Propozycja kształtu programu rolnośrodowiskowego / płatności Natura 2000 po roku 2013 I. WstęP



Pobieranie 101.54 Kb.
Data10.05.2016
Rozmiar101.54 Kb.
- Wersja robocza OTOP –
Propozycja kształtu

programu rolnośrodowiskowego / płatności Natura 2000

po roku 2013
I. WSTĘP:
Przedstawiona tutaj propozycja określa kierunki zmian, jakie powinny nastąpić w programie rolnośrodowiskowym, aby możliwa byłą lepsza ochrona różnorodności biologicznej, w szczególności ptaków i ich siedlisk. Z uwagi na podobny charakter i cele wdrażania płatności rolnośrodowiskowe i płatności Natura 2000 zostały tutaj potraktowane łącznie.
Dokument został przygotowany przez zespół OTOP, w oparciu o propozycję legislacyjną rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), przedstawioną przez Komisję Europejską w październiku 2011 r. (w tym Art. 29 i Art. 31). Dokument ten został przygotowany w związku z podjęciem prac nad Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW) na lata 2014-2020.
W skład propozycji wchodzą: wprowadzenie (II), główne postulaty (III), wraz z uzasadnieniem (IV), przykładowe rozpisanie wymogów dla wodniczki (V), zestawienie głównych czynników ograniczających wykorzystanie obecnego programu rolnośrodowiskowego (VI) oraz zestawienia problemów wdrożeniowych, z przyporządkowaniem do postulowanych rozwiązań (VII).
Postulaty (III) zostały opracowane w oparciu o analizę czynników ograniczających wykorzystanie obecnego programu rolnośrodowiskowego (VI), ze wskazaniem problemów, które mogłoby być zminimalizowane już na etapie tworzenia zapisów PROW (część A VI i VII).

II. WPROWADZENIE:
Problemy związane z użytkowaniem gruntów rolnych
Główne problemy związanych z użytkowaniem gruntów rolnych, rzutujących na stan populacji ptaków krajobrazu rolnego to:

  1. zaniechanie użytkowania lub nadmierna intensyfikacja trwałych użytków zielonych oraz zmiana użytków zielonych na grunty orne;

  2. zmiana lub uproszczenie struktury upraw, scalenia pól oraz likwidacja miedz i nieużytków, przyczyniające się do utraty cennej przyrodniczo mozaiki gruntów ornych;

  3. brak odpowiednich żerowisk dla ptaków położonych na gruntach ornych, w efekcie niszczenie upraw przez zimujące i przelotne ptaki;


Podstawowe zalety dotychczasowego programu rolnośrodowiskowego
Kilkuletnie doświadczenie we wdrażaniu programu rolnośrodowiskowego pozwoliło wypracować rozwiązania, które nie powinny być zaprzepaszczone w kolejnych edycjach programu. Główne zalety programu, które powinny być wykorzystane w przyszłości to:

  • bogata oferta wariantów, które mogą być realizowane na łąkach i pastwiskach,

  • stworzenie sieci współpracowników tj. doradców rolnośrodowiskowych i ekspertów pomagających rolnikowi w podejmowaniu decyzji o przystąpieniu do PRŚ,

  • wzrost świadomości rolników na temat tego instrumentu oraz przyzwyczajenie do pewnych rozwiązań.


Ograniczenia we wdrażaniu programu rolnośrodowiskowego
Wdrażany w Polsce od 2009 r. program rolnośrodowiskowy nie wykorzystuje wszystkich potencjalnych możliwości ochrony różnorodności biologicznej. Główne wady programu rolnośrodowiskowego 2009 – 2013 to:

  • powierzchnia wdrażania poszczególnych wariantów i pakietów jest niezadawalająca,

  • wymogi poszczególnych pakietów nie uwzględniają zróżnicowania pomiędzy różnymi regionami kraju,

  • nie ma pakietów umożliwiających ochronę ptaków na gruntach ornych,

  • wdrażanie programu jest ograniczone przez nadmierne skomplikowanie procedur wdrożeniowych (tj. konieczność posiadania obszernej dokumentacji) oraz brak plastyczności wymogów poszczególnych pakietów i wariantów.

Więcej czynników ograniczających wykorzystanie programu rolnośrodowiskowego zostało zestawionych w pkt. VI.
Potrzeba opracowania nowych, lepszych rozwiązań na przyszłość
Z uwagi na znaczenie obszarów wiejskich dla ochrony najcenniejszych gatunków i siedlisk przyrodniczych oraz niekorzystne zmiany w użytkowaniu rolniczym, przygotowano postulaty dotyczące płatności rolnośrodowiskowych i Natura 2000 po roku 2013. Przy formułowaniu postulatów, brano pod uwagę doświadczenia z wdrażania programu rolnośrodowiskowego w latach 2007-2013 oraz doświadczenia z realizacji projektów ochrony czynnej, w tym projektów LIFE.
III. GŁÓWNE POSTULATY





  1. Płatności rolnośrodowiskowe i płatności Natura 2000 są elastyczne, dostosowane do uwarunkowań regionalnych i wynikają z potrzeb ochronnych poszczególnych siedlisk i gatunków, umożliwiając nie tylko ich utrzymanie, ale i odtworzenie.




  1. Program rolnośrodowiskowy stanowią oddzielnie kalkulowane wymogi, na których podstawie możliwe jest skonstruowanie dowolnej liczby wariantów dostosowanych do specyficznych potrzeb miejsca. To rozwiązanie zastępuje dotychczasowy podział na pakiety i warianty.




  1. Wymogi podzielone są na podstawowe – niepłatne i zaawansowane – płatne. Realizacja wymogów podstawnych jest niezbędnym minimum, umożliwiającym skorzystanie z wymogów płatnych.




  1. Wysokość płatności za poszczególne wymogi uzależniona jest od trudności ich spełnienia i efektów przyrodniczych uzyskanych w wyniku ich realizacji .




  1. Podstawą wdrażania płatności na obszarach Natura 2000, są zapisy planów zadań ochronnych (PZO). W przypadku braku planów zadań ochronnych lub braku odpowiednich zapisów w PZO, płatności wdrażane w oparciu o ustalenia wynikające z ekspertyz przyrodniczych.




  1. Płatności rolnośrodowiskowe na obszarach nie objętych Naturą 2000 realizowane na trwałych użytkach zielonych wdrażane są tylko w oparciu o ustalenia wynikające z uproszczonych ekspertyz przyrodniczych, za wyjątkiem wymogów podstawowych i wybranych zaawansowanych nie wymagających takiej dokumentacji.




  1. Ekspertyzy uproszczone, dotyczące całego płatu siedliska, wykonywane są na zlecenie RDOŚ, a finansowane przez rolnika z funduszy przewidzianych na koszty transakcyjne lub zachowany jest inny nadzór służb ochrony przyrody nad wykonywaniem ekspertyz.




  1. Możliwe jest przystąpienie do programu rolnośrodowiskowego grupy rolników gospodarujących na sąsiednich gruntach, w oparciu o jedną wspólną ekspertyzę przyrodniczą.




  1. Wdrażanie działań przyrodniczych możliwe jest również na gruntach ornych i leśnych, w oparciu o zestaw wymogów, które mogą być tam realizowane.






IV. UZASADNIENIE POSTULATÓW
AD. 1,2.
Dotychczasowe pakiety wspierające ekstensywne użytkowanie łąk i pastwisk (pakiet 3,4,5) zapewniają zróżnicowany poziom płatności, w zależności od stopnia trudności ich realizacji np. terminu koszenia (im późniejszy pokos tym wyższa stawka). Ich wymogi są dostosowane do specyfiki użytkowania poszczególnych siedlisk, w tym siedlisk lęgowych ptaków. Jednak, z uwagi na sztywne zapisy, takie same dla całego kraju, w wielu przypadkach nie pozawalają na optymalne użytkowanie dostosowane do specyficznych warunków geograficznych i siedliskowych. Z tego powodu oraz ze względu na agregację kilku różnych wymogów w jednym pakiecie, nie mogą być one realizowane przez część rolników (głównie tych prowadzących obecnie konwencjonalne użytkowanie rolnicze), dla których część z wymogów jest nie do zaakceptowania.

W przyszłości program rolnośrodowiskowy i płatności Natura 2000 powinny być dostosowane do zapisów planów zadań ochronnych (PZO) poszczególnych ostoi Natura 2000, uwzględniać różnice regionalne (w tym dotyczące zróżnicowanej geograficznie fenologii lęgów ptaków) oraz zapewniać możliwość wyboru łagodniejszych wymogów przez rolników pragnących realizować działania rolnośrodowiskowe w sposób suboptymalny, ale tym niemniej korzystniejszy dla przyrody, niż obecna forma gospodarowania (np. kosić później, ale nie tak późno jak wynika to z zapisów danego pakietu). Jednak sprostanie tym potrzebom, wymagałoby stworzenia bardzo długiego katalogu pakietów rolnośrodowiskowych, a tym samym bardziej skomplikowanego i trudnego do wdrażania programu, a także zwiększyłoby koszty jego obsługi przez agencję płatniczą.

W związku z powyższym, proponujemy zastąpienie dotychczasowych pakietów, listą oddzielnie kalkulowanych wymogów. Przyjęcie większego ograniczenia byłoby związane z wyższą płatnością. Ponadto proponujemy, aby płatnościami objąć nie tylko utrzymanie istniejącego już cennego siedliska, ale i etap odtworzenia siedliska. Rolnik mógłby sam podjąć decyzję na jakie ograniczenia może sobie pozwolić. Zamiast ponosić wysokie koszty melioracji możliwa byłaby inna decyzja – trwałe zabagnienie obszaru z przeznaczeniem na tzw. małą retencję oraz na zachowanie zasobów węgla organicznego zgromadzonego w pokładzie torfu lub warstwie organicznej gleby, czyli działania wspierające ochronę klimatu.

Aby nie stracić „dorobku” dotychczasowego programu rolnośrodowiskowego i doceniając ich znaczenie edukacyjne, nowy program mógłby być promowany w oparciu o dotychczasowe warianty (np. pakiet ptasi). Proponujemy wprowadzenie innych potrzebnych kombinacji wymogów np. pakiet dla orlika lub kraski.


AD.3.
Niepoprawne realizowanie wymogów rolnośrodowiskowych może zmniejszyć, a nawet zniwelować pozytywne oddziaływanie realizacji pakietu. Przykładem takim jest np. z niewłaściwa technika koszenia, czy zaniechanie zebrania biomasy. Nawet dobrze dobrany pakiet rolnośrodowiskowy, ale realizowany na zbyt dużej powierzchni, może przyczynić się do uproszczenia struktury krajobrazu i tym samym oddziaływać negatywnie na przyrodę.

W związku z tym, proponujemy poza wymogami płatnymi, wymogi niepłatne (podstawowe), stanowiące niezbędne minimum, które musi spełnić każdy rolnik, wnioskujący o płatności rolnośrodowiskową lub Natura 2000. Wymogi te nie musiałyby być dobierane pod nadzorem eksperta i mogą dotyczyć m.in. zakazu koszenia od zewnątrz do środka, czy też określenia maksymalnej powierzchni działki rolnośrodowiskowej.


AD.4.
Kalkulacja wysokość płatności powinna uwzględniać zarówno trudności użytkowania danego siedliska, jak i jego wartość przyrodniczą. Należy faworyzować siedliska cenniejsze, rzadsze i zagrożone wyginięciem, ponieważ one wymagają działań rolnośrodowiskowych w pierwszej kolejności. W innym przypadku istnieje ryzyko, że dobór sposobu użytkowania może odbywać się nie na podstawie priorytetów przyrodniczych, ale wyłącznie rachunku ekonomicznego. W ten sposób większość funduszy może być skierowana na użytkowanie terenów niekoniecznie najistotniejszych z punktu widzenia ochrony przyrody.

Użytkowanie niektórych siedlisk wiąże się z dodatkowymi utrudnieniami, większymi kosztami spowodowanymi np. potrzebą zastosowania sprzętu specjalistycznego. Kwestie te również powinny być brane pod uwagę przy określaniu wysokości płatności. W przeciwnym razie, rolnicy gospodarujący na terenach podmokłych lub górskich, kluczowych dla ochrony różnorodności biologicznej, nie będą zainteresowani płatnościami, a w konsekwencji zaniechają użytkowania tych terenów. Przy kalkulacji stawki płatności, powinny być brane pod uwagę zarówno zagrożenie intensyfikacją, jak i porzuceniem. W przypadków terenów marginalnych (np. silnie podmokłych), fakt ich użytkowania powinien być oceniany, jako dodatkowy poniesiony koszt.


AD.5,6.
Program rolnośrodowiskowy, w obecnym jego kształcie, w niedostateczny sposób preferuje grunty rolne położone na obszarach Natura 2000. Rolnicy z obszarów Natura 2000, wnioskując o płatność, muszą przygotować ten sam zestaw dokumentów, a stawka płatności jest tylko nieznacznie wyższa, niż w przypadku innych gospodarstw. Wybór realizowanych przez nich pakietów pozostaje poza kontrolą służb ochrony przyrody. Może to powodować dobór pakietów i wariantów, na podstawie uwarunkowań innych, niewynikających z priorytetów przyrodniczych danej działki. W skrajnych przypadkach, realizacja pakietów rolnośrodowiskowych powoduje dodatkowe zagrożenia dla przyrody.

Realizacja płatności Natura 2000 powinna być powiązana z wymogami zapisanymi w PZO. Aby to było możliwe, płatności te powinny składać się z długiej listy oddzielnie kalkulowanych wymogów. W tym przypadku dobór płatności polegałby na dopasowaniu wymogów z listy do zapisów PZO. Rozwiązanie takie nie wymagałoby ekspertyzy przyrodniczej, a zatem byłoby pewnym ułatwieniem dla rolnika gospodarującego na obszarach Natura 2000. W przypadku rolników posiadających swoje działki poza obszarami Natura 2000 lub w ostojach, gdzie jeszcze nie ma PZO lub PZO nie zawiera odpowiednich zapisów, niezbędne jest wykonanie ekspertyzy przyrodniczej. Tylko taka ekspertyza gwarantowałby właściwy dobór wymogów.



AD.7.
Obecnie, wdrażanie pakietów rolnośrodowiskowych pozostaje poza kontrolą służb ochrony przyrody. Wykonanie dokumentacji przyrodniczych zleca rolnik/beneficjent i częste są przypadki nacisku na ekspertów, w celu wyboru bardziej atrakcyjnego finansowo wariantu lub kwalifikacji działek niespełniających kryteriów. W efekcie, faworyzuje to wybór niektórych wariantów np. „ochrona siedlisk lęgowych ptaków”. Dodatkowo, wykonanie ekspertyz ornitologicznych jest mniej czasochłonne, niż ich botanicznego odpowiednika, co również wpływa na wybór tego wariantu.

Aby zwiększyć nadzór nad wdrażaniem płatności rolnośrodowiskowych oraz ograniczyć nacisk beneficjentów na wykonawców dokumentacji przyrodniczej, wybór eksperta powinien odbywać się za pośrednictwem służb ochrony przyrody. Ekspertyzy powinny być zlecane przez RDOŚ, np. w drodze konkursów na obsługę ekspercką poszczególnych obszarów lub ostoi Natura 2000. RDOŚ nadzorował by pracę konsorcjów eksperckich. Nierzetelna ekspertyza skutkowała by utratą uprawnień przez całe konsorcjum. Mechanizm taki wymuszałby samokontrolę wykonawców.

Aby zwiększyć wykorzystanie płatności i ułatwić rolnikom ich pozyskanie, ekspertyzy powinny być w możliwie krótkiej i prostej formie. Główny nacisk powinien być położony na odpowiedni dobór wymogów, zgodny ze stwierdzonymi lub potencjalnymi walorami przyrodniczymi danego siedliska i uwzględniający zapisy PZO. Ekspertyzy przyrodnicze powinny być przygotowywane dla płatów siedlisk, nie własności - jeśli siedlisko obejmuje działki własności innej niż rolnika, dla którego przygotowywana jest ekspertyza, powinny one zostać włączone do RSO lub RSS. Jedynie zalecenia (np. schemat koszenia) powinny być przygotowywane dla działek własności jednego beneficjenta.
AD.8.
Obecnie, liczba dokumentów przygotowywanych przez rolnika nie zależy od powierzchni deklarowanej przez niego do płatności rolnośrodowiskowej. Rolnicy gospodarujący na dużych powierzchniach mogą się spodziewać dużo wyższych płatności, przy takim samym wysiłku organizacyjnym na początku. Dlatego też są bardziej skłonni do zainwestowania pieniędzy w przygotowanie planu działalności rolnośrodowiskowej, czy ekspertyzy. Jest to grupa beneficjentów najczęściej korzystająca z płatności rolnośrodowiskowej.

W wielu cennych przyrodniczo obszarach dominuje rozdrobnienie własności (wiele małych działek, wielu właścicieli). Rolnicy w takich obszarach bardzo nielicznie korzystają z programu rolnośrodowiskowego. Dla tej grupy beneficjentów powinna zostać przygotowana odrębna/łatwiejsza ścieżka przystępowania do programu rolnośrodowiskowego. Takim ułatwieniem może być przygotowanie ekspertyz grupowych. Jedna dokumentacja może być zrobiona dla wszystkich rolników, gospodarujących w obrębie tego samego obszaru. Ekspertyza taka powinna pełnić funkcję uproszczonego „planu zarządzania” i uwzględniać potrzeby ochrony różnych grup organizmów tam występujących. Poszczególni rolnicy posiadający grunty na tej powierzchni mogli by wnioskować o płatności rolnośrodowiskowe, w oparciu o zapisy tej ekspertyzy, nie ponosząc kosztów i ryzyka związanego z zatrudnieniem eksperta.



AD.9.
Coraz liczniejsze są informacje o szkodach ponoszonych przez rolników uprawiających rzepak oraz zboża ozime, przez zimujące i migrujące ptaki. Cieplejsze zimy powodują, że więcej gęsi i łabędzi spędza zimę w naszym kraju, a zatem należy spodziewać się w przyszłości zaostrzenia tych konfliktów, szczególnie w rejonach koncentracji ptaków. Jednocześnie pogarsza się stan populacji kuropatw i zajęcy – gatunków, których przetrwanie zależy m.in. od dostępności odpowiedniego pokarmu pośród pól w okresie zimowym. Zmiany w użytkowaniu terenów rolnych ograniczają dostęp do ściernisk i innych atrakcyjnych żerowisk dla zimujących ptaków.

Dotychczas brakuje pakietu rolnośrodowiskowego ukierunkowanego na ochronę ptaków w okresie zimowym. Cel ten w niewielkim stopniu realizuje pakiet „ochrona gleb i wód”. Głównym celem tego pakietu, jest ochrona gruntów przed erozją, poprzez spełnienie wymogu utrzymania pokrycia roślinnością gruntów ornych w okresie zimowym. W ten sposób tworzy się potencjalne miejsce żerowania i odpoczynku dla ptaków zimujących. Zgodnie z naszą propozycją płatności są wypłacane za obsiewanie pól międzyplonami, z użyciem roślin chętnie wykorzystywanych przez ptaki w okresie zimy

W związku z dużą popularnością pakietu „ochrona gleb i wód” wśród rolników (w tym gospodarujących na dużych areałach gruntów ornych) oraz możliwością ograniczenia wdrażania tego pakietu w przyszłości, proponujemy zmianę jego charakteru poprzez dodanie wymogów sprzyjających ochronie ptaków i ssaków w okresie zimowym m.in. dotyczącego zachowania ściernisk lub upraw atrakcyjnych dla ptaków. Działanie takie może stanowić formę rekompensaty dla rolników gospodarujących w miejscach narażonych na duże straty ze strony zimujących lub przelotnych ptaków (m.in. w pobliżu lub w granicach ostoi Natura 2000). Podobnie, jak poprzednie propozycje, również w tym przypadku „pakiet” powinien być zastąpiony, zestawem wymogów dostosowanym do możliwości wdrażania przez rolnika.

W PROW na lata 2007-2013 brakuje pakietów rolnośrodowiskowych ukierunkowanych na ochronę różnorodności biologicznej gruntów ornych w okresie wiosenno-letnim. Nie wdrożono również działań leśno-środowiskowych. Przyszłe wdrożenie płatności Natura 2000 wymagałoby określenia również wymogów, które pozwoliłby realizować zadania ochronne związane z siedliskami innymi, niż łąkowe.



V. PRZYKŁAD - Podział wymogów rolnośrodowiskowych ukierunkowanych na ochronę wodniczki na podstawowe (Poziom I) i zaawansowane (Poziom II)


Poziom I

niepłatny; podstawa do dalszych płatności

Poziom II

płatny, wymaga ekspertyzy lub zapisu w PZO

Uwagi

dotyczące realizacji wymogu i płatności

Utrzymanie odpowiednich stosunków wodnych

Nie osuszanie

Odtworzenie odpowiedniego poziomu wody (0-10 cm V-VII)

Wymaga odpowiednich procedur administracyjnych




Utrzymanie odpowiedniego poziomu wody (0-10 cm V-VII)

Wymaga odpowiednich procedur administracyjnych

Koszenie

Maksymalna zwarta powierzchnia koszenia 30 ha; przy stosunku boków 1:<5

Koszenie i wywiezienie biomasy od 15VIII do 28II

95%/rok


Poziom płatności zależny od trudności:

- standardowy sprzęt najniższa,

- specjalistyczny sprzęt – wyższa,

- ręczne – najwyższa.



Koszenie na wysokości 10 -30 cm; powyżej poziomu gruntu i kęp

Koszenie i wywiezienie biomasy od 15VIII do 28II 50%/rok

Zbieranie biomasy

Koszenie i wywiezienie biomasy od 15VIII do 28II 33%/rok

Brak kolein, za wyjątkiem pasów technicznych

Koszenie i wywiezienie biomasy od 15VIII do 28II 20%/rok

Pasy techniczne nie szersze, niż 10 m i nie więcej niż 1 na działkę rolną

Koszenie i wywiezienie biomasy od 15VIII do 28II 15%rok

Odkrzaczanie




Odkrzaczanie w I roku, a później koszenie 95%

Muszą być zachowane procedury administracyjne.

Płatność za jeden rok odkrzaczania:

- mechaniczna z mulczowaniem - niższa,

- ręczna z wywożeniem biomasy – wyższa.






Odkrzaczanie w I roku, a później koszenie 50%

Wypas na obszarach koszonych




Wypas przy niskiej obsadzie <1DJP

Jako dodatek do wymogu koszenia.

Odtworzenie siedliska




Wczesne koszenie (w VII) na obszarach zdegradowanych, w miejscach dawnego występowania wodniczki.

Do pojawienia się wodniczki (wymagana coroczna ekspertyza?).

VI. Główne czynniki ograniczające wykorzystanie programu rolnośrodowiskowego, w ramach PROW 2007-2013, jako instrumentu ochrony przyrody


  1. Problemy wynikające z kształtu programu rolnośrodowiskowego, zapisanego w PROW


A.1. Brak możliwości ochrony niektórych siedlisk przy wykorzystaniu programu rolnośrodowiskowego:

- płatności dla utrzymania, a nie odtworzenia siedliska, np. ochrona torfowisk

- brak pakietów ukierunkowanych na ochronę różnorodności biologicznej związanej z gruntami ornymi,

- brak pakietów dla gruntów nieużytkowanych rolniczo, w tym lasów i stawów.


A.2. Pakiety rolnośrodowiskowe nie są dopasowane do wymogów ochronnych wielu gatunków i siedlisk:

- te same wymogi, niezależnie od zróżnicowania regionalnego,

- w przypadku wariantu 4.1 i 5.1 wymogi niedostosowane do poszczególnych gatunków ptaków, ale wszystkich 10. gatunków,

- brak płatności w przypadku braku użytkowania niektórych siedlisk


A.3. Brak rozwiązań sprzyjających wdrażaniu programu rolnośrodowiskowego przez małe gospodarstwa rolne:

- płatności od hektara i ta sama liczba procedur, niezależnie od wielkości gospodarstwa, powodują, że program rolnośrodowiskowy nie jest atrakcyjny dla małych gospodarstw,

- obecne wymogi i procedury utrudniają realizację płatności rolnośrodowiskowych na małych działkach rolnych.
A.4. Stawki płatności nie sprzyjają realizacji programu rolnośrodowiskowego na niektórych siedliskach:

- stawki zbyt niskie dla terenów podmokłych i górskich, trudnodostępnych i trudnych w użytkowaniu rolniczym,

- stawki płatności nie zawsze adekwatne do trudności realizacji wymogów i nie zawsze dopasowane do cenności danego siedliska.
A.5. Upraszczanie krajobrazu i inne niekorzystne zmiany w użytkowaniu spowodowane realizacją pakietów rolnośrodowiskowych:

- realizacja jednorodnej formy użytkowania łąkowego na dużych powierzchniach, jako skutek wyboru najatrakcyjniejszego finansowo wariantu programu rolnośrodowiskowego,

- zbyt częste lub w niewłaściwym terminie pokosy wynikające z niewłaściwego doboru wariantu i pakietu rolnośrodowiskowego.
A.6. Wybór wariantu pakietów 4 i 5 na podstawie uwarunkowań innych, niż wynikających z priorytetów przyrodniczych danej działki:

- nierównowaga jeśli chodzi o komplikacje w przygotowaniu dokumentacji wariantu „ochrona siedlisk lęgowych ptaków”, w porównaniu z innymi wariantami pakietu 4 i 5,

- większa dostępność ekspertów ornitologicznych, niż botanicznych,

- płatności faworyzują wariant 4.1 i 5.1, w porównaniu z niektórymi innymi wariantami.


A.7. Brak kontroli nad przygotowaniem i wdrażaniem programu rolnośrodowiskowego:

- wdrażanie płatności rolnośrodowiskowych pozostaje poza kontrolą instytucji odpowiedzialnych za ochronę przyrody,

- naciski rolników na zawartość dokumentacji przyrodniczej.

A.8. Programu rolnośrodowiskowy nie może być wykorzystywany do rozwiązania istotnych problemów:

- niedostateczne preferencje dla obszarów Natura 2000,

- płatności nie przeciwdziałają zaniechaniu użytkowania na terenach trudno dostępnych i zaorywaniu trwałych użytków zielonych,

- brak rozwiązania dla gatunków konfliktowych (m.in. gęsi, łabędzie, żuraw),

- brak rozwiązania promującego wypas owiec na terenach górskich.


  1. Problemy wynikające ze sposobu wdrażania programu, w tym przyjętych procedur


B.1. Ograniczenia formalne uniemożliwiają wdrażanie płatności na niektórych działkach:

- płatności bezpośrednie dostępne tylko na działkach w dobrej kulturze rolnej w dniu 30.06.2003,

- płatności tylko do powierzchni wyznaczonej PEG .
B.2. Nadmierna biurokracja:

- za dużo i zbyt obszerne dokumenty do przygotowania przez rolnika, doradcę i eksperta,

- zbyt skomplikowane procedury ARiMR i nieczytelna informacja przekazywana przez Agencję do rolnika,

- nadinterpretacja przepisów krajowych i UE przez ARiMR.


B.3. Zbytnia długotrwałość procedur:

- płatności, które uzyskuje rolnik bardzo odroczone w czasie,

- zbytnia długotrwałość przygotowywania wszystkich dokumentacji.
B.4. Zakres ekspertyz utrudnia pracę ekspertom, a tym samym ogranicza wdrażanie programu:

- zbyt duży nacisk na dopełnienie formalności, a za mało na ocenę ekspercką, przy przygotowywaniu ekspertyzy,

- większy wysiłek na stwierdzenie ptaków, niż zaplanowanie niezbędnych działań.

- ekspertyzy są wykonywane dla poszczególnych działek, a nie całych łąk.



B.5. Często zmieniające się zasady zniechęcają do wnioskowania o płatności rolnośrodowiskowe:

- niektóre wymogi zmieniają się w trakcie realizacji zobowiązania,

- zmieniające się zasady przygotowania ekspertyz utrudniają ich przygotowanie.
B.6. Niewystarczająca dostępność i jakość dokumentacji rolnośrodowiskowych:

- eksperci bez odpowiednich kwalifikacji lub nierzetelni,

- brak motywacji doradców do przygotowania planów działalności rolnośrodowiskowej,

- mała dostępność ekspertów, wynikające m.in. ze zbytniego sformalizowania ich pracy.


B.7. Brak wiedzy na temat programu rolnośrodowiskowego i efektów jego wdrażania:

- zbyt mała promocja programu rolnośrodowiskowego,

- niedostateczna wiedza na temat programu rolnośrodowiskowego wśród rolników,

- niewiele informacji na temat efektów przyrodniczych wdrażania programu rolnośrodowiskowego.


B.8. Kontrola i sankcje zniechęcają rolników, do udziału w programie rolnośrodowiskowym:

- rolnicy w obawie przed nadmiernymi kontrolami i ryzkiem sankcji finansowych nie są zainteresowani realizacją płatności rolnośrodowiskowych,



- rolnicy w obawie przed kontrolami wykonania koszenia łąk bagiennych „na siłę” osuszają teren, aby móc wykonać prace, niszcząc tym samym cel ochrony .
VII. Zestawienie problemów wdrożeniowych, wynikających z zapisów PROW (część A VI), z rozwiązaniami wskazywanymi w postulatach (III)








1

2

3

4

5

6

7

8

9

A.1.

Brak możliwości ochrony niektórych siedlisk przy wykorzystaniu programu rolnośrodowiskowego

۷

۷



















۷

A.2.

Pakiety rolnośrodowiskowe nie są dopasowane do wymogów ochronnych wielu gatunków i siedlisk

۷

۷






















A.3.

Brak rozwiązań sprzyjających wdrażaniu programu rolnośrodowiskowego przez małe gospodarstwa rolne






۷













۷




A.4.

Stawki płatności nie sprzyjają realizacji programu rolnośrodowiskowego na niektórych siedliskach

۷

۷




۷
















A.5.

Upraszczanie krajobrazu i inne niekorzystne zmiany w użytkowaniu spowodowane realizacją pakietów rolnośrodowiskowych







۷

۷

۷

۷

۷







A.6.

Wybór wariantu pakietów 4 i 5 na podstawie uwarunkowań innych, niż wynikających z priorytetów przyrodniczych danej działki










۷

۷




۷







A.7.


Brak kontroli nad przygotowaniem i wdrażaniem programu rolnośrodowiskowego













۷

۷

۷







A.8.

Program rolnośrodowiskowy nie może być wykorzystywany do rozwiązania istotnych problemów

۷

۷




۷

۷







۷

۷


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna