasad społecznej gospodarki rynkowej.

  12. Zasada decentralizacji władzy publicznej i samorządu terytorialnego.

  13. Status jednostki w państwie

  14. Wolności prawa i obowiązki człowieka i obywatela w polskiej Konstytucji.

  15. Konstytucyjny system źródeł prawa.

  16. System organów państwowych w świetle Konstytucji

  17. Konstytucyjne zasady prawa wyborczego w Polsce

  18. Tryb przeprowadzania wyborów w Polsce

  19. Sejm i Senat - pozycja ustrojowa i kompetencje.

  20. Status prawny posła i senatora.

  21. Organizacja wewnętrzna Sejmu i Senatu.

  22. Funkcja ustawodawcza Sejmu i Senatu

  23. Funkcja kontrolna Sejmu i Senatu

  24. Charakterystyka konstytucyjnego stanowiska Prezydenta RP

  25. Zasady wyboru Prezydenta RP

  26. Kompetencje Prezydenta RP

  27. Ustrojowa rola Rady Ministrów

  28. Tryb powoływania Rady Ministrów

  29. Odpowiedzialność Rady Ministrów

  30. Kompetencje Rady Ministrów

  31. Prezes Rady Ministrów

  32. Konstrukcja prawna gminy, powiatu i województwa.

  33. Kompetencje gminy powiatu i województwa.

  34. Sprawowanie władzy w gminie, powiecie i województwie.

  35. Ustrój i właściwość sądów

  36. Konstytucyjne zasady organizacji i postępowania sądów

  37. Trybunał Konstytucyjny

  38. Trybunał Stanu.

  39. Najwyższa Izba Kontroli,

  40. Rzecznik Praw Obywatelskich

  41. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji.

.

Notatki z wykładów


Pojęcie prawa konstytucyjnego

Prawo konstytucyjne to zespół norm prawnych określających ustrojowe zasady funkcjonowania państwa , treść i sposoby tworzenia prawa , hierarchie źródeł prawa oraz kompetencje i wzajemne relacje pomiędzy ………?




Przedmiot prawa konstytucyjnego

System organów państwowych

Podmiot

( naród) władzy suwerennej w państwie i sposoby jej sprawowania



Podstawy ustroju społeczno – gospodarczego państwa

Podstawy systemu wyborczego

Statut obywatela w państwie

Wzajemne relacje między ?.......




Ustrój społeczny

Kapitalizm czy społeczna gospodarka rynkowa czy ustrój socjalistyczny



Jakie partie?

Jakie wybory?





Prawo konstytucyjne

 część prawa publicznego – reguluje stosunki pomiędzy obywatelem a władzą.

 część prawa prywatnego –


Konstytucja – z łaciny constituo – regulować , ustanawiać, urządzać



  • Ustawa zasadnicza

  • Ustawa fundamentalna

  • Najwyższa ustawa w danym kraju

Konstytucja pisana

1787 – konstytucja Stanów Zjednoczonych Ameryki

1791 – 3 maja- Polska Ustawa Rządowa

1791 – Konstytucja Francuska
Polska jako pierwsza uchwaliła ustawę budżetową
Przyczyny utrwalania zasad ustrojowych w formie konstytucji

 poglądy szkoły prawa natury



  • Władza państwowa powinna być ograniczona przez przyrodzone prawa jednostki np. wolność, nietykalność

 umowa społeczna pomiędzy narodem a władzą

 podział władzy – wzajemne hamujące się organy

 wolność i równość – teoria liberalizmu i egalitaryzmu – identyczne prawo dla wszystkich i gwarancje wolności muszą być spisane

 pozytywizm prawniczy – duża rola prawa pisanego


Konstytucja jako ustawa zasadnicza - wyjątkowość

 rodzaj treści – fundamentalne zasady

 ze względu na miejsce

 sposób uchwalenia konstytucji , żeby legitymizować

 ………….?
Zbiór praw kardynalnych – fundament ładu politycznego i społecznego ………..?

Charakter prawny

Art. 87

1. Źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy , ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia.

2. Źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów , które je ustanowiły , akty prawa miejscowego.
Polskie Konstytucje

1791 – konstytucja 3 maja

1807 – Konstytucja Księstwa Warszawskiego

1815 – Konstytucja Królestwa Polskiego

1918 – Dekret Naczelnika Państwa o najwyższej władzy reprezentacyjnej Republiki Polskiej

1919 – Mała Konstytucja

1921 Konstytucja marcowa + nowela sierpniowa 1926r
Idea promulgacji – ogłoszenie – tylko prawo pisane ma moc obowiązującą

Prawo obowiązuje od daty kiedy dziennik się ukazuje , a nie dzień druku.


Preambuła – wprowadzenie , uzasadnienie
1791-   W imię Boga w Trójcy Świętej jedynego. Stanisław August z bożej łaski i woli narodu Król Polski, Wielki Książę Litewski, Ruski, Pruski, Mazowiecki, Żmudzki, Kijowski, Wołyński, Podolski, Podlaski, Inflancki, Smoleński, Siewierski i Czernichowski, wraz z Stanami Skonfederowanymi w liczbie podwójnej naród polski reprezentującymi.
   
   Uznając, iż los nas wszystkich od ugruntowania i wydoskonalenia konstytucji narodowej jedynie zawisł, długim doświadczeniem poznawszy zadawnione rządu naszego wady, a chcąc korzystać z pory, w jakiej się Europa znajduje i z tej dogorywającej chwili, która nas samym sobie wróciła, wolni od hańbiących obcej przemocy nakazów, ceniąc drożej nad życie, nad szczęśliwość osobistą, egzystencję polityczną, niepodległość zewnętrzną i wolność wewnętrzną narodu, którego los w ręce nasze jest powierzony, chcąc oraz na błogosławieństwo, na wdzięczność współczesnych i przyszłych pokoleń zasłużyć, mimo przeszkód, które w nas namiętności sprawować mogą, dla dobra powszechnego, dla ugruntowania wolności, dla ocalenia Ojczyzny naszej i jej granic, z największą stałością ducha niniejszą konstytucję uchwalamy i tę całkowicie za świętą, za niewzruszoną deklarujemy, dopóki by naród w czasie prawem przepisanym wyraźną wolą swoją nie uznał potrzeby odmienienia w niej jakiego artykułu. Do której to konstytucji dalsze ustawy sejmu teraźniejszego we wszystkim stosować się mają.
   
1807brak jako takiej preambuły

Tytuł I. 



Art. 1. Religia katolicka, apostolska, rzymska jest religią stanu.

Art. 2. Wszelka część religijna jest wolna i publiczna.

Art. 3. Księstwo Warszawskie podzielone będzie na sześć diecezji, będzie w nim jedno arcybiskupstwo i pięć biskupstw.

Art. 4. Znosi się niewola. Wszyscy obywatele są równi przed obliczem prawa. Stan osób zostaje pod opieką trybunałów.
1815Art.1. Królestwo Polskie jest na zawsze połączone z Cesarstwem Rosyjskim.

 

Art.2. Stosunki cywilne i polityczne, które jemu naznaczamy, jako też i związki to połączenie ustalić mające, objęte są niniejszą ustawą, którą mu nadajemy.

 

Art.3. Korona Królestwa Polskiego jest dziedziczną w osobie naszej i naszych potomków, dziedziców i następców podług porządku następstwa, ustanowionego dla tronu cesarsko - rosyjskiego.

 

Art.4. Ustawa konstytucyjna oznacza sposób i prawidła sprawowania władzy najwyższej.

 

Art.5. Kró1 w przypadku swojej nieprzytomności mianuje namiestnika, który powinien mieszkać w Królestwie. Namiestnik podług woli odwołanym być może.

 

Art.6. Gdy król nie będzie mianował swym namiestnikiem książęcia cesarsko - rosyjskiego, wybór ten padać nie może tylko na rodaka albo na osobę, której król nada naturalizację stosownie do prawideł ustanowionych przez artykuł 33.

 

Art.7. Namiestnik będzie mianowany przez akt publiczny. Akt takowy oznaczy wyraźnie rodzaj i rozciągłość władzy, jaka mu będzie powierzoną.

 

Art.8. Stosunki polityki zewnętrznej naszego Cesarstwa będą wspólne naszemu Królestwu Polskiemu.

 

Art.9. Sam tylko panujący będzie miał prawo oznaczyć uczestnictwo Królestwa Polskiego do wojen przez Rosję toczonych, jako też do traktatów pokoju i handlowych, które by to mocarstwo zawierać mogło.

 

Art.10. W każdym przypadku wprowadzenia wojsk rosyjskich do Polski 1ub wojsk polskich do Rosji lub w przypadku przechodu tychże wojsk przez jakąś prowincję jednego z dwóch państw utrzymanie ich i koszta przechodu ponoszone zostaną całkowicie przez kraj, do którego należeć będą. Wojsko polskie nie będzie nigdy użyte za granicami Europy.

brak wartości religijnych
1944 - R o d a c y!

   Wybiła godzina wyzwolenia. Armia Polska obok Armii Czerwonej przekroczyła Bug. Żołnierz polski bije się na naszej ziemi ojczystej. Nad umęczoną Polskę powiały znów biało-czerwone sztandary.


   Naród Polski wita żołnierza Armii Ludowej, zjednoczonego z żołnierzem Armii Polskiej w ZSRR. Wspólny jest wróg, wspólna walka i wspólne sztandary.

   Zjednoczeni ku chwale Ojczyzny w jednym Wojsku Polskim pod wspólnym dowództwem wszyscy żołnierze polscy pójdą obok zwycięskiej Czerwonej Armii do dalszych walk o wyzwolenie Kraju.

   Pójdą poprzez Polskę całą po pomstę nad Niemcami, aż polskie sztandary nie załopocą na ulicach stolicy butnego prusactwa, na ulicach Berlina.




   R o d a c y!

   Naród walczący z okupantem niemieckim o wolność i niepodległość stworzył swą reprezentację, swój podziemny parlament - Krajową Radę Narodową. Weszli do Krajowej Rady Narodowej reprezentanci stronnictw demokratycznych - ludowcy, demokraci, socjaliści, członkowie PPR i innych organizacji. Podporządkowały się Krajowej Radzie Narodowej organizacje Polonii zagranicznej i w pierwszym rzędzie Związek Patriotów Polskich i stworzona przezeń Armia.


   Krajowa Rada Narodowa, powołana przez walczący naród, jest jedynym legalnym źródłem władzy w Polsce.


  Emigracyjny „rząd” w Londynie i jego delegatura w Kraju jest władzą samozwańczą, władzą nielegalną. Opiera się na bezprawnej faszystowskiej konstytucji z kwietnia 1935 roku. „Rząd” ten hamował walkę z okupantem hitlerowskim, swą awanturniczą polityką pchał Polskę ku nowej katastrofie.


   W chwili wyzwolenia Polski, w chwili gdy sojusznicza Armia Czerwona i wraz z nią Wojsko Polskie wypędzając okupanta z Kraju, w tym momencie musi powstać legalny ośrodek władzy, który pokieruje walką narodu o ostateczne wyzwolenie.

   Dlatego Krajowa Rada Narodowa, tymczasowy parlament narodu polskiego, powołała

Manifest lipcowy


1952 – Polska Rzeczpospolita Ludowa jest republiką ludu pracującego.

Polska Rzeczpospolita Ludowa nawiązuje do najszczytniejszych postępowych tradycji Narodu Polskiego i urzeczywistnia idee wyzwoleńcze polskich mas pracujących.

Polski lud pracujący pod przewodem bohaterskiej klasy robotniczej, opierając się na sojuszu robotniczo-chłopskim, walczył dziesiątki lat o wyzwolenie z niewoli narodowej, narzuconej przez pruskich, austriackich i rosyjskich zaborców-kolonizatorów, tak samo jak walczył o zniesienie wyzysku polskich kapitalistów i obszarników.

W okresie okupacji Naród Polski toczył nieustępliwą, bohaterską walkę z krwawym najazdem hitlerowskim. Historyczne zwycięstwo Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich nad faszyzmem wyzwoliło ziemie polskie, umożliwiło polskiemu ludowi pracującemu zdobycie władzy i stworzyło warunki narodowego odrodzenia Polski w nowych, sprawiedliwych granicach. Na wieczne czasy powróciły do Polski Ziemie Odzyskane.

Wcielając w życie wiekopomne wskazania Manifestu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 22 lipca 1944 r. i rozwijając jego zasady programowe, władza ludowa - dzięki ofiarnym i twórczym wysiłkom polskiego ludu pracującego, w walce z zaciekłym oporem rozbitków starego ustroju kapitalistyczno-obszarniczego - dokonała wielkich przeobrażeń społecznych. W wyniku rewolucyjnych walk i przemian obalona została władza kapitalistów i obszarników, utrwaliło się państwo demokracji ludowej, kształtuje się i umacnia nowy ustrój społeczny, odpowiadający interesom i dążeniom najszerszych mas ludowych.

Zasady prawne tego ustroju ustanawia Konstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.

Podstawę obecnej władzy ludowej w Polsce stanowi sojusz klasy robotniczej z chłopstwem pracującym. W sojuszu tym rola kierownicza należy do klasy robotniczej jako przodującej klasy społeczeństwa, opierającej się na rewolucyjnym dorobku polskiego i międzynarodowego ruchu robotniczego, na historycznych doświadczeniach zwycięskiego budownictwa socjalistycznego w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich, pierwszym państwie robotników i chłopów.

Wypełniając wolę Narodu Polskiego i zgodnie ze swym powołaniem - Sejm Ustawodawczy Rzeczypospolitej Polskiej uchwala uroczyście niniejszą Konstytucję jako ustawę zasadniczą, którą Naród Polski i wszystkie organy władzy polskiego ludu pracującego kierować się winny w celu:

umacniania państwa ludowego jako podstawowej siły, zapewniającej najpełniejszy rozkwit Narodu Polskiego, jego niepodległość i suwerenność,

przyśpieszania rozwoju politycznego, gospodarczego i kulturalnego Ojczyzny oraz wzrostu jej sił,

pogłębiania uczuć patriotycznych, jedności i zwartości Narodu Polskiego w walce o dalsze polepszenie stosunków społecznych, o całkowite zniesienie wyzysku człowieka przez człowieka, o urzeczywistnienie wielkich idei socjalizmu,

zacieśniania przyjaźni i współpracy między narodami, opartych na sojuszu i braterstwie, które łączą dziś Naród Polski z miłującymi pokój narodami świata w dążeniu do wspólnego celu: uniemożliwienia agresji i utrwalenia pokoju światowego.

 
tekst konstytucji

1. preambuła - podkreśla znaczenie faktu , że naród ustala ….. prawo?....

Charakter konstytucji – pojemny i ma pozostawiać luzy interpretacyjne
Prace nad konstytucja z 1997

1992 – mała konstytucja

Pierwsza wersja konstytucji już w 1990r. – rezultat prac komisji sejmowej i komisji senackiej

1992 – przyjęcie ustawy konstytucyjnej o trybie trybie przygotowania i uchwalenia Konstytucji RP


Konstytucje miało uchwalić Zgromadzenie Narodowe

Prace miała prowadzić komisja konstytucyjna Zgromadzenia narodowego

W 1993 r. zgłoszono do komisji projekty senatu I kadencji , SLD, ID, PSL, UP, prezydent, KPN, PC

Były też inne projekty , ale nie spełniły wymogów formalnych co do wniesienia do komisji .


Za konstytucją 52,71 procent

Przeciw 4 – tu coś mam pochrzanione


Cechy charakterystyczne konstytucji z 1997 r.

 jest konstytucją kompromisu politycznego – prawica /lewica , postulaty kościoła , referendum konstytucyjne

 odwołanie do różnych systemów wartości

 liberalno – demokratycznych

– zasada państwa prawnego

- pluralizm polityczny

- legalizm

- działanie organów państwa

- gospodarka rynkowa

 socjaldemokratycznych

- zasada sprawiedliwości społecznej

- społeczeństwa obywatelskiego

- ochrony pracy

- bezpieczeństwa socjalnego obywateli

 chrześcijańsko demokratycznych

- zasada solidaryzmu i pomocniczości państwa

- przyrodzona i niezbywalna godność człowieka

- ochrona rodziny


Cechy charakterystyczne Konstytucji z 1997r. z …..

 konstytucja ma charakter normatywny a nie deklaracji ideologicznej

- np. zasada bezpośredniego stosowania konstytucji

 umożliwia wstąpienie do UE

 jest regulacja obszerną i szczegółową – klauzula generalna

 jest konstytucją sztywną – trudno ją zmienić ( chyba na nasze szczęście)


Zasady naczelne konstytucji

 republikańska forma rządu

 demokratyczne państwo prawa

 autonomia i wzajemna niezależność oraz współdziałanie pomiędzy państwem a kościołami i związkami wyznaniowymi

 wolność i prawa człowieka i obywatela

 suwerenność narodu

 reprezentacja polityczna

 podział i równowago władzy

 dwuizbowość parlamentu

 pluralizm polityczny

 parlamentarna forma rządów
Republikańska forma rządu

 „ res publica” – rzecz ludu , sprawa publiczna

 do XVIII wieku odnosiło się to ustroju miast a po powstaniu Stanów Zjednoczonych rozszerzono pojęcie

 wyraża się w konstytucji

- nazwa art.1

- brak dziedziczenia władzy

- rządy prawa

- ustrój demokratyczny – art. 2,3,10


Zasada państwa prawnego (art. 2)

 rządy prawa a nie ludu

 podział władzy

 konstytucjonalizm

 legalizm

Art7 – co nie jest organowi państwa prawnie dozwolone , jest zabronione - obywatele w odwrotnej sytuacji

- legalizm przy stosowaniu ale też przy jego tworzeniu

- gwarancje postrzegania prawa : Trybunał Konstytucyjny – pilnuje aby prawo było zgodne z prawem , sądy – pilnuja , aby prawo było stosowane , dwuinstancyjność postępowania przed organami administracji publicznej

 prymat ustawy

 zakaz retroakcji

 dopuszczenie ingerencji w sferę wolności i własności jednostki wyłącznie na podstawie upoważnienia ustawowego

 sądowa kontrola władzy wykonawczej

 odpowiedzialność odszkodowawcza państwa
Zasady demokratycznego państwa prawnego

Do elementu formalnego dołącza się element materialny

 zagwarantowanie i poszanowanie praw i wolności człowieka

 zasadę suwerenności

 zasadę pluralizmu politycznego

 zasadę demokratycznego wyboru władz

 kontrolę sądową


Idea demokratycznego państwa prawnego w orzecznictwie Trybunału Konst.

Zasada zaufania obywateli do państwa – nakaz lojalnego postępowania wobec obywateli

 przy stosowaniu prawa

 przy stanowieniu prawa



  1. sądowa kontrola władzy wykonawczej

  2. odpowiedzialność odszkodowawcza państwa

  3. zasada zaufania obywateli do państwa – zasada konstytucyjna – nie jest zasadą expresis verbis ( wprost wyraźnie ) – została wywiedziona z przepisu o demokratycznym państwie prawa

  4. zasada ochrony praw nabytych

  5. zasada sprawiedliwości społecznej – sprawiedliwy znaczy równy. Albo się uprzywilejowuje bez wyraźnej potrzeby albo dyskryminuje np. przez wyższy podatek. Płacenie podatku na oświatę w czasie kiedy dzieci posyłam do szkoły prywatnej. wyróżniamy ( rozróżniamy) sprawiedliwość:

    • horyzontalną ( poziomą) – równe traktowanie wszystkich , którzy są w tej samej sytuacji co ja

    • wertykalną (pionową) – o różnym statusie majątkowym – podatek progresywny czy liniowy?

    • Wymienną – kiedy oczekujemy , że dobra publiczne będą adekwatne do wysokości naszych podatków . – płacę dużo – dużo otrzymuje w zamian.

    • Proceduralną – sposób traktowania obywateli przez urzędników

    • Karania – brał łapówkę powinien iść siedzieć, Begier fałszowała wybory a dalej w sejmie

  6. zasada respektowania dobra ogółu -

  7. zasada stabilnego i bezpiecznego państwa

  8. zasada niezawisłości sędziowskiej

  9. zasada prawa do sądu

  10. zasada nakazu określoności przepisów prawa publicznego

  11. Nuulum crimen sine lege – nie ma przestępstwa jeżeli nie ma ustawy

  12. Zakaz nadmiernej ingerencji ustawodawcy w prawa jednostki

Pacta sunt servanda – umów należy przestrzegać


Art. 121 ordynacji podatkowej - Postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych
Ochrona praw nabytych np. odebranie ulg budowlanych w podatku dochodowym od osób fizycznych
3 koncepcje sprawiedliwości społecznej

  • Socjalistyczna – nadmierne różnice pomiędzy bogatymi a biednymi są złe. Trzeba wyrównywać różnice – podatek progresywny ( Robin Hood – zabrać bogatym oddać biednym)

  • Chrześcijańska

  • liberalna

coś zaczęłam pisać o malejącej użyteczności marginalnej ale sama nie wiem o co chodzi












  1. sądowa kontrola władzy wykonawczej

  2. odpowiedzialność odszkodowawcza państwa

  3. zasada zaufania obywateli do państwa – zasada konstytucyjna – nie jest zasadą expresis verbis ( wprost wyraźnie ) – została wywiedziona z przepisu o demokratycznym państwie prawa

  4. zasada ochrony praw nabytych

  5. zasada sprawiedliwości społecznej – sprawiedliwy znaczy równy. Albo się uprzywilejowuje bez wyraźnej potrzeby albo dyskryminuje np. przez wyższy podatek. Płacenie podatku na oświatę w czasie kiedy dzieci posyłam do szkoły prywatnej. wyróżniamy ( rozróżniamy) sprawiedliwość:

    • horyzontalną ( poziomą) – równe traktowanie wszystkich , którzy są w tej samej sytuacji co ja

    • wertykalną (pionową) – o różnym statusie majątkowym – podatek progresywny czy liniowy?

    • Wymienną – kiedy oczekujemy , że dobra publiczne będą adekwatne do wysokości naszych podatków . – płacę dużo – dużo otrzymuje w zamian.

    • Proceduralną – sposób traktowania obywateli przez urzędników

    • Karania – brał łapówkę powinien iść siedzieć, Begier fałszowała wybory a dalej w sejmie

  6. zasada respektowania dobra ogółu -

  7. zasada stabilnego i bezpiecznego państwa

  8. zasada niezawisłości sędziowskiej

  9. zasada prawa do sądu

  10. zasada nakazu określoności przepisów prawa publicznego

  11. Nuulum crimen sine lege – nie ma przestępstwa jeżeli nie ma ustawy

  12. Zakaz nadmiernej ingerencji ustawodawcy w prawa jednostki


Autonomia i wzajemna niezależność oraz współdziałanie w stosunkach między państwem a kościołem.
Dwa modele stosunków państwo – kościół

  1. Państwa wyznaniowe – np. Iran

  2. Państwa świeckie – nieuznawanie żadnej Religi za religie oficjalną art. 25 konstytucji

    • równouprawnienie kościołów

    • bezstronność władzy wobec przekonań obywateli

    • kształtowanie relacji pomiędzy państwem a kościołem na podstawie umów i ustaw

„ wspólnota polityczna i kościół są w swoich dziedzinach od siebie niezależne i autonomiczne” ( konstytucja duszpasterska o kościele w świecie współczesnym).


U nas stosunek między państwem a kościołem reguluje konkordat.
Zasada wolności i praw człowieka i obywatela

Art. 5 konstytucji – główne zadanie państwa obok niepodległości i nienaruszalności terytorialnej .

Doznaje konkretyzacji w rozdziale WOLNOŚĆ , PRAWA I OBOWIAZKI CZŁOWIEKA I OBYWATELA
Podstawowe założenia tej zasady - prawa podstawowe tej zasady są uprawnieniami o charakterze ponad państwowym i biorą się z norm moralnych
Zasada suwerenności narodu i reprezentacji politycznej

Bodin ( 1576 sześć ksiąg o Rzeczpospolitej) Russean ( 1762 – umowa społeczna)

 demokracja bezpośrednia

 nie można delegować kompetencji do sprawowania władzy

 możliwe tylko w małych państwach

Art. 104.1 posłowie są przedstawicielami narodu . nie wiążą ich instrukcje wyborcze


Podstawowe wolności , prawa i obowiązki człowieka i obywatela
Koncepcje instytucji praw obywatelskich

 pomiędzy dwoma skrajnościami

Koncepcje uniwersalistyczne ( kolektywistyczne) – dobro ogółu dominuje nad prawami jednostki

Źródłem praw jednostki jest wola państwa – władza uznaniowa


Koncepcje indywidualistyczne – pierwszoplanowe są prawa jednostki . Doktryna liberalna ( w ujęciu laickim i w ujęciu chrześcijańskim)
U podłoża praw człowieka – wolność i godność
Prawa człowieka

Kwalifikowana ( szczególna) postać praw i wolności jednostki , służących ochronie jej interesów przypisywanych każdej osobie ludzkiej, niezależnie od przynależności państwowej i jakichkolwiek cech różnicujących


Międzynarodowa ochrona praw jednostki

ONZ – powszechna deklaracja praw człowieka – 1948

Europejska konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności – 1950
To są akty prawne regulujące problem łamania praw człowieka głównie w czasie II wojny światowej
1993 – ratyfikowanie praw EKo OPCi PW z 1950 – po 43 latach
Rzecznik praw obywatelskich
Organizacje:

Ruch obrony praw człowieka i obywatela

Komitet obrony robotników

Opracowane zagadnienia


  1. Geneza konstytucji pisanej -


termin pochodzi od łacińskiego słowa ( C O N S T I T U E R E ) – urządzać , ustanawiać, regulować .
Najczęściej pod pojęciem konstytucja rozumie się akt pisany o najwyższej mocy prawnej, regulujący podstawy ustroju politycznego i społecznego, uchwalany przez powołany do tego organ i zmieniany w szczególnym trybie.

prawo konstytucyjne - zespół norm prawnych określających

    • ustrojowe zasady funkcjonowania państwa ,

    • treść i sposoby zagwarantowania praw człowieka i obywatela

    • Sposób tworzenia prawa ,w tym:

- hierarchie źródeł prawa - kompetencje i wzajemne relacje pomiędzy organami władzy państwowej


I konstytucja pisana na świecie - konstytucją Stanów Zjednoczonych ( 1787 r.)
poprzedzona była tzw. Małymi konstytucjami poszczególnych stanów
II na świecie a najstarszą w Europie była konstytucja polska z 03-05-1791r. ( ustawa rządowa jej celem było umocnić państwowość

III na świecie była konstytucja Francuska z 03-09-1791r.
Przyczyny powstania pierwszych konstytucji pisanych:
a) poglądy szkoły prawa natury w myśl których, władza państwowa powinna być ograniczona przez przyrodzone prawa jednostki np. wolność , nietykalność
b) koncepcja umowy społecznej pomiędzy narodem a władzą
c) teoria podziału władzy – wg której wolność jednostki może być zagwarantowana jedynie tam gdzie władza jest podzielona pomiędzy różne wzajemnie hamujące się organy państwowe
d) idea wolności i równości
e) szkoła pozytywizmu prawnego – przywiązywała dużą wagę do prawa pisanego stanowionego przez suwerenną władzę państwową.

Geneza konstytucji pisanej (do uzupełnienia)

Idea konstytucji pisanej, jako ustawy zasadniczej w państwie, pojawiła się podczas rewolucyjnych przemian ustrojowych  i walki o władzę polityczną w XVIII wieku. Pierwszą konstytucją pisaną była Konstytucja Stanów Zjednoczonych Ameryki w 1787r.(weszła w życie w 1788, poprzedzona najwcześniejszą Konstytucją stanową Wirginii w 1776r.)

Najstarszą konstytucją europejską jest Konstytucja polska z 03.05.1791r., a następnie Konstytucja francuska z 1791r. również.

Przyczyny powstania pierwszych konstytucji pisanych:

1.przyczyny specyficzne w różnych państwach np.

a) w Ameryce –próba usprawnienia systemów rządów na gruncie Artykułów Konfederacji w USA

b)we Francji – wybuch rewolucji i zmiana formy rządów

c) w Polsce – próba wykorzystania sytuacji międzynarodowej dla wzmocnienia ustroju Polski

2. czynniki uniwersalne:

a)poglądy szkoły prawa natury – władza państwowa powinna być ograniczona przez przyrodzone prawa jednostki

b) koncepcja umowa społeczna pomiędzy narodem a władzą – forma pisemna

c)teoria Monteskiuszowskiego podziału władzy , według której wolność jednostki jest zagwarantowana wszędzie tam gdzie władza jest podzielona między różne wzajemnie się hamujące organy państwowe

d)teorie liberalizmu (wolna wola) i egalitaryzm (różność) –identyczne prawa wolności  i równości wszystkich obywateli i ich gwarancje.



  1. Konstytucja jako ustawa zasadnicza

Konstytucja jest ustawą zasadniczą, szczególną o charakterze normatywnym obowiązującą we wszystkich rodzajach stosunków prawnych i jest bezpośrednio stosowana przez organy państwowe zaś obywatel może się bezpośrednio powoływać na jej normy.


Wyjątkowość konstytucji

1, Zbiór praw kardynalnych – fundament ładu politycznego i społecznego.

2, Podstawowe zasady dotyczące uznawanych wartości i zasad tworzenia prawa.

3, Najwyższe miejsce w hierarchii aktów normatywnych –

4, Szczególny sposób uchwalania


  • konstytucję uchwala większością kwalifikowaną Zgromadzenie Narodowe

  • naród przyjmuje w drodze referendum konstytucyjnego,

5, Szczególny sposób zmiany konstytucji

  • przyjmuje zmiana może nastąpić tylko drogą ustawy, uchwalonej przez Sejm większością co najmniej dwu trzecich głosów w obecności co najmniej połowy ogólnej liczby posłów.






  1. Prawo konstytucyjne w latach 1944-1989

Podczas okupacji hitlerowskiej nie wszystkie tworzone w kraju struktury wojskowe i administracyjne uznawały zwierzchnictwo władz emigracyjnych.

Lewica wywodząca się z rozwiązanej wcześniej partii komunistycznej zaczęła tworzyć własne siły zbrojne nazywane „Armią Ludową” i własną administrację. Jednocześnie istniały struktury administracyjno-wojskowe, które uznawały zwierzchnictwo dotychczasowego rządu na emigracji .

 Lewica nie miała dużego poparcia w społeczeństwie ale dzięki poparciu J. Stalin – Związek Radziecki i biernym ustępstwom USA i Wielkiej Brytanii, które nie umiały i nie chciały przeciwstawić się Stalinowi znalazła się u władzy w wyzwolonej Polsce. Poparcie Moskwy związane było z dążeniem podporządkowania sobie nowej Polski poprzez podporządkowanie Jej władzy państwowej.

W tym czasie odbyła się Konferencja w Jałcie –bez udziału Polski, gdzie mocarstwa koalicji antyhitlerowskiej ustaliły nowe granice Polski i ustaliły jej pozycję w Europie. Luty 1945.

W czasie obrad w Jałcie były już dwa polskie ośrodki władzy.1.władze emigracyjne i podporządkowane im struktury podziemne kraju (bardziej popierana przez społeczeństwo).2.w/w niezależna od Londynu poparta i pozostająca w kontaktach z Moskwą.(uznawana najpierw przez ZSRR a potem przez państwa uzależnione od ZSRR, a potem przez inne państwa zachodnie w Polsce małe poparcie społeczne).

1942 –lewica tworzy PPR – tradycje komunistyczne w ruchu robotniczym (hasło frontu narodowego), w noc sylwestrową z 1943 na 1944 tworzą Krajową Radę Narodową

21.07.1944 KRN oficjalnie powołuje Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego (PPS i SL uzgodnili ze Stalinem) –obejmował władzę na terenach wyzwolonych przez Armię Czerwoną.

W manifeście lipcowym  akt- deklaracja polityczna nowej władzy stwierdzono że rząd w Londynie opiera się na nielegalnej i faszystowskiej konstytucji jest więc nielegalny i nie ma prawa reprezentować narodu.

-określenie KRN jako tymczasowego parlamentu

-określenie  PKWN jako tymczasową władzę wykonawczą

-wyzwolenie terenów okupowanych

-odbudowę państwa

-uchwalenie nowej konstytucji przez Sejm Ustawodawczy, wyłoniony przez naród w drodze wyborów.

Małe poparcie PKWN wśród społeczeństwa spowodowało, że przedstawiciele PKWN i KRN ,przedstawiciele rządu w Londynie i działacze polityczni w kraju ustalili utworzenie wspólnego rządu Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej- czerwiec 1945 stanowisko wicepremiera Mikołajczyk, a wiceprezydentem Witos (jednak nie objął stanowiska bo w 10.1945 zmarł)

Utworzenie TRzJN spowodowało, że państwa byłej koalicji uznając go cofnęły uznanie dla rządu emigracyjnego.

Władza państwowa –tymczasowa.

Tymczasowy parlament – KRN nie pochodząca z wyborów

Głowa państwa- Prezydent KRN

Władza wykonawcza –najpierw PKWN przekształcony w Rząd Tymczasowy, przekształcony w Trzon

Sądy i prokuratura na wzór przedwojenny

Administracja terenowa dualistyczny charakter-

a) organy administracji rządowej i organy samorządu terytorialnego (jak w II Rzeczpospolitej)

b)rady narodowe i ich aparat (nowa władza)

Z jednej strony sięgano do wzorców określanych w Konstytucji marcowej (parlament, głowa państwa, rząd sądy, prokuratura + samorząd) –demokracja parlamentarna, z drugiej strony budowano nowy ustrój społeczno-polityczny na wzór ZSRR.

Podstawy prawne ustroju politycznego tego okresu tworzyła Konstytucja marcowa, program władzy zawierał  Manifest lipcowy a kompetencje KRN i rad narodowych określono w ustawie 11.09.1944r.

30 czerwca 1946 przeprowadzono referendum na trzy pytania:

a)zniesienie Senatu

b)potwierdzenia w przyszłej konstytucji ustroju społeczno-gospodarczego opartego na przeprowadzonych reformach

c)utrwalenia nowych granic

Mimo wielu nacisków i propagandy wyniki nie były pomyślne dla nowej władzy, więc je sfałszowano. Dlatego w wyborach 19.11.1947 wybierano jedną izbę – Sejm Ustawodawczy

Ponieważ kadencje działających dotychczas organów państwa wygasały Sejm na pierwszej sesji uchwalił ustawę o wyborze Prezydenta Rzeczpospolitej  i obsadzono Bolesława Bieruta. Ustawa ta miała jednorazowe zastosowanie.

19.02.1947 uchwalono Małą Konstytucję- nie regulowała w pełni wszystkich spraw zwykle regulowane przez konstytucję

Założenia Małej Konstytucji

-zasada podziału władzy; Sejm Ustawodawczy, (wykonawcza)Prezydent, Rada Państwa i rząd ,(sądownicza)niezawisłe sądy

-nierównowaga władz- jedynym organem zwierzchniej władzy narodu ustanowiono Sejm-jego nadrzędność nad innymi organami państwa, które miały przez to niższą rangę

-Tylko Sejm Ustawodawczy pochodził z wyborów powszechnych i bezpośrednich

Inne organy pochodziły bezpośrednio –Prezydent lub pośrednio –rząd od niego i podlegały jego kontroli

-przyjęto system parlamentarno-gabinetowy.

Niestety od początku obowiązywania Małej Konstytucji odstępowano od jej norm prawnych w szerokim zakresie. Rola rządu, który dekretami z mocą ustawy uchylał ustawy sejmowe, uzupełniał lub zmieniał je. Rolę kontrolną Sejmu (nie tylko dla dekretów  ale i władzy wykonawczej) z czasem stała się fikcją albo inaczej formalnością.

Równocześnie praktycznie ośrodek decyzyjny przesunął się z Sejmu na Prezydenta, Rada Państwa (której przewodniczącym był prezydent) i rząd z na czele PPR przemieniona w PZPR

Rola Prezydenta stała się ogromna –w jednym ręku najważniejsze stanowiska w państwie + rola polityczna.
W 1952r. zlikwidowano urząd Prezydenta RP (jego kompetencje przejęła Rada  Państwa

Konstytucja z 1952

1.podobnie jak inne konstytucje państw socjalistycznych przyjmowała wzorce radzieckie i kopiowała stalinowski model państwa

2.w zakresie ustroju politycznego konstytucja przyjęła zasadę ludowładztwa – władza należy do ludu pracującego  miast i wsi (wyłącznie do ludzi pracy), zasada ta przesądza o nadrzędności Sejmu nad innymi organami z drugiej uznawała kierowniczą rolę PZPR. Powodowało to,że Sejm nie był głównym ośrodkiem władzy ale kierownictwo partii, poprzez rząd i Radę Państwa.

4.zasada sojuszu robotniczo-chłopskiego

3.silnie akcentowała ideologię polityczną kosztem regulacji prawnych- zabrakło przepisów gwarancji zasad ustrojowych i konkretnych postanowień, a jeżeli były to odpowiedzialność moralna i polityczna.

5.zasada systemu przedstawicielskiego-Sejm i rady narodowe pochodzące z powszechnych, równych, bezpośrednich tajnych wyborów

6.zasada praworządności

7zasada współdziałania organów władzy państwowej z ludem

8organy Władzy Państwowej

-najwyższy organ przedstawicielski –Sejm (przedstawiciele wybierani przez wyborców w wyborach)

a)funkcja ustrojodawcza, ustawodawcza, kontrolna, kreacyjna,(do Sejmu należało powoływanie i odwoływanie różnych organów państwa) ogólnego kierownictwa państwem i gospodarką narodową

b)realizował swe zadania na sesjach zwykłych – 2 razy w roku lub nadzwyczajnych zwoływanych przez Radę Państwa.

c)kierowanie pracami parlamentu powierzono Prezydium Sejmu (Marszałek i wiceministrowie)

d)w 1957 reaktywowano Konwent Seniorów –organ pomocniczy Prezydium Sejmu w zakresie sprawnego przebiegu prac parlamentarnych, współdziałania klubów i kół poselskich (Prezydium Sejmu + przedstawiciele klubów poselskich)

e)komisje-

-Rada Państwa (głowa państwa)–naczelny organ władzy państwowej (pochodziła z wyborów pośrednich wybieranych przez Sejm)

a)wydawała dekrety z mocą ustawy

b)jako organ naczelny o okresach między sesjami Sejmu przejmowała jej kompetencje odnoście zmian w rządzie

c)zarządzała wybory do Sejmu, rad narodowych, zwoływała sesje, powoływała Marszałka,

d)reprezentowała PRL na zewnątrz, powoływała i odwoływała przedstawicieli dyplomatycznych PRL, ratyfikacja i wypowiadanie umów międzynarodowych, podejmowanie uchwał o stanie wojny- między sesjami Sejmu, prawo łaski, nadawanie orderów, wprowadzenie stanu wojennego, ogłoszenie mobilizacji 

-rady narodowe-terenowe organy przedstawicielskie.(przedstawiciele wybierani w wyborach)

Organy wybierane :kolegialne, kadencyjne, uprawnienia prawodawcze i kreacyjne-mogły powoływać inne organy i je kontrolować

Rada Państwa praktycznie wykraczała poza swoje kompetencje, wypaczając ustrój określony w Konstytucji, stawała się często prawodawcą ograniczając kompetencje Sejmu, przejęła kontrolę nad rządem dokonując w nim zmian włącznie ze zmianą premiera dlatego często była krytykowana

9.Organy administracji państwowej

Konstytucja określa wybiórczo nie wymieniała wszystkich, więc niektóre powoływano na odstawie ustaw zwykłych

-rząd-Rada Ministrów z Prezesem Rady Ministrów- kluczowa rola w aparacie państwowym

-organ polityczny –kształtowanie i realizacja polityki państwa

-organ administracji państwowej, najwyższa pozycja w hierarchii administracji państwa

-podległość Sejmowi i Radzie Państwa, ( ale praktycznie przejęła kontrolę nad państwem, rząd- partia ustalała kierunki działalności w państwie, bieżące rozstrzygnięcia a Sejm w którym PZPR miało zawsze ponad 50% wszystko przegłosowywało)

-formalnie  powoływana przez Sejm, premier przedstawiał expose które było zawsze określone na zjedzie partii, a parlament akceptował

-zgodnie z konstytucją zmiana w rządzie Rada Państwa ale tylko na wniosek premiera


-terenowe organy administracji państwowej

Organy wykonawcze nie pochodzące z wyborów, powoływane przez organy władzy państwowej, mogły być odwoływane,

19.sądy i prokuratura  nie zmieniono nic

21.w okresie do 1980 zmiany nie jakościowe tylko ilościowe

20.w 1982 wprowadzono Trybunał Konstytucyjny i Trybunał Stanu

22.1987 zmiany przepisów o charakterze zasad naczelnych



4. Transformacja ustroju politycznego w latach 1989-1997 Tego ma nie być !!!

W Polsce proces transformacji ustrojowej rozpoczął się w 1989 roku.

Podczas obrad okrągłego stołu wybrano wówczas ewolucyjną drogę przekształceń,
Dlaczego wybrano ewolucyjną drogę przekształceń?


  • utrzymanie wewnętrznego spokoju

  • zapobieganie powstaniu zjawiska niepewności prawnej.


4 fazy transformacji ustrojowej.

1) prowizorium konstytucyjne (od zakończenia obrad okrągłego stołu do końca 1989r)- reforma ustroju socjalistycznego bez naruszenia najważniejszych jego zasad :



  • zasady przewodniej roli partii komunistycznej

  • zasady planowego rozwoju gospodarki.

Jakie zaszły zmiany? :



  • częściowo wolne wybory parlamentarne,

  • reaktywowano urząd Prezydenta PRL

  • senat jako drugą izbę parlamentu, nierównorzędnej jednak z sejmem.

  • Wzmocniono funkcje wymiaru sprawiedliwości i utworzono nowy organ - Krajową Radę Sądownictwa.

2 ) okres przejściowy-




Nowelizacja konstytucji grudzień 1989

Nowelizacja konstytucji marzec 1990

  • Reaktywowała zasadę suwerenności narodu,

  • wprowadziła nowy artykuł konstytucji stanowiący Rzeczpospolita jest państwem demokratycznym prawnym

  • zniosła przewodnią rolę PZPR.

  • Wprowadziła zasadę swobody i równości działalności gospodarczej gwarantując ochronę własności i prawo jej dziedziczności.

  • przywróciła samorząd terytorialny w postaci gmin, czyli rozdzieleniu administracji rządowej i sfery samorządy terytorialnego.

  • Do najważniejszych zmian należało wprowadzenie zasady powszechnych i bezpośrednich oraz tajnych wyborów prezydenckich

  • utworzenie KRR i TV.


Nie uchwalono wówczas nowej konstytucji mimo że podczas obrad okrągłego stołu konieczność taką akcentowały wszystkie ugrupowania.

Rozpoczęcie tworzenia demokratycznego państwa prawnego nie oznaczało jednak automatycznie odrzucenia dotychczas obowiązującego prawa, ale raczej jego poprawiania.

3) okres stanowiący przygotowanie do uchwalenia nowej konstytucji -



  • uchwalenie w kwietniu 1992 roku ustawy konstytucyjnej o trybie przygotowania i uchwalenia nowej konstytucji RP.

  • mała konstytucja wyraźnie wprowadziła zasadę podziału władz opartą na podziale organizacyjnym i funkcjonalnym.

Władze ustawodawczą przyznała sejmowi i senatowi

wykonawczą Prezydentowi RP oraz Radzie Ministrów,

sądowniczą niezawisłym sądom.

Mimo uchwalenia już w kwietniu 1992 roku ustawy konstytucyjnej prace nad nią ciągnęły się przez 5 lat. Złożyły się na to:



  • duże rozdrobnienie polityczne sejmu I kadencji wybranego w 1991 roku, ( 29 partii),

  • rozwiązanie parlamentu przez Prezydenta w 1993 roku i przerwania prac nad konstytucją.



4) uchwalenie nowej konstytucji – ( 2 kwietnia 1997r.) Mimo uchwalenia już w kwietniu 1992 roku ustawy konstytucyjnej prace nad nią ciągnęły się przez 5 lat. Złożyły się na to przyczyny jak: duże rozdrobnienie polityczne sejmu I kadencji wybranego w 1991 roku, w skład którego wchodzili przedstawiciele 29 partii, oraz rozwiązanie parlamentu przez Prezydenta w 1993 roku i przerwania prac nad konstytucją.
rozpoczęło nowy okres transformacji ustrojowej i ostatecznie powinno wyeliminować wszystkie ,a przynajmniej większość negatywnych zjawiska w polskim systemie prawnym.

5. Zasada demokratycznego państwa prawa
Jest wyrażona w art. 2 konstytucji.

” Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym , urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.”

Ideę demokratycznego państwa prawnego należy analizować poprzez wyodrębnienie dwóch pojęć :
A : PAŃSTWA PRAWNEGO – które wiąże się z formalnym pojmowaniem państwa prawnego

B: DEMOKRATYCZNEGO PAŃSTWA PRAWNEGO – akceptuje cechy materialne(demokratyzm)

A : Podstawowe przesłanki formalnego państwa prawnego to :

1. podział władzy

2. Konstytucjonalizm

3.legalność- związanie prawem wymiaru sprawiedliwości i administracji

4.dopuszczenie integracji w sferę wolności jednostki i prawa tylko na podstawie ustawy

5. sądowa kontrola władzy wykonawczej

6. odpowiedzialność odszkodowawcza władzy państwowej (publicznej)
W takim znaczeniu państwo prawne to państwo rządzone przez prawo w którym to prawo stoi nad państwem, a podstawową metodą władzy są „rządy prawa- a nie ludzi „
Władza państwowa związana jest prawem i zobowiązana jest ona je respektować zarówno w sferze stanowienia jak i stosowania prawa, które sama ustanowiła. Rozstrzygają one każdą indywidualną sprawę wyłącznie na podstawie norm ogólnych i abstrakcyjnych.
W formalnym pojęciu państwa prawnego zawiera się idea legalizmu tj. zasada praworządności formalnej. Zobowiązuje ona wszystkie organy do wykazania się legitymacją prawną przy wykonywaniu wszelkiej władzy publicznej. Prowadzi to do przyjęcia zasady, że to co nie jest organowi prawnie dozwolone to jest zabronione. Natomiast obywatele zobowiązani są jedynie nie łamać prawa. Żaden obywatel nie może być zmuszany do czynienia tego czego prawo mu nie nakazuje.
Formalnymi gwarancjami przestrzegania prawa przez organy państwowe są wyspecjalizowane instytucje:

- Trybunał Konstytucyjny

- Naczelny Sąd Administracyjny i niezawisłe sądy

- Rzecznik Praw Obywatelskich


B :

Idea demokratycznego państwa prawa spełnia się przez połączenie elementów formalnych z elementami materialnymi do których współczesna doktryna zalicza :


1. zagwarantowanie oraz poszanowanie praw i wolności człowieka i obywatela

2. zasadę suwerenności

3. zasadę pluralizmu politycznego

4. demokratyzm oparty na kreowaniu władz przez okresowo odbywane wolne wybory powszechne

5. zapewnienie udziału społeczeństwa w podejmowaniu decyzji państwowych

6. ideę państwa socjalnego opartą na realizacji zasad sprawiedliwości społecznej

7. niezależny i niezawisły sądowy wymiar sprawiedliwości, który kontroluje władzę ustawodawczą i wykonawczą oraz zasadę samorządu
demokratyczne państwo prawa to takie, w którym prawo odzwierciedla akceptowany społecznie system wartości, oparty na prawie naturalnym i standardach prawa międzynarodowego.

W demokratycznym państwie prawa wola większości wyrażana jest w formie ustawy.




6. Zasada republikańskiej formy rządów. ( Notatki z zeszytu)
Republikańska forma rządu

 „ res publica” – rzecz ludu , sprawa publiczna

 do XVIII wieku odnosiło się to ustroju miast a po powstaniu Stanów Zjednoczonych rozszerzono pojęcie

 wyraża się w konstytucji

- nazwa art.1

- brak dziedziczenia władzy

- rządy prawa

- ustrój demokratyczny – art. 2,3,10


Res republica to z łacińskiego rzecz ludu, sprawa publiczna.

Wyrażona jest w konstytucji art.1 „ Rzeczpospolita Polska jest dobrem wspólnym wszystkich obywateli.

oznacza wykluczenie jakiejkolwiek władzy dziedzicznej lub dożywotniej a jednocześnie postulat stanowienia rządów prawa


6. ZASADA REPUBLIKAŃSKIEJ FORMY RZĄDÓW (opracowanie)
Respublica, res populica (łac.) to rzecz ludu, sprawa publiczna.

W Rzymie Respublica była przeciwstawiana Regnum ( własności rexa, króla ).

Aż do wieku XVII republikańska forma rządu odnosiła się tylko do ustroju miast lub do społeczności żyjących na małym obszarze.

Od powstania Stanów Zjednoczonych ( 1776r.) nastąpiło rozszerzenie zasięgu tej zasady i jej przeniesienie na ustrój państw współczesnych.

Dzisiaj republika demokratyczna jest formą ustrojową większości panstw Europy.

Zasada republikańskiej formy rządu wyrażona jest samej nazwie państwa – „Rzeczpospolita Polska”, w tytule konstytucji i przede wszystkim w jej instytucjach i urządzeniach. Oznacza ona, z jednej strony, wykluczenie jakiejkolwiek władzy dziedzicznej lub dożywotniej w państwie, a z drugiej, postulat ustanowienia rządów prawa i ustroju demokratycznego.


Republika oznacza formę rządu, ale bywa też wręcz symbolem państwa – szczególnie we Francji: jest wpisane w zdobycze i dziedzictwo rewolucji burżuazyjnej, w świadomość społeczną i prawną, a od 1884r. konstytucje francuskie zastrzegają, że republikanka forma rządu nie podlega rewizji. Funkcjonuje jednak przede wszystkim w świadomości społecznej i prawnej Francuzów. Republika oznacza, wg określenia gen. De Gauulle’a z 1958r. „suwerenność ludu, odwołanie się do wolności i nadzieję na sprawiedliwość”.

W Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997r. Rzeczpospolita oznacza republikę – raz jako nazwę państwa, raz jako określony ustrój polityczny państwa. Artykuł 1 objaśnia dosłownie Rzeczpospolitą Polską jako dobro wspólne wszystkich obywateli.

Rzeczpospolita jako nazwa państwa polskiego poprzedzona jest w preambule numeracją: Pierwsza… Druga… Trzecia… W myśl preambuły, Trzecią Rzeczpospolitą jest ta formacja, w której stosuje się Konstytucję z roku 1997; stanowi ona kontynuację najlepszych tradycji istniejących dawniej w Pierwszej i Drugiej Rzeczpospolitej. Konstytucja nie odnosi się do formy ustroju Polski z lat 1944 – 1989 i do roku 1997. pośrednio, z pierwszego zdania preambuły wynika, iż w latach 1944 – 1989 nie istniała możliwość stanowienia przez naród suwerennie i demokratycznie o losie Polski.

Mianem Rzeczpospolita ustrojodawca zatytułował także rozdział I Konstytucji, w którym to zawarte jest exposé zasad ustroju państwa. Zasady te, jak np. demokratyczne państwo prawne (art.2), suwerenność narodu (art.3), podział i równowaga władzy (art.10) i inne, składają się na określenia ustroju Polski jako państwa demokratycznego.



7. Zasada wolności i praw człowieka i obywatela.

  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   16


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna