Procesy egzogeniczne kształtujące powierzchnię Ziemi



Pobieranie 18.6 Kb.
Data06.05.2016
Rozmiar18.6 Kb.
Procesy egzogeniczne kształtujące powierzchnię Ziemi.

Do procesów egzogenicznych zaliczamy:



  • wietrzenie skał,

  • działalność wiatru,

  • działalność wód płynących,

  • działalność lodowców

  • działalność morza.


Wietrzenie skał – proces zmiany właściwości fizycznych i chemicznych skał doprowa-

dzający do wytworzenia się zwietrzeliny.

Czynniki wpływające na przebieg wietrzenia:


  • zmiany temperatury

  • zmiany wilgotności

  • rodzaju podłoża skalnego

  • ukształtowania terenu

  • ekspozycji stoku,

  • świata organicznego.

Rodzaje wietrzenia:

- mechaniczne – (zmiany właściwości fizycznych skał bez zmiany składu chemicznego; skała

rozpada się na bloki, ziarna, łuszczy się). Wietrzenie mechaniczne może być :


  • termiczne – nagrzewanie i ochładzanie przypowierzchniowej warstwy skał oraz

poszczególnych minerałów powoduje zmianę objętości, które powodują

rozpad skały



  • mrozowe - woda zamarzająca zwiększa swoją objętość i wywołuje rozpad skal

  • solne - wywołane zmianami objętości soli na skutek zmian wilgotności,

  • chemiczne – polega na zmianie składu chemicznego na skutek działalności wody. Intensywność wzrasta wraz ze wzrostem temperatury i porowatości skał.



Działalność wiatru.

Czynniki wpływające na rozmiary i tempo erozji ( niszczenia) eolicznej:



  • prędkość wiatru,

  • głębokość zalegania poziomu wód gruntowych,

  • pokrycia terenu.

Rodzaje działalności erozyjnej wiatru: deflacja- wywiewanie materiału skalnego, oraz korazja- niszczenie powierzchni skalnych przez materiał skalny niesiony przez wiatr.

Skutki deflacji – kieszenie i jamy skalne, misy, rynny, ostańce deflacyjne.

Formy utworzone na skutek korazji – wygłady i pagóry eoliczne, grzyby skalne, graniaki.

Wiatr może również działać w sposób akumulacyjny ( gromadzenia materiału skalnego).

Jedynym przykładem tej działalności są wydmy. Wydmy mogą być:


  • barchany – tworzą się przy niewielkiej ilości materiału skalnego i umiarkowanej sile

wiatru, a poziom wód gruntowych znajduje się głęboko,

  • wydmy paraboliczne – występują w miejscach gdzie poziom wód gruntowych zalega płytko, materiału skalnego jest dużo,

  • wydmy poprzeczne,

  • wydmy gwiaździste,

  • wydmy podłużne.


Działalność wód płynących:
Działalność rzeki może być: - erozyjna, transportowa i akumulacyjna.
Czynniki wpływające na szybkość działalność erozyjną:

  • ilość przepływającej wody

  • prędkość płynięcia wody,

  • ilości transportowanego materiału skalnego,

  • rodzaju podłoża przez jakie płynie rzeka

Erozja może być:

  • wsteczna – najczęściej zachodzi w górnym odcinku rzeki i doprowadza do cofania się źródła

  • wgłębna - niszczenie podłoża znajdującego się w korycie rzeki,

  • boczna – rozmywanie i podcinanie brzegów przez wodę płynącą

Działalność transportowa zależy od rodzaju materiału podłoża i ilości przepływającej wody.

Może występować w różnej postaci: toczenie, wleczenie, unoszenie, ruch skokowy.

Działalność akumulacyjna - proces osadzania materiału wynikły z zaniku siły transportującej

rzeki. Czynniki wywołujące akumulacje to: przeciążenie rzeki materiałem skalnym, zmniejszeniem spadku rzeki a tym samym prędkości przepływu.
Działalność lodowców: podobnie jak rzeki działają erozyjnie, transportująco i akumulacyjnie.

Działalność erozyjna zachodzi:



  • pod lądolodem w wyniku tarcia okruchów skalnych wtopionych w lód o podłoże doprowadzając do powstania wygładów i żłobów ,

  • na przedpolu lądolodu – przez spychanie i przesuwanie materiału skalnego

  • oraz wyciskanie materiału skalnego z pola firnowego.

Działalność transportowa polega na przenoszeniu materiału skalnego przez lądolód lub przez wody płynące pod i przed lodowcem.


Działalność akumulacyjna – osadzanie materiału skalnego .Formy powstałe w wyniku tej działalności to:

  • wały moren czołowych – wypukłe formy znajdujące się na granicy maksymalnego zasięgu,

  • moreny boczne, powierzchniowe i denne,

  • pola sandrowe - formy powstałe z akumulacji materiału wyniesionego przez rzeki,

  • ozy – kręte, faliste pagórki powstałe w szczelinach wewnątrz lądolodu,

  • kemy – płaskie pagórki utworzone przez akumulacje rzeczno-lodowcową,

  • drumliny – długie pagórki powstałe prawdopodobnie z przekształcania moren czołowych

podczas ponownego wkroczenia lodowców.

Działalność morza:

Czynniki wpływające na rodzaj i intensywność procesów brzegowych: ukształtowanie pionowe brzegu, rodzaju skał budujących brzeg oraz wielkości wahań poziomu wody.

Działalność niszcząca morza na wybrzeżach stromych (abrazja): jest wynikiem działania fali przyboju lub pływów morskich i powstaje tzw. nisza abrazyjna.

Inną formą jest klif – rozrastanie się niszy abrazyjnej przyczyną obrywania się mas skalnych znajdujących się nad niszą – powstaje strome wybrzeże nazywane klifem lub falezą oraz platforma abrazyjna - lekko nachylona powierzchnia powstała u podnórza klifu.

Działalność akumulacyjna:


  • plaża – akumulowany materiał skalny na brzegu,

  • ławice – wały równoległe do brzegu powstałe w miejscu załamywania się fali

  • lido – wynurzona ławica powstała w miejscu silnych pływów morskich

  • laguna – obszar płytkiego morza między brzegiem a lido,

  • mierzeja – w zatokach następuje akumulacja materiału, tworzy się wał piaszczysty tzw. kosa

Typy wybrzeży:



  • mierzejowe

  • lagunowe

  • rafowe,

  • dalmatyńskie,

  • riasowe,

  • firdowe,

  • szkierowe,

limanowe.


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna