Program ćwiczeń z dendrologii w roku akademickim 2006/07 dla I roku wydziału leśnego, studium zaoczne



Pobieranie 387.78 Kb.
Strona4/6
Data10.05.2016
Rozmiar387.78 Kb.
1   2   3   4   5   6

V KLUCZ DO OZNACZANIA GATUNKÓW Z RODZINY BETULACEAE NA PODSTAWIE PĘDÓW
1. Pąki osadzone na krótkich trzonkach 2

2. Tegoroczne pędy krótko owłosione, wierzchołek liścia zaostrzony. Liście eliptyczne, owłosione na całej powierzchni



Alnus incana

2*. Tegoroczne pędy nagie, wierzchołek liścia wycięty lub zaokrąglony. Liście odwrotniejajowate, z kępkami włosków w kątach nerwów Alnus glutinosa

1*. Pąki nie są osadzone na trzonkach, siedzące 2

2. Liście najszersze w górnej części blaszki liściowej Corylus avellana

2*. Liście najszersze w środkowej lub dolnej części blaszki liściowej 3

3. Liście romboidalne, wyraźnie jajowate lub prawie trójkątne 4

4. Tegoroczne pędy wyraźnie brodawkowate, nieowłosione Betula pendula

4*. Tegoroczne pędy bez brodawek, owłosione Betula pubescens

3*. Liście eliptyczne (czasami nieco szersze w dolnej części blaszki liściowej) 4

4. Liście od spodu nagie. Liczba par nerwów bocznych mniejsza niż 10 nagie



Alnus viridis

4*. Liście od spodu zwykle owłosione na nerwach, często z kępkami włosków w kątach nerwów. Liczba par nerwów bocznych zwykle większa niż 10 Carpinus betulus



OPISY GATUNKÓW
Rodzaj: BETULA - BRZOZA

Betula humilis Schrenk - brzoza niska

Krzew do ok. 2 m wys., z czarno-brunatną korą. Pędy pokryte brodawkami. Młode również owłosione. Liście eliptyczne lub jajowate 2-4 dł., ząbkowane, nagie.

WYSTĘPOWANIE: Europa i płn. Azja. W Polsce relikt polodowcowy, rzadko spotykana, głównie w płn. części kraju na torfowiskach. Gatunek chroniony

Betula nana L. - brzoza karłowata

Krzew do 1 m wys., z ciemnobrązowa korowiną. Młode pędy gęsto owłosione. Liście 0,5-1,5 cm średnicy, okrągłe, ząbkowane. Młode mogą być owłosione.

WYSTĘPOWANIE: strefa podbiegunowa półkuli północnej. W Polsce tylko na 3 stanowiskach (torfowiska wysokie) - relikt polodowcowy. Gatunek chroniony.

Betula oycoviensis Bess. [B. verrucosa var. oycoviensis (Bess.) Dipp.] - brzoza ojcowska

Krzew lub drzewo do ok. 15 m wys. Najprawdopodobniej jest to odmiana lub mieszaniec B. pendula, różniący się głównie osiąganymi rozmiarami i pokrojem.

WYSTĘPOWANIE: Europa środk., w Polsce w Ojcowie i w Sudetach. Gatunek chroniony.

Betula pendula Roth. (B. verrucosa Ehrh.) - brzoza brodawkowata

Drzewo do ok. 30 m wysokości, o białej, łuszczącej się okrężnie korze. Na starych pniach kora spękana i czarna. Końce starszych gałęzi zwisające. Pędy pokryte brodawkami (zwłaszcza długopędy). Liście trójkątne lub romboidalne, dł. 3-7 cm, nagie, podwójnie piłkowane. Kwiaty rozdzielnopłciowe, zebrane w „kotki” - gatunek jednopienny. Owoce - oskrzydlone orzeszki. Kwitnie w IV-V.

WYSTĘPOWANIE: Europa i zach. Azja. W Polsce pospolita w całym kraju, zwłaszcza na glebach ubogich i piaszczystych. Gatunek pionierski.

Odmiana o ciemnej korze - stara nazwa: Betula obscura Kotula - brzoza ciemna (b. czarna)

Drzewo do ok. 20 m wysokości. Kora ciemnobrunatna do prawie czarnej. Gałęzie boczne odchylone od pnia pod kątem zbliżonym do prostego. Kształt liści taki jak u B. pendula. Nie jest całkowicie pewne czy nie jest to mieszaniec.

WYSTĘPOWANIE: Polska, Czechy, Słowacja, Ukraina. W Polsce głównie w lasach na południu kraju, ale nie występuje szczególnie obficie w żadnym ze zbiorowisk leśnych.



Betula pubescens Ehrh. - brzoza omszona

Drzewo do ok. 20 m wysokości. Kora pnia biaława do szaro-białej. Na starszych pniach kora ciemnieje. Gałęzie skierowane ukośnie ku górze. Pędy bez brodawek. Młode i odroślowe owłosione, starsze nagie. Liście zmienne, od jajowatych do romboidalnych, dł. 3-7 cm, zwykle z zaokrągloną nasadą. Młode liście owłosione od spodu, starsze z kępkami włosków w kątach nerwów. Kwiaty rozdzielnopłciowe, zebrane w „kotki” - gatunek jednopienny. Owoce - oskrzydlone orzeszki. Kwitnie w V.

WYSTĘPOWANIE: Europa płn. i środk. oraz zach. Azja. W Polsce pospolita zwłaszcza w płn.-wsch. części kraju na glebach podmokłych w zespole brzeziny bagiennej oraz w bagiennym borze sosnowym.

Betula pubescens ssp. carpatica Koch. (B. carpatica Waldst. et Kit.) - brzoza karpacka

Krzew lub małe drzewo do ok. 8 m wysokości. Kora brunatna. Młode liście i pędy słabo owłosione, starsze nagie (pędy barwy czerwono-brązowej do żółtawej, błyszczące).

WYSTĘPOWANIE: góry Europy środk.; w Polsce w Tatrach i Sudetach powyżej 1000 m n.p.m.

RODZAJ: ALNUS - OLSZA

Alnus glutinosa (L.) Gaertn. - olsza czarna

Drzewo maksymalnie do ok. 40 m wys., z wyraźnie wykształconym pniem, widocznym aż do wierzchołka korony. Kora prawie czarna, często spękana. Młode pędy i liście lepkie. Pączki osadzone na krótkich (3-4 mm) trzonkach. Liście odwrotniejajowate, na szycie wycięte lub zaokrąglone, 4-14 cm dł. Brzeg liścia płytko klapowany i grubo ząbkowany. Kwiaty rozdzielnopłciowe, zebrane w „kotki” - gatunek jednopienny. Owoce - wąsko oskrzydlone orzeszki. Kwitnie w III-IV.

WYSTĘPOWANIE: od płn.-zach. Afryki, poprzez Europę aż do Kaukazu. W Polsce pospolita na niżu, zwłaszcza na siedliskach wilgotnych i podmokłych (olsy, łęgi olszowe).

Alnus incana (L.) Moench - olsza szara

Drzewo do ok. 20 m wys., z gładką szarawą korą pnia. Młode pędy szaro owłosione. Pączki osadzone na krótkich (0,5-0,7 mm dł.) trzonkach. Liście szerokoeliptyczne lub jajowate, o zaostrzonym wierzchołku, dł. 4-10 cm. Młode obustronnie szaro owłosione, starsze z wierzchu nagie. Brzeg blaszki liściowej płytko klapowany i piłkowany. Kwiaty rozdzielnopłciowe, zebrane w „kotki” - gatunek jednopienny. Owoce - oskrzydlone orzeszki. Kwitnie w III.

WYSTĘPOWANIE: Europa środk. i płn. oraz zach. Azja. W Polsce rozproszone stanowiska w całym kraju, zwarty zasięg w rejonach górskich i podgórskich. Najobficiej rośnie nad rzekami i potokami (olszynka karpacka).

Alnus viridis (Chaix) DC. - olsza zielona (olcha kosa)

Krzew do ok. 3 m wys. Młode pędy owłosione, starsze nagie, zielone lub czerwono-brązowe. Liście eliptyczne 2-8 cm, podwójnie piłkowane na brzegach, nagie. Pączki siedzące. Kwiaty rozdzielnopłciowe, zebrane w „kotki” - gatunek jednopienny. Owoce - oskrzydlone orzeszki. Kwitnie V.

WYSTĘPOWANIE: góry środk. i płd.-wsch. Europy. W Polsce w Bieszczadach, tworzy zarośla powyżej górnej granicy lasu.

RODZAJ: CARPINUS - GRAB

Carpinus betulus L. - grab pospolity

Drzewo wysokości do 20 m. Kora gładka, cienka, szaro-popielata z siatką ciemniejszych, podłużnych, płytkich wgłębień. Pączki ostro zakończone okryte dwubarwnymi łuskami. Liście pojedyncze, eliptyczne (do 12 cm dł.), ostro zakończone, brzeg blaszki liściowej potrójnie lub poczwórnie ząbkowany. Kwiaty rozdzielnopłciowe, gatunek jednopienny. Kwitnie IV-V. Owoce - żeberkowane orzeszki z trójklapowymi skrzydełkami, zebrane w zwisające owocostany.

WYSTĘPOWANIE: Europa i zach. Azja. W Polsce na niżu i w niższych położeniach górskich, rośnie najczęściej na glebach żyznych i dostatecznie wilgotnych. Najbardziej cienioznośny (obok buka) rodzimy gatunek liściasty. Najczęściej spotykany w grądach.

RODZAJ: CORYLUS - LESZCZYNA

Corylus avellana L. - leszczyna pospolita.

Krzew do 5 m wysokości. Młode pędy gruczołowato owłosione. Pączki zaokrąglone, okryte zielonymi, wąsko obrzeżonymi łuskami; owłosione. Liście pojedyncze do 13 cm dł., okrągławe lub jajowate, krótko zaostrzone, o nasadzie sercowatej, miękko owłosione, zwłaszcza od spodu. Brzeg blaszki liściowej nierówno, potrójnie lub poczwórnie ząbkowany (przez co sprawia wrażenie lekko wrębnego). Kwiaty rozdzielnopłciowe (męskie zebrane w okazałe kotki, żeńskie - niepozorne), gatunek jednopienny. Kwitnie II-III. Owoce - orzechy (do 2 cm dł.) otoczone listkowatą okrywą, osadzone po 1-4.

WYSTĘPOWANIE: Europa, Azja Mniejsza. W Polsce na terenie całego kraju aż po piętro regla dolnego. Zwykle występuje na glebach żyznych i dostatecznie wilgotnych. (Podobny gatunek o pokroju drzewa do 25 m wysokości: Corylus colurna L. - leszczyna turecka. Liście do 15 cm dł., okrągławe lub jajowate, z zaznaczonymi klapami. Orzechy (do 2 cm dł.) otoczone głęboko powcinaną okrywą).

VI KLUCZ DO OZNACZANIA GATUNKÓW Z RODZIN JUGLANDACEAE, FAGACEAE i ULMACEAE

NA PODSTAWIE PĘDÓW

1. Liście pierzastozłożone 2

2. Liczba listków poniżej 10 Juglans regia

2*. Liczba listków powyżej 10 Juglans nigra

1*. Liście pojedyncze 2

2. Liczba par nerwów mniejsza niż 10 3

3. Liście bez klap, mogą być faliście ząbkowane Fagus sylvatica

3* Liście klapowane 4

4. Pąki okryte łuskami i frędzelkowatymi przylistkami Quercus cerris

4*. Pąki okryte wyłącznie łuskami - brak frędzelkowatych przylistków 5

5. Klapy zaokrąglone 6

6. Nasada liścia klinowata lub okrągława Quercus petraea

6*. Liście o nasadzie uszkowatej Quercus robur

5*. Klapy zaostrzone 6

6. Zatoki liściowe wcięte najwyżej do połowy szerokości blaszki liściowej

Quercus rubra

6*. Zatoki liściowe wcięte głębiej niż do połowy szerokości blaszki liściowej



Quercus palustris

2*. Liczba par nerwów większa niż 10 3

3. Liście lancetowate, pojedynczo piłkowane Castanea sativa

3*. Liście o nieregularnym kształcie, podwójnie piłkowane 4

4. Liście wyraźnie asymetryczne, miękko owłosione od spodu, nerwy boczne mogą być rozgałęzione tylko w dolnej części blaszki liściowej Ulmus laevis

4*. Liście słabo asymetryczne; od spodniej strony brak owłosienia lub występuje ono tylko w kątach nerwów bocznych, nerwy boczne mogą być rozgałęzione na całej blaszce liściowej 5

5. Ogonki liściowe poniżej 0,5 cm dł. Ulmus glabra

5*. Ogonki liściowe dł. 1-1,5 cm Ulmus minor


OPISY GATUNKÓW
RODZAJ: JUGLANS - ORZECH

Juglans nigra L. - orzech czarny.

Drzewo do 50 m, a w Polsce do 32 m wysokości. Korowina na starych pniach głęboko spękana i prawie czarna. Pędy młode drobno owłosione. Liście zwykle pozornie parzysto (15-23 listków) pierzasto złożone (szczytowy listek zanika). Listki jajowato-lancetowate (8-12 cm dł.) o brzegach ostro nieregularnie piłkowanych. Kwiaty rozdzielnopłciowe, gatunek jednopienny. Kwitnie IV-V. Owoc - pestkowiec (3,5-5 cm średnicy).

WYSTĘPOWANIE: wschodnia część Ameryki Płn. W Polsce wysadzany jako drzewo ozdobne. (Podobny gatunek: Juglans cinerea L. - orzech szary. Drzewo do 35 m, a w Polsce do 25 m wysokości. Liście nieparzysto (11-19 listków) pierzasto złożone. Listki lancetowate (6-12 cm dł.), trwale omszone. Pochodzi ze wsch. części Ameryki Płn.).

Juglans regia L. - orzech włoski.

Drzewo do 35, a w Polsce do 25 m wysokości. Korowina popielato-szara, gładka. Liście nieparzysto (5-9 listków) pierzasto złożone. Listki (6-12 cm dł.) całobrzegie lub nieznacznie płytko piłkowane, listek wierzchołkowy wyraźnie większy. Kwiaty rozdzielnopłciowe, gatunek jednopienny. Kwitnie IV-V. Owoc - pestkowiec (4-7 cm dł.).

WYSTĘPOWANIE: płd.-wsch. Europa i Azja Mniejsza. W Polsce wysadzany jako drzewo uprawne (jadalne owoce).

RODZAJ: FAGUS - BUK

Fagus sylvatica L. - buk pospolity

Drzewo do 45 m wysokości. Kora popielato-szara, gładka. Pączki duże, wrzecionowate, okryte licznymi brązowymi łuskami delikatnie owłosionymi. Liście pojedyncze, jajowate lub eliptyczne do 10 cm dł., całobrzegie lub odlegle słabo ząbkowane. Młode liście, a u starszych brzeg blaszki liściowej oraz ogonek opatrzone długimi, jedwabistymi włoskami. Kwiaty rozdzielnopłciowe, gatunek jednopienny. Kwitnie IV-V. Owoce - trójgraniaste orzechy, zwane bukwią, osadzone po dwa w miseczkach owocowych pokrytych miękkimi, kolczystymi wyrostkami.

WYSTĘPOWANIE: Europa zach. i środkowa. W Polsce przebiega wschodnia granica zasięgu buka. Tworzy drzewostany lite (żyzne i ubogie buczyny górskie w Karpatach i Sudetach oraz ubogie buczyny niżowe na północy Polski) i mieszane z różnymi gatunkami drzew.

RODZAJ: QUERCUS - DĄB

Quercus cerris L. - Dąb burgundzki (D. frędzelkowaty)

Drzewo do 35 m wysokości. Kora gruba i głęboko spękana. Młode pędy gęsto, szaro owłosione. Pąki owłosione i otoczone trwałymi, nitkowatymi przylistkami. Liście eliptyczne lub odwrotniejajowate, do 12(15) cm długości i do 5 cm szerokości. Górna strona liści ciemnozielona, dolna mniej lub bardziej owłosiona gwiazdkowatymi włoskami. Liście bardzo zmienne - klapy nieregularne, zaokrąglone. Wcięcia pomiędzy klapami o zmiennej głębokości (mogą być tak płytkie, że liście wydają się tylko ząbkowane). Żołędzie długości 2,5-3 cm, w siedzących miseczkach, pokrytych nitkowatymi (frędzelkowatymi) łuskami. Miseczki okrywają żołędzie mniej więcej do połowy.

WYSTĘPOWANIE: południowa i środkowa Europa, Azja Mniejsza. W Polsce wprowadzany w lasach, głównie w zachodniej części kraju. Dość często odnawia się spontanicznie.

Quercus palustris Muenchh. - dąb błotny.

Drzewo do 40 m, a w Polsce do 25 m wysokości. Korowina ciemnoszara na pniu lekko podłużnie spękana. Liście pojedyncze, owalne lub odwrotniejajowate do 12 cm dł., o klapach zaostrzonych, klapowanie sięga głębiej niż do połowy szerokości blaszki liściowej. Pary klap bocznych odstają od osi liścia pod kątem prostym. Liście z kępkami włosków w kątach nerwów. Kwiaty rozdzielnopłciowe, gatunek jednopienny. Kwitnie V-VI. Owoce - małe, prawie półkuliste orzechy (żołędzie), osadzone pojedynczo w bardzo płytkiej, cienkiej, zdrewniałej miseczce.

WYSTĘPOWANIE: wsch. część Ameryki Płn. W Polsce wysadzany jako drzewo ozdobne.

Quercus petraea Liebl. (Q. sessilis Ehrh., Q. sessiliflora Salisb.) - dąb bezszypułkowy.

Drzewo do 35 m wysokości. Korowina drobno i płytko spękana. Pąki jajowate, okryte brązowymi, obrzeżonymi łuskami. Liście pojedyncze, odwrotnie jajowate do 12 cm dł., klapowane, o klapach tępych, całobrzegich, o nasadzie klinowatej. Nerwy drugiego rzędu dochodzą do klap. Ogonki liściowe powyżej 1 cm dł. Kwiaty rozdzielnopłciowe, gatunek jednopienny. Kwitnie w V. Owoce - orzechy (żołędzie - 2-2,5 cm dł.), osadzone pojedynczo w zdrewniałej miseczce na szypułkach do 1 cm dł., lub siedzące.

WYSTĘPOWANIE: Europa (poza wschodnią i północną), Azja Mniejsza. W Polsce na niżu z wyjątkiem płn.-wsch. części kraju, oraz w niższych położeniach górskich. Rośnie na glebach uboższych i mniej wilgotnych niż Q. robur – głównie w borach mieszanych (z sosną pospolitą).

Quercus pubescens Willd. - dąb omszony

Drzewo do 20 m wysokości. Liście pojedyncze, odwrotniejajowate do 12 cm dł., klapowane, o klapach tępych, całobrzegich, o nasadzie klinowatej. Tegoroczne pędy i młode liście miękko filcowato owłosione. Kwiaty rozdzielnopłciowe, gatunek jednopienny. Kwitnie w V. Owoce - orzechy (żołędzie - 1,5-2 cm dł.), zagłębione w zdrewniałej miseczce.

WYSTĘPOWANIE: Europa płd., Azja Mniejsza. W Polsce jedyne stanowisko w Bielinku nad dolną Odrą.

Quercus robur L. (Q. pedunculata Ehrh.) – dąb szypułkowy.

Drzewo do 42 m wysokości. Korowina gruba i głęboko spękana. Pąki pięciograniaste, okryte brązowymi, czarno obrzeżonymi łuskami. Liście pojedyncze, odwrotniejajowate do 14 cm dł., klapowane, o klapach tępych, całobrzegich, skórzaste, o nasadzie uszkowatej lub sercowato wyciętej. Nerwy drugiego rzędu dochodzą do klap i zatok. Ogonki liściowe poniżej 1 cm dł. Kwiaty rozdzielnopłciowe, gatunek jednopienny. Kwitnie IV-V. Owoce - orzechy (1,5-3 cm dł.), zwane żołędziami, zielonawo podłużnie prążkowane, osadzone pojedynczo w zdrewniałej miseczce na szypułkach do 8 cm dł.

WYSTĘPOWANIE: prawie cała Europa, Azja Mniejsza. W Polsce występuje na niżu i w niższych położeniach górskich. Rośnie na glebach ciężkich i wilgotnych. Rośnie głównie w grądach.

Quercus rubra L. (Q. borealis Michx.) - dąb czerwony.

Drzewo do 50 m, a w Polsce do 30 m wysokości. Korowina popielata, długo pozostaje gładka. Liście pojedyncze, owalne lub odwrotniejajowate do 22 cm dł., o klapach zaostrzonych, klapowanie sięga najwyżej do połowy szerokości blaszki liściowej. Pary klap bocznych odstają od osi liścia pod kątem ostrym. Liście nagie z wyjątkiem kępek włosków w kątach nerwów. Kwiaty rozdzielnopłciowe, gatunek jednopienny. Kwitnie V-VI. Owoce - szerokoowalne orzechy (żołędzie), osadzone pojedynczo w płytkiej, płaskiej, zdrewniałej miseczce.

WYSTĘPOWANIE: wsch. część Ameryki Płn. W Polsce od dawna sadzony jako drzewo ozdobne, ostatnio często wprowadzany do lasów na uboższych siedliskach w ramach przebudowy drzewostanów osłabionych przez zanieczyszczenia powietrza.

RODZAJ: CASTANEA - KASZTAN

Castanea sativa Mill. - kasztan jadalny.

Drzewo do 30 m, a w Polsce do 25 m wysokości. Liście pojedyncze, lancetowate, skórzaste (10-20 cm), odlegle piłkowane Kwiaty rozdzielnopłciowe, gatunek jednopienny. Kwitnie VI-VII. Owoce - orzechy (2,5-3 cm dł.), osadzone po 1-3 w kolczastych, kulistych miseczkach, jadalne.

WYSTĘPOWANIE: płd. Europa, Afryka płn., Azja Mniejsza. W Polsce wysadzany jako drzewo ozdobne.

RODZAJ: ULMUS - WIĄZ

Ulmus glabra Huds. (U. montana With., U. scabra Mill.) - wiąz górski (brzost)

Drzewo do ok. 40 m wys. Pędy owłosione, ciemnobrązowe; pączki grube i tępo zakończone, barwy ciemnobrunatnej. Liście 5-16 cm długości, szorstko owłosione z wierzchu, nerwy boczne zwykle rozwidlone. Ogonek liściowy długości 0,3-0,6 cm Kwiaty obupłciowe, zebrane w pączki zwisające na krótkich szypułkach. Owoce - oskrzydlone orzeszki o dł. do 3 cm, umieszczone w środku skrzydełka o gładkim lub falistym brzegu. Kwitnie w III-IV.

WYSTĘPOWANIE: Europa środk., wsch. i płn. oraz Azja Mniejsza. W Polsce występuje na terenie całego kraju, w górach sięga po regiel dolny. Gatunek domieszkowy w grądach i żyznych buczynach.

Ulmus laevis Pall. (U. pedunculata Foug., U. effusa Willd.) - wiąz szypułkowy (limak)

Drzewo do ok. 35 m wys., końce starszych gałęzi często zwisające. Charakterystyczne dla tego gatunku są silnie rozwinięte, deskowate nabiegi korzeniowe, a u starszych okazów także liczne pędy odroślowe na pniu. Pąki wydłużone, ostre, dwubarwne. Liście do 15 cm długości, asymetryczne, miękko owłosione od spodu. Ogonek liściowy długości 4-6 mm. Kwiaty obupłciowe, zebrane w pączki zwisające na szypułkach długości około 2 cm. Owoce - oskrzydlone orzeszki, umieszczone w środku skrzydełka o orzęsionym brzegu. Kwitnie w III-IV.

WYSTĘPOWANIE: Europa środk., płd. wsch. W Polsce występuje na niżu i w piętrze pogórza na terenie całego kraju. Tworzy lasy łęgowe nad większymi rzekami.

Ulmus minor Mill. (U. carpinifolia Gleditsch, U. campestris L.) - wiąz polny

Drzewo do ok. 35 m wys. Liczne odrośla korzeniowe u podstawy pnia. Pędy nagie, czasem z korkowymi listwami (var. suberosa). Pąki nagie, ciemnobrązowe, ostre. Liście 5-10 cm długości, z kępkami włosków w kątach nerwów. Ogonki liściowe dł. 0,8-1,5 cm. Kwiaty obupłciowe, zebrane w pączki osadzone na szypułkach długości 0,1-0,2 cm. Owoce - oskrzydlone orzeszki umieszczone ekscentrycznie, brzeg skrzydełka nieorzęsiony. Kwitnie w III-IV.

WYSTĘPOWANIE: płd. i środk. Europa, Kaukaz, Azja Mniejsza. W Polsce występuje na nizinach i w piętrze pogórza na całego kraju. Jest jednak bardzo rzadki, ponieważ został silnie wyniszczony przez tzw. holenderską chorobę wiązów. Występuje jako gatunek domieszkowy w grądach i łęgach.

VII KLUCZ DO OZNACZANIA PĘDÓW DRZEW I KRZEWÓW Z RODZINY ROSACEAE

Klucz do oznaczania wybranych gatunków z rodziny Rosaceae
1. Liście pierzastozłożone 2

2. Liście złożone z 3-11 listków. Przynajmniej na tegorocznych pędach występują kolce 3

3. Szczątkowe, szczeciniaste kolce tylko na tegorocznych pędach Rosa pendulina

3*. Kolce na pędach tegorocznych i starszych 4

4. Kolce nieliczne, o szerokiej podstawie, hakowato zagięte Rosa canina

4*. Kolce zwykle gęsto pokrywające pędy, szczeciniaste, proste Rosa rugosa

2*. Liście złożone z 9-23 listków. Pędy całkowicie pozbawione kolców 3

3. Listki o długo zaostrzonych wierzchołkach. Liście długości 13-30 cm, 13-23 listkowe Sorbaria sorbifolia

3*. Listki o krótko zaostrzonych lub zaokrąglonych wierzchołkach. Liście długości 9-20 cm, 9-15 listkowe Sorbus aucuparia

1*. Liście pojedyncze 2

2. Liście klapowane 3

3. Pędy z cierniami 4

4. Ciernie do 2,5 cm długości. Nerwy boczne liści dochodzą wyłącznie do wierzchołków klap i ząbków. (Uwaga: rozpoznawanie wyłącznie na podstawie części wegetatywnych jest często niemożliwe, ze względu na występowanie licznych mieszańców. Przy rozpoznawaniu należy kierować się głównie cechami liści wyrastających na krótkopędach, na których pojawiły się kwiaty). 5

5. Liście piłkowane w wierzchołkowej części klap lub (jeśli liście nie są klapowane) w szczytowej części blaszki. Przylistki na kwitnących krótkopędach całobrzegie lub z 1-2 ząbkami u nasady. Przylistki na pozostałych pędach piłkowane



Crataegus monogyna

5*. Liście piłkowane co najmniej do połowy długości klap lub (jeśli liście nie są klapowane) na całym obwodzie blaszki. Wszystkie przylistki, zarówno na długopędach jak i krótkopędach, wyraźnie piłkowane 6

6. Wszystkie liście klapowane. Nerwy boczne liści odgięte ku nasadzie blaszki lub proste Crataegus rhipidophylla

6*. Liście zmienne - na krótkopędach pozbawione klap lub nieznacznie klapowane; na długopędach mniej lub bardziej wyraźnie klapowane. Nerwy boczne przy wierzchołkach klap lekko wygięte ku wierzchołkowi blaszki Crataegus laevigata

4*. Ciernie dłuższe niż 2,5 cm. Nerwy boczne liści dochodzą zarówno do wierzchołków klap jak i do zatok pomiędzy klapami 5

5. Wierzchołki klap krótko zaostrzone i proste. Nasada blaszki liściowej lekko zaokrąglona lub prawie płaska Crataegus pedicellata

5*. Wierzchołki klap wydłużone i lekko zagięte ku podstawom liści. Nasada blaszki liściowej wyraźnie zaokrąglona Crataegus flabellata

3*. Pędy bez cierni 4

4. Klapy zaokrąglone Sorbus intermedia

4*. Klapy zaostrzone, dolne ustawione ± prostopadle do osi liścia Sorbus torminalis

2*. Liście bez klap; całobrzegie lub piłkowane 3

3. Liście całobrzegie 4

4. Liście krótsze niż 1,5 cm, okrągłe lub szerokoeliptyczne Cotoneaster horizontalis

4*. Liście dłuższe niż 1,5 cm, eliptyczne lub jajowate



Cotoneaster integerrimus i Cotoneaster niger

3*. Liście o brzegu grubo lub drobno piłkowanym 4

4. Liście z białym, kutnerowatym owłosieniem po spodniej stronie (młode liście obustronnie gęsto owłosione) Sorbus aria

4*. Liście bez kutneru, nagie lub owłosione 5

5. Liście szerokoeliptyczne, szerokojajowate lub okrągławe (długość blaszki liściowej równa lub nieco większa od jej szerokości) 6

6. Kora pędów ciemnobrunatna. Krótkopędy często przekształcone w ciernie) 7

7. Ciernie tylko na młodych pędach i pędach odroślowych. Liście matowe. Ogonki liściowe krótkie) Malus sylvestris

7*. Ciernie na wszystkich pędach. Liście błyszczące. Ogonki liściowe długie



Pyrus pyraster

6*. Kora pędów jasna, szara, popielata lub brązowo-szara. Na pędach brak cierni



Cerasus mahaleb

5*. Liście eliptyczne, eliptyczno-lancetowate lub odwrotniejajowate (długość blaszki liściowej co najmniej dwukrotnie większa od jej szerokości) 6

6. Ogonek liściowy krótszy od 0,5 cm. Kwiaty i owoce bardzo liczne, skupione w dużych wiechach na końcach pędów Spiraea salicifolia

6*. Ogonek liściowy dłuższy od 0,5 cm. Kwiaty i owoce skupione w baldachach lub gronach po kilka - kilkanaście sztuk 7

7. Blaszka liściowa krótsza niż 6 cm. Pędy zwykle cierniste 8

8. Liście na ogół łopatkowate. Po spodniej stronie liści brak owłosienia lub liście słabo, równomiernie owłosione



Prunus spinosa

8*. Liście eliptyczno-lancetowate. Po spodniej stronie liści owłosienie skupione wzdłuż głównego nerwu



Prunus cerasifera

7*. Blaszka liściowa dłuższa niż 6 cm. Pędy bez cierni 8

8. Brzeg liścia grubo piłkowany. Kwiaty i owoce zebrane po kilka w baldachach Cerasus avium

8*. Brzeg liścia drobno piłkowany. Kwiaty i owoce zebrane po kilkanaście w zwisających gronach 9

9. Liście błyszczące, grube i skórzaste. Spodnia strona liści zielona. Wzdłuż nerwu głównego, po spodniej stronie liści zwykle widoczne wąskie paski gęstego owłosienia

Padus serotina

9*. Liście matowe. Spodnia strona liści szaro-zielona lub niebieskawo-zielona. Wzdłuż nerwu głównego, po spodniej stronie liści widoczne kępki włosków w kątach bocznych nerwów Padus avium


1   2   3   4   5   6


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna