Projekt szczecin na przestrzeni wiekóW pod patronatem: Kuratora Oświaty w Szczecinie Muzeum Narodowego w Szczecinie Akademii Sztuki w Szczecinie III międzyszkolny konkurs historyczny ksiąŻĘta pomorscy



Pobieranie 392.57 Kb.
Strona1/3
Data05.05.2016
Rozmiar392.57 Kb.
  1   2   3


PROJEKT
SZCZECIN NA PRZESTRZENI WIEKÓW

pod patronatem:
Kuratora Oświaty w Szczecinie

Muzeum Narodowego w Szczecinie

Akademii Sztuki w Szczecinie


III MIĘDZYSZKOLNY
KONKURS HISTORYCZNY

KSIĄŻĘTA POMORSCY


Patron medialny


Szczecin, wrzesień 2015



Część 1

Region jest to umownie wydzielony, względnie jednorodny obszar odróżniający się od terenów przyległych określonymi cechami naturalnymi lub nabytymi.1 Pedagog Jerzy Nikitorowicz uważa, że jest to obszar, na którym wyodrębniły się określone cechy, a jego mieszkańcy mają świadomość zwyczajów i systemów wartości oraz poczucie własnej tożsamości.2

Edukacja regionalna to jeden z priorytetów nauczania. Warto, aby mieszkańcy danego regionu wiedzieli, jacy ludzie zamieszkiwali te ziemie, jakie mieli tradycje, legendy
i zwyczaje, jaką historię i sztukę dziedziczymy po dawnych mieszkańcach naszego regionu. Edukacja regionalna, inaczej edukacja lokalna lub środowiskowa, obejmuje: wszelkie działania przekazujące wiedzę o „ojczyźnie prywatnej” i kształtujące więzi z nią, ze światem pierwotnego zakorzenienia. Wychodzi naprzeciw człowiekowi, kształtując umiejętność współżycia, współdziałania i ustawicznego zaangażowania „w małej ojczyźnie”, jednocześnie zapewnia ciągłość kulturową grupy poprzez wyposażanie
w wiedzę, uwrażliwianie na wartości uniwersalne na podstawie więzi lokalnych.
3
Istotną rolę w życiu dziecka odgrywają nauczyciele. Jesteśmy pośrednikami pomiędzy dzieckiem i otaczającym go środowiskiem. Zadaniem szkoły jest więc poprowadzić ucznia podczas jego rozwoju w budowaniu więzi emocjonalnej ze swoim regionem oraz w zdobywaniu wiedzy dotyczącej edukacji regionalnej.
Elementy wiedzy o regionie warto wprowadzać w szkole w toku realizacji różnych przedmiotów, a także w ramach zajęć pozalekcyjnych.

Najlepsze efekty w pracy z uczniem w zakresie edukacji regionalnej osiąga się poza szkołą: na wycieczkach, zielonych szkołach, w muzeach i zwiedzając wystawy, uczestnicząc w spotkaniach z ciekawymi ludźmi, uczestnicząc w lekcjach i warsztatach muzealnych, biorąc udział w różnorakich konkursach.


Program będzie realizowany cyklicznie (co roku) w ramach projektów obejmujących różne okresy z historii Szczecina. W roku szkolnym 2013/2014 odbyła się pierwsza edycja projektu pod tytułem „Przywróćmy Quistorpów Szczecinowi”, a w ubiegłym roku szkolnym zrealizowaliśmy projekt „Szczecin Gryfitów”. Projekty spotkały się z dużym zainteresowaniem społeczności uczniowskiej, nauczycieli i rodziców. Zyskaliśmy wsparcie ze strony Kuratorium Oświaty, Muzeum Narodowego, Narodowego Instytutu Dziedzictwa i Akademii Sztuki oraz mediów: portalu wszczecinie.pl i Kuriera Szczecińskiego.

Nadrzędnym celem programu jest przybliżenie dzieciom historii naszego miasta, jego zabytków. Dzieci będą brały udział w konkursach plastycznych, fotograficznych, literackich, krasomówczych i wiedzowych. Uczniowie będą mogli również wykorzystać swoje umiejętności posługiwania się środkami multimedialnymi przygotowując prezentacje.

Tematy projektów będziemy czerpały również z bieżących wydarzeń kulturalnych oraz z ważnych dat historycznych naszego miasta. Czasy, do których będziemy odnosić się w danym projekcie będą nam narzucały rodzaj zadań i formy konkursów dla dzieci.

Mieszkamy na bardzo specyficznym terenie. Szczecin był zawsze miastem, w którym mieszały się różne kultury. Podlegał panowaniu niemieckiemu, duńskiemu, szwedzkiemu, a nawet francuskiemu. Wszystko to wpłynęło na bogatą historię naszego miasta, różnorodność kulturową i pozostawiło po sobie ślady bytności różnych narodów w postaci zabytków i ciekawych miejsc. Po II wojnie światowej ziemie Pomorza Zachodniego Polska otrzymała tytułem rekompensaty za utracone tereny na wschodzie.


Cele programu:

  • poznanie najbliższego środowiska i specyfiki regionu, w którym żyjemy,

  • rozwijanie wiedzy o kulturze własnego regionu oraz związków z kulturą narodową,

  • poznawanie środowiska lokalnego w celu wytworzenia bliskich więzi i zrozumienia różnorakich przynależności człowieka,

  • poznawanie własnego regionu, w tym jego dziedzictwa kulturowego, jako części Polski i Europy,

  • poznanie elementów historii regionu na tle ważnych wydarzeń historycznych,

  • budzenie tożsamości regionalnej w kontekście wartości narodowych i europejskich,

  • kształtowanie szacunku wobec innych wspólnot regionalnych, etnicznych
    i narodowych,

  • nabywanie umiejętności docierania do różnych źródeł informacji, selekcjonowania, opracowywania, dzielenia się wiedzą.



Część 2

Do podjęcia tematyki związanej z książętami pomorskimi skłoniła nas mała wiedza szczecinian na temat życia i działalności książąt z naszego regionu. Po przeprowadzeniu małej sondy wśród znajomych stwierdziłyśmy, że rzadko kto znał sylwetkę Eryka Pomorskiego, który był Gryfitą, ale też królem trzech krajów: Danii, Szwecji i Norwegii. Niewielka wiedza dotyczyła również pozostałych Gryfitów. Ponieważ nie jest możliwe przedstawienie na raz wszystkich książąt postanowiłyśmy skupić się na kilku wybranych przez nas postaciach: Warcisław I, Barnim I, Barnim III, Eryk I i Bogusław X.


Warcisław I (urodzony około 1091 roku, zmarły najpóźniej 9 sierpnia 1135 roku) – syn Świętobora i nieznanej z imienia matki. Pierwszy poświadczony w źródłach, historyczny władca pomorski z dynastii Gryfitów. Siedzibą księcia był Kamień Pomorski.

W młodości był wzięty do niewoli saskiej, gdzie w Merseburgu przyjął chrzest. Żywoty biskupa Ottona informują o panowaniu Warcisława przed misją chrystianizacyjną. Około 1121 roku został pokonany przez Bolesława Krzywoustego i wzięty do niewoli. Złożył hołd Krzywoustemu oraz zobowiązał się do ochrzczenia swego ludu. W 1124 roku odbył się pierwszy etap chrystianizacji kraju, którą przeprowadził biskup Otton z Bambergu. Warcisław towarzyszył biskupowi podczas chrystianizacji Pomorza Zachodniego, bądź pośrednio koordynując ją ze swej siedziby w Kamieniu. Misja Ottona rozpoczęła się od jego pobytu na dworze Bolesława, skąd zaopatrzony w pieniądze, wozy, straż, przy współudziale kilku duchownych – ruszył na Pomorze Zachodnie. Książę Warcisław powitał misjonarza na granicy swoich domen. Obiecał swe stawiennictwo w miastach pomorskich i pomoc w podróży. Przydzielił biskupowi do ochrony orszak, który był złożony z pięciuset zbrojnych rycerzy. Pierwsze prace misyjne były skierowane na Pyrzyce, następnie Stargard, Kamień, Wolin, Szczecin, powtórnie Wolin i Kołobrzeg. W dwóch ostatnich ośrodkach, gdzie dominował kult pogańskich bogów – natrafiono na zdecydowany opór tamtejszej ludności oraz kapłanów pogańskich. Przyjęcie chrześcijaństwa nastąpiło dopiero po obniżeniu trybutu rocznego nałożonego przez Bolesława Krzywoustego. Zburzono 4 gontyny (świątynie) pogańskie. W miejscu zburzonych, powstały chrześcijańskie kościoły (np. św. Wojciecha, św. Piotra i Pawła).

Barnim I Dobry urodził się około 1210 roku , zmarł 13 lub 14 listopada 1278 roku w Dąbiuksiążę szczeciński i pomorski, z dynastii Gryfitów. Syn Bogusława II i Mirosławy, córki księcia/namiestnika gdańskiego Mściwoja I i Świnisławy. Samodzielne rządy rozpoczął w 1227 roku. Barnim I zrzucił z Pomorza nadodrzańskiego zwierzchność duńską i w 1235 roku przeniósł swój dwór z Uznamia do Szczecina, a dalej – na skutek skłócenia z mieszczanami tego miasta – do Dąbia (1249).

Barnim, „książę na Szczecinie” był jednym z najbardziej pracowitych władców Pomorza. Wraz z Warcisławem III starał się umacniać państwo, poprzez przebudowę gospodarki, tak aby dostosować ją do zachodnich standardów europejskich. Okres jego panowania przypadał na wzmożoną kolonizację niemiecką i lokację miast na prawie magdeburskim oraz lubeckim, których książę ufundował bardzo wiele. Do nich należały m.in. Szczecin (1243), StargardPolice i Goleniów. Źródła wymieniają 30 miast lokowanych przez niego na Pomorzu. Po śmierci kuzyna w 1264 roku, pierwsze lata jego samodzielnej działalności skupiały się na jednoczeniu ziem pomorskich oraz potwierdzaniu nadań aktów lokacyjnych dla miast (m.in. dla Gryfic). Był fundatorem także wielu klasztorów, m.in. w Marianowie. Hojny dla zakonów – nadał cysterkom 600 łanów ziemi. Rzucona na Barnima klątwa 12 sierpnia 1269 roku, przez legata papieskiego Albrechta Magnusa, za obronę ziemi suchańskiej (skutek zdrady joannitów), wprowadziła go w stan wojny. Brandenburczycy wspierani siłami joannitów dotarli do Kamienia Pomorskiego, gdzie księciu udzielono schronienia.
W dalszej walce, pomoc uzyskał od rycerzy Bolesława Pobożnegoksięcia wielkopolskiego. Nawiedzany jednak ciągłymi podjazdami Brandenburczyków
i pretensjami biskupa kamieńskiego, zgodził się na ustępstwa i przyjął zwierzchność lenną Brandenburgii.

Hołd lenny złożony margrabiom brandenburskim przez księcia szczecińskiego, spowodował jednocześnie przekazanie na ich rzecz ziemi wkrzańskiej (na zachód od Szczecina). Dla książęcej racji stanu odniosło to przykre konsekwencje w kolejnych latach na losy jedności Pomorza. Pierwszych jego symptomów, można doszukiwać się przy podziale jego księstwa, na dwie części przez jego potomków (podział księstwa dokonany w 1295 roku spowodował wyodrębnienie na ok. 200 lat dwóch dzielnic – Księstwa Szczecińskiego i Wołogoskiego).

Barnim I zmarł w listopadzie 1278 roku w Dąbiu i został pochowany w kościele NMP


w Szczecinie


Barnim III Wielki urodził się około 1300 roku, zmarł 24 sierpnia 1368 roku książę szczeciński z dynastii Gryfitów panujący w latach 13441368 – syn Ottona I, księcia szczecińskiego i Elżbiety. Swoje lata młodości książę spędził na dworze cesarskim w Pradze. Tamże studiował i zapoznawał się z arkanami władzy, z których wyniósł wiedzę, rozsądek i umiejętność kompromisu. Zawierał sojusze z Polską (1325, 1328, 1337, 1348) i Czechami (1337). Dążył do uniezależnienia się od Brandenburgii. Barnim III był żonaty z Agnieszką, księżniczką brunszwicką, córką Henryka II Greckiego oraz Judyty, księżniczki brandenburskiej. Miał pięcioro dzieci.

Barnim I po nadaniu prawa miejskiego magdeburskiego Szczecinowi 3 kwietnia 1243 r. chciał wybudować zamek. Szczecinianie wiedzieli, że wiąże się to z wyburzeniem ich domostw i nie chcieli się na tę budowę zgodzić. Wymusili w 1249 r. na Barnimie I opuszczenie miasta. Książę przeniósł swoją siedzibę do Dąbia. Obiecał przy tym, że ani on, ani jego następcy nie zbudują książęcej siedziby w promieniu 3 mil od obwarowań Szczecina. Dopiero po 100 latach Barnim III postanowił złamać przyrzeczenie Barnima I. Podjął budowę „kamiennego domu”, zwanego później starym domem z kaplicą św. Ottona. Niestety, zaraz po rozpoczęciu prac uzbrojeni mieszczanie rozpędzili murarzy


i zniszczyli to, co już zbudowano. Barnim III wniósł skargę do sądu rozjemczego. Sędziowie: biskup kamieński Jan i książę wołogoski Bogusław orzekli na korzyść Barnima, iż budowa ma być kontynuowana.

Został pochowany w ufundowanym przez siebie kościele św. Ottona w Szczecinie.

Bogusław X urodził się pod koniec maja w 1454 roku prawdopodobnie na zamku
w Słupsku, zmarł 5 października
 1523 roku w Szczecinie. Był synem Eryka II, księcia wołogoskiego, słupskiego i szczecińskiego oraz Zofii. Wychowywał się na dworze krakowskim z synami Kazimierza Jagiellończyka. Jego nauczycielem był Jan Długosz. 17 grudnia 1478 roku został księciem całego Pomorza Zachodniego. Przydomek „Wielki” nadano Bogusławowi X ze względu na mądrą i dojrzałą politykę. Spośród wszystkich książąt pomorskich cieszy się do dziś największym uznaniem potomnych. Umocnił władzę książęcą przez utworzenie sądu nadwornego, centralnej administracji, kancelarii i urzędu marszałka. Zreformował dwór i zarząd księstwem.

Książę uporządkował finanse, ożywił handel, a także zlikwidował rozbój na drogach. Był inicjatorem przebudowy wszystkich książęcych zamków w księstwie. Przeprowadził na Pomorzu Zachodnim reformę skarbu i administracji. Po śmierci stryja Warcisława X w 1478 roku zjednoczył księstwa pomorskie oraz ustanowił Szczecin siedzibą zjednoczonego państwa pomorskiego. Skupił centralne urzędy przy dworze książęcym oraz stworzył książęcą mennicę. Rozbudował zamek. Po ślubie z polską królewną Anną Jagiellonką (córką Kazimierza Jagiellończyka) postawił rezydencję z prawdziwego zdarzenia – dzisiejsze południowe skrzydło zamku. Prace zakończono w 1503 r. Wybudował też dwie wieże: Więzienną i Zegarową.



Eryk I urodził się przed 11 czerwca 1382 roku na zamku w Darłowie, zmarł w 1459 roku również w Darłowie  książę pomorski z dynastii Gryfitów. Król Norwegii (Eryk III), król Danii (Eryk VII) i król Szwecji (Eryk XIII). Syn księcia słupskiego Warcisława VII i Marii, córki Henryka III, księcia meklemburskiego, z linii meklembursko-zwierzyńskiej.

Na chrzcie otrzymał imię bardzo popularne w dynastii Gryfitów – Bogusław. Jego babką ze strony matki była księżniczka duńska Ingeborga, córka króla Waldemara IV Atterdaga, ostatniego męskiego przedstawiciela dynastii Estridsenów na tronie duńskim. Siostrą Ingeborgi była Małgorzata I. Po śmierci Waldemara IV Atterdaga na tron duński w wieku sześciu lat wstąpił Olaf II, syn króla Norwegii Haakona VI z dynastii Folkunga


i Małgorzaty I, młodszej córki Waldemara IV. Regencję za małoletniego Olafa sprawowała Małgorzata, która po śmierci swego męża (1380) przejęła rządy regencyjne także w Norwegii. Olaf II zmarł przedwcześnie w 1387 roku, w wieku 17 lat. W 1389 roku Małgorzata adoptowała, przebywającego wraz ze swoim ojcem Warcisławem VII 
w Danii młodego księcia (a od 15 lutego 1388 roku uznanego przez nią za jej następcę w Norwegii). W czerwcu 1389 roku Bogusław oficjalnie zmienił imię na Eryk. Nadanie mu imienia na cześć m.in.: księcia duńskiego (stryja Małgorzaty I), prapradziadka Eryka, księcia Sudermanii i wnuka tego ostatniego, władcy szwedzkiego Eryka XII było symbolicznym wyrazem dążeń do unifikacji państw skandynawskich pod jego (przyszłym) panowaniem. Eryk został też wówczas uznany za króla Norwegii, a następnie za króla Danii i Szwecji.

Eryk, w następstwie dalszych zabiegów Małgorzaty, został koronowany na władcę unii, rozumianej jako Królewskiej Wspólnoty Trzech Królestw (17 czerwca 1397 roku). Jednocześnie przedstawiciele trzech królestw zawarli w Kalmarze w Szwecji, akt unii personalnej (tzw. unii kalmarskiej). Zagwarantowano Erykowi, że w razie posiadania przez niego potomka płci męskiej, ten ostatni odziedziczy tron. Eryk, mimo wieku sprawnego, nie sprawował faktycznej władzy, którą nadal dzierżyła królowa Małgorzata I do 1412 roku. 26 października 1406 roku w Lund (wówczas Dania, dziś Szwecja) poślubił królewnę angielską Filipę z dynastii Lancasterów. Jego wybranka była najmłodszą córką króla Anglii Henryka IV. Małżeństwo pozostało bezdzietne, co wywoływało dużo problemów.

Rządy nie układały się Erykowi dobrze. W końcu rady trzech królestw podjęły decyzje
o detronizacji Eryka: w Danii i Szwecji (odpowiednio — 23 czerwca i we wrześniu
 1439 roku) oraz w Norwegii (1442).

Pokonany Eryk osiadł na Gotlandii, gdzie w Visby urządził swą siedzibę, skąd dokonywał łupieskich wypraw, napadając na statki kupieckie, najczęściej należące do Hanzy. Mimo prób uzyskania pomocy od zakonu krzyżackiego i księcia Bogusława IX, zdetronizowany Eryk nie zdołał podjąć żadnych poważniejszych kroków by odzyskać utracone trony. Proponowano Erykowi oddanie Gotlandii w dożywocie, jednak tenże wzmógł akcje korsarskie na Bałtyku. Eryk usiłował sprzedać Gotlandię zakonowi krzyżackiemu, Danii lub Szwecji, ale po udanym kontrataku sił szwedzkich na wyspę opuścił Gotlandię w 1449 roku. W tym samym roku objął władzę po zmarłym w 1446 roku księciu Bogusławie IX (swym bracie stryjecznym), którego był najbliższym krewnym, w księstwie słupskim (współrządziła z nim wdowa po Bogusławie — Maria), swoją rezydencję ustanawiając w nadmorskim Darłowie. Tam mieszkał do końca swojego życia.

Po objęciu władzy w księstwie Eryk pilnował jego spraw, łagodził spory między biskupem kamieńskim a miastami, szczególnie z Kołobrzegiem.

We współpracy z wdową po Bogusławie IX, księżną Marią (córką Siemowita IV księcia mazowieckiego) doprowadził do małżeństwa jedynej córki Bogusława IX – Zofii z księciem wołogoskim Erykiem II, swoim krewnym z dynastii Gryfitów, którego wyznaczył następcą w Księstwie Słupskim.

Władając księstwem, Eryk rezydował przede wszystkim w Darłowie, gdzie
w tamtejszym zamku miał swą siedzibę. Król przed śmiercią przekazał księżniczce Zofii
i Erykowi II skarb, składający się z kosztowności przywiezionych z Danii oraz zdobytych podczas korsarskich wypraw. Późniejsi królowie duńscy czynili wielkie starania
o odzyskanie skarbu, który uważali za swoją własność. Co się stało ze skarbem, tego do dziś nie wiadomo. Obecnie król Eryk jest pochowany w kościele pw. Matki Bożej Częstochowskiej w Darłowie, gdzie można zobaczyć jego grobowiec, wystawiony
w XVIII wieku.4
Działania
Uczniowie nad projektem pracować będą w pierwszym półroczu roku szkolnego 2015/2016.

Zakończenie projektu planowane jest na dzień 26 listopada 2015 roku, kiedy odbędzie się konkurs wiedzy „Książęta pomorscy”.

Do udziału w projekcie zostały zaproszone szczecińskie szkoły, Muzeum Narodowe
w Szczecinie (Pani Krystyna Milewska), Pan Maciej Słomiński z Narodowego Instytutu Dziedzictwa, Akademia Sztuki, PTTK, przewodnicy turystyczni: Pan Robert Abelite, oraz inne instytucje.

Zadaniem uczniów będzie zebranie jak największej ilości informacji na temat wybranych książąt, przygotowanie prac konkursowych oraz prezentacja swojej wiedzy.

  1   2   3


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna