Prof dr hab med. Julian Aleksandrowicz Prof dr hab med. Alfons Chodera Dr fil. Jan Dobrowolski



Pobieranie 4.07 Mb.
Strona40/68
Data07.05.2016
Rozmiar4.07 Mb.
1   ...   36   37   38   39   40   41   42   43   ...   68

NOWOTWORY JELITA GRUBEGO NEOPLASMATA COLI

Nowotwory jelita grubego można podzielić ogólnie na:

1) pochodzenia nabłonkowego

a) adenocarcinoma

b) carcinoma planocellulare

c) argenoffinoma — carcinoid

2) pochodzenia mezenchymalnego

a) melanoma

b) limphoma.

Etiologię nowotworów złośliwych jelita grubego udaje się ustalić w około 10% przypadków. Do stanów przedrakowych należy zaliczyć: proctocolitis, polipowatość rodzinną, polipy, gruczolaki łagodne. Stanami szczególnie sprzyjającymi do

428


powstawania nowotworów złośliwych są, przewlekle zapalenia oraz drażnienie błony śluzowej jelita. Ze wzglądu na umiejscowienie nowotworów i wynikającą z tego różnorodność objawów klinicznych, należy omówić procesy nowotworowe umiejscowione w odbycie i odbytnicy oraz zajmujące prawą i lewą część okrężnicy.

Nowotwory odbytu

Rak odbytu jest jednym z najczęstszych procesów nowotworowych przewodu pokarmowego. Występuje on przeważnie u mężczyzn po 50 roku życia i, jest umiejscowiony głównie na brzegu odbytnicy. Rozprzestrzenia się on przez układ limfatyczny, dając przerzuty do węzłów chłonnych pachwinowych oraz odbytniczych górnych i środkowych. Przerzuty przez układ żylny są rzadziej spotykane.

Objawy. Głównym objawem raka umiejscowionego przy brzegu odbytu jest obecność łatwo krwawiącego guzka. Chory prawie zawsze spostrzega krew podczas wypróżnień i podbarwioną krwią wydzielinę kałową na bieliźnie. Ból jest objawem późniejszym i w miarę rozwoju procesu nowotworowego natężenie jego wzrasta. Nasila się bardzo przy oddawaniu stolca. Zmniejszenie masy ciała jest zazwyczaj objawem późnym i dowodzi znacznego zaawansowania procesów i przerzutów do wątroby. Bardzo charakterystycznym objawem są zaburzenia w oddawaniu stolca polegające na naprzemiennych biegunkach i zaparciach.

Rozpoznanie jest łatwe i opiera się na oglądaniu, badaniu per rectum oraz rektoskopii, w czasie której pobiera się materiał do badania histopatologicznego.



Nowotwory odbytnicy

Do najczęściej spotykanych nowotworów odbytnicy należą:

a) gruczolakorak — postać najczęstsza o różnym stopniu złośliwości w zależności od zróżnicowania,

b) rak koloidowy o budowie podobnej do gruczolakoraka, różniący się od niego produkowaniem śluzu,

c) rak prosty — anaplastyczny o dużej skłonności do metaplazji.

Objawy. Objawy kliniczne są podobne do występujących w nowotworach odbytu. Ważnym, dodatkowym objawem jest uczucie niepełnego wypróżnienia. Makroskopowo nowotwory te mogą mieć wygląd guzowaty, wrzodziejący, naciekający, zwężający światło jelita.

429

Nowotwory okrężnicy

Mimo tradycyjnego podziału nowotworów okrężnicy w zależności od ich anatomicznej lokalizacji, stanowią one ten sam typ patologii w całym jelicie grubym. Prawą część okrężnicy stanowi kątnica, wstępnica, zagięcie wątrobowe oraz poprzecznica, lewą część — zagięcie śledzionowe, zstępnica oraz esica. Nowotwory okrężnicy są jednymi z częstszych, a w samej okrężnicy występują tym częściej, im bliżej odbytu występują zmiany.

Objawy. Nie ma jednoznacznego obrazu klinicznego, a objawy różnią się w zależności od lokalizacji. Ból jest częstym symptomem — głównie w przypadku rozrostu w okrężnicy prawej. Nieustanny, łagodny, tępy ból, kłucia, ostra kolka i inne typy bólowe występować mogą niezależnie od tego czy jest zwężenie. Często występuje on w ścisłym związku z posiłkiem, szczególnie przy lokalizacji kątniczej. Szczególnie silne bóle występują przy nacieczeniu splotu krzyżowego. Lokalizacja bólu może ściśle odpowiadać lokalizacji rozrostu, ale istnieje ogólna tendencja do umiejscawiania się bólu w okolicy pępkowej. Bardzo powszechne są zaburzenia w oddawaniu stolca, szczególnie przy lokalizacji lewostronnej, polegające na biegunkach oraz na przemiennych biegunkach z zaparciami. Obecność krwi w stolcu dowodzi zazwyczaj niskiej lokalizacji nowotworu, chociaż krew utajona może być obecna w każdym przypadku. Zmniejszenie masy ciała jest szczególnie wyraźne w nowotworach prawostronnych, tak ze względu na nierzadkie wymioty, jak i obawę jedzenia ze względu na nasilenie się bólu pod wpływem posiłku. Niejednokrotnie jedynym początkowo objawem jest powoli narastająca niedokrwistość niedobarwliwa. Wystąpić też mogą objawy pełnej niedrożności, gorączka, silny ból oraz napięcie mięśniowe. Dowodzić one mogą tworzenia się przetoki i ropnia. Są to powikłania późne.

Leczenie. Leczeniem z wyboru jest zabieg operacyjny. W przypadku daleko zaawansowanych zmian można prowadzić terapię cytostatykami oraz leczenie objawowe.

Z preparatów ziołowych w leczeniu objawowym można stosować:

a) leki przeciwbólowe i rozkurczowe



Rp.

Tinct. Menthae pip.

Tinct. Valerianae aa 15,0

Tinct. Chelidonii 20,0

Intr. Hyperici 10,0

M.f. guttae

D.S. 2—4 razy dziennie po 30 kropli w 1/3 szklanki wody.

430


Rp.

Tinct. Chelidonii

Tinct. Arnicae

Tinct. Menthae pip. aa 10,0

M.f. guttae

D.S. 3 razy dziennie po 20 kropli.

Rp.

Intr. Hyperici

Tinct. Belladonnae

Tinct. Menthae pip.

Tinct. Arnicae aa 10,0

M.f. guttae

D.S. 3 razy dziennie po 30 kropli.

Rp.

Extr. Belladonnae sicc. 0,015

Codeini phosphor.

Luminali aa 0,02

Papaverini hydiochlor. 0,04

M.f. guttae D.t.d. No XX

D.S. 3 razy dziennie po proszku.

b) leki osłaniające



Rp.

Sem. Lini

Rad. Althaeae

Lichenis island.

Fl. Verbasci aa 20,0

M.f. species

D.S. 2 łyżki ziół zalać ½ litra zimnej wody, macerować 10 h i gotować 10 min. Pić 4—5 razy dziennie po łyżce.

Rp.

Magnesii carb. 0,4

Anaesthesini 0,25

Extr. Belladonnae sicc. 0,015

M.f. pulvis. D.t.d. No XX

D.S. 4 razy dziennie po proszku

c) leki uspokajające i wzmacniające



Rp.

Bellergot retard lag. I

D.S. 1—2 razy dziennie po drażetce.

Rp.

Neospasmina lag. I

D.S. 3—6 łyżeczek dziennie.

Rp.

Intr. Valerianae lag. I

D.S. 3—4 razy dziennie po 30 kropli.

431


Rp.

Extr. Strychni sicc. 0,45

Extr. Colae sicc. 6,0

Rad. Glycyrrhizae plv. 3,0

Extr. Gentianae spiss. q.s.

M.f. pilulae. D.t.d. No XXX

S. 3 razy dziennie po pigułce.

ŻYLAKI ODBYTU YARICES HAEMORRHOIDALES

Żylaki odbytu powstają w wyniku żylakowatego rozszerzenia żył splotu odbytniczego wewnętrznego lub zewnętrznego. Jest to schorzenie bardzo pospolite, związane ze zwiększonym ciśnieniem w układzie żyły wrotnej (np. podczas ciąży, przy silnym parciu podczas oddawania stolca, w przewlekłych chorobach wątroby) lub z czynnikami miejscowymi (biegunkami, gazami, niepełnym opróżnieniem odbytnicy z kału). Dużą rolę w patogenezie krwawienia odgrywa także predyspozycja ustrojowa.

Żylaki splotu wewnętrznego nie sprawiają najczęściej dolegliwości bólowych, aż do chwili powikłania zakrzepowego lub zakażenia. Jedyną skargą chorych jest pojawienie się żywoczerwonej krwi pokrywającej stolec. Przewlekłe krwawienia z żylaków wewnętrznych, niejednokrotnie lekceważone przez chorych i nie leczone, może być przyczyną ciężkiej niedokrwistości. Dolegliwości nasilają się przy znacznym powiększeniu żylaków lub gdy wypadną one przez odbyt na zewnątrz.

Żylaki zewnętrzne odbytu znajdują się pod skórą na granicy odbytu i widoczne są jako sinawe guzki lub rozsiane uwypuklenia. Są one często przyczyną bólu, zwłaszcza w przypadku zakrzepu.

Rozpoznanie ustala się na podstawie oglądania, badania palcem oraz wziernikowania odbytnicy.

Większość żylaków można leczyć zachowawczo, stosując nasiadówki lub ciągłe kompresy, czopki, leki zmiękczające stolec. Zalecany jest spokój oraz leżenie w łóżku. W wypadku utrzymującego się wypadnięcia wewnętrznych żylaków odbytu wskazane jest leczenie operacyjne. W formach łagodniejszych wypadnięcia i powiększenia żylaków wewnętrznych można stosować leczenie za pomocą wstrzykiwań roztworów powodujących zakrzepy.

W przypadku ostrego zapalenia żylaków odbytu leczenie ziołami może okazać się bardzo skuteczne. Stosowane mogą być one w formie zewnętrznej do nasiadówek i kompresów lub też jako mieszanki recepturowe do użytku wewnętrznego.

432


Najlepsze wyniki daje stosowanie stabilizowanych wyciągów kasztanowca (Intr. Hippocastani) do wewnątrz i do smarowania krwawnic.

Rp.

Intr. Hippocastani 30,0

D.S. 3 razy dziennie po 25 kropli w kieliszku wody.

Rp.

Herb. Millefolii 100,0

Herb. Polygoni hydropip.

Cort. Hippocastani aa 50,0

M.f. species

D.S. ½ szklanki naparu 3 razy dziennie.

Rp.

Extr. Chelidonii fluid. 0,3

Extr. Glycyrrhizae siec. 0,3

Ol. Cacao1,5

M.f. suppositoria. D.t.d. No XII

S. 2—3 czopki dziennie.

Rp.

Cort. Frangulae 15,0

Fl. Pruni spinosae

Fol. Melissae

Herb. Millefolii aa 10,0

Fl. Arnicae 5,0

M.f. species

D.S. Rano i wieczorem po szklance odwaru z łyżki ziół.

Do kompresów i lewatyw można stosować:



Rp.

Cort. Quercus 50,0

Herb. Equiseti

Rad. Valerianae aa 20,0

M.f. species

D.S. Zagotować w 1 l wody i odstawić na 10 min, ostudzić.

Rp.

Rhiz. Tormentillae

Fol. Salviae aa 30,0

Anth. Chamomillae

Rad. Valerianae aa 20,0

M.f. species

D.S. Gotować 5 min w 1,5 l wody. Odstawić na 15 min, ostudzić.

433


PIŚMIENNICTWO

1. Bockus H. L.: Gastroenterology. W. B. Saunders Co., Philadelphia, London 1964. — 2. Hafter E.: Gastroenterologia lekarza praktyka. PZWL, Warszawa 1958. — 3. Mieszanki ziołowe w lecznictwie (Z. Połomski, red.). Warszawa 1956. — 4. Muszyński J.: Roślinne leki ludowe. PZWL, Warszawa 1958. — 5. Podstawy medycyny wewnętrznej (T. R. Harrison, red.). PZWL, Warszawa 1969. — 6. Poradnik terapeutyczny. PZWL, Warszawa 1969. — 7. Postępy gastroenterologii, 1974. — 8. Postępy gastroenterologi, 1976.— 9. Przybylski A.: Leki stosowane w chorobach przewodu pokarmowego, PZWL, Warszawa 1970. — 10. Receptariusz zielarski, Herbapol. WPLiS, Warszawa 1967.

11. Terapia współczesna (B. Złotnicki, red.). PZWL, Warszawa 1967. — 12. Vademecum fitoterapii. PZWL, Warszawa 1959.

Dr med. Arkadiusz Stańczyk

Doc. dr hab. farm. Aleksander Ożarowski

CHOROBY WĄTROBY, DRÓG ŻÓŁCIOWYCH I TRZUSTKI

Wątroba jest największym laboratorium organizmu ludzkiego, włączonym między dwa układy — trawienia i krążenia. Istnieje ścisłe sprzężenie zwrotne między czynnością tego narządu a sprawnością działania wymienionych układów, dlatego jakiekolwiek poważniejsze zakłócenia w pracy wątroby muszą wcześniej lub później odbić się ujemnie na pracy narządów trawienia i krążenia, szczególnie serca. Z drugiej strony wszelkie zaburzenia trawienne, zwłaszcza przedłużające się i nasilające, uszkadzają przede wszystkim miąższ wątroby. Dlatego najbardziej fizjologiczna droga leczenia chorób wątroby prowadzi przez przewód pokarmowy. W ziołolecznictwie wykorzystuje się tę drogę do podawania wyciągów ziołowych lub specyfików roślinnych, zawierających całe bogactwo związków organicznych i nieorganicznych, niezbędnych do przywrócenia równowagi czynnościowej w naszym organizmie. Leki roślinne ułatwiają proces odtruwania wątroby, mają właściwości moczopędne, przeciwzapalne, przeciwbakteryjne i przeciwwirusowe, wzmagają przepływ żółci, znoszą stany skurczowe w obrębie dróg żółciowych, zwiększają wytwarzanie żółci w wątrobie, pobudzają również czynność trawienną, gdyż regulują ilość soku żołądkowego, prawidłową perystaltykę jelit oraz dopływ soku żółciowo-trzustkowego.

W wydawnictwach specjalistycznych o chorobach wątroby, dróg żółciowych i trzustki podane są wszelkie niezbędne dla lekarza dane, natomiast w niniejszym rozdziale ograniczymy się tylko do tych wiadomości, które są konieczne dla zrozumienia potrzeby stosowania preparatów ziołowych i ich dużych możliwości w zachowawczym leczeniu wymienionych chorób.

WIRUSOWE ZAPALENIE WĄTROBY HEPATITIS YIRUSALIS

Jest to zakaźna choroba wywołana wirusem A (nagminne zapalenie wątroby) lub wirusem B (wszczepienne zapalenie

435

wątroby), przebiegające z objawami żółtaczki (stąd nazwa choroby żółtaczka zakaźna lub wirusowa) z gorączką, lecz bez znaczniejszego powiększenia wątroby. Zakażenie wirusem A następuje doustnie przez wodą, pokarmy, owoce itp., po uprzednim zakażeniu przez odchody chorych, natomiast zakażenie wirusem B następuje po wprowadzeniu do krwi (np. przez igły do strzykawek, zgłębniki, transfuzje). W wyniku zakażenia ok. 2/3 osób choruje, a ok. 1/3 ma przebieg bezobjawowy i staje się nosicielami wirusów. Osoby, które przebyły chorobę, nabywają odporność, lecz tylko na ten sam rodzaj zakażenia, gdyż nie istnieje odporność krzyżowa na wirusy A i B.



Choroba rozpoczyna się okresem wylęgania, który dla nagminnego zapalenia wątroby (wirus A) wynosi 2—6 tygodni, dla wszczepiennego zapalenia wątroby (wirus B) wynosi 2—6 miesięcy. W tym czasie nie ma jakichkolwiek typowych objawów, a jeśli już pojawią się (np. gorączka, dreszcze, osłabienie ogólne, bóle głowy), to rozpoczyna się tzw. faza przed-żółtaczkowa, trwająca 4—8 dni i bardzo często uznawana za grypę, zatrucie pokarmowe, zapalenie stawów, zależnie od objawów dominujących. Dopiero z początkiem fazy żółtaczkowej i przy równoczesnym nasileniu się podanych już objawów można z bardzo dużym prawdopodobieństwem rozpoznać chorobę i skierować na leczenie szpitalne. Okres leczenia szpitalnego może trwać do 6 tygodni, lecz zazwyczaj po 2 tygodniach zaczyna zmniejszać się nasilenie objawów ogólnych, a widomym tego znakiem jest wydalanie coraz ciemniejszego kału (początkowo był odbarwiony) i coraz jaśniejszego moczu (początkowo był ciemny).

Leczenie wirusowego zapalenia wątroby (wzw) opiera się na lekach działających objawowo, ponieważ nie znamy leków działających przyczynowo. Jest to w istocie pomoć udzielana organizmowi w jego walce z chorobą i z jej późniejszymi skutkami. Podczas leczenia szpitalnego zapewnia się chorym spoczynkowy tryb życia, prawidłową dietę (10,47—12,56 kJ, tj. 2500—3000 cal z wyłączeniem wielu potraw), podawanie witamin (B comp., C, K, P), preparatów wątrobowych zawierających witaminę B12 (Extr. Hepatis forte, Hepason), czynników chroniących wątrobę i lipotropowych (cholina, metionina, inozyt, Lipotropin, Cocarboxylasum) oraz preparatu Methiovit. Wyjątkowo i tylko w bardzo ciężkich przypadkach ze zmianami wskazującymi na rozwijającą się marskość wątroby lub ostry pozapalny zanik wątroby stosuje się kortykoterapię (np. Encorton, Dexamethason). W tej fazie choroby podawanie leków roślinnych ma pełne uzasadnienie, bowiem długotrwałe obserwacje przeprowadzone na jednym z oddziałów szpitalnych, wykazały ich skuteczność. U osób pijących napary z ziół stwierdzono szybsze ustępowanie żółtego zabarwienia skóry, ciemnego moczu, odbarwionych stolców i równolegle z tym

436

szybszą poprawę subiektywną i obiektywną niż u chorych nie przyjmujących wyciągów ziołowych. Co więcej, u osób, którym podawano leki roślinne, dużo rzadziej występowało obostrzenie objawów klinicznych, nawroty żółtaczki, skłonności do przewlekłego zapalenia wątroby lub ostrego żółtego zaniku wątroby (atrophia hepatis acuta flava).



Rp.

Anth. Chamomillae

Cort. Frangulae

Fol. Menthae pip.

Herb. Hyperici

Herb. Violae tric.

Herb. Cnici bened.

Herb. Millefolii aa 25,0

M.f. species

D.S. Napar z 11/2 łyżki ziół na 1 1/2 szklanki gorącej wody, pić 2/3 szklanki rano na czczo i wieczorem przed snem.

Mieszanka działa na wątrobę i drogi żółciowe przeciwzapalnie, odtruwające, przeciwskurczowo, żółciopędnie oraz pobudzająco na trawienie i łagodnie moczopędnie.



Rp.

Anth. Millefolii

Fl. Calendulae aa 50,0

Fol. Sennae

Herb. Chelidonii

Fl. Sambuci

Herb. Centaurii

Herb. Anserinae aa 25,0

M.f. species

D.S. Jak wyżej.

Rp.

Anth. Anthemidis

Herb. Abrotani

Herb. Origani aa 50,0

Herb. Marrubii

Herb. Solidaginis

Fr. Sambuci

Herb. Polygoni avic. aa 25,0

M.f. species

D.S. Jak wyżej.

Po zakończeniu leczenia szpitalnego następuje długotrwały i bardzo ważny okres zdrowienia, trwający ok. 1 roku. Chorzy przebywają w domu, są pod opieką poradni dla ozdrowieńców lub są kierowani na leczenie sanatoryjne. W ciągu 3—4 miesięcy osiągają wyleczenie kliniczne, a w okresie późniejszym wyleczenie biologiczne. Stopniowo zmniejsza się dawki leków

437

i wreszcie odstawia. Leki roślinne mają tu istotne znaczenie w okresie po hospitalizacji, a regularne ich przyjmowanie zapewnia szybszy powrót do zdrowia i w znacznym stopniu ochrania przed przejściem choroby w przewlekłe zapalenie wątroby lub przed bardziej niekorzystnymi zmianami zwyrodnieniowymi i zanikowymi wątroby.



Rp.

Rad. Taraxaci

Fl. Bellidis

Infl. Helichrysi aa 50,0

Herb. Equiseti

Rad. Glycyrrhizae

Fol. Urticae

Fl. Anthyllidis aa 25,0

M.f. species

D.S. Odwar z 11/2 łyżki ziół na 2 szklanki wody. Gotować 3 min, przecedzić do termosu, pić ½ szklanki 3 razy dziennie przed posiłkiem.

Mieszanka działa odtruwające, przeciwzapalnie i moczopędnie, a ze względu na obecność inozytu i choliny w kilku ziołach również lipotropowo; ponadto ułatwia trawienie.



Rp.

Herb. Chelidonii

Fr. Sambuci

Herb. Agrimoniae aa 50,0

Rad. Cichorii

Fol. Betulae

Peric. Phaseoli

Fr. Carvi aa 25,0

M.f. species

D.S. Jak poprzednio.

Mieszanka działa tak samo jak poprzednia, jednak u niektórych osób działanie moczopędne może być zbyt słabe. Dlatego można zalecić następujący zestaw dwóch mieszanek, z których jedną przyjmuje się rano na czczo (działa żółciopędnie, przeciwskurczowo i pobudza trawienie), drugą zaś wieczorem przed snem (działa energicznie moczopędnie).



Rp. (mieszanka poranna)

Infl. Helichrysi

Fr. Sorbi aa 50,0

Cort. Frangulae

Herb. Cnici bened.

Herb. Hyperici

Herb. Chelidonii

Rad. Taraxaci aa 25,0

M.f. species

D.S. Odwar z 1 łyżki ziół na szklankę

438


wody, gotować 2 min, przecedzić i wypić rano na czczo.

Rp. (mieszanka wieczorna)

Fl. Cyani

Herb. Herniariae aa 50,0

Herb. Solidaginis

Fr. Rosae

Rad. Pimpinellae

Rad. Ononidis aa 25,0

M.f. species

D.S. Odwar z łyżki ziół na szklanicę wody, gotować 5 min, przecedzić i wypić wieczorem przed snem.

W tym samym celu można stosować przemiennie mieszanki ziołowe: moczopędną i żółciopędną, produkowane przez Herbapol.



Rp.

Spec. cholagogae 100,0

D.S. Odwar z łyżki ziół na szklankę wody, gotować 3 min, przecedzić i wypić rano na czczo.

Ta mieszanka jest produkowana w trzech odmianach różniących się nieznacznie składem i oznaczonych nr 1 (Species cholagogae I) — z przeznaczeniem dla osób mających stolce zbyt wolne lub biegunkę, nr 2 — dla osób mających stolec normalny, oraz nr 3 — dla osób cierpiących na zaparcie.



Rp.

Spec. diureticae (Urosan) 100,0

D.S. Odwar z łyżki ziół na szklankę wody, gotować 5 min, przecedzić i wypić wieczorem przed snem.

Po upływie 3—4 miesięcy od opuszczenia szpitala rozpoczyna się następna faza zdrowienia, tzw. biologiczna, trwająca 6—8 miesięcy, w której powinno nastąpić przywrócenie pełnej sprawności wątroby, a więc jej efektywny udział w przemianie białkowej, tłuszczowej i węglowodanowej, wytwarzaniu żółci i spełnianiu czynności odtruwających. W okresie tym leki roślinne, oprócz diety, są najważniejszymi i najbardziej skutecznymi środkami ułatwiającymi i przyspieszającymi osiągnięcie równowagi czynnościowej wątroby.



Rp.

Succ. Bardanae

Succ. Taraxaci aa 30,0

Tinct. Chelidonii

Tinct. Cinchonae comp. aa 10,0

M.f. mixtura

439


D.S. 30 kropli do ½ łyżeczki w ½ szklanki wody 2—3 razy dziennie między posiłkami.

Krople działają żółciopędnie, przeciwskurczowo, odtruwająco, pobudzająco na trawienie. Stosuje się dla osób mających stolce normalne, lecz zmniejszone wydzielanie soku żołądkowego.



Rp.

Tinct. Menthae pip.

Tinct. Rhei vinosae aa 30,0

Tinct. Colae

Tinct. Chelidonii

Intr. Rutae aa 10,0

M.f. mixtua

D.S. Jak wyżej.

Krople działają tak samo jak poprzednie. Stosuje się u osób mających zaparcia i niestrawność.

Ważne znaczenie dla rekonwalescentów ma dostarczenie soli mineralnych, szczególnie niektórych rzadkich mikroelementów (np. Cu, I, Se, Zn, Fe) wchodzących w skład różnych enzymów. Zaleca się przyjmowanie odwarów z roślin zawierających szczególnie dużo składników mineralnych i działających korzystnie na wątrobą i przewód pokarmowy.

Rp.

Fol. Urticae

Herb. Cnici bened. aa 50,0

Herb. Cirsi oleracei

Herb. Polygoni avic.

Herb. Violae tricol.

Herb. Abrotani aa 25,0

M.f. species

D.S. Odwar z łyżki ziół na szklankę wody, gotować 5 min, przecedzić, pić ¼ szklanki na 30 min przed posiłkiem.

Picie odwaru z wymienionych ziół powinno być łączone ze spożywaniem owoców i surówek z jarzyn oraz stosowaniem łagodnie działających przypraw kuchennych, np. kminku, kolendry, bazylii, majeranku, kopru, anyżku.*

Rekonwalescentom w starszym wieku i osobom szczególnie osłabionym przez przebytą chorobę można zalecić 1—2 razy w tygodniu kąpiele ziołowe działające wzmacniająco, przestrajająco i uspokajająco.

440


Rp.

Herb. Meliloti

Herb. Abrotani

Infl. Tiliae

Anth. Millefolii aa 25,0

M.f. species

D.S. Napar z całości ziół w 3 l wody przecedzić, wlać do wanny, pozostałe zioła umieścić w woreczku płóciennym, zanurzyć w wannie i dopełnić wodą do 1/3—1/2 objętości. Temp. kąpieli 38°C, czas 15—25 min.

Rp.

Herb. Sedis acri

Fl. Anthyllidis

Rhiz. Calami

Herb. Polygoni avic. aa 25,0

M.f. spec/es

D.S. Jak wyżej do kąpieli.

Oprócz wymienionych ziół korzystne działanie wywierają również gotowe preparaty roślinne:

Boldaloin — 1—2 tabl. 2— 3 razy dziennie przed jedzeniem, jako lek pobudzający wydzielanie żółci i soku żołądkowego;

Cholegran — 1/2—1 łyżeczka granulatu 2—3 razy dziennie między posiłkami, popić ½ szklanki wody, jako lek żółciopędny, przeciwskurczowy, przeciwzapalny i pobudzający trawienie;

Cholesol — łyżeczkę płynu w 1/3 szklanki wody 3 razy dziennie 30 min przed jedzeniem, jako lek żółciotwórczy, spazmolityczny, regulujący trawienie i perystaltykę jelit;

Solaren — 20—40 kropli w kieliszku wody 2—3 razy dziennie po jedzeniu, jako lek żółciopędny, żółciotwórczy, przeciwskurczowy, przeciwzapalny;

Sylimarol — 1 draż. 3 razy dziennie po jedzeniu, popić ½ szklanki naparu z mieszanki Species cholagogae, jako lek odtruwający i przeciwzapalny.

W miarę poprawy wskaźników czynnościowych wątroby oraz samopoczucia rekonwalescenta należy stopniowo zmniejszać dawki leków aż do zaniechania przyjmowania.


1   ...   36   37   38   39   40   41   42   43   ...   68


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna