Promocja zdrowia, kultura zdrowotna I fizyczna numer 2015 /289



Pobieranie 0.81 Mb.
Strona1/11
Data10.05.2016
Rozmiar0.81 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11

L I D E R

PROMOCJA ZDROWIA, KULTURA ZDROWOTNA I FIZYCZNA



Numer 1. 2015 /289/


Kwestią dla mnie priorytetową jest ochrona zdrowia... jako główne cele w tym zakresie traktuję edukację zdrowotną oraz propagowanie profilaktyki... Beata Małecka-Libera, Pełnomocniczka Rządu ds. Ustawy o Zdrowiu Publicznym.

Lider jest wszędzie ! Właśnie specjalny wysłannik Lidera Adam Kin, przetestował i obfotografował osobiście nowootwarty Skate Park w podziemiach Stadionu Narodowego. Dodajmy, że kiedy wychodził pierwszy numer Lidera w 1991 roku, do narodzin Adama było jeszcze ponad pięć lat.
Ten numer Lidera – styczeń 2015, kolejny 289, otwiera 25 rok istnienia Lidera, trzeci rok jego edycji internetowej. Poświęcony on jest jak zawsze podstawowym problemom promocji zdrowia, kultury zdrowotnej i fizycznej. Chcemy, by był to rok konkretnych działań w tym zakresie. Oczekujemy, że tak będzie za sprawą Pani posłanki Beaty Małeckej - Libery, która została powołana na funkcję Pełnomocnika Rządu RP w Ministerstwie Zdrowia z zadaniem przyspieszenia prac nad Ustawą o Zdrowiu Publicznym. To bardzo dobra wiadomość - byłoby jednak konieczne, aby nasze środowisko kultury fizycznej do tej pory nieobecne przy tych pracach, szybko zorganizowało się (może tworząc jakiś specjalny Think Tank) i wspierając Panią Pełnomocnik zapewniło w przygotowywanej ustawie należne miejsce kulturze fizycznej. Chciałbym też zająć się obszerniej problemami starości. Sam coraz starszy coraz lepiej rozumiem problemy starych. W tym numerze o polskiej polityce senioralnej – w następnych Liderach o problemach starości w dokumentach Unii Europejskiej.



Zbigniew Cendrowski

Drodzy czytelnicy



Na Nowy Rok dobra wiadomość – pojawiły się szanse na przyspieszenie prac nad Ustawą o Zdrowiu Publicznym a tym samym na właściwe i należne ulokowanie kultury fizycznej w systemie starań o zdrowie. Środowisko nasze, zamiast kisić się we własnym gronie powinno nie czekając na zaproszenie, śmiało i zdecydowanie nie tylko zadeklarować swój udział w pracach nad ustawą, ale proponować konkretne rozwiązania

Szanse te pojawiają się wraz z powołaniem, pani posłanki Beaty Małeckiej-Libery na stanowisko pełnomocnika pani Premier w resorcie zdrowia, z zadaniem przygotowania, przedstawienia i przeprowadzenia przez Sejm ustawy o zdrowiu publicznym. Ona sama powiedziała, że powołanie to rozumie jako wyzwanie do szerszego spojrzenia na zdrowie... Powiedziała też :

...Kwestią dla mnie priorytetową jest ochrona zdrowia... jako główne cele w tym zakresie traktuję edukację zdrowotną oraz propagowanie profilaktyki...

Wyraziła też nadzieję, że da sobie radę z zadaniem, jakim jest przygotowanie projektu, prace w Sejmie i wprowadzenie tej ustawy. Czasu nie ma zbyt wiele ...są bowiem plany i oczekiwania, (o czym mówi prof. Andrzej K. Fal), żeby ustawa zaczęła obowiązywać od 1 stycznia 2016 r.. ..Jest w tym duża logika ponieważ dokument ten będzie wspomagał m.in. realizację Narodowego Programu Zdrowia, którego kolejna edycja właśnie wtedy się rozpocznie...

W różnych dokumentach opisujących założenia do ustawy, a które już wielokrotnie prezentowałem na łamach Lidera, czytamy między innymi :

...Zakłada się, że istotą projektu ustawy o zdrowiu publicznym jest wprowadzenie zmian legislacyjnych i stworzenie prawnych warunków funkcjonowania zdrowia publicznego, wdrożenie i ustalenie kompetencji wszystkich podmiotów odpowiedzialnych za realizację zdrowia publicznego, w tym administracji publicznej, rządowej i samorządowej oraz podległych im instytucji zdrowia publicznego....

...Powinno to skutkować stworzeniem jednolitej i spójnej regulacji prawnej, obejmującej zakresem swojego obowiązywania szerokiego spektrum zagadnień dotyczących czynników warunkujących stan zdrowia populacji...

...Cele prozdrowotne zamierza się osiągnąć poprzez monitorowanie stanu zdrowia, promocję zdrowia poprzez tworzenie właściwych warunków społecznych dla udziału jednostki, grup, społecznych i państwa w kształtowaniu własnego zdrowia, inicjowanie przedsięwzięć promujących zdrowy styl życia, tworzenie warunków ułatwiających zachowania prozdrowotne, profilaktykę chorób oraz realizowanie programów zdrowotnych. W projektowanej ustawie zostaną zawarte regulacje odnoszące się do obowiązków władz publicznych oraz innych podmiotów, w zakresie wykonywania zadań dotyczących profilaktyki i edukacji zdrowotnej oraz promocji zdrowia ...

...Istotnym elementem projektowanej ustawy będzie edukacja zdrowotna, która stanie się niezbędnym elementem programów profilaktycznych i interwencyjnych mających na celu poprawę zdrowia społeczeństwa...

...Ustawa o systemie zdrowia publicznego ma zintegrować działania na rzecz zdrowia, prowadzone obecnie przez wiele instytucji, nie zawsze w sposób skoordynowany. W tej chwili część zadań spoczywa na samorządach, część na instytucjach państwowych, takich jak Ministerstwo Zdrowia, Narodowy Fundusz Zdrowia, czy Sanepid; są też instytucje zajmujące się pojedynczymi problemami, np. Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych...

...Projektowana ustawa umożliwić ma zintegrowanie wszystkich tego rodzaju działań, przyjmując zasadę oceny potrzeb zdrowotnych, stworzenia narodowego programu zdrowia, dopasowania działań z zakresu zdrowia publicznego do tworzonych równolegle programów wojewódzkich...

Zabierając głos na ten temat Prezydent RP Bronisław Komorowski powiedział :

 "Nie mniej ważne od funkcjonowania służby zdrowia jest funkcjonowanie również szeroko pojętego zdrowia publicznego, czyli tego wszystkiego co wiąże się z profilaktyką promocją zdrowia, promocją zdrowego stylu życia, edukacją prozdrowotną tego wszystkiego co w moim przekonaniu powinno stanowić wspólny kompleks z propozycjami i założeniami szeroko zakrojonej reformy systemu opieki zdrowotnej" -.

Takie deklaracje i decyzja o przyspieszeniu prac nad ustawa o zdrowiu publicznym to alarm dla środowiska naukowego kultury fizycznej, które jakby nieco uśpione i rozbrojone prosportowym dryfem kultury fizycznej było nieobecne w ważnych debatach i stanowieniach systemu polityki społecznej i zdrowotnej. Wielokrotnie zwracałem uwagę na wielką nieobecność naszych przedstawicieli w pracach nad wieloma ważnymi strategicznymi pracami badawczymi i programującymi jak np. (NPOZ 2012 – 2020, Polska 2020, Polska 2030, Młodzież 2011, Młodzież 2014, Strategia zrównoważonego rozwoju do roku 2025 i wiele innych) gdzie ze świecą szukać nazwisk  specjalistów z zakresu prozdrowotnych znaczeń aktywności fizycznej (a takich przecież mamy wielu). Jak z dużym przybliżeniem obliczyłem, nad dokumentami tymi pracowało ponad 2000 osób przedstawicieli  różnych  nauk o człowieku i ani jeden przedstawiciel kultury fizycznej.

Tak było i w pracach nad przygotowaniem ustawy o zdrowiu publicznym, w których zabrakło przedstawicieli naszego środowiska naukowego. 

Trzeba więc pilnie, nie czekając aż nas zaproszą do stołu obrad – bo to, bez naszej inicjatywy może nie nastąpić - utworzyć silne lobby naszego środowiska naukowego na rzecz takich rozwiązań prawnych i promocyjnych, które zapewnią kulturze fizycznej (kulturze zdrowotnej i fizycznej) należne miejsce w polityce zdrowotnej państwa i jego organów.

Być może należałoby promować rozwiązanie typu Think Tank – porozumienie poza strukturami i podziałami, ale zapewne z wykorzystaniem potencjału istniejących podmiotów – w szczególności właściwych Komitetów Polskiej Akademii Nauk, Akademie Wychowania Fizyczne, Polskie Towarzystwo Naukowe Kultury Fizycznej i Narodowe Centrum Badania Kondycji Fizycznej.



A jednak się kręci – Lider się kręci – 25 lat temu wyszedł pierwszy numer - ten jest 289 z kolei, 25 lat - to ćwierć wieku, zaczynaliśmy w wieku XX a już jest wiek XXI.A ja  wciąż mam w sobie to co umiera ostatnie  - czyli nadzieję, że jednak przyjdzie taki czas, gdy my ludzie kultury fizycznej potrafimy zrobić jakiś praktyczny użytek z wiedzy którą rozwijamy i staramy się krzewić – wiedzy, która dowodzi, że systematyczna aktywność fizyczna i racjonalny wysiłek to najlepsze remedium na powoli, ale systematycznie pogarszające się parametry zdrowotne społeczeństwa. Żadne najwspanialsze osiągnięcia medycyny (choćby : Religa, Skarżyński,  Skalski,  Tabakow) ani wielkie sukcesy sportowe (choćby : Radwańska, Stoch, Kowalczykowa, Bródka, siatkarze, lekkoatleci, nawet ostatnio piłkarze) nie przesłonią prawdy, że w tym o co nam chodzi sukcesy te, choć tak wspaniałe,  mają znaczenie małe albo wcale. Tymczasem w ślad  za postępem cywilizacyjnym, słabnie kondycja biologiczna narodu, rozwija się epidemia  nadwagi i otyłości, utrwala się stan powszechnej hipokinezji a ponadto wskutek powszechnej lekomanii i nadużycia anytybiotyków pogarsza się kondycja immunologiczna i krzewią się choroby banalne. Sprawność służby zdrowia zaabsorbowanej leczeniem chorych maleje. Promocja zdrowia, profilaktyka i edukacja zdrowotna stanowią margines w działalności resortów edukacji, zdrowia, i sportu.

Zjawiska te w niedalekiej przyszłości, wskutek dobrze rozpoznanych procesów demograficznych położą się wielkim ciężarem na obecnie nieźle rozwijającej się gospodarce i na zasadzie sprzężenia zwrotnego mogą powodować dalsze niekorzystne zjawiska w obszarze zdrowia, a te z kolei ograniczać zdolność narodu do postępu.



Na Nowy Rok wszyscy tradycyjnie życzyli sobie przede wszystkim zdrowia. Jednak życzenia te, wypowiadane chętnie i powszechnie – nic nie kosztują i mają małą zdolność sprawczą, nie wymagają żadnego działania. Tymczasem niezbędne zmiany w obszarze zdrowia można osiągnąć jedynie zdecydowanymi działaniami w zakresie edukacji, prawa i organizacji. Przede wszystkim należy zdecydowanie odrzucić szkodliwe neoliberalne koncepcje, że sprawy zdrowego stylu życia  i sprawności fizycznej  należą do sfery prywatnej i państwo zgodnie z fałszywie pojmowaną zasadą wolności nie powinno w te sprawy ingerować.

Powtórzę niektóre zapisywane w Liderach argumenty i rekomendacje wynikające głównie z prac nad Pomarańczową Księgą Promocji Zdrowia Kultury Zdrowotnej i Fizycznej :

- Coraz bardziej sieroce są, mimo istotnych wysiłków zapaleńców,  problemy powszechnej edukacji zdrowotnej, promocji i profilaktyki, które odsyła się do sfery wolności i spraw prywatnych. Teza, że państwa nie obchodzi to co człowiek robi ze swoim zdrowiem jest krótkowzroczna. Postępuje rozziew : edukacja to kształcenie umysłu – już mniej wychowanie,  medycyna to choroba,


klinika, farmacja, - i coraz mniej - spychane na obrzeża -  profilaktyka i edukacja zdrowotna. Kultura fizyczna pozbywa się swego pierwszego członu – kultury. Nie da się tego załatać ideą olimpijską i powiem rzecz dla niektórych straszną – edukacja olimpijska to piękny ale boczny tor a sport to zdrowie – to fałszywy  slogan.

- Przypomnijmy, że wielokrotnie wskazywaliśmy na konieczność strategicznych zmian w strukturze administracyjnej polegające na zapewnieniu należytej rangi w działaniu państwa problemom promocji zdrowia i szeroko rozumianej zintegrowanej polityki prozdrowotnej, w tym przywrócenie kulturze fizycznej jej właściwego znaczenia i miejsca w zespole środków wspomagania zdrowia. 

- W analizowanych przez nas systemach  edukacji, zdrowia i kultury fizycznej mamy do czynienia z postępującą skalą wyzwań cywilizacyjnych, trudności i specjalizacji, tak zresztą jak i winnych dziedzinach.:

- Edukacja musi nadążać za wyzwaniami nauki, dawać szanse talentom, przygotowywać kadry odkrywców i nadążających za postępami światowej nauki i techniki, mniej interesują ją  (mimo deklaracji) wszyscy, nie daje sobie rady z podnoszeniem średniego poziomu, maleją jej funkcje wychowawcze i traktowanie edukacji jako źródło sukcesu życiowego.

- W systemie służby zdrowia mamy do czynienia z coraz bardziej złożonymi sprawami  ściśle medycznymi (klinicznymi), opieką nad chorymi, szpitalnictwem, wyspecjalizowanymi procedurami, farmacją itp.  coraz trudniej leczonymi  chorobami i służba zdrowia nie ma czasu ani ochoty  zajmować się człowiekiem zdrowym, aby nie chorował i nie pomnażał rosnącej armii ludzi starych i chorych – nadchodzącą i coraz bardziej widoczną klęskę medycyny i służby zdrowia. Różne podejmowane tu działania profilaktyczne mają charakter marginalny.

- Kultura fizyczna (ludzie i stworzony przez nich system i struktury) dość swawolnie, idąc po części za żądaniem mas  udaje, że sport jaki lansują jest lekarstwem na hipokinezję. Ogromna większość potrzebujących ruchu, która sama z siebie, jakby chcieli niektórzy mało znający prawa społeczne,. po to najlepsze z lekarstw nie sięgnie. 

- Podkreślaliśmy wielokrotnie, że konieczne są strategiczne zmiany w strukturze administracyjnej polegające na zapewnieniu należytej


rangi w działaniu państwa problemom promocji zdrowia i szeroko rozumianej zintegrowanej polityki prozdrowotnej, w tym przywrócenie kulturze fizycznej jej właściwego znaczenia i miejsca w zespole środków wspomagania zdrowia. Obecnego  usytuowanie w strukturze administracji państwowej działu kultura fizyczna nie można uznać za choćby poprawne,  trudno też z tego usytuowania wywodzić  jakieś ogólniejsze, poza sportowymi, powinności kultury fizycznej i jej miejsca w strategii budowania kondycji fizycznej człowieka.

-Należy, uznając że podstawowe możliwości tkwią w ustanowieniu nowoczesnego systemu edukacji  położyć nacisk na wychowanie w zdrowiu i dla zdrowia od najmłodszych lat. To sprawa ważna dziś – kluczowa w niedalekiej przyszłości.

- Trzeba tak zreorganizować system kształcenia  aby wszystkie działy administracji i gospodarki narodowej (przede wszystkim: edukacja, zdrowie, kultura fizyczna)  wyposażyć w kadry posiadające wyspecjalizowaną wiedzę na temat zdrowego stylu życia i zapewnić możliwość efektywnego  wykorzystania tej wiedzy i tych kadr w praktyce.

- Decyzje podjęte w tym zakresie powinny wyzwolić naszą praktykę z wąsko pojmowanych zadań resortowych i środowiskowych i zapewnić właściwą strukturę i system koordynacji działań, aby Narodowy Program Ochrony Zdrowia był planem zespolonych działań na rzecz promocji i profilaktyki zdrowia. Potrzebne są  w tym zakresie zespolone działania teorii i praktyki.

- Wydaje się obecnie, że w odniesieniu do roli kultury fizycznej, prace nad Ustawą o zdrowiu publicznym zmierzają w słusznym kierunku naprawy błędu interpretacyjnego odnośnych przepisów konstytucyjnych w wyniku którego w sposób niewłaściwy wykorzystano dyspozycję artykułu  68 pkt 5 Konstytucji stanowiącego, że  "Władze publiczne popierają rozwój kultury fizycznej, zwłaszcza wśród dzieci i młodzieży". Moim zdaniem złamano tu konstytucyjną zasadę nadrzędności i bezpośredniego stosowania. W sposób niezgodny z intencjami tego zapisu zrezygnowano bowiem z bezpośredniego określenia na czym ma polegać "popieranie rozwoju kultury fizycznej" do czego taki zapis zobowiązuje, poprzestając na bardzo szczegółowym regulowaniu spraw sportu. Przy okazji niejako dokonano dalszych nieuprawnionych zmian skreślając decyzją Sejmu (w wyniku poprawki senackiej) rehabilitację  fizyczną. Była to próba ustawowego regulowania teorii kultury fizycznej, która jednoznacznie ustala, że częściami kultury fizycznej są wychowanie fizyczne, sport, rekreacja i rehabilitacja..

- Tak kategoryczne stawianie sprawy usprawiedliwia niekwestionowany już dziś przez nikogo w pełni udowodniony wpływ zachowań prozdrowotnych na długość życia w zdrowiu. Nie ulega też wątpliwości, że szeroko rozumiana profilaktyka zdrowotna, w tym aktywizacja fizyczna  są jedynym ratunkiem dla pogłębiającej się zapaści służby zdrowia.

- Chcemy by był to rok konkretnych działań w  tym zakresie. Powtórzę : Oczekujemy, że tak będzie  za sprawą Pani posłanki Beaty Małeckej - Libery, która została powołana na funkcję Pełnomocnika Rządu RP w Ministerstwie Zdrowia z zadaniem przyspieszenia prac nad Ustawą o Zdrowiu Publicznym. To bardzo dobra wiadomość – powtarzam jednak - byłoby jednak konieczne, aby nasze środowisko kultury fizycznej do tej pory nieobecne przy tych pracach,  szybko zorganizowało się (może tworząc jakiś specjalny Think Tank) i wspierając  Panią Pełnomocnik zapewniło w przygotowywanej ustawie należne miejsce kulturze fizycznej. Będziemy pilnie obserwować rozwój wydarzeń w tej sprawie.
Lider3000@poczta.onet.pl Zbigniew Cendrowski

 www.lider.szs.pl Redaktor Naczelny



Spis treści :Lider 289


  1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna