Prof dr hab med. Julian Aleksandrowicz Prof dr hab med. Alfons Chodera Dr fil. Jan Dobrowolski



Pobieranie 4.07 Mb.
Strona5/68
Data07.05.2016
Rozmiar4.07 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   68

Przeciwwskazania. Ostry nieżyt żołądka i jelit, hipotonia, okres karmienia.

Postacie leku. Bulb. Allii recens — rozdrobniony „ząbek” czosnku w ½ szklanki mleka, pić 1—3 razy dz.; odwar przeciw owsikom do lewatyw — rozdrobnić 10 g czosnku i zagotować w 500 ml mleka. Rozdrobniony i wysuszony czosnek — prep. Alliofil (Herbapol) — drażetki (dorośli po 2 draż. 3 razy dz., dzieci po 1 draż. 2—3 razy dz.); prep. Neoallicon (CSRS), draż.; prep. Tabulettae Allii sativi (CSRS), jako hypotonicum i antiscleroticum do równoczesnego stosowania z naparem odpowiedniej mieszanki ziołowej. Wyciągi alkoholowe z czosnku — prep. Alliostabil (Herbapol) dawka 20—30 kropli w ¼ szklanki mleka 2—5 razy dz.; prep. Allisat (ZSRR), dawkowanie jak wyżej; Tinctura Allii sativi (ZSRR), dawki jak wyżej. Wyciągi suche z czosnku — prep. Allisatin (Szwajcaria) dawki 3 razy dz. po 2—4 draż.

ALOE FEROX — ALOES UZBROJONY

Ang. Aloes; franc. Aloes; niem. Aloe; ros. Aloe koljuczyj.



Występowanie. W płdn. Afryce; pokrewne gatunki — na Wyspach Kanaryjskich i Antylach oraz w rejonie Morza Śródziemnego.

Surowiec. Odparowany sok ze świeżych liści Aloe ferox, barwy brunatnoczarnej, zwany Aloe (alona). Równowartościowy surowiec otrzymuje się z gatunków pokrewnych — Aloe vera, Aloe perryi i in. Świeże liście trzyletnich roślin Aloe arborescens lub innych gatunków hodowanych służą do otrzymywania wodnych wyciągów zawierających tzw. „biogenne stymulatory”.

Główne związki. W Aloe znajdują się antrazwiązki, głównie aloina (co najmniej 18°/«), aloinozydy A i B, aloeemodyna, homonataloina oraz izobarbaloina. Ponadto żywice do 10%, sole mineralne ok.

56

1,5% oraz aloezyna (C-glukozylo-chromon). W świeżych liściach Aloe arborescens oraz w wodnych wyciągach występują antrazwiązki (połączenia glikozydowe i wolne aglikony), kwasy organiczne (m.in. kw. bursztynowy, kw. cynamonowy), witaminy (m.in. tiamina, biotyna), substancje białkowe (m.in. wolne aminokwasy), polisacharydy o charakterze śluzu, sole mineralne (m.in. cynk, miedź, molibden) oraz tzw. „biogenne stymulatory” (przypuszczalnie kompleksy związków metaloorganicznych z witaminami lub kwasami organicznymi).



Działanie. Aloe — purgans, cholereticum; wyciągi ze świeżych liści — tonicum, metabolicum i dermaticum.

Aloe jest silnie działającym środkiem przeczyszczającym ze względu na zawartość dużej ilości antrazwiązków, które nie tylko drażnią ścianę jelita grubego i wzmacniają ruchy perystaltyczne okrężnicy, lecz również hamują resorpcję wody ze światła jelit, zapobiegając zagęszczeniu mas kałowych. Bliższe dane o działaniu antrazwiązków podano w rozdz. „Farmakodynamika” (str. 283). Po podaniu Aloe lub jej przetworów wypróżnienie następuje dopiero po 10—14 h, gdyż najsilniej działające aloina i aloinozydy A i B są tzw. związkami glukozylowymi, bardzo opornymi na czynniki hydrolityczne. Inne pokrewne surowce (Cort. Frangulae, Fruct. Rhamni cathart., Fol. Sennae, Rad. Rhei) wywierają działanie przeczyszczające po 8—10 h od chwili przyjęcia. Aloe pobudza wytwarzanie żółci, gdyż część wchłoniętych antrazwiązków dociera do wątroby i wzmaga czynność żółciotwórczą. Wymienić trzeba nieznaczne właściwości bakteriobójcze Aloe, wywierane przez wolne antrazwiązki. Mała ilość antrazwiązków przenika do mleka matek karmiących działając przeczyszczające na oseski.



Działania uboczne. Przekrwienia okrężnicy oraz narządów miednicy małej, które po większych dawkach preparatu mogą być niebezpieczne dla kobiet ciężarnych.

Wodne wyciągi lub miazga ze świeżych liści, oprócz słabego działania przeczyszczającego, wykazują właściwości biostymulujące, wzmagające mechanizmy obronne naszego organizmu. Następuje wówczas uchwytne pobudzenie czynności enzymów ustrojowych, zwłaszcza tzw. metyloenzymów, zawierających w cząsteczce atomy rzadkich metali (mikroelementy), jak również podwyższenie biologicznej sprawności tkanek chorych i zdrowych. Pod wpływem „biologicznych stymulatorów” poprawia się przemiana materii, nie tylko w poszczególnych tkankach, lecz i w całym ustroju, a jednocześnie następuje przywrócenie w nich naruszonej równowagi (homeostaza). Liście aloesu mają wszechstronne zastosowanie potwierdzone w licznych pracach W. Piłatowa i jego współpracowników oraz przez wielu badaczy w różnych krajach, m.in. w Polsce. „Biologiczne stymulatory” dobrze rozpuszczają się w wodzie, są termostabilne, nie inaktywują się

57

w kwaśnym środowisku żołądka, szybko wchłaniają się i z krwią docierają do różnych narządów. Nie są też niszczone przez enzymy tkankowe i dlatego wyciągi z liści aloesu można podawać pozajelitowe, doustnie lub zewnętrznie na skórę i błony śluzowe.



Zastosowanie. Aloe i przetwory podaje się przede wszystkim w zaparciach o charakterze atonicznym, wówczas gdy ruchy perystaltyczne okrężnicy zanikają, brak jest parcia na zwieracz odbytu i nie wyzwala się odruch defekacyjny. Ten rodzaj zaparcia występuje najczęściej u osób w wieku podeszłym oraz u otyłych. W zaparciach o charakterze spastycznym, którym zwykle towarzyszy ból brzucha, równocześnie z Aloe powinno się podawać leki rozkurczające, np. Papaverinum hydrochl., Atropinum sulf., Pilocarpinum hydrochl., Scopolan, Tinct. Chelidonii, Tinct. Stramonii i inne. Ostrożność należy zachować w zaparciach przejściowych, występujących po niektórych zabiegach chirurgicznych oraz w wyniku chorób zakaźnych i innych. Zaleca się przyjmowanie większych niż zwykle ilości płynów, a niekiedy również uzupełnienie niedoboru soli potasowych, np. Kalium effervescens. Jeżeli zaparciem towarzyszy zbyt małe wytwarzanie żółci i zaburzenia trawienne, to należy równocześnie stosować preparaty żółciopędne i żółciotwórcze, np. Boldaloin, Cholesol, Raphalamid, Solaren, Terpichol.

Przeciwwskazania. Ostre lub podostre zapalenie i owrzodzenie jelita grubego, zapalenie ślepej kiszki i kłębków nerkowych, ciąża zaawansowana, okres miesiączkowania i bezpośrednio po operacji przewodu pokarmowego, żylaki odbytu.

Aloe wchodzi w skład draż. Alax i służy do otrzymywania Extr. Aloes siec. oraz Tinct. Aloes.



Zastosowanie w homeopatii. 1. Podostry i przewlekły nieżyt jelita grubego z osłabieniem zwieracza odbytu. Charakterystyczne jest uczucie niepewności, polegające na groźbie defekacji przy odchodzeniu gazów lub oddawaniu moczu. Przeważnie u dzieci stwierdza się bezwiedne oddawanie we śnie prawidłowo uformowanego kału. Rozwolnienia przeważnie rano; 2. Zewnętrznie stosuje się przy źle gojących się ranach, przy oparzeniach, także rentgenowskich.

Wyciągi lub miazgę ze świeżych liści aloesu stosuje się doustnie w stanach zapalnych przewodu pokarmowego, chorobie wrzodowej, zanikowym nieżycie błony śluzowej żołądka, owrzodzeniu okrężnicy i odbytnicy. W postaci zastrzyków podaje się rekonwalescentom po zabiegach chirurgicznych i długotrwałych chorobach, osobom w wieku podeszłym z ubytkiem sił i zwiększoną podatnością na choroby oraz przy wyczerpaniu nerwowym. Pomocniczo w dychawicy oskrzelowej. W okulistyce w stanach zapalnych i zwyrodnie-

58

niowych rogówki i siatkówki, zaniku nerwu wzrokowego, zmętnieniu rogówki i po przeszczepieniu rogówki (Piłatów), Zewnętrznie na oparzenia termiczne i promieniami, owrzodzenia, pęknięcia skóry, wysypki alergiczne i ropne, ukłucia insektów, nerwobóle, blizny, odmroziny, uszkodzenia naskórka, owrzodzenia podudzi. W stomatologii w przyzębicy, aftach, zapaleniu śluzówki jamy ustnej. Ponadto w nieżycie nosa i zapaleniu zatok bocznych nosa (wkraplanie, przemywanie) oraz w zapaleniu sromu (okłady) i pochwy (tamponowanie).



Przeciwwskazania. Ciężka niedomoga serca i naczyń, ciąża od 7 miesiąca, nadciśnienie, ostry nieżyt żołądka, ciężkie schorzenia nerek, krwotoki wewnętrzne.

Postacie leku. Aloe pulv. — jednorazowo 0,1—0,2 g w opłatku wieczorem z ½ szklanki płynu jako purgans; 20—30 mg jednorazowo 2—3 razy dz. przed posiłkami jako stomachicum. Tinct. Aloes — w dawce 1/2—1 łyżeczki na ½ szklanki wody wieczorem jako purgans; 5—20 kropli pro dosi jako stomachicum. Extr. Aloes siccum — w dawce 0,05—0,15 g pro dosi w opłatku jako purgans. Preparaty: Alax (Herbapol) — draż w dawce 1—3 przed snem lub w ciągu dnia jako purgans; Depurgan (CSRS) — draż. 1—3 pro dosi wieczorem jako przeczyszczające. Preparaty i wyciągi zawierające biostymulatory: Biostymina (Herbapol) oraz Extr. Aloes fluidum pro iniectionibus (ZSRR) — ampułki 1 ml, dorosłym podskórnie 1 ml, dzieciom do 5 lat 0,2—0,3 ml, dzieciom starszym 0,5 ml. Okres leczenia 20—40 dni, po czym przerwa 1—2 miesiące. W dychawicy oskrzelowej po 1—1,5 ml pro die w ciągu 10—15 dni, następnie ta sama dawka co drugi dzień. Ogółem 25—35 wstrzyknięć. Succus Aloes (ZSRR) — sok ze świeżych liści aloesu; doustnie po 1 łyżeczce 2—3 razy dz. 30 minut przed jedzeniem jako stomachicum i antiphlogisticum, zewnętrznie w postaci przymoczek, okładów w różnych dermatozach; Linimentum Aloes (ZSRR) — maść w oparzeniach termicznych i promieniami.

ALTHAEA OFFICINALIS — PRAWOŚLAZ LEKARSKI

Ang. Marsh Mallow; franc. Guimauve officinale; niem. Echter Eibisch; ros. Altej lekarstwiennyj.



Występowanie. W środk. i wsch. Europie; uprawiany w wielu krajach, również w Polsce.

Surowce. Korzeń prawoślazu (okorowany) — Radix Althaeae, liść prawoślazu — Folium Althaeae.

Główne związki. W korzeniach mieszanina śluzu i pektyn w ilości do 28% (zawiera m.in. kw. galakturonowy), sacharoza, skrobia, asparagina, betaina i sole mineralne. W liściach ok. 10% śluzu, flawonoidy, kwasy organiczne.

59

Działanie. Protectivum, emoliens.

Prawoślaz, obok pewnej ilości pektyn, należy do licznej grupy surowców zawierających śluz (mucilaginosum). Związki te łatwo pęcznieją w wodzie, tworzy roztwory koloidalne o znacznej lepkości, mające charakter roztworów buforowych. Śluz prawoślazu nie ulega hydrolizie po podaniu doustnym, przeciwnie, w zetknięciu z sokiem żołądkowym może zwiększać swoją lepkość. Pokrywa on cienką warstwą gardło, przełyk oraz żołądek i chroni błony śluzowe przed drażniącym działaniem różnych związków, m.in. kwasów mineralnych (np. kwasu solnego wydzielanego w żołądku), niektórych składników pokarmów i przypraw (np. pieprzu, ostrej papryki), napojów alkoholowych, a nawet leków (np. salicylanów, PAS-u) i toksyn bakteryjnych. Wodne wyciągi z korzeni prawoślazu działają również na tą część górnych dróg oddechowych, z którą stykają się bezpośrednio. Osłaniają błony śluzowe jamy ustnej i gardła, zmniejszają stan podrażnienia i uczucie bólu oraz częstotliwość odruchów kaszlowych, w przypadku zalegania wydzieliny ułatwiają jej pęcznienie, wyzwalają ruchy nabłonka rzęskowego i odruch wykrztuśny. Zewnętrznie śluz działa na skórę zmiękczająco (emoliens) oraz łagodząco i osłaniające (demulcens).

Liście prawoślazu działają tak samo jak korzenie, zawierają jednak o połowę mniej związków śluzowych.



Działanie uboczne. Stosowanie wyciągu z prawoślazu przez długi okres może spowodować niedobór witamin, soli mineralnych lub innych związków, wskutek zahamowania przez śluz wchłaniania w przewodzie pokarmowym.

Zastosowanie. Doustnie w zapaleniu błon śluzowych przełyku i żołądka, uszkodzeniach substancjami żrącymi (alkalia, kwasy mineralne), podrażnieniach żołądka niektórymi lekami (np. salicylany, PAS), w początkowym okresie choroby wrzodowej, pomocniczo w nadkwaśności. Również w zaparciach atonicznych, szczególnie u osób starszych, podaje się sproszkowany korzeń jako środek rozpulchniający masy kałowe. W zaparciach u dzieci skuteczne są lewatywy z odwaru z korzenia prawoślazu. Ponadto doustnie w zapaleniach gardła i krtani, w tzw. „suchym kaszlu”, w ostrym kaszlu z zalegającą wydzieliną, pomocniczo w anginie. W postaci płukanki w zapaleniu jamy ustnej i gardła. Zewnętrznie — w zapaleniu i świądzie skóry, na wrzody i czyraki (jako emoliens), oparzenia I stopnia, uszkodzenia substancjami żrącymi i niszczącymi naskórek.

Korzeń prawoślazu wchodzi w skład granulatu Normogran, Pilulae laxantes i mieszanki ziołowej Neopektosan; liście prawoślazu są składnikiem mieszanek Pektosan i Neopektosan.

60

Postacie łęku. Rad. Althaeae pulv. — dawka 2—4 g pro dosi 2—3 razy dz. jako laxans. Korzystnie jest łączyć z surowcami działającymi przeczyszczające (np. Rad. Rhei, Fol. Sennae, Fruct, Rhamni cathart.) i przeciwskurczowo (np. Rad. Archangelicae, Herb. Dracunculi, Fruct. Foeniculi). Dec. Rad. Althaeae — 1—11/2 łyżki sproszkowanych korzeni na 1½ szklanki wody (macerować godziną, gotować 3—5 min, odstawić, przecedzić), pić 1/4—1/3 szklanki 2—3 razy dz. jako protectivum, natomiast 1—2 łyżki 3—6 razy dz. w kaszlu i zapaleniu gardła (również jako płukanka), korzystnie z surowcami wykrztuśnymi (np. Rad. Glycyrrhizae, Fruct. Anisi, Herb. Thymi, Rad. Ononidis) i przeciwbakteryjnymi (np. Fol. Salviae, Anthod. Chamomillae, Fol. Vitis idaeae, Fl, Millefolii). Ten sam odwar do lewatywy i zewnętrznie do okładów i obmywań. Z Fol. Althaeae — stosuje się odwary 1—5%, takie jak z korzenia.

ALTHAEA ROSEA VAR. NIGRA — PRAWOŚLAZ OGRODOWY ODMIANA CZARNA

Ang. Hollyhock; franc. Mauve noire; niem. Stockrose; ros. Sztok-roza rozowaja.



Występowanie. Pochodzi z Półwyspu Bałkańskiego i Azji Mniejszej; w Europie od dawna hodowany jako roślina ozdobna użytkowa.

Surowiec. Kwiat malwy czarnej (korona kwiatowa wraz z kielichem) — Flos Malvae arboreae cum calycibus.

Główne związki. Substancje śluzowe 8—12%, pektyny, antocyjany (mieszanina 3 glikozydów delfinidyny), garbnik katechinowy, nie określony hormon roślinny, ślady olejku eterycznego, żywice.

Działanie. Protectivum, emmenagogum.

Wyciąg wodny z surowca powleka górne drogi oddechowe, analogicznie do Flos Malvae, zmniejsza stan zapalny i podrażnienia, łagodzi w pewnym stopniu kaszel oraz powoduje pęcznienie zalegającej wydzieliny w gardle, przywraca ruchy nabłonka rzęskowego i wyzwala odruch wykrztuśny. Ponadto doświadczalnie wykazano aktywność estrogenną kwiatów malwy czarnej (l kg surowca odpowiada 1000 j.m. folikuliny), potwierdzoną obserwacjami kobiet, u których następowało pobudzenie lub przywrócenie krwawień miesiączkowych.



Zastosowanie. Jako lek śluzowy w łagodnych nieżytach górnych dróg oddechowych, zapaleniu jamy ustnej, oparzeniu gorącymi płynami lub uszkodzeniu błony śluzowej roztworami żrącymi (ług, kwas), zapaleniu gardła, chrypce, w tzw. „suchym kaszlu”, trudności w odkrztuszaniu, zwłaszcza u dzieci i osób w starszym wieku. Niekiedy doustnie jako

61

środek powlekający przełyk i żołądek, zwykle w połączeniu z innymi ziołami. Ponadto w skąpym miesiączkowaniu lub w jego zatrzymaniu (dysmenorthoe).



Postacie leku. Dec. Flor. Malvae arboreae — 1 łyżkę kwiatów na 1—11/2 szklanki wody gorącej (macerować 20—30 min, gotować 3 min, odstawić ma 10 min, przecedzić), pić 1/2—2/3 szklanki 2 razy dz. jako emmenagogum; korzystniej jest stosować 2 cz. kwiatów malwy czarnej i 1 cz. liści ruty. Do płukania jamy ustnej i gardła stosować równe ilości Fl. Malvae arbor. i Fol. Salviae (lub Fol. Juglandis, Fol. Rubi idaei); jako środek powlekający doustny należy łączyć kwiaty malwy czarnej z Rad. Althaeae, Rad. Symphyti, Fol. Plantaginis, Fol. Ribis nigri, Rad. Glycyrrhizae.

AMMI MAJUS — AMINEK WIĘKSZY

Ang. Bishops weedj franc. Ammi commun; niem. Grosse Knorpelmöhre; ros. Ammi bolszaja.



Występowanie. W rejonie Morza Śródziemnego, jest również uprawiany.

Surowiec. Owoc aminka większego — Fructus Ammi majoris; służy też do otrzymywania furanokumaryn.

Główne związki. Mieszanina furanokumaryn, m.in. ksantotoksyny (ammoidyny), imperatoryny (ammidyny), bergaptenu, izopimpineliny i marmezyny. Inne składniki nie mają znaczenia leczniczego.

Działanie. Dermaticum.

Furanokumaryny z owoców aminka większego są substancjami fotodynamicznymi, łatwo absorbującymi promienie nadfioletowe. Po podaniu doustnym lub miejscowym uczulają organizm na te promienie, wzmagają aktywność enzymów biorących udział w wytwarzaniu barwnika skóry — melaniny i ułatwiają jego odkładanie się w skórze. Po resorpcji w przewodzie pokarmowym i przeniknięciu do krwi furanokumaryny wywierają uchwytne, korzystne działanie ogólno-ustrojowe, szczególnie na wątrobę, nerki, trzustkę i ośrodkowy układ nerwowy. W sposób mało jeszcze poznany zmieniają one warunki w obrębie tkanki podskórnej i w skórze, zmniejszają skutki defektu metabolicznego wywołującego odbarwienie skóry oraz nieprawidłowe jej rogowacenie.

Działania uboczne. Po podaniu doustnym mieszaniny furanokumaryn z surowca lub samej ksantotoksyny może wystąpić ogólne osłabienie, bezsenność, ból głowy, nudności, wymioty, a po dawkach większych nawet uszkodzenie wątroby, zapalenie trzustki i błony śluzowej żołądka. Po uprzednim zastosowaniu miejscowym omawianych związków, gdy naświetlanie promieniami nadfioletowymi było zbyt inten-

62

sywne, następuje miejscowy obrzęk, przekrwienie i wyprysk lub pojawienie się pęcherzy. Znane są przypadki osobniczej nadwrażliwości na furanokumaryny, uniemożliwiającej stosowanie tych związków.



Zastosowanie. W bielactwie nabytym (leucodermia, vitiligo), gdy występują białe plamy na skórze, przebarwione na obwodzie. Zależnie od stopnia zaawansowania i stanu choroby stosuje się preparaty zawierające furanokumaryny miejscowo, doustnie lub równocześnie. Również w łuszczycy (psoriasis) jako jeden ze sposobów leczenia tego schorzenia.

Przeciwwskazania. W porfirii, ciąży, nadwrażliwości na furanokumaryny, poważnych zaburzeniach krążenia, ostrym i podostrym zapaleniu wątroby lub nerek, ciężkiej chorobie wyniszczającej.

Postacie leku. Ksantotoksyna — prep. Meladinine (RFN), tabl., roztwór i emulsja; Bergapten + izopimpinelina — prep. Ammifurin (ZSRR), tabl. i roztwór. Analogicznie działające preparaty otrzymuje się z innych roślin: z owoców Pastinaca sativa — prep. Beroxan (ZSRR) tabl. i roztwór (zawierają mieszaninę ksantotoksyny i bergaptenu); z owoców i korzeni Psoralea drupacea — prep. Psoralen (ZSRR), tabl. i roztwór (zawiera mieszaninę psoralenu i izopsoralenu); z korzeni Peucedanum ruthenicum, — prep. Peucedanin (ZSRR), tabl. i maść (zawiera peucedaninę). Sposób przeprowadzania kuracji wymienionymi preparatami oraz dawkowanie podano w rozdz. „Choroby skóry”.

AMMI VISNAGA — AMINEK EGIPSKI

Ang. Toothpick Ammi; franc. Herbe aux cure-dents; niem. Bischofskraut; ros. Ammi zubnaja.



Występowanie. W Basenie Morza Śródziemnego, Ameryce Południowej i Australii; w Polsce uprawiany.

Surowiec. Owoce aminka egipskiego — Fructus Ammi visnagae.

Główne związki. Furanochromony (m.in. kelina 0,5—1,5%, wg FP IV 1%, glikozyd kelolu 0,3—1%, wisnagina 0,05—0,1%), piranokumaryny (m.in. wisnadyna, samidyna), flawonoidy (m.in. akacetyna), kwasy polifenolowe (m.in. kw. kawowy, kw. ferulowy), olejek eteryczny do 0,2%, fitosterole (m.in. stygmasterol), tłuszcz ok. 20%, związki białkowe.

Działanie. Spasmolyticum.

Wszystkie związki czynne zawarte w wyciągu z surowca działają miolitycznie na mięśnie gładkie. Zmniejszają lub znoszą stany skurczowe w obrąbie oskrzeli, przeciwdziałają atakom astmatycznym, wpływają na ustąpienie duszności oddechowej (bionchospasmolyticum). Analogicznie działają na jelita (intestinospasmolyticum) oraz na moczowody i pęcherz

63

moczowy, ułatwiają przepływ moczu i jego wydalanie, znoszą ból spowodowany skurczem mięśni gładkich (urospasmolyticum). Na naczynia krwionośne działają wybiórczo, zwiększając przepływ krwi jedynie w naczyniach wieńcowych (coronarospasmolyticum) i w pewnym stopniu w naczyniach mózgowych, natomiast nie mają wpływu na naczynia tętnicze i żylne, zatem na ogólne ciśnienie krwi. Wyciągi z surowca zwiększają nieznacznie ilość wydalanego moczu (flawonoidy), mają korzystny wpływ na przepuszczalność ścian naczyń włosowatych i wykazują również słabe właściwości przeciwbakteryjne, zwłaszcza w układzie moczowym (kwasy polifenolowe). Są to jednak działania nieregularne i ujawniające się tylko u niektórych osób. Brak działania na drogi żółciowe. Związki czynne aminka egipskiego dobrze wchłaniają się po podaniu doustnym, chociaż działanie występuje powoli, osiąga maksimum po kilku godzinach i utrzymuje się 12—17 godzin.



Najważniejszy związek aminka — kelina działa silnie jedynie przeciwskurczowo, zazwyczaj jest stosowana dożylnie, dobrze też wchłania się po podaniu per rectum. Szczególnie skutecznie zmniejszą stany skurczowe w obrębie dróg moczowych i naczyń mózgowych, a zwłaszcza naczyń wieńcowych, gdyż choć działa słabiej niż azotan amylu i nitrogliceryna, to jednak 3—4-krotnie silniej i bardziej długotrwale od aminofiliny. Związek piranokumarynowy — wisnadyna — przewyższa kelinę jako środek rozszerzający naczynia wieńcowe.

Działania uboczne. Wyciągi z owoców oraz kelina wywołują, po wielokrotnym stosowaniu, objawy nietolerancji i nudności, brak łaknienia, ból głowy, świąd, czasem bezsenność.

Zastosowanie. Jako środek przeciwskurczowy ma zastosowanie w niewydolności wieńcowej, mało nasilonych atakach dusznicy bolesnej, w tzw. „sercu płucnym” (cor pulmonale), zespole serca starczego oraz przed zawałem mięśnia sercowego i po zawale. W obrębie dróg moczowych i w kolce i stanach skurczowych moczowodów lub pęcherza, bolesnym parciu na mocz (tenesmus), zapobiegawczo i w początkach kamicy moczowej (urolithiasis). W obrębie górnych dróg oddechowych stosuje się w duszności oddechowej (dyspnoea respiratoria), spastycznym nieżycie oskrzeli u dzieci i młodzieży, mało nasilonej dychawicy oskrzelowej. Ponadto w bolesnych skurczach przełyku i jelit. Pomocniczo, m.in. wraz z innymi lekami rozkurczającymi (np. papaweryna, aminofilina), w upośledzonym krążeniu mózgowym, migrenie, kamicy moczowej, krztuścu u dzieci, wrzodzie żołądka i dwunastnicy. Brak przeciwwskazań do stosowania wyciągu z aminku lub keliny.

64

Surowiec służy do otrzymywania nalewki, wyciągu płynnego zespołu związków czynnych (draż. Amionin) oraz do izolowania keliny i wisnadyny.



Postacie leku. Tinct. Ammi visnagae — doustnie dorosłym 15—40 kropli w kieliszku wody 2—5 razy dz. jako spasmolyticum, dość często łącznie z Intr. Crataegi, Tinct. Valerianae, Tinct. Chelidonii, Succ. Hyperici, Extr. Glycyrrhizae sicc., Tinct. Convallariae i in. Nalewka jest składnikiem kropli Kelastmin, stosowanych w dychawicy oskrzelowej i nieżycie oskrzeli, zwłaszcza u osób w wieku podeszłym (dawka 20—60 kropli 3 razy dz.). Wyciąg płynny z owoców aminka jest składnikiem kropli Kelicardina, stosowanych w osłabieniu i niedotlenieniu mięśnia sercowego (dawka 30—60 kropli 2—4 razy dz. między posiłkami). Wyciąg suchy z owoców aminka — prep. Awisan (ZSRR), tabl. 0,05 g, stosowane jako spasmolyticum dróg moczowych oraz w kamicy moczowej (dawka 1—2 tabl. 3—4 razy dz.). Kelina — prep. Khelfren (RFN), amp. i tabl., stosowany w stanach skurczowych mięśni gładkich; prep. Angifin (RFN), amp. z dodatkiem diprofiliny, stosowany w zaburzeniach krążenia wieńcowego i mózgowego. Wisnadyna — prep. Carduben (RFN), tabl. i draż., stosowany w kardio- i koronaropatiach.

ANETHUM GRAVEOLENS — KOPER OGRODOWY

Ang. Dill; franc. Aneth odorant; niem. Dill; ros, Ukrop pachuczyj.



Występowanie. Powszechnie uprawiany.

Surowiec. Owoc kopru ogrodowego — Fructus Anethi; służy do otrzymywania olejku koprowego — Oleum Anethi.

Główne związki. W owocach do 4% olejku eterycznego (m.in. 40— 60% d-karwonu, d-limonen, felandren, terpinen), do 18% oleju tłustego, 15% związków białkowych, kwasy organiczne (m.in. kw. kawowy, kw. chlorogenowy), flawonoidy (m.in. wicenina), związki kumarynowe (m.in. eskuletyna, umbeliferon, skopoletyna).
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   68


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna