Prof. Ryhor Fiodora Państwowy Uniwersytet Białoruski w Mińsku Aspekty prawne ochrony środowiska w kontekście problemów gospodarki przestrzennej



Pobieranie 17.48 Kb.
Data10.05.2016
Rozmiar17.48 Kb.
Prof. Ryhor Fiodora

Państwowy Uniwersytet Białoruski w Mińsku

Aspekty prawne ochrony środowiska w kontekście problemów gospodarki przestrzennej
Kwestie ochrony środowiska w Republice Białoruś regulowane są „Prawem Ekologicznym ”. Prawo to jednak znacznie odbiega od stosowanych metod, oraz od używanych pojęć i definicji.

Według Ustawy Republiki Białoruś „O szczególne chronionych terenach naturalnych” istnieją następujące formy ochrony przyrody: rezerwat ścisły, park narodowy , zakaźnik (w przybliżeniu odpowiada polskiemu pojęciu „obszar czynnej ochrony gatunków i siedlisk”), oraz pomnik przyrody.

Trzeba podkreślić, że dla białoruskiego ekologicznego prawodawstwa obecnie nieznane są takie pojęcia, jak: sieć ekologiczna, korytarz ekologiczny, fundusz przyrody i rezerwatów ścisłych. Na etapie przyjęcia znajdują się dopiero kwestie i zagadnienia dotyczące zarządu basenu, co związane jest z realizacją programu ekologicznego uzdrowienia basenu (dorzecza) rzeki Dniepr.

Zgodnie z „Konwencją o różnorodności biologicznej” różnorodność systemów ekologicznych jest jedną z trzech poziomów różnorodności biologicznej. Konwencja o biologicznej różnorodności została podpisana w Genewie 5 czerwca 1992 roku przez przedstawicieli 153 państw. Naczelna Rada Republiki Białoruś ratyfikowała Konwencję 10 lipca 1993 roku i tym samym dała początek kompleksowi wewnątrzpaństwowych przedsięwzięć dotyczących realizacji zobowiązań, wynikających z Konwencji. Zgodnie z 2-m punktem Konwencji «różnorodność biologiczna» oznacza «wariantowość żywych organizmów ze wszystkich źródłach, tj. terytoria ziemskie, morskie i inne wodne ekosystemy i zespoły ekologiczne, których są częścią. Dane pojęcie obejmuje zarówno różnorodność gatunku, różnorodność międzygatunkową i różnorodność ekosystemów». Poziomy wewnątrzgatunkowej różnorodności i międzygatunkowej różnorodności obiektywnie powiązane są ze sobą i powiązane z poziomem różnorodności ekosystemów. Konwencja stała się podstawą do poszukiwań nowych środków regulacji prawnej w ramach jednej z prawnych nauk - ekologicznego prawa. Uzupełnienie danej gałęzi prawnej pod wpływem norm Konwencji może sprzyjać zachowaniu różnorodnych ekologicznych systemów.

W procesie przyjęcia i zastosowania norm ekologicznego prawa powstaje kwestia dotycząca celów i kryteriów efektywności ich działania. Nowy zintegrowany obiekt prawnej regulacji- biologiczna różnorodność – pozwoli nie tylko pojąć i ustalić adekwatne cele i kwestie efektywności, ale także skierować działanie norm prawa ekologicznego bezpośrednio na ochronę głównych elementów środowiska naturalnego.

Ustawa Republiki Białoruś „O ochronie środowiska”, przyjęta 26 listopada 1992 roku, w artykule nr 2 „Podstawowe zasady ochrony środowiska” na pierwszym miejscu stawia „priorytet ochrony życia i zdrowia człowieka”, oraz ”gwarancje prawne obywateli do sprzyjającego życiu, pracy i odpoczynku środowisku naturalnemu (otoczeniu)”. Pewna grupa autorów proponuje w charakterze ”docelowego punktu orientacyjnego” rozpatrzyć termin „zadbanie przychylne stanu otoczenia”. Jednak, termin „przychylne otoczenie” jest niewystarczająco sprecyzowane, nie tylko w ustawodawstwie, ale i w doktrynie prawa ekologicznego. Ogólnie można sformułować dane pojęcie jako stan otoczenia, spełniający pewne normy, w zakresie zanieczyszczenia, które są określone przez państwo. W praktyce oznacza to, że państwo może ustanowić praktycznie dowolne normy, a to z kolei może spowodować, że normy te okażą się zaniżone i staną się niebezpieczne, zarówno dla obiektów żywej przyrody, jak i dla człowieka. Wzmocnienie norm samo w sobie absolutnie nie odbuduje strat poniesionych przez środowisko naturalne, oraz nie odbuduje różnorodności biologicznej ekosystemów. Specjalnie przyjęte przez organy państwowe kosztowne przedsięwzięcia okazują się mało efektywne. Przykładowo: wymarły gatunek flory lub fauny nie sposób jest odnowić. Przywrócenie do dawnego stanu zniszczonego ekosystemu – okazuje się procesem ponoszącym duże nakłady, pracochłonnym i długotrwałym, a czasem wręcz nierealnym do wykonania.

Oddzielna grupa autorów, proponuje opracować standardy, dotyczące ”gatunkowej różnorodności i estetycznego bogactwa”. Dana idea ma charakter utopijny z punktu widzenia zachowania różnorodności systemów ekologicznych. Gatunkowa różnorodność każdego ekosystemu powinna zachowywać się całkowicie. Tylko wtedy przetrwa sam ekosystem. ”Estetyczne bogactwo”- jest natomiast pojęciem niezwykle indywidualnym, subiektywnym i dlatego nie podlega normalizowaniu.

Widocznie, potrzebne są wyraźne i maksymalnie obiektywne kryteria efektywności ochrony naturalnych obiektów i kompleksów, jak również zagwarantowanie jakości otoczenia. Może to być wszystko wiarygodnie oszacowane z pozycji stanu nienaruszonej różnorodności biologicznej na wszystkich trzech jego poziomach. Utrzymanie minimum na niezmiennym poziomie różnorodności ekologicznych systemów, wewnątrzgatunkowej i międzygatunkowej różnorodności będzie świadczyć o wystarczającej efektywności przyrodniczych norm ekologicznego prawa. Środowisko, w którym są wszystkie niezbędne warunki dla normalnej działalności życiowej wszystkich wchodzących w nią żywych organizmów, będzie niewątpliwie przychylnym otoczeniem i dla człowieka.

Normy prawne mogą działać efektywnie tylko w sytuacji wykorzystania dokładnych definicji pojęć użytych w tych normach. Dlatego dla realnego zachowania różnorodności ekologicznych systemów nadzwyczaj ważne jest wypracowanie adekwatnego z punktu widzenia zarówno prawa, jak i ekologii pojęcia «ekosystem». Obecnie termin «ekosystem» nadzwyczaj rzadko spotyka się w ustawodawstwie. Częściej ustawodawca wykorzystuje pojęcie «naturalny kompleks», «krajobraz» i inne, które jednak nie mogą zastąpić pojęcia «ekosystem». W ekologicznym prawie trzeba szerzej wykorzystywać termin «ekosystem», poprawnie określając jego istotę.

Definicja ekosystemu została określona w Konwencji w artykule 2 jako «dynamiczny kompleks społeczności roślin, zwierząt i mikroorganizmów, współpracujący z nieżywym otoczeniem środowiska i funkcjonujący razem jako całość».

Punkt 1 Załącznika I do Konwencji o różnorodności biologicznej określa warunki jakie musi spełniać system aby objąć do ochroną, m. in.: ,,wysoki stopień różnorodności, duża liczba endemicznych lub znajdujących się na wymarciu gatunków; mający społeczne, ekonomiczne, kulturalne lub naukowe znaczenie; mający reprezentacyjny lub unikatowy charakter, związany z podstawowymi ewolucyjnymi lub innymi biologicznymi procesami». Takie szerokie określenie pozwala, z pomocą państwa, objąć ochroną praktycznie wszystkie ekosystemy, tworzące naturalne środowisko Białorusi. Konkretny ekosystem nie może być zamknięty, ponieważ jest zawsze hierarchicznie związany z ekosystemem wyższego lub najniższego porządku. Dlatego w pierwszej kolejności specjalną ochroną objęte są te ekosystemy, których degradacja zagrozi ekosystemom wyższego poziomu.

W ekologicznej doktrynie prawa otoczenie określane jest jako całość składającą się z «naturalnych, modyfikowanych i transformowanych» ekologicznych systemów. Ta triada była zatwierdzona w międzynarodowych-prawnych dokumentach. Nie określono jednak szczegółowych definicji tych ekosystemów Niektórzy autorzy «transformowanymi ekosystemami» określają systemy które nie mogą funkcjonować bez wsparcia człowieka, inni jako «przekształcone przez człowieka naturalne struktury w celu zaspokojenia swoich gospodarczych i kulturo-zdrowotnych potrzeb». «Naturalny ekologiczny system» mgliście określany jest jako «ten który pozostał z dala od oddziaływania człowieka». Przykładem «naturalnych ekosystemów» są «wyspy Arktyki, Antarktyda itp.». Brak również jedności w określeniu statusu konkretnych ekosystemów. Przykładowo agroekosystem (rolnicze pole) jedni autorzy określają jako «transformowane (przekształcone)», a drudzy - jako «zmodyfikowane». Oczywiście, niejasność kryterium pociąga za sobą niejednolitość pozycji specjalistów. Wyjściem z sytuacji może stać się przyjęcie ekologicznych terminów: ekosystem naturalny i naturalny-antropogeniczny ekosystem .

W praktyce ochrona różnorodności ekosystemów nie jest wystarczająco zapewniona. Decyzja Rady Ministrów Republiki Białoruś z 14 października 1999 r. № 1586 w Ustawie o narodowym parku krajobrazowym „Wydrica” w punkcie 1 zawarto, że park powstaje „w celu zachowania w naturalnym stanie unikalnego naturalnego kompleksu wraz z populacjami rzadkich i ginących rodzajów roślin i zwierząt”. Jednak w punkcie 2 Ustawa nie zabrania „całkowitych wyrębów czołowego korzystania”, jeżeli szerokość poręby nie przekracza 100 metrów. Widoczna sprzeczność norm i przywilejów, w zakresie działalności ekonomicznej, jest zgubna dla różnorodności systemów ekologicznych.

Republika Białoruś jest również uczestnikem innych konwencji, poruszających kwestie ochrony bioróżnorodności i funkcjonowania OOPT: Konwencje „Dotyczące ochrony i wykorzystania transgranicznych wodo-prądów międzynarodowych jezior” (Helsinki, 1992 r.); Konwencje dotyczące obszarów wodno-błotnych, które mają międzynarodowe znaczenie, głównie jako środowisko zamieszkiwania ptaków wodnistych; Konwencje dotyczące oceny oddziaływania na otaczające środowisko naturalne w transgranicznym kontekście; Konwencje o dostępie informacji dla społeczeństwa, udział w przyjęciu decyzji i dostępu do wymiaru sprawiedliwości dotyczących kwestii środowiska naturalnego (Konwencja Orchucka).



Podsumowując, trzeba podkreślić przede wszystkim brak w normatywnych i prawnych aktach Białorusi legalnego stwierdzenia terminu „przestrzenne projektowanie” i skrajnie rzadkie jego użycie w sferze prawnej. Tylko w Generalnym planie miasta Baranowicze, zatwierdzonego Decyzją Rady Ministrów Republiki Białoruś z dnia 8 grudnia 2004 roku, w punkcie 5.6.2. o konieczności „przestrzennego rozdzielenia, ekologicznie niezgodnych funkcjonalnych typów wykorzystywanych obszarów miejskich, co sprzyja minimalizacji negatywnego oddziaływania technologicznego na człowieka i kompleksy naturalne”.





: assets -> files
files -> Lp. Miejsce udzielania pomocy prawnej Adres
files -> Informacja prasowa Szybko do Skandynawii
files -> Zakres tematyczny na konkurs „Bitwy I broń II wojny światowej 1939 – 1945 ”
files -> Zakres tematyczny na konkurs „Bitwy I broń II wojny światowej 1939 – 1945 ”
files -> Apollo mikuni t
files -> Informacja prasowa dnv
files -> Data imprezy Wydarzenie
files -> Raport z realizacji Miejskiego Programu Przeciwdziałania Narkomanii w roku 2011
files -> Uchwała nr / r. Rady miasta stołecznego warszawy z dnia r w sprawie wyposażenia w majątek m st. Warszawy Szkoły Podstawowej Nr 60 im. Powstania Listopadowego przy ul. Zbaraskiej 3 w Dzielnicy Praga-Południe m st. Warszawy
files -> Alfred Sulik ur. 29 września 1931 roku Mysłowicach, w domu przy ul. Katowickiej 7




©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna