Program Pomocy Osobom z Chorobą Alzheimera i Innymi Zaburzeniami Dementywnymi i ich opiekunom (rodzinom) na lata 2008-2009



Pobieranie 0.74 Mb.
Strona1/6
Data10.05.2016
Rozmiar0.74 Mb.
  1   2   3   4   5   6

Załącznik


do Uchwały Nr XXX/850/08

z dnia 27 listopada 2008 roku



Program Pomocy Osobom z Chorobą Alzheimera

i Innymi Zaburzeniami Dementywnymi i ich opiekunom (rodzinom)

na lata 2008-2009


  1. Wstęp




  1. Adresaci Programu:

Adresatami Programu tj. beneficjentami bezpośrednimi są osoby z grupy zagrożonej wykluczeniem społecznym - osoby z chorobą Alzheimera i innymi zaburzeniami dementywnymi oraz opiekunowie i ich rodziny.

  1. Koordynator Programu:

Podmiotem odpowiedzialnym za przygotowanie i realizację Programu i jest Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Gdańsku. Koordynatorem Programu jest Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Gdańsku Jacek Wilczewski.

  1. Zespół ds. Opracowania projektu Programu:

Prezydent Miasta Gdańska powołał zespół ds. opracowania projektu Programu Pomocy Osobom z Chorobą Alzheimera w Gdańsku (Zarządzenie Nr 986/06 Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 30.08.2006). W skład zespołu opracowującego projekt Programu Pomocy Osobom z Chorobą Alzheimera i Innymi Zaburzeniami Dementywnymi weszli :

Przewodniczący:

Jacek Wilczewski – Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Gdańsku,

Zastępca Przewodniczącego:

Ewa Wołczak – kierownik Wydziału Pomocy Instytucjonalnej i Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych MOPS w Gdańsku

Członkowie:



  1. Katarzyna Weremko – przedstawicielka Departamentu Edukacji i Spraw Społecznych Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego,

  2. Bożena Czarnecka – Lech – przedstawicielka Wydziału Polityki Społecznej Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego,

  3. Jolanta Pęgiel – Kamrat – przedstawicielka Pomorskiego Centrum Zdrowia Publicznego,

  4. Irena Samson – Konsultant Wojewódzki ds. pielęgniarstwa przewlekle chorych i niepełnosprawnych,

  5. Ewa Kowalkiewicz – Hussein – przedstawicielka Katedry Pielęgniarstwa AMG,

  6. Leszek Bidzan – kierownik Kliniki Psychiatrii Rozwojowej, Zaburzeń Psychotycznych
    i Wieku Podeszłego AMG,

  7. Barbara Świąder – Wiśniewska – przedstawicielka Pomorskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia,

  8. Dorota Ussorowska - przedstawicielka Wojewódzkiego Szpitala Psychiatrycznego im. T. Bilikiewicza,

  9. Jadwiga Nadziemska – przedstawicielka NZOZ „Gdańskie Centrum Zdrowia”,

  10. Aleksandra Mieszkowska – przewodnicząca Gdańskiego Stowarzyszenia Pomocy Osobom z Chorobą Alzheimera,

  11. Anna Rachocka – przedstawicielka Gdańskiego Stowarzyszenia Pomocy Osobom
    z Chorobą Alzheimera,

  12. Anna Sobota – przedstawicielka Wydziału Integracji i Organizacji Pomocy Środowiskowej MOPS w Gdańsku,

  13. Ewa Kluczyk – przedstawicielka Wydziału Integracji i Organizacji Pomocy Środowiskowej MOPS w Gdańsku,

  14. Maciej Kisała – przedstawiciel Wydziału Organizacji i Rozwoju MOPS w Gdańsku,

  15. Monika Wszeborowska – przedstawicielka Wydziału Pomocy Instytucjonalnej i Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych MOPS w Gdańsku,

  16. Jolanta Jodkowska - przedstawicielka Dziennego Domu Pomocy.

Ekspertami udzielającymi wsparcia merytorycznego przy opracowaniu programu byli:

  1. Ewa Kamińska – Z-ca Prezydenta Miasta Gdańska

  2. dr Alicja Szulc-Boczek – Wydział Nauk Społecznych Uniwersytet Gdański,

  3. dr Piotr Czekanowski – Instytut Filozofii, Socjologii i Dziennikarstwa Uniwersytetu Gdańskiego.

W pracach Zespołu uczestniczyli również:

  1. Janina Mańko – Wydział Spraw Społecznych Urzędu Miejskiego w Gdańsku,

  2. Barbara Witerska – Dom Pomocy Społecznej w Gdańsku, ul. Starogardzka 20.

  1. Partnerzy / realizatorzy Programu:

Partnerami i realizatorami Programu są:

  1. Akademia Medyczna w Gdańsku,

  2. Departament Edukacji i Spraw Społecznych Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego,

  3. Gdańskie Stowarzyszenie Pomocy Osobom z Chorobą Alzheimera,

  4. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Gdańsku,

  5. Narodowy Fundusz Zdrowia,

  6. NZOZ „Gdańskie Centrum Zdrowia”,

  7. Pomorskie Centrum Zdrowia Publicznego,

  8. Uniwersytet Gdański,

  9. Wojewódzki Szpital Psychiatryczny im. T. Bilikiewicza w Gdańsku,

  10. Wydział Spraw Społecznych Urzędu Miejskiego w Gdańsku,

  11. Wydział Polityki Społecznej Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego.

Zakres współpracy między realizatorami Programu będą określały zawarte porozumienia.

  1. Program jest operacjonalizacją Gdańskiej Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych do roku 2015 i Powiatowego Programu Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych na lata 2006-2009

Program realizuje następujące cele Gdańskiej Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych do roku 2015:

  1. Cel szczegółowy 2.1 - Stworzenie systemu pomocy rodzinom osób niepełnosprawnych:

Cel operacyjny 2.1.1 Upowszechnianie aktualizowanej informacji o możliwościach pomocy psychologicznej i prawnej dostępnej osobom niepełnosprawnym i ich rodzinom,

Cel operacyjny 2.1.2 Wprowadzenie do systemu wspierania rodzin usługi „czas wolny dla rodziny” (krótkoterminowa opieka nad osobą niepełnosprawną w domu),

Cel operacyjny 2.1.3 Stworzenie oferty wsparcia rodzin z osobami niepełnosprawnymi w środowiskach lokalnych


  1. Cel szczegółowy 2.7 – Stworzenie działań umożliwiających osobom starszym i ich rodzinom korzystanie z usług opiekuńczych i różnych form wsparcia

Cel operacyjny 2.7.1 Istnienie grup wsparcia dla rodzin i form okresowego zastępowania członków rodzin opiekujących się osobą starszą i przewlekle chorą,

Cel operacyjny 2.7.2 Istnienie systemu wspierania rodzin przez świadczenia opiekuńcze oraz wielospecjalistyczne usługi dla osób starszych wiekiem w miejscu zamieszkania



  1. Cel szczegółowy 4.5 –Zorganizowanie w Gdańsku systemu opieki geriatrycznej

Cel operacyjny 4.5.1 -Powołanie poradni i gabinetów geriatrycznych.

Cel operacyjny 4.5.2. – Utworzenie środowiskowych form wsparcia współprowadzonych i współfinansowanych przez służbę zdrowia i pomoc społeczną



  1. Cel szczegółowy 6.4. – Zapewnienie kontroli przestrzegania prawa wobec osób przebywających w instytucjach opieki i pomocy społecznej

Cel operacyjny 6.4.1. - Stworzenie systemu monitoringu i oceny realizacji Karty Praw Osób Niepełnosprawnych i Karty Praw Dziecka, wobec osób przebywających
w instytucjach opieki i pomocy społecznej

  1. Cel szczegółowy 7.3 – umożliwienie osobom niepełnosprawnym pełnego udziału w życiu społecznym

Cel operacyjny 7.3.5 – Włączenie funkcji asystenta osobistego osoby niepełnosprawnej jako stałego elementu wsparcia

  1. Cel szczegółowy 7.5. – Stworzenie nowych struktur i działań pomocowych na rzecz osób starszych wiekiem umożliwiających osobom starszym wiekiem udział w różnych formach życia społecznego

Cel operacyjny 7.5.4 – Opracowanie standardów systemu usług pomocowych
w środowisku w domu dla osób starszych wiekiem

Cel operacyjny 7.5.5 – Tworzenie na bazie istniejących domów pomocy społecznej centrów wielofunkcyjnej pomocy osobom starszym.



  1. Cel szczegółowy 8.5 – Koordynacja działań pomocowych na rzecz osób zagrożonych wykluczeniem społecznym i wykluczonych społecznie

Cel operacyjny 8.5.2 - Opracowanie i wdrożenie zasad tworzenia grup wsparcia i grup samopomocowych dla osób zagrożonych wykluczeniem społecznym
i wykluczonych społecznie wspierających rozwiązywanie ich problemów


  1. Wykaz aktów prawnych zastosowanych przy tworzeniu i realizacji Programu:

W Programie mają zastosowanie następujące akty prawne:

  • Ustawa z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z dnia 15 kwietnia 2004 r. Nr .64. poz.593 z póżn. zm.)

  • Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz. U. z dnia 30 września 2005 r. Nr 189, poz. 1598 z póżn. zm.)

  • Ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z dnia 20 października 1994 r. Nr 111, poz. 535 z póżn. zm.)

  • Rozporządzenie Ministra Pracy I Polityki Socjalnej z dnia 31 lipca 1995 r. w sprawie szczegółowego sposobu działania w sprawach przyjęcia do domu pomocy społecznej oraz wypisania z domu pomocy społecznej osoby chorej psychicznie i upośledzonej umysłowo. (Dz. U. z dnia 11 sierpnia 1995 r. Nr.92.poz.460 z późn. zm.)

  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia I Opieki Społecznej z dnia 11 grudnia 1995r. w sprawie psychiatrycznych świadczeń zdrowotnych w domach pomocy społecznej i środowiskowych domach samopomocy (Dz. U. z dnia 18 stycznia 1996 r. Nr .5, poz.38 z póżn. zm.)

  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia I Opieki Społecznej z dnia 3 listopada 1995r. w sprawie zasad organizowania i zakresu rehabilitacji leczniczej w domach pomocy społecznej (Dz. U. z dnia 25 listopada 1995r. Nr 132, poz.653 z póżn. zm.)

  • Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 sierpnia 1996 r. w sprawie sposobu organizowania prowadzenia działalności w dziedzinie promocji zdrowia psychicznego i zapobiegania zaburzeniom psychicznym (Dz. U. z dnia 23 września 1996r. Nr 112, poz.537 z póżn. zm.)

  • Uchwała z dnia 1 sierpnia 1997 r. Karta Praw Osób Niepełnosprawnych (Monitor Polski z 1997 Nr 50 poz.475)

  • Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z dnia 9 października 1997r. Nr 123, poz.776 z póżn. zm)

  • Zarządzenie Nr 986 Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 2006-08-30 w sprawie:
    powołania zespołu ds. opracowania projektu modelu pomocy osobom z chorobą Alzheimera w Gdańsku




  1. Program uwzględnia zapisy dokumentów strategicznych:

Oprócz oparcia o fundament przepisów prawa, Program znajduje także oparcie
w dokumentach strategicznych poziomu regionalnego i lokalnego:

  1. Strategia Rozwoju Województwa Pomorskiego do roku 2020 (Uchwała nr 587/35/05 Sejmiku Województwa Pomorskiego z dnia 18 lipca 2005 roku);

  2. „Zdrowie dla Pomorzan 2005-2013” – opieka długoterminowa;

  3. Strategia Polityki Społecznej Województwa Pomorskiego do 2013r. ( załącznik do Uchwały nr 1056/L/06 Sejmiku Województwa Pomorskiego z dnia 24 lipca 2006r. );

  4. Strategia Rozwoju Gdańska do roku 2015 – w szczególności program operacyjny „Gdańsk Równych Szans” (Uchwała nr 1011 Rady Miasta Gdańska z dnia 22.12. 2004r.);

  5. Gdańska Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych do roku 2015 Uchwała nr XXVI/828/04 Rady Miasta Gdańska z dnia 08 lipca 2004 zmienionej Uchwałą nr XIX/470/08

  6. Zarządzenie Prezydenta Miasta Gdańska nr 634/05 z dnia 07 czerwca 2005 w sprawie zarządzania Strategią Rozwiązywania Problemów Społecznych do roku 2015 w zakresie realizacji przyjętych celów strategii; Zarządzenie PMG nr 29/08 z dnia
    8 stycznia 2008 roku w sprawie przyjęcia Standardu programów realizujących cele SRPS do roku 2015.

  1. Usytuowanie Programu w systemie zarządzania strategicznego miasta Gdańska:

Powiązanie z dokumentami poziomu strategicznego


Program Pomocy Osobom z Chorobą Alzheimera i Innymi Zaburzeniami Dementywnymi na lata 2008 - 2009 jest tworzony w ramach Gdańskiej Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych do roku 2015, a następnie programu operacyjnego do tejże Strategii - Powiatowego Programu Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych
na lata 2006-2009.

Rys. 1 Schemat usytuowania Programu Pomocy Osobom z Chorobą Alzheimera
i Innymi Zaburzeniami Dementywnymi na lata 2008-2009 w systemie zarządzania strategicznego


Strategia Rozwoju Miasta Gdańska do roku 2015





Program operacyjny:
Gdańsk Równych Szans



Gdańska Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych do 2015 r.





Powiatowy Program Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych na lata 2006-2009

inne programy realizujące cele Gdańskiej Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych





Program - Model Pomocy Osobom z Chorobą Alzheimera i Innymi Zaburzeniami Dementywnymi na lata 2008-2009

(inne modele w ramach Powiatowego Programu Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych)


  1. Słowniczek przyjętych pojęć i terminów:

  • asystent – osoba pomagająca osobie niepełnosprawnej: asystentura oznacza wspieranie w tych momentach, w których osoba niepełnosprawna sama nie może sobie poradzić; nie zastępowanie, wyręczanie, pouczanie, rehabilitacja czy terapia, ale tylko wspieranie w funkcjonowaniu

  • choroba Alzheimera - to zwyrodnienie tkanki mózgowej, które powoduje zanik komórek nerwowych, objawia się otępieniem – chory m.in. przestaje się interesować otoczeniem, traci pamięć, poczucie czasu i miejsca, co w efekcie uniemożliwia mu samodzielną egzystencję.

  • demencja lub otępienie - to spowodowane uszkodzeniem mózgu znaczne obniżenie się sprawności umysłowej człowieka, prowadzące w efekcie do jego całkowitej degradacji w sferze biologicznej, psychicznej i społecznej uniemożliwiając mu samodzielna egzystencję. Demencja nie jest normalnym objawem procesów starzenia się;

  • dom pomocy społecznej – jednostka organizacyjna pomocy społecznej całodobowego pobytu dla osób wymagających całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogących samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu; Domy pomocy społecznej mogą być prowadzone przez podmioty publiczne lub niepubliczne;

  • dzienny oddział to forma pomocy oferowana pacjentom przez narodowy Fundusz zdrowia, w ramach której pacjent ma zapewnioną opiekę medyczną i terapeutyczną. Na oddziale dziennym istnieje możliwość przeprowadzenia badań diagnostycznych, medycznych i psychologicznych;

  • geriatria – to medycyna wieku starszego, zajmuje się zapobieganiem, diagnozowaniem, leczeniem i rehabilitacją w odniesieniu do chorób wieku podeszłego.

  • gerontologia – to interdyscyplinarna nauka o starości i starzeniu się w szerokim znaczeniu tego słowa. W zakres gerontologii wchodzi zatem wiele dyscyplin naukowych (min. biologia, medycyna, psychologia, socjologia, prawo, demografia, architektura) w zakresie tematyki starości bądź starzenia;

  • grupa samopomocowa – to grupa złożona z osób, które borykają się z podobnym problemem i są gotowe do wzajemnej pomocy. Często liderem tej grupy jest osoba, która jest dotknięta tym samym problemem; jeśli chodzi o osoby z chorobą Alzheimera, grupy samopomocowe tworzą rodziny lub opiekunowie osób chorych;

  • grupa wsparcia –to przykład grupy samopomocowej, która dostarcza pomocy psychologicznej, wzmacnia w dążeniu do pokonania trudności, pomaga w odzyskaniu wiary w siebie i poczucia własnej wartości. Skupia ona ludzi o podobnych problemach życiowych dotyczących ich samych lub/i ich bliskich;

  • model to opisany sposób rozwiązania problemów osób chorych na chorobę Alzheimera i inne zaburzenia dementywne (otępienne) określony w czasie, oparty
    z jednej strony na zdiagnozowanych potrzebach, a z drugiej na możliwościach realizacji zaplanowanych działań;

  • niepełnosprawność –to trwała lub okresowa niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu;

  • opiekun – to osoba sprawująca opiekę nad osobą cierpiącą na chorobę Alzheimera lub inne zaburzenia dementywne. W zaawansowanych stadiach choroby codzienne funkcjonowanie chorego jest całkowicie uzależnione od pomocy uzyskiwanej ze strony opiekuna. Opiekunów można dzielić na :

    • zawodowych i rodzinnych,

    • przeszkolonych i nieprzeszkolonych,

    • spokrewnionych i niespokrewnionych.

  • organizacje to osoby prawne lub jednostki nie posiadające osobowości prawnej, utworzone na podstawie ustaw, nie będące jednostkami sektora finansów publicznych, w rozumieniu przepisów o finansach publicznych i niedziałające w celu osiągnięcia zysku, w tym fundacje i stowarzyszenia, z zastrzeżeniem art. 3 ust. 4 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie;

  • osoba starsza – określenie początku starości jest umowne; przyjęto, że jest to 60 lub 65 rok życia. Okres starości niejednokrotnie dzielony jest na dwa podokresy: starość wczesną i późną z granicą od 75 roku życia. Starzenie się to naturalny proces zmniejszania się biologicznej aktywności organizmu wraz z wiekiem, w czym ważną rolę odgrywa czynnik genetyczny;

  • ośrodek wsparcia - jednostka organizacyjna w systemie pomocy społecznej przeznaczona dla osób, które ze względu na wiek, chorobę lub niepełnosprawność wymagają częściowej opieki i pomocy w zaspokajaniu niezbędnych potrzeb życiowych w ramach dziennego pobytu. Ośrodkami wsparcia są m.in.: środowiskowe domy samopomocy, dzienne domy pomocy, kluby samopomocy;

  • problem społeczny – rozumiany jako zjawisko społeczne o dużym zasięgu czy nawet występujący masowo, budzący oddźwięk społeczny oraz w odczuciu społecznym wymagający podjęcia działań;

  • samorządy lokalne – to samorządy gminne, powiatowe oraz wojewódzkie;

  • system – to zestaw wzajemnie powiązanych elementów funkcjonujących jako całość. Między elementami, które są połączone ze sobą bezpośrednio lub pośrednio
    i środowiskiem, w którym się znajdują zachodzą wzajemne interakcje;

  • wolontariat – to bezpłatna i dobrowolna praca na rzecz innych. Wolontariusz to osoba, która ochotniczo i bez wynagrodzenia wykonuje świadczenia na rzecz innych,
    na przykład pomaga w pracach biurowych, opiece nad chorymi dziećmi lub dorosłymi wymagającymi wsparcia;

  • zaburzenia (choroby) dementywne lub otępienne ( w tym m.in. choroba Alzheimera, choroba Parkinsona) – to zaburzenia rozwijające się w konsekwencji przewlekłego i postępującego, zasadniczo nieodwracalnego uszkodzenia mózgu. Istotnym elementem tych zaburzeń jest nasilenie się objawów - na tyle zaawansowane, aby zaburzać lub uniemożliwić choremu zawodowe, społeczne i międzyludzkie funkcjonowanie, w tym czynności dnia codziennego;

  • zakład opiekuńczo-leczniczy /ZOL/ - udziela całodobowych świadczeń zdrowotnych, które obejmują swoim zakresem szeroką rozumianą opiekę i leczenie osób, które przebyły ostrą fazę leczenia szpitalnego i mają ukończony proces diagnozy lub intensywnego leczenia zachowawczego, nie posiadają warunków do kontynuacji leczenia, pielęgnacji i rehabilitacji w domu a wymagają regularnej kontroli lekarskiej, profesjonalnej pielęgnacji.

  • zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy - prowadzi opiekę okresową lub dzienną, obejmującą świadczenia o charakterze pielęgnacyjnym, opiekuńczym i rehabilitacyjnym, leczenie farmakologiczne i dietetyczne dla pacjentów niewymagających leczenia szpitalnego, a także prowadzi edukację zdrowotną tych osób i członków ich rodzin (przygotowuję rekonwalescenta lub rodziny do sprawowania opieki).

  1. Wprowadzenie do tematyki choroby Alzheimera i innych zaburzeń dementywnych

Wprowadzając do tematyki choroby Alzheimera zajęto się następującymi zagadnieniami:

  1. Co to jest choroba Alzheimera?

  2. Przyczyny choroby

  3. Występowanie

  4. Stadia choroby

  5. Zespół objawów otępienia Alzheimerowskiego

  6. Sposoby leczenia i nadzieje na wyleczenie

10.a. Co to jest choroba Alzheimera ?

Choroba Alzheimera to zwyrodnienie tkanki mózgowej, które powoduje zanik komórek nerwowych, objawia się otępieniem – chory m.in. przestaje się interesować otoczeniem, traci pamięć, poczucie czasu i miejsca, co w efekcie uniemożliwia mu samodzielną egzystencję.



10.b. Przyczyny występowania

Nie znamy przyczyn wywołujących chorobę Alzheimera, ale wiemy że cechuje ją:



  • zanik mózgu spowodowany odkładaniem się substancji zwanej amyloidem,

  • obecność amyloidu utrudnia pracę komórki nerwowej, może być dla niej toksyczny oraz powodować jej zwyrodnienie a następnie rozkład,

  • gen odpowiedzialny za produkcję amyloidu leży na chromosomie 21,

  • dotychczas nie wiadomo co powoduje odkładanie się amyloidu w mózgu.

10.c. Występowanie

U schyłku XX wieku następuje proces starzenia się społeczeństw:



  • 1900r – mniej niż 1% ludzkości to osoby powyżej 65r.życia,

  • 1992r – około 6% ludzkości,

  • 2050r – około 24% ludzkości (prognoza).

Choroba Alzheimera to najczęstsza przyczyna otępienia – około 50- 60% przypadków.

Choruje na nią około 1,9 – 5,8% populacji po 65r.życia, częściej chorują kobiety.



10.d. Stadia choroby

Stadium I – zaburzenie aktywności poznawczej:

  • odpowiednik umysłowy osoby - 8 - 12 lat,

  • Symptomy: specyficzne zaburzenia pamięci operacyjnej, patologiczna nietrwałość śladu pamięciowego.

CHORY:

Potrzebuje więcej czasu na wykonywanie czynności zawodowych (efekty pracy są niezadowalające). Spadek aktywności dotyczy gromadzenia nowych informacji. Trudności w przypominaniu tego, co zdarzyło się przed minutą, godziną ,dobą. Nasilające się zapominanie, rozpraszalność uwagi, nerwowość.



Stadium II – zaburzenia aktywności poznawczej:

  • Odpowiednik umysłowy osoby - 4 – 7 lat,

  • Symptomy: trudności w zakresie pamięci dawnej zaburzenia w procesie spostrzegania i działania w przestrzeni bądź w zakresie mowy/procesach myślenia.

CHORY:

Trudności językowe – obniżenie poziomu gotowości słowa. Trudności w spostrzeganiu przestrzeni i działaniu w przestrzeni np. chory nie trafia do domu, nie poznaje ludzi, ma trudności z ubieraniem, posługiwaniem się sztućcami. Inercyjność w myśleniu (demonstracja pogodnego nastroju, gafy towarzyskie…).



Stadium III – zaburzenia aktywności poznawczej:

  • Odpowiednik umysłowy od niemowlaka do 3 lat,

  • Symptomy: zaburzenia wszystkich procesów poznawczych, rozpad nabytych umiejętności – otępienie właściwe ( NIEODWRACALNE!).

CHORY:

Nie przypomina sobie faktów ze swojego życia, bliskich mu osób (zachowuje wrażenie ,że jest to ktoś bliski). Czas zaczyna być zjawiskiem abstrakcyjnym. Rozpad procesu mówienia, rozumienia mowy. Nie dostrzega własnych zaburzeń, zachowuje się niestosownie do sytuacji.



OSTATNIA FAZA : zaburzenia świadomości ( nie pamięta swojego imienia, zapomina o potrzebach).

10.e. Zespół objawów otępienia Alzheimerowskiego

  • Objawy poznawcze:

  • Amnezja – (niepamięć lub utrata pamięci) stan, w którym chory nie może sobie przypomnieć minionych zdarzeń dotyczących krótszego lub dłuższego okresu, czasami całego życia;

  • Agnozja – konsekwencja uszkodzenia okolicy wzrokowej w płacie potylicznym. Chorzy z agnozją np. wzrokową widzą lecz nie rozpoznają widzianych przedmiotów lub zjawisk;

  • Afazja – zaburzenia mowy powstające z powodu uszkodzenia ośrodków mowy w korze mózgowej. Powoduje to niemożność wyrażania myśli słowami lub niemożność rozumienia mowy;

  • Apraksja - polega na niemożności wykonywania celowych czynności ruchowych (jedzenia, ubierania, czasami mimo braku niedowładów chorzy nie mogą wykonać kroku, nie są w stanie chodzić).

  • Objawy niepoznawcze:

  • zaburzenia psychiczne:

  • Urojenia – głównie prześladowcze, poczucie okradania,

  • Halucynacje – wzrokowe, słuchowe, dotykowe, węchowe, smakowe,

  • Zaburzenia nastroju – obniżenie nastroju, depresja, euforia,

  • Chwiejność afektywna ( różne emocje w krótkim czasie),

  • Lęk, obawy, fobie,

  • Mylne rozpoznawanie osób

  • zaburzenia zachowania:

  • Pobudzenia – skutek objawów psychicznych,

  • Agresja – słowna, fizyczna, niszczenie przedmiotów, krzyczenie,

  • Zaburzenia psychoruchowe – błądzenie, nadpobudliwość ruchowa, bezcelowe przemieszczanie się, rytmiczne kiwanie,

  • Zaburzenia neuro – wegetatywnezaburzenia snu, przyjmowania pokarmu, nie trzymanie moczu lub/i kału,

  • Zaburzenia osobowości – zachowania pasywne, bierne, zachowania nieodpowiednie, egocentryzm.

10.e. Sposoby leczenia i nadzieje na wyleczenie

  • Już od kilku lat dostępne są u nas leki, które spowalniają rozwój choroby, ale nadal nie potrafimy z tej choroby wyleczyć.

  • Pacjent otrzymuje zwykle leki nasenne, antydepresyjne, uspokajające. W ostatnim stadium potrzebuje pampersów, środków czystości, całodobowej opieki.

  • Najnowsze badania prowadzone w kilku amerykańskich laboratoriach mogą wreszcie doprowadzić do poznania przyczyn choroby Alzheimera, a zatem - do stworzenia pierwszego leku działającego nie tylko na jej objawy, a w konsekwencji - do stworzenia pierwszego leku działającego przyczynowo, a nie objawowo.

Inne dodatkowe informacje na temat zaburzeń dementywnych, w tym choroby Alzheimera, zostały zawarte w załącznikach nr 2,3,4.


  1. Diagnoza sytuacji osób z zaburzeniami pamięci oraz ich rodzin w gminie Gdańsk

Program Pomocy Osobom z Chorobą Alzheimera i Innymi Zaburzeniami Dementywnymi na lata 2008 - 2009 opracowany został w oparciu o diagnozę sytuacji osób i rodzin
w gminie Gdańsk. Diagnoza obejmuje następujące zagadnienia:

  • sytuacja społeczna rodziny w Gdańsku,

  • rodzina gdańska, ujęcie demograficzne, problem starości w rodzinie,

  • zasoby instytucjonalne Miasta Gdańska: istniejące jednostki i placówki, organizacje pozarządowe,

  • poziom zabezpieczenia potrzeb osób z chorobą Alzheimera i ich opiekunów.

  1. Sytuacja społeczna rodziny w Gdańsku

(Wykorzystano opracowania własne MOPS oraz diagnozę Gdańskiego Programu Na Rzecz Zatrudnienia i Spójności Społecznej)

    1. SYTUACJA DEMOGRAFICZNA POWIATU

W roku 2006 w Gdańsku zamieszkiwało 456,6 tysięcy mieszkańców co stanowiło 61% populacji aglomeracji Trójmiejskiej i blisko 21% populacji województwa pomorskiego.

Struktura demograficzna Gdańszczan w 2006 roku przedstawiała się następująco:

  1. Płeć

Wykres nr 1: Ludność Gdańska wg płci w 2006 roku:

Analizując powyższy wykres zauważamy, że większą grupą mieszkańców Gdańska z uwagi na płeć są kobiety.



  1. Wiek

Wykres nr 2: Ludność Gdańska wg kategorii wiekowych /Kobiety/ w 2006 roku:

Wykres nr 3: Ludność Gdańska wg kategorii wiekowych /Mężczyźni/ w 2006 roku:



Wśród mieszkańców Gdańska dominują osoby w wieku produkcyjnym i stanowią one 67 % ogółu populacji. Osoby w wieku poprodukcyjnym to 17% grupa mieszkańców. Charakterystyczna dla niej jest przewaga kobiet nad mężczyznami – co koreluje ze zjawiskiem nadumieralności mężczyzn. Kolejną co do liczebności grupą mieszkańców Gdańska są osoby poniżej 18 roku życia, które w 2006 roku stanowiły 16% ogólnej liczby gdańszczan.



c. Migracje

rys. nr 1: Migracje w 2006 roku






d. Ruch naturalny ludności Gdańska

Wykres nr 4: Urodzenia żywe i zgony w 2006 roku:


W roku 2006 ilość liczba zgonów przewyższała liczbą urodzeń. Współczynnik przyrostu naturalnego był minimalnie ujemny i wyniósł minus 0,21.


1.2. GDAŃSZCZANIE KORZYSTAJĄCY ZE WSPARCIA POMOCY SPOŁECZNEJ

W Gdańsku, wg stanu na 30 czerwca 2006 roku (dane Urzędu Statystycznego w Gdańsku), zamieszkiwało 457,63 tysięcy mieszkańców. Spośród nich system pomocy społecznej, realizując w 2006 zadania wynikające z Ustawy o Pomocy Społecznej, objął wsparciem 16047 rodzin, w których żyło 29823 osób. Analizując liczbę osób objętych wsparciem systemu pomocy społecznej w stosunku do liczby mieszkańców Gdańska, przyjąć należy, iż pomocą zostało objętych 6,5 % ogółu ludności miasta.



Odsetek mieszkańców Gdańska korzystających z pomocy społecznej z tytułu w/w ustawy
w latach 2002-2006:


Rok

Liczba środowisk objętych pomocą MOPS

Liczba osób
w tych środowiskach


% mieszkańców Gdańska
objętych pomocą


2002

15.925

33.857

7,4 %

2003

16.511

33.304

7,2 %

2004

15.561

29.925

6,5 %

2005

15.965

30.968

6,7 %

2006

16.047

29.823

6,5 %

Powody trudnej sytuacji życiowej rodzin klientów systemu pomocy społecznej występujące w latach 2003 – 2006:

Powód trudnej sytuacji życiowej klientów

Liczba rodzin

2003

Liczba rodzin

2004

Liczba rodzin

2005

Liczba rodzin

2006

Niepełnosprawność

4.819

3.702

3.745

4.179

Długotrwała choroba

2.191

2.268

2.045

2.094




  1. Zasoby instytucjonalne Miasta Gdańska, zaangażowane w świadczenie pomocy
    i wsparcia osobom starszym, istniejące jednostki, placówki, organizacje pozarządowe ( stan na dzień 30 czerwca 2008r. )


Miasto Gdańsk oferuje osobom starszym różne formy wsparcia i pomocy, m.in.:

  • usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania,

  • ośrodki wsparcia, w tym dzienne domy pomocy,

  • rodzinne domy pomocy,

  • domy pomocy społecznej,

  • miejsca czasowego pobytu opieki stacjonarnej,

  • zakłady opiekuńczo – lecznicze,

  • zakłady opiekuńczo – pielęgnacyjne,

  • kluby seniora,

  • Gdańska Rada Seniorów,

  • organizacje pozarządowe.

2.1. Usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania

Starszym, samotnym osobom, które ze względu na zły stan zdrowia lub innych przyczyn wymagają pomocy osób drugich przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Usługi te mogą być przyznane również osobom posiadającym rodzinę, której członkowie nie mogą takiej pomocy zapewnić.

Usługi opiekuńcze polegają na wsparciu w prowadzeniu gospodarstwa domowego, samoobsłudze, utrzymaniu higieny, zaleconej przez lekarza pielęgnacji. Specjalistyczne usługi opiekuńcze dostosowane są do indywidualnych, potrzeb wynikających z niepełnosprawności i realizowane są przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym (np. rehabilitanta, logopedę).

Organizowanie usług opiekuńczych przez gminę ma na celu zagwarantowanie osobom starszym, niepełnosprawnym pozostającym w środowisku możliwość funkcjonowania bez konieczności opuszczania mieszkania. Zorganizowanie usług opiekuńczych pozwala na pozostanie i funkcjonowanie jednostki i rodziny w środowisku oraz może być alternatywą dla pomocy instytucjonalnej w formie ośrodków wsparcia i domów pomocy społecznej.

Rocznie z usług opiekuńczych realizowanych przez MOPS w Gdańsku korzysta około 1150 osób. W roku 2007 wykorzystały one 347 400 godzin usług – jedna osoba średnio 25 godzin miesięcznie.

Ośrodek pomocy społecznej przyznaje usługi opiekuńcze i ustala ich zakres oraz warunki odpłatności. na podstawie wywiadu środowiskowego. Osoby w szczególnie trudnej sytuacji materialnej mogą korzystać z tej formy pomocy nieodpłatnie.



2.2. Dzienne domy pomocy

Dzienne domy pomocy to miejsca całodziennej opieki, w którym osoby starsze m.in. wspólnie spędzają czas, mają zapewnione wyżywienie, rozwijają zainteresowania, organizują koncerty, prelekcje, uczestniczą w wycieczkach do muzeów, do teatrów. Miasto Gdańsk dysponuje 223 miejscami w dziennych domach pomocy społecznej, z których wszystkie zabezpieczone są dla klientów MOPS w Gdańsku. Placówkami te są jednostkami publicznymi lub prowadzonymi na zlecenie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej


w Gdańsku przez organizacje pozarządowe.
2.3. Domy pomocy społecznej:

Podopieczni Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Gdańsku mają do dyspozycji 7 domów pomocy społecznej na terenie Gdańska, w tym 5 dla osób starszych. Domy pomocy społecznej dla osób w podeszłym wieku oferują mieszkańcom Gdańska 303 miejsca całodobowe. Są placówkami publicznymi bądź prowadzonymi na zlecenie MOPS w Gdańsku przez organizacje pozarządowe.


2.4 Rodzinne domy pomocy

W Gdańsku funkcjonują 4 rodzinne domy pomocy, dysponującymi 27 miejscami. Zadaniem rodzinnych domów pomocy jest zapewnienie całodobowej opieki dla nie mniej niż 3, a nie więcej niż 8 osób w podeszłym wieku, wymagających z powodu wieku wsparcia w tej formie. Rodzinny dom pomocy świadczy usługi bytowe i opiekuńcze.
2.5. Miejsca czasowego pobytu całodobowej opieki stacjonarnej

Dla osób starszych wymagających okresowego wsparcia MOPS prowadzi miejsca czasowego pobytu. Przeznaczone są one dla zapewnienia czasowej opieki i zastępowania
w tym czasie opiekunów tych osób.

2.6. Zakłady opiekuńczo – lecznicze, zakłady pielęgnacyjno - opiekuńcze, hospicja

Na terenie Miasta funkcjonują również hospicja, zakłady opiekuńczo – lecznicze i zakłady opiekuńczo – pielęgnacyjne udzielające całodobowych świadczeń zdrowotnych; obejmują one swoim zakresem szeroką rozumianą opiekę i leczenie osób chorych. Są zakładami opieki zdrowotnej, należą do ochrony zdrowia i zasady ich działania reguluje ustawa


o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym. Sprawują one całodobową opiekę nad chorymi niewymagającymi hospitalizacji, którzy ze względu na zły stan zdrowia i trudną sytuację rodzinną nie mogą przebywać w swoim domu.

2.7. Kluby seniora

„Kluby Seniora" tworzone są przez samych zainteresowanych (seniorów). Członkiem takiego Klubu może zostać każdy senior, który chce się włączyć w pracę Klubu. Uczestnictwo nie wiąże się z żadnymi zobowiązaniami finansowymi. Klub ma charakter otwarty na potrzeby wszystkich seniorów, niezależnie od ich wykształcenia, statusu społecznego przekonań politycznych i religijnych. Podstawowym zadaniem Klubu jest stworzenie warunków do integracji seniorów w środowisku lokalnym, rozwoju ich osobowości i wzajemnego wykorzystania zgromadzonych doświadczeń, w nowej sytuacji politycznej naszego kraju. Celem Klubu jest również stworzenie aktywnym seniorom możliwości spotykania się


i dyskutowania o wszelkich interesujących sprawach, dzielenia się wiedzą i doświadczeniem życiowym oraz zdobywania nowych umiejętności. Cele współczesnego seniora to: zachowanie jak najdłużej sprawności fizycznej i umysłowej, rozwijanie zainteresowań
i dzielenie się nimi z innymi, aktywne uczestnictwo w życiu kulturalnym miasta, nadążanie za nowinkami technicznymi jak korzystanie z komputera, Internetu, doskonalenie znajomości języków obcych oraz twórcze i sympatyczne spędzanie czasu
w grupie rówieśników.

2.8. Gdańska Rada Seniorów

Prezydent Gdańska, Paweł Adamowicz Zarządzeniem Nr 1348/07 z dnia 10 października 2007r. powołał Gdańską Radę Seniorów. Na czele dziewięcioosobowej rady stanęła Bożena Grzywaczewska z Gdańskiej Fundacji Dobroczynności. Wspomaga ją ksiądz Marek Lange z Chrześcijańskiego Stowarzyszenia na Rzecz Osób Potrzebujących "Światło i Cienie". Oprócz nich w Gdańskiej Radzie Seniorów działają: Krystyna Fornalik - Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Piotr Czekanowski - Uniwersytet Gdański, Wojciech Waldman - Akademia Medyczna, Jarosław Wierzbicki - Dom Pomocy Społecznej Gdańsku, ul. Polanki 121


Ludwika Sikorska - Gdański Uniwersytet III Wieku, Wacława Kuczkowska - Polski Związek Emerytów, Rencistów i Inwalidów oraz Anna Trykosko - Grupa Seniorów Byłych Pracowników Akademii Medycznej w Gdańska. Rada jest organem doradczym prezydenta Gdańska w sprawach dotyczących osób starszych. Jej celem jest przede wszystkim konsultowanie decyzji dotyczących seniorów i lobbowanie na rzecz rozwiązań przyjaznych tej grupie wiekowej. Rada stanowi reprezentację interesów seniorów na poziomie lokalnym oraz cenne źródło wiedzy i doświadczenia, jakie posiadają osoby starsze. Rada ma się stać stałym elementem lokalnej społeczności.

2.9. Organizacje pozarządowe

Potrzeby osób starszych są podstawą działań wielu organizacji pozarządowych. Działają one na rzecz tej grupy osób samodzielnie, jak również na zlecenie samorządu, realizując różne zadania skierowane do osób starszych.

Wykaz jednostek oferujących różne formy wsparcia osobom starszym w mieście Gdańsku zawiera załącznik nr 7.

2.10. Podsumowanie

Łącznie w Gdańsku na potrzeby osób starszych są zabezpieczone 223 miejsca


w placówkach dziennych, 303 miejsc w placówkach całodobowych, 27 miejsc
w rodzinnych domach pomocy oraz 4 miejsca czasowego pobytu. Ponadto, działa 28 klubów seniora oraz Rada Seniorów powołana przez Prezydenta Miasta Gdańska.

Istniejąca sieć placówek pomocy osobom starszym nie zabezpiecza potrzeb tej grupy osób, szczególnie z chorobą Alzheimera i innymi zaburzeniami dementywnymi.


W Gdańsku brak jest domów pomocy społecznej przeznaczonych dla osób przewlekle somatycznie chorych oraz przewlekle psychicznie chorych. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Gdańsku korzysta z miejsc w domach pomocy społecznej funkcjonujących na terenie innych powiatów. W Gdańsku ponadto funkcjonują placówki finansowane
z Narodowego Funduszu Zdrowia: 3 zakłady opiekuńczo-lecznicze, 1 zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy oraz 1 hospicjum.

  1. Poziom zabezpieczenia potrzeb osób z chorobą Alzheimera i innymi zaburzeniami dementywnymi i ich opiekunów

3.1. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Gdańsku w okresie od grudnia 2006 roku do września 2007 roku przeprowadził badania 109 opiekunów osób starszych mieszkających w Gdańsku, mających co najmniej 60 lat (60+) i u których występowały poważne problemy z pamięcią. Przeprowadzono z nimi (opiekunami) bezpośrednie wywiady kwestionariuszowe przeprowadzone w miejscu zamieszkania podopiecznego .

Dobór próby z uwagi na specyficzny typ respondentów i trudności w dotarciu do nich prowadzony był na kilka sposobów, takich jak :



  • zamieszczanie ogłoszeń i artykułów o badaniu w prasie lokalnej,

  • informacyjne audycje radiowe,

  • osoby wskazane przez Gdańskie Stowarzyszenie Pomocy Osobom z Chorobą Alzheimera,

  • ogłoszenia w parafiach i Zespołach Pracy Socjalnej (ZPS) Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Gdańsku (MOPS) rozpowszechnione przez pracowników socjalnych,

  • wybór pracowników agencji opiekuńczych mających pod swoją pieką osoby spełniające kryteria doboru próby, opiekunki świadczące pomoc klientom MOPS i osobom prywatnym,

  • porozumienie z NFZ - informacja dostępna w placówkach Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ),

  • „kula śniegowa”, to metoda, którą stosujemy w wypadku badań, w których badana populacja składa się z jednostek nietypowych, do których bardzo trudno dotrzeć i ustalić.

Wszyscy respondenci zadeklarowali chęć udziału w badaniu – zostali zapewnieni
o jego anonimowości.

Przygotowaniem i przeprowadzeniem badań zajął się zespół składający się


z pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Gdańsku;

  • Ewa Wołczak,

  • Maciej Kisała,

  • Jarosław Banaszewski,

  • Aldona Kurniewicz,

  • Dariusz Kunowski.

Ekspertami udzielającymi wsparcia merytorycznego przy przygotowaniu i przeprowadzaniu badań byli:

  • dr Alicja Szulc-Boczek – Wydział Nauk Społecznych Uniwersytet Gdański,

  • dr Piotr Czekanowski – Instytut Filozofii, Socjologii i Dziennikarstwa Uniwersytetu Gdańskiego.

Wnioski z przeprowadzonego badania:

  1. Charakterystyka demograficzno - społeczna

Podopieczni:

  1. Większość podopiecznych (79%) stanowiły kobiety, 21% to mężczyźni.

  2. Ze względu na strukturę wiekową podopiecznych aż 73% to osoby
    w przedziale wiekowym 76 lat i więcej.

  3. Sytuacja taka niesie za sobą zwiększenie prawdopodobieństwa występowania innych schorzeń związanych z wiekiem. Jedynie 27% podopiecznych stanowiły osoby w przedziale wiekowym 60 – 75 lat.

  4. Wśród podopiecznych 35% posiada wykształcenie średnie. Niemal tyle samo stanowią w próbie osoby z wykształceniem podstawowym (34%). Kolejną pod względem liczebności grupą podopiecznych są osoby z wykształceniem zawodowym (13%). Jedynie 6% osób posiada wykształcenie wyższe, a 3% to osoby bez wykształcenia.

Opiekunowie:

  1. Zdecydowaną większość, bo aż 82% wśród opiekunów stanowią kobiety, a tylko 18% mężczyźni.

  2. Najliczniejszą grupą wśród ankietowanych opiekunów z uwagi na wiek stanowią osoby w przedziale wiekowym 50-59 lat. Opiekunowie poniżej 50 roku życia to 32% respondentów.

  3. Stosunkowo liczną grupą wśród opiekunów są osoby 60 i więcej letnie, są to przeważnie współmałżonkowie podopiecznych. Należy zwrócić uwagę, iż osoby te często same wymagają opieki i pomocy z uwagi na stan zdrowia związany z wiekiem.

  4. Zdecydowanie najliczniejszą grupą wśród opiekunów są osoby posiadające wykształcenie średnie (41%). Wykształcenie zawodowe deklarowało 24% opiekunów. Stosunkowo liczną reprezentacje stanowią opiekunowie z wyższym wykształceniem (19%). Wśród ankietowanych opiekunów nie ma osób z wykształceniem niepełnym podstawowym i nieposiadających wykształcenia.

Należy zaznaczyć, że znaczna część osób ok. 60%, które „dowiedziały” się
o badaniu, kontaktowały się z realizatorem badań chcąc tylko uzyskać wsparcie
w swoich problemach, nie wyrażając równocześnie zgody na przeprowadzenie wywiadu.


Osoby te zapytane o powód odmowy wzięcia udziału w badaniu ankietowym, najczęściej odpowiadały, że jest to dla nich: wstydliwa sprawa, tylko ich sprawa, po prostu nie chcą.

Istnieje więc konieczność edukacji społeczeństwa dotyczącej chorób dementywnych, zmierzającej do zmiany postaw osób bezpośrednio dotkniętych problemem jak i ich rodzin ( opiekunów ). Niezwykle ważne wydaje się stworzenie atmosfery akceptacji i zrozumienia dla chorych i ich najbliższych.

  1. Sytuacja ekonomiczna chorych i opiekunów:

  1. Prawie co trzeci z ankietowanych opiekunów deklarował, iż kwota przeznaczana miesięcznie na opiekę nad podopiecznym jest niewystarczająca.

  2. Większość z powyższej grupy (48%) uważa, że odpowiednią kwotą byłoby 501-1000 zł, a co czwarty, że 1001-2000 zł.

  3. Zdecydowana większość opiekunów jest aktywna zawodowo, 64% pracuje na podstawie umowy o pracę. Opiekunowie - emeryci stanowią 32% badanych, są to przeważnie współmałżonkowie podopiecznych.

  4. Wśród podopiecznych głównymi źródłami dochodu jest emerytura (75%), renta (29%) oraz środki pochodzące z pomocy społecznej (22%). Na pomoc rodziny może liczyć jedynie 5% podopiecznych.

  1. Sytuacja mieszkaniowa:

  1. Na szczególną uwagę zasługuje fakt, że aż 39 % podopiecznych zamieszkuje samotnie, co uniemożliwia zapewnienie ciągłej opieki. Nie bez znaczenia jest również fakt, iż w 41% przypadków podopieczny zamieszkuję tylko z jedną osobą najczęściej z współmałżonkiem, który często sam potrzebuje wsparcia.

  2. Większość opiekunów (67%) deklaruje, iż mieszkanie jest dostosowane do potrzeb podopiecznego. Jednak co piąty zgłasza potrzebę jego przebudowy, zwłaszcza w zakresie: kompleksowego remontu, przystosowaniu łazienki, likwidacji progów. Nie bez znaczenia są także zgłaszane problemy ze schodami w blokach.

  3. W większości przypadków (76%), gdy opiekun nie mieszka razem
    z podopiecznym zmuszony jest dojeżdżać do niego. Czas dojazdu do podopiecznego zajmuje mu maksymalnie godzinę, w 54% wypadków do 30min.

  1. Relacja opiekun – podopieczny:

  1. W większości wypadków ankietowanego opiekuna łączyło z podopiecznym pokrewieństwo lub związek małżeński (61%). Pozostali opiekunowie to głównie opiekunki z podmiotów świadczących usługi opiekuńcze oraz znajomi i sąsiedzi.

  2. Większość z opiekunów (54%) nie jest przeszkolona w świadczeniu pomocy osobie starszej.

  3. Spośród przeszkolonych większość stanowią opiekunki z podmiotów świadczących usługi opiekuńcze (78%), jednak przeszkolenie to dotyczy jedynie podstawowych form opieki, nie zawiera specjalistycznej wiedzy niezbędnej przy opiece nad osobami cierpiącymi na zaburzenia dementywne. Zasadne może być więc utworzenie specjalizacji w zakresie opieki nad osobami z zaburzeniami dementywnymi.

  4. Co trzeci podopieczny korzysta z usług świadczonych w ramach usług opiekuńczych zapewnianych przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej. Mając na względzie poprzedni wniosek dotyczący specjalizacji opiekunów, wydaje się więc zasadne przy zlecaniu usług opiekuńczych zlecanie usług specjalistycznych ze szczególnym uwzględnieniem opieki nad osobami cierpiącymi na choroby dementywne.

  5. Na uwagę zasługuje fakt, iż jedynie co czwarty z opiekunów jest opiekunem prawnym podopiecznego.

  6. W większości przypadków (62%) podopieczny, którym opiekuje się ankietowany, jest jedynym jego podopiecznym w wieku 60 lat i więcej. Wśród pozostałej grupy respondentów (opiekujących się więcej niż jednym podopiecznym) dominują osoby świadczące pomoc 2-3 osobom, choć zdarzają się osoby mające pod opieką 4-7 osób.

  7. Przeciętny wymiar świadczonej pomocy to najczęściej 1-5 godzin dziennie (56%).

  8. Szczególnie istotny jest fakt, że co czwarty z opiekunów zgłaszał, że świadczy opiekę całą dobę, co świadczy o stopniu rozwoju choroby i skali pomocy jakiej wymaga podopieczny lub naturalnie wynika ze wspólnego zamieszkania.

  9. Należy zwrócić uwagę na fakt, że opieka całodobowa świadczona przede wszystkim jest w wypadku zamieszkiwania opiekuna z podopiecznym.

  10. Podopieczny poza pomocą świadczoną przez ankietowanego opiekuna w 70% może liczyć na pomoc innych osób. Niepokojąca jest jednak sytuacja osób, którymi opiekuje się jeden opiekun, zwłaszcza, gdy jest to współmałżonek podopiecznego sam mający kłopoty zdrowotne.

  11. Najczęściej poza opieką świadczoną przez opiekuna, podopieczny może liczyć na pomoc rodziny (74%) w tym głównie dzieci.

  1. Stan zdrowia podopiecznego:

    1. Kłopoty z pamięcią podopiecznego zostały w większości przypadków zgłoszone lekarzowi (89%), który najczęściej jako ich powód wskazał chorobę Alzheimera (41%) oraz demencję starczą (25%). W 14% przypadków nie potrafił podać ich bezpośredniej przyczyny.

    2. Poza kłopotami z pamięcią podopieczni cierpią również na wiele innych schorzeń, wśród których dominują: choroba Alzheimera (66%), schorzenia układu krążenia i serca (48%), uszkodzenia i choroby słuchu i wzroku (47%), przewlekłe schorzenia kończyn dolnych ( np. żylaki, niedokrwienie kończyn uszkodzenia kończyn (33%).

    3. W większości wypadków mamy do czynienia z występowaniem wśród podopiecznych niepełnosprawności złożonej. To zjawisko komplikuje dodatkowo i utrudnia znacznie proces opieki nad chorym.

    4. Spośród podopiecznych cierpiących na chorobę Alzheimera i podobne schorzenia jedynie 55% zostało zdiagnozowane przez specjalistę. Wynika stąd, że nie wszystkie osoby chore mają dostęp do lekarza specjalisty.

    5. Pierwsze objawy choroby Alzheimera i podobnych schorzeń najczęściej wystąpiły u podopiecznego 3-9 lat temu (47%). Świadczy to o tym jak długo podopieczny korzysta z opieki opiekuna oraz jak długotrwałym procesem są schorzenia tego typu, prowadząc nieuchronnie do stopniowego pogarszania się stanu zdrowia podopiecznego i w konsekwencji do jego śmierci.

    6. Znamienny jest fakt, iż zaledwie 56% podopiecznych posiada orzeczenie
      o stopniu niepełnosprawności. W większości przypadków powodem orzeczenia była choroba Alzheimera i podobne schorzenia (55%).

  1. Potrzeby podopiecznego:

  1. Podopieczny wymaga pomocy, wsparcia i opieki przy wielu czynnościach codziennego życia, Potrzeby te pomaga zaspokoić w większości wypadków ankietowany opiekun, w 69 % przypadków jest to całkowite wyręczanie.

  2. Największego wsparcia podopieczny wymaga przy: myciu się (42%), ubieraniu się (40%), przygotowywaniu posiłku (51%), sprzątaniu mieszkania (49%), robienie zakupów (51%), załatwianiu spraw w urzędach (48%), pomocy podczas korzystania z usług medycznych (45%), dotrzymywanie towarzystwa (41%).

  3. Spośród wielu trudności w sprawowaniu opieki nad podopiecznym zgłaszanych przez opiekunów dominują:

    1. czynności higieniczne,

    2. podnoszenie chorego,

    3. zachowania agresywne chorego,

    4. upór i złośliwość podopiecznego,

    5. zaburzenia pamięci chorego,

    6. utrudniony kontakt z podopiecznym,

    7. przebieranie podopiecznego,

    8. nieprzystosowana na potrzeby chorego łazienka,

    9. „całodobowość” i ciągłość opieki,

    10. brak kontroli podopiecznego nad potrzebami fizjologicznymi,

    11. brak pomocy z zewnątrz,

    12. urojenia podopiecznego,

    13. brak zaufania do obcych – uniemożliwiająca zostawienie chorego z obcym.

  1. Zaledwie połowa opiekunów otrzymuje zewnętrzne wsparcie w zakresie opieki nad swoim podopiecznym. Są to głównie informacje nt. choroby i formach pomocy, w co drugim przypadku możliwość skorzystania z usług opiekuńczych, w podobnym wymiarze opiekun ma możliwość, na krótko powierzyć podopiecznego „zastępcy opiekuna”.

  2. Największe oczekiwania i potrzeby zgłaszane przez opiekunów w zakresie wsparcia zewnętrznego to przede wszystkim: możliwość „czasowego przechowania” chorego (79%), (miejsca czasowego pobytu opieki stacjonarnej), uzyskanie informacji o dostępnych formach pomocy (77%), świadczenie specjalistycznych usług (72%), uzyskanie wsparcia finansowego (71%), krótkotrwałe powierzenie podopiecznego „zastępcy opiekuna”.

  3. Blisko 60% opiekunów deklaruje, że w przyszłości będzie zmuszona po korzystania z placówek o charakterze całodobowym (DPS). Zaznaczyć należy, że 37% opiekunów nie dopuszcza takiej możliwości, najprawdopodobniej mają tu wpływ czynniki kulturowe i związana z tym niechęć do „oddania” bliskiej osoby.




    1. Ocena pomocy udzielanej osobom z chorobą Alzheimera i innymi zaburzeniami dementywnymi przez placówki w Gdańsku i innych powiatach.

W celu oceny skali pomocy udzielanej przez placówki w Gdańsku i innych powiatach osobom z chorobą Alzheimera i innymi zaburzeniami dementywnymi Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej przeprowadził w grudniu 2007 roku ankietę badającą to zjawisko.

W ankiecie postawiono następujące pytania:



  • Czy placówka przyjmuje osoby z tego typu zaburzeniami, ile osób w tym stanie przebywa w placówkach, w jakim są stanie, czy rodzina kontaktuje się z chorymi ,

  • Placówka: rodzaj placówki, udogodnienia dla osób chorych, środki bezpieczeństwa, zaspokajanie podstawowych potrzeb - jedzenie, higiena osobista,

  • Personel : kadry, specjalizacja, zapotrzebowanie na szkolenia.

Wysłano 32 ankiety ( w tym: 20 do placówek funkcjonujących poza Gdańskiem )

Odpowiedzi udzieliły 24 placówki, w tym:



  • 17 domów pomocy społecznej ( całodobowych )

  • rodzinne domy pomocy

  • 5 dziennych domów pomocy

Z udzielonych odpowiedzi wynika, że na dzień sporządzania ankiety w domach pomocy społecznej przebywało 45 osób z chorobą Alzheimera, natomiast z usług dziennego domu pomocy korzystało 13 osób z chorobą Alzheimera. (Wykaz ilości osób w poszczególnych placówkach przedstawia załącznik nr 8)

W placówkach pomocy społecznej dla osób starszych, w tym dla osób z chorobą Alzheimera i innymi zaburzeniami dementywnymi zastosowano udogodnienia, m.in.:



  • budynki bez barier, podjazdy,

  • windy, schodołazy,

  • oznakowane pokoje (piktogramy, rysunki),

  • dodatkowe zabezpieczenia drzwi (kody), okien,

  • poduszki, materace antyodleżynowe, zmiennociśnieniowe,

  • wózki inwalidzkie, balkoniki,

  • łóżka ortopedyczne, z zabezpieczeniami,

  • podnośniki wannowe, szelki do kąpieli, kabiny natryskowe,

  • uchwyty łazienkowe, maty antypoślizgowe.

Personel zatrudniony w placówkach pomocy społecznej dla osób starszych, w tym dla osób z chorobą Alzheimera i innymi zaburzeniami dementywnymi:

  • psycholodzy – 5 placówek,

  • terapeuci zajęciowi– 4 placówki,

  • pedagodzy – 2 placówki,

  • rehabilitanci i technicy fizjoterapii – 2 placówki,

  • pielęgniarki – przeszkolone w zakresie opieki nad osobami chorymi na Alzheimera – 2 placówki,

  • pracownicy socjalni - 2 placówki,

  • instruktor kulturalno-oświatowy.

W pracy z osobami cierpiącymi na chorobę Alzheimera i inne zaburzenia dementywne w placówkach pomocy społecznej stosowane są m.in.:

Zgłaszane potrzeby;

  • otwarcie specjalistycznej placówki zajmującej się osobami z chorobą Alzheimera.

  • organizacja i przeprowadzenie szkoleń dotyczących specjalistycznej opieki nad osobami chorymi na chorobą Alzheimera.

  • dostarczanie personelowi specjalistycznej wiedzy dotyczącej choroby Alzheimera i opieki nad chorym.




  1. Zdiagnozowane obszary problemowe




    1. Opis obszarów problemowych

Na podstawie przeprowadzonych badań zdiagnozowano cztery obszary problemowe:


    1. Obszar problemowy nr 1

Osoby chore na chorobę Alzheimera i inne zaburzenia dementywne
  1   2   3   4   5   6


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna