Promocja zdrowia, kultura zdrowotna I fizyczna numer 2012 /251



Pobieranie 0.51 Mb.
Strona4/9
Data07.05.2016
Rozmiar0.51 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9

KATARZYNA RUTKOWSKA


AWF Warszawa – Wydział Wychowania Fizycznego i Sportu w Białej Podlaskiej
KAMIL WÓDKA

AWF Kraków;

www.psychologsportu.pl

MOTYWACJA W TEORII I PRAKTYCE

W ostatnich latach różne formy aktywności fizycznej zyskują w społeczeństwie coraz większą popularność. Dzieje się tak zapewne między innymi dlatego, że społeczeństwo zaczyna uświadamiać sobie konieczność zmiany stylu życia – z dotychczasowego, budzącego wiele wątpliwości na taki, w ramach którego mocniej doceniana jest wartość, jaką jest zdrowie. Powszechna abnegacja dotycząca zagadnień zdrowia powinna ulec zmianie. Należy przede wszystkim zacząć od zmian elementarnych postaw; przekonania ludzi, że zachowania zdrowotne powinny stać się integralnym elementem stylu życia w XXI wieku. Konieczne jest podnoszenie zdrowotnych aspiracji, motywowanie i podtrzymywanie optymalnej motywacji do rozwoju, również na gruncie aktywności fizycznej.

Styl życia to zbiór określonych zachowań, nawyków, czynności, które są charakterystyczne dla jednostki/grupy społecznej. To swoisty łącznik między społecznym środowiskiem a jednostką [Posłuszna 2001]. Styl życia ma zdecydowanie największy wpływ na zdrowie. W największym stopniu warunkuje zdrowie (styl życia – 50-60%, środowisko fizyczne – ok. 20%, czynniki genetyczne – ok. 20%, opieka zdrowotna – 10-15%) [Lalonde 1978]. Jego wyznacznikiem są cechy temperamentalne, wiedza, kompetencje czy wyznawane wartości. Kształtuje się w oparciu o wpływy społeczne, a także dostępne wzory kultury (dziś kultury popularnej, masowej, podążającej za modą/trendami, zorientowanej na szybkie gratyfikacje). WHO określa styl życia jako „sposób życia oparty o wzajemny związek pomiędzy warunkami życia (...) a indywidualnymi wzorami zachowań zdeterminowanymi przez czynniki społeczno-kulturowe i cechy indywidualne”. W ostatnich czasach autorzy najaktualniejszych publikacji podkreślają, że styl życia człowieka jest zdeterminowany jego świadomie dokonywanymi wyborami i ma charakter autokreacji [Sęk 2000]. Dlatego zatem w niniejszej pracy podejmujemy niezwykle ważną dla aktywności fizycznej tematykę świadomości celów/dążeń, motywacji. Motywacja oznacza szereg czynników, które pobudzają do działania, wyznaczają jego intensywność, a także kierunek [Gracz, Sankowski 2000]. Jest to zagadnienie niezwykle ciekawe, a zarazem złożone, pełne (zwłaszcza na gruncie aktywności fizycznej) różnorakich kontrowersji, niemniej jednak bardzo przydatne dla rozwoju osobistego, dla „indywidualizacji’ stylu życia. Pragniemy przedstawić wybrane, naszym zdaniem istotne teorie psychologiczne, które wprowadzą w problematykę motywacji. Podajemy również zbiór prostych technik/ćwiczeń, które właściwie stosowane będą stanowiły ważny element treningu sportowego, czy działań rekreacyjnych, będą namiastką treningu mentalnego, który to jest coraz powszechniej stosowany przez poważnie traktujących swoją pasję/zawód zawodników wysokokwalifikowanych, sportowców trenujących na niższym poziomie.

„Procesy motywacyjne są to procesy organizujące, ukierunkowujące i pobudzające” [Gracz i wsp. 2007, s. 160], regulują i sterują naszymi zachowaniami. Na ich złożona naturę składają się motywy – pojedyncze przeżycia, które pobudzają do działania, skłaniają do trwania w danej aktywności, charakteryzują się tendencją kierunkową. Mogą, co ciekawe, sprzyjać lub przeszkadzać we właściwym przebiegu realizacji zadania. Na gruncie aktywności sportowej motyw wynika z: 1/ pojawiających się potrzeb i konieczności ich zaspokojenia, 2/ zadań, które człowiek podejmuje z własnej woli lub jest do ich wykonania „zmuszony” przez jakiekolwiek czynniki zewnętrzne. Motywy z reguły łączą się (często dochodzi do rożnych kolizji, wykluczania lub potęgowania), by ostatecznie zadecydować o wymiarze motywacji końcowej [Gracz i wsp. 2000, 2007].

Skoro wiemy już czym jest motywacja, proces motywacyjny, motywy, to można zadać pytanie: „skąd się bierze proces motywacyjny”. Otóż dla jego wystąpienia powinny być spełnione dwa warunki: 1/ wynik, który chcemy osiągnąć jest dla nas użyteczny, 2/ prawdopodobieństwo, ze osiągniemy to co zakładamy jest wyższe od zera. Ujmując to jeszcze inaczej – im bardziej coś jest dla nas wartościowe, tym bardziej wydaje się nam użyteczne i im większa jest szansa na osiągniecie zakładanego rezultatu, tym większe jest natężenie motywacji [Gracz i wsp. 2000].

Wywołane pojęcie „natężenie motywacji” oznacza siłę (konsekwencja w realizacji zadania, mimo pojawiających się przeszkód takich jak na przykład zmęczenie czy inne alternatywy), wielkość (liczba czynności, które musimy podjąć dla zrealizowania założeń), intensywność (mobilizacja naszego organizmu, pobudzenie do działania). Oprócz natężenia naszą motywację charakteryzuje jeszcze „kierunek”, a zatem treść motywu (na przykład czy w naszym działaniu jesteśmy ukierunkowani na wynik, czy na zadanie) [Gracz i wsp. 2000, 2007].



Zadanie nr 1.

Często wydaje nam się, ze wiele wiemy. Sami przed sobą nie musimy się tłumaczyć. Nie lubimy tego. W ten sposób gubimy „samoświadomość”.

Czasem zapominamy o sprawach ważnych/ważniejszych/najważniejszych.

Proponujemy Ci założenie dziennika, w którym będzie miejsce na Twoje przemyślenia, samoobserwacje. Czy pamiętasz swoje wyobrażenia na własny temat sprzed miesiąca, roku. Może gdybyś to zapisywał byłoby inaczej… Oto pierwsze zadanie. Na pierwszej kartce przez minutę w formie tak zwanej „rozsypani” wypisuj wszystkie motywy, które pojawiają się w Twoich myślach, a które Twoim zdaniem mogą mieć związek z podejmowaną przez Ciebie aktywnością fizyczną. Znajdź motyw dominujący – zakreśl go w kółko. Następnie połącz go z kolejnym ważnym Twoim zdaniem motywem, itd. Czy są motywy, które się wykluczają, oddziałują na siebie, wzmacniają się? Użyj kolorów i strzałek2, by określić ich natężenie i kierunek. W ten sposób uzyskasz mapę swojej motywacji. Uświadamiasz sobie zatem dlaczego „to robisz”.

Na gruncie kultury fizycznej sprawdzamy możliwości naszego ciała, aktualizujemy je, upodmiotowiamy, a przez to doświadczamy siebie, realizujemy psychofizyczność. Możliwe jest to tylko wtedy, gdy zaangażowana zostanie fizyczność, psychospołeczność i duchowość, a więc złożona natura ludzka [Bittner 1995; Ambroży, D. 2004; Ambroży, T. 2004]. Owa „praca nad ciałem, jest środkiem do realizacji istoty człowieka”, jest „odkrywaniem walorów życia” [Ambroży, D. 2004, s. 155-156]. Ćwicząc doskonalimy ciało. Jednak czy w ten sposób wykazujemy dbałość również o inne sfery? W tym kontekście wysoce ciekawa wydaje się idea treningu holistycznego i podkreślenie idei trenowania „całości nas samych” (ryc. 1).




1   2   3   4   5   6   7   8   9


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna