Propozycja projektu badawczego pt. Ocena środowiskowych zagrożeń zdrowia mieszkańców Dąbrowy Górniczej ze szczególnym uwzględnieniem dzielnicy Strzemieszyce Wielkie I Małe



Pobieranie 153.91 Kb.
Strona1/3
Data07.05.2016
Rozmiar153.91 Kb.
  1   2   3


INSTYTUT MEDYCYNY PRACY I ZDROWIA ŚRODOWISKOWEGO W SOSNOWCU


PROPOZYCJA PROJEKTU BADAWCZEGO pt.
Ocena środowiskowych zagrożeń zdrowia mieszkańców Dąbrowy Górniczej ze szczególnym uwzględnieniem dzielnicy Strzemieszyce Wielkie i Małe
przygotowana pod kierunkiem dr hab. n. med. Danuty Mielżyńskiej-Švach
we współpracy z
INSTYTUTEM EKOLOGII TERENÓW UPRZEMYSŁOWIONYCH W KATOWICACH
INSTYTUTEM PODSTAW INŻYNIERII ŚRODOWISKA PAN W ZABRZU
INSTYTUT INSTYTUTEM METEOROLOGII I GOSPODARKI WODNEJ PAŃSTWOWY INSTYTYTINSTYTUT BADAWCZY W WARSZAWIE ODDZIAŁ W KRAKOWIE
URZĘDEM MIASTA DĄBROWA GÓRNICZA
SOSNOWIEC, 2015

WSTĘP
Obszar badań

Dąbrowa Górnicza to miasto na prawach powiatu (powiat grodzki) położone w południowej Polsce, w województwie śląskim, na Wyżynie Śląskiej, na wschodnim krańcu Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP), w Zagłębiu Dąbrowskim. Jest jednym z ośrodków centralnych konurbacji górnośląskiej i największym ośrodkiem przemysłowym Zagłębia Dąbrowskiego. Dąbrowa Górnicza zajmuje obszar około 189 km2 (największe pod względem powierzchni miasto w województwie i 9 w kraju), a obecnie zamieszkuje go 128 315 mieszkańców (11-te. miejsce w województwie i 27 w kraju). Charakteryzuje je niska, jak na Górnośląski Związek Metropolitalny, gęstość zaludnienia, która wynosi 686  osób/km2.

Miasto powstawało poprzez łączenie jednostek osadniczych o różnej funkcji, typowych gmin wiejskich i wykształconych już ośrodków miejskich, o czym świadczy struktura przestrzenna miasta. Obecnie w skład miasta wchodzi 26 dzielnic, które nie zostały wyznaczone administracyjnie, a ich granice są jedynie granicami umownymi.

Ukształtowanie powierzchni Dąbrowy Górniczej jest związane z budową jej podłoża i przeszłością geologiczną, a teren miasta odznacza się dużymi różnicami wzniesień. Dąbrowa Górnicza charakteryzuje się bardzo zróżnicowanym krajobrazem oraz rodzajem zabudowy. W Śródmieściu oraz na jego obrzeżach dominuje gęsta zabudowa wielorodzinna, podczas gdy w dzielnicach oddalonych od centrum przeważa budownictwo jednorodzinne. W południowo-wschodniej części miasta zlokalizowana jest „Huta Bankowa Sp. z o.o.”, natomiast jego centralny obszar (pomiędzy dzielnicami Gołonóg, Ząbkowice, Łosień i Strzemieszyce) jest zajęty przez dwa duże kompleksy przemysłowe: „ArcelorMittal Poland S.A.” oraz „Koksownię Przyjaźń Sp. z o.o.”. Wschodnie, północne i zachodnie rejony miasta to tereny o charakterze turystyczno-rekreacyjnym oraz leśnym i rolnym. W miejscu dawnych wyrobisk kopalni piasku powstał kompleks czterech sztucznych zbiorników wodnych „Pogoria”, wokół których po przeprowadzeniu rekultywacji powstał obszar parkowo-leśny o charakterze rekreacyjnym, gdzie rośnie ponad 50 chronionych gatunków roślin. Południowo-wschodnią część miasta zajmuje część Pustyni Błędowskiej, zwanej Polską Saharą, z typową dla obszarów pustynnych florą i fauną.




Uzasadnienie podjęcia badań

Ostatnie badania środowiskowego obciążenia chorobami wykazały, że w roku 2012 na całym świecie 3,7 miliona przedwczesnych zgonów można przypisać narażeniu na zanieczyszczenia obecne w powietrzu. W zachodniej, środkowej i wschodniej Europie szacuje się, że liczba ta wynosi 500 000 przedwczesnych zgonów. W Polsce zanieczyszczenie powietrza odpowiedzialne jest za ok. 45 000 przedwczesnych zgonów rocznie, a 97% Polaków oddycha powietrzem uznawanym, przez Światową Organizację Zdrowia (WHO), za szkodliwe dla zdrowia. Na dodatek, sześć z dziesięciu najbardziej zanieczyszczonych miast w Europie znajduje się w Polsce.

Skutki zdrowotne wywołane przez zanieczyszczone powietrze u ludzi mogą być związane zarówno z narażeniem krótkotrwałym (godziny, dni, tygodnie), jak i długotrwałym (miesiące, lata).

Wśród skutków ekspozycji krótkotrwałej wyróżnia się zaostrzenie istniejących wcześniej chorób układu oddechowego (astmy, przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POCHP)) oraz chorób układu krążenia (niedokrwienie, zaburzenia rytmu, niewydolność serca) powodujące zwiększoną liczbę hospitalizacji i wizyt w oddziałach pomocy doraźnej.

Długotrwałe narażenie na zanieczyszczenia powietrza może powodować przewlekłą obturacyjną chorobę płuc (POChP), nowotwory płuc oraz wiele innych schorzeń, takich jak:

astma oskrzelowa, rozedma płuc i oskrzeli, przewlekłe zapalenie oskrzeli czy niewydolność dróg oddechowych. Szczególnie narażone są dzieci, które wdychają więcej powietrza w przeliczeniu na kg masy ciała. Związek między narażeniem na aerozol pyłowy (PM) i licznymi skutkami zdrowotnymi został dobrze udokumentowany, a na szczególną uwagę zasługuje aerozol pyłowy PM 2.5, ponieważ cząsteczki tej frakcji (średnica 2,5 μm) osadzają się w dolnym odcinku dróg oddechowych, a nawet w pęcherzykach płucnych. Wykazano, że na frakcjach drobno-cząsteczkowych większość związków toksycznych, mutagennych rakotwórczych. Natomiast, pyły o średnicy 0,1 μm (pył PM 0.1) przenikają także przez barierę łożyskowo-naczyniową do płodu, dlatego dzieci w łonie matek narażone na działanie zanieczyszczeń powietrza mają 4 razy większe prawdopodobieństwo zachorowania na astmę, czy alergię. Efektem takiego narażenia u dzieci mogą być także: opóźniony rozwój intelektualny, zaburzenia rozwoju płuc, problemy z pamięcią, uwagą i koncentracją, wyższy poziom niepokoju i częstsze zachowania depresyjne (wpływ na układ nerwowy). Istnieje też związek między niektórymi rodzajami nowotworów u dzieci, a zanieczyszczeniem powietrza.

Poza zanieczyszczeniem powietrza środowiskowe zagrożenia zdrowia mogą wynikać z obecności substancji szkodliwych w wodzie do picia, glebie oraz żywności.
Spór społeczny

Analiza materiałów medialnych wskazuje na powstanie konfliktu lokalnego, którego głównym, przedmiotem jest zły stan środowiska i poczucie braku bezpieczeństwa ekologicznego mieszkańców dzielnic Strzemieszyce Wielkie i Małe.

Pierwotnie Strzemieszyce były wsią, mającą status gminy, ale która w 1952 roku została podzielona na dwie mniejsze jednostki administracyjne, czyli Strzemieszyce Wielkie i Strzemieszyce Małe. Przełomowym wydarzeniem w 1976 roku było włączenie tego obszaru w granice administracyjne miasta Dąbrowa Górnicza.

W 1972 roku teren Strzemieszyc uszczuplił się o tereny zabrane pod budowę Huty Katowice. Wraz z tymi terenami zniknęły ulubione miejsca odpoczynku mieszkańców, które uległy całkowitej degradacji przez infrastrukturę przemysłową. Kolejnym obiektem przemysłowym w dzielnicy Strzemieszyce Małe jest Zakład Koksowniczy „Przyjaźń”, który stał się kolejnym źródłem zanieczyszczenia środowiska. W Strzemieszycach stworzono strefę buforową - dla tych zakładów, która niestety została zlikwidowana i przekształcona w specjalną strefę ekonomiczną. W strefie zlokalizowano podmioty gospodarcze zajmujące się m.in. transportem, składowaniem, przetwarzaniem i recyklingiem odpadów komunalnych i przemysłowych oraz termicznym unieszkodliwianiem odpadów niebezpiecznych. Działalność gospodarczą prowadzą tu m.in.: Saint-Gobain Innovative Materials Polska Sp. z o.o. Oddział Glass, DSS Recykling Sp. z o.o., Hobas System Polska Sp. z o.o. czy ALBA Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o., SARPI Dąbrowa Górnicza Sp. z o.o.

Powstanie Stowarzyszenia „Samorządne Strzemieszyce” w 2013 roku było społeczną reakcją na bezskuteczne apele mieszkańców do władz miejskich, odnośnie m.in. utworzenia strefy ochronnej wokół zespołu uciążliwych zakładów przemysłowych.

Mieszkańcy Strzemieszyc postrzegają swoje miejsce zamieszkania jako szczególnie niebezpieczne dla zdrowia, ze względu na przedsiębiorstwa funkcjonujące na tym obszarze i w jego otoczeniu, które emitują lub potencjalnie mogą emitować do środowiska substancje szkodliwe. Zły stan środowiska oraz brak działań zapobiegawczych i naprawczych ze strony samorządu miasta, w opinii mieszkańców obu dzielnic, to nie jedyne powody ich niezadowolenia. Podkreślają oni również pogarszającą się jakość życia w dzielnicach, czego wyrazem są takie czynniki jak: likwidacja jedynego posterunku policji, co obniża poziom bezpieczeństwa w Strzemieszycach, czy brak remontu zniszczonego budynku stacji kolejowej. Przyłączenie Strzemieszyc do Dąbrowy Górniczej jest nadal postrzegane jako niewłaściwa zmiana. Wydaje się zatem, że konflikt dotyczący stanu środowiska w dzielnicy Strzemieszyce, może być elementem głębszego problemu społecznego.

Analizując historyczne uwarunkowania zmian jakości powietrza w Dąbrowie Górniczej, wynikające z budowy i eksploatacji kompleksu przemysłowego byłej Huty Katowice i Koksowni Przyjaźń, a następnie rozwoju specjalnej strefy ekonomicznej na terenach byłej strefy ochronnej huty, z nagromadzeniem instalacji przemysłowych i infrastruktury logistycznej, związanych z ich funkcjonowaniem, należy stwierdzić, że obecna wiedza na temat skali zagrożeń powodowanych emisją przemysłową, a w szczególności emisją rozproszoną i wtórną jest niekompletna. Ten stan rzeczy powoduje napięcia społeczne i jest źródłem szeregu sprzecznych stanowisk prezentowanych przez strony zaangażowane w lokalne konflikty, na linii mieszkańcy, inwestorzy, samorząd itd.

Jedynym sposobem rozwiązania konfliktu w Dąbrowie Górniczej jest wypracowanie kompromisu między stronami, w oparciu o wyniki badań naukowych dotyczących emisji zanieczyszczeń do środowiska i wynikających z nich stężeń imisyjnych zanieczyszczeń w różnych komponentach środowiska, czynników mikro- i makroklimatycznych oraz analizy sytuacji zdrowotnej populacji pod kątem środowiskowych czynników ryzyka, a także oceny stanu ekosystemów.



ANALIZA STANU ŚRODOWISKA MIASTA DĄBROWY GÓRNICZEJ

Opis stanu środowiska Dąbrowy Górniczej został przygotowany w oparciu o dane literaturowe oraz materiały udostępnione przez Urząd Miejski w Dąbrowie Górniczej.



Powietrze atmosferyczne

Istniejący system pomiarowy jakości powietrza w województwie śląskim jest ukierunkowany na realizację wymogów Dyrektywy 2008/50/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 w sprawie jakości powietrza i czystszego powietrza dla Europy (CAFE) [Dz. Urz. UE L. 152 z 11.06.2008], w kontekście oceny jakości powietrza w strefach i aglomeracjach. Z oceny jakości powietrza dla stref przeprowadzanej przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska (WIOŚ) w ostatniej dekadzie wynika, iż sytuacja dotycząca zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego w województwie śląskim, zarówno pyłem zawieszonym, jak i benzo(a)pirenem, związkiem z grupy wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych, jest zła i ze względu na te zanieczyszczenia cały obszar województwa został przez WIOŚ zaliczony do klasy C. Analiza wyników pomiarów prowadzonych w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska na stacjach zlokalizowanych w Dąbrowie Górniczej i miejscowościach ościennych potwierdza, że problem ten dotyczy terenu całej gminy.

Zanieczyszczenia emitowane ze źródeł punktowych, powstające w wyniku spalania paliw oraz procesów technologicznych stosowanych w zakładach produkcyjnych i usługowych, ze względu na sposób wprowadzania zanieczyszczeń do powietrza (wysokość emitora oraz prędkość wylotowa gazów), oddziałują na stan jakości powietrza w mieście w mniejszym stopniu niż emisja z indywidualnego ogrzewania budynków w okresie zimowym, a bliskość głównej drogi z intensywnym ruchem, emisja wtórna zanieczyszczeń pyłowych z powierzchni odkrytych w okresie letnim. Ze względu na istniejący na terenie Dąbrowy Górniczej przemysł oprócz zanieczyszczeń monitorowanych zgodnie z obowiązującym prawem [Dz.U. 2012 poz. 1031] w powietrzu atmosferycznym mogą być obecne m.in. takie związki jak, amoniak, fenol, ksylen, kwas siarkowy, metan, węglowodory aromatyczne i alifatyczne, chlor, siarkowodór, toluen, aceton, alkohole, etylobenzen, octan butylu oraz pyły zawierające metale ciężkie (np. miedź i cynk).

Wody powierzchniowe

Dąbrowa Górnicza położona jest w zlewni Przemszy. Z wyjątkiem Białej Przemszy z Centurią, Potokiem Błędowskim i Białą oraz górnego odcinka Trzebyczki, wszystkie pozostałe rzeki i cieki są uregulowane, a koryta częściowo wybetonowane. Przemsza na odcinku granicznym prowadzi wody klasy III (od zbiornika w Przeczycach do Będzina), ze względu na podwyższone zawartości arsenu, kadmu, kobaltu, magnezu, ołowiu i cynku. Poważne zagrożenie stwarzają koncentracje bardzo toksycznego talu. Wody Trzebyczki, Białej oraz Białej Przemszy od punktu pomiarowego powyżej ujścia Centurii do punktu w Sosnowcu – Maczkach z uwagi na związki azotu i zanieczyszczenia mikrobiologiczne oceniono jako wody IV klasy, czyli o niezadowalającej jakości. Do punktu pomiarowego powyżej potoku Bobrek, Biała Przemsza prowadziła wody V klasy ze względu na stężenia ołowiu, taka też była jakość Bobrka z Rakówką. W potoku Rakówka wystąpiły m.in. ponadnormatywne stężenia fluorków, kadmu i cyjanków.

Miasto jest bogate w zbiorniki wodne. W jego północno-zachodniej części powstało swoiste „Pojezierze Dąbrowskie” bazujące na wyrobiskach po eksploatacji piasków dla potrzeb górnictwa węglowego. Woda w kąpielisku „Pogoria I i III” była w 2014 roku przydatna do kąpieli.
Wody głębinowe (podziemne)

Woda dostarczana do mieszkań w gminie Dąbrowa Górnicza pochodzi z ujęć głębinowych i ujęć wody powierzchniowej. Górnośląskie Przedsiębiorstwo Wodociągów S.A. w Katowicach dostarcza wodę powierzchniową ze Stacji Uzdatniania Wody w Goczałkowicach i Będzinie oraz wodę głębinową z Łaz Błędowskich. Woda podziemna czerpana jest ze studni na głębokości od 55 do ponad 150 metrów. Ujęcia te położone są poza centrum miasta, na terenach zielonych Dąbrowy Górniczej. Są to źródła wody głębinowej, pochodzącej z pokładów triasowych. Aby zapobiec zanieczyszczeniu ujęć wody, wokół każdego źródła i ujęcia wyznaczone zostały strefy ochronne.

Obecnie 99,5% mieszkańców Dąbrowy Górniczej ma dostęp do sieci wodociągowej, a mieszkańcy bez dostępu do sieci wodociągowej (ok. 0,5% populacji) korzystają z ujęć własnych, które stanowią przydomowe studnie kopane.


Gleby

Gleby użytkowane rolniczo zajmują niewielką powierzchnię. Możliwości ich wykorzystywania ogranicza znaczny stopień zanieczyszczenia, spowodowany zarówno czynnikami naturalnymi jak i antropogenicznymi. Największy udział w zanieczyszczeniu gleb mają cynk, kadm i ołów. Pierwiastki te mają przede wszystkim pochodzenie geogeniczne. Gleby zaliczone do grupy C (które powinny być wykorzystywane tylko jako tereny przemysłowe, użytki kopalne lub komunikacyjne, [Dz.U.2002.165.1359] występują głównie w północnej części miasta oraz na terenach obiektów przemysłowych, jak również w dolinie Białej Przemszy i na obszarach zurbanizowanych. Ze względu na zanieczyszczenie gleb całkowicie wyłączony z użytkowania rolniczego jest teren wokół huty „ArcelorMittal Poland S.A.”. Zabroniony jest tu także wypas zwierząt. Natomiast, 98% próbek gleby pobranych w dzielnicy Łosień-Łęka, czyli na wschód od zakładów koksochemicznych oraz huty było poważnie zanieczyszczonych związkami z grupy WWA.


Hałas

Najbardziej uciążliwy dla mieszkańców Dąbrowy Górniczej jest hałas drogowy. W przypadku hałasu drogowego 1% mieszkańców narażonych jest na ponadnormatywny hałas. Przekroczenia poziomów dopuszczalnych dla hałasu kolejowego oraz przemysłowego dotyczą zaledwie 0,1% mieszkańców Gminy. Należy podkreślić brak naruszeń poziomów dopuszczalnych dla hałasu tramwajowego.

Wpływ przemysłu na klimat akustyczny ma charakter lokalny i ogranicza się do bezpośredniego sąsiedztwa zakładu. Uciążliwość hałasowa powodowana przez zakłady jest zależna od branży, wielkości zakładu, a także zagospodarowania okolicznych terenów.
Promieniowanie elektromagnetyczne

W odniesieniu do Dąbrowy Górniczej źródłami emisji promieniowania elektromagnetycznego są linie elektroenergetyczne oraz instalacje radiokomunikacyjne, tj. stacje bazowe telefonii komórkowej, stacje radiowe i telewizyjne. Wyniki pomiarów (0,40 V/m) wykazywały brak przekroczeń dopuszczalnego poziomu pól elektromagnetycznych w środowisku (7 V/m) w mieście.




OCENA STANU ZDROWIA MIESZKAŃCÓW MIASTA DĄBROWY GÓRNICZEJ

Udostępnione dane o stanie zdrowia mieszkańców Dąbrowy Górniczej pochodzą z informacji GUS, Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego oraz Śląskiego Rejestru Nowotworów (IBMed, 2012).

Oczekiwana długość życia, zarówno u mężczyzn, jak i kobiet w miastach podregionu sosnowieckiego była niższa, natomiast umieralność niemowląt w Dąbrowie Górniczej była wyższa od wskaźników wojewódzkich, ogólnopolskich i europejskich.

Standaryzowany współczynnik umieralności ogólnej w latach 1995-2010 dla mężczyzn z Dąbrowy Górniczej był wyższy od wojewódzkiego i ogólnopolskiego, a dla kobiet – niższy od wojewódzkiego, ale wyższy od ogólnopolskiego. Główną przyczyną zgonów mężczyzn i kobiet zamieszkujących Dąbrowę Górniczą w 2010 roku były choroby układu krążenia, a drugą – choroby nowotworowe. W porównaniu z Polską oraz województwem śląskim więcej osób z Dąbrowy Górniczej umierało na nowotwory, a mniej na choroby układu krążenia.

W latach 2005-2010 standaryzowany współczynnik umieralności z powodu nowotworów dla mężczyzn zamieszkujących Dąbrowę Górniczą był wyższy w porównaniu do współczynnika umieralności zaobserwowanego w województwie śląskim, Polsce oraz Unii Europejskiej. Natomiast wśród kobiet standaryzowany współczynnik umieralności z powodu nowotworów w Dąbrowie Górniczej był porównywalny z województwem śląskim i nieco wyższy w porównaniu z Polską. Najczęstszą przyczyną wszystkich zgonów na nowotwory, zarówno u mężczyzn, jak i kobiet były nowotwory złośliwe narządów trawiennych. Również współczynnik zapadalności na nowotwory złośliwe u kobiet i mężczyzn w Dąbrowie Górniczej był wyższy od współczynników wojewódzkich i ogólnopolskich.

Standaryzowany współczynnik umieralności z powodu chorób układu krążenia dla mężczyzn był w latach 2005-2010 wyższy w Dąbrowie Górniczej od wojewódzkiego śląskiego, ogólnopolskiego oraz europejskiego, natomiast dla kobiet współczynnik ten systematycznie malał.

Najczęstsze problemy zdrowotne dzieci i młodzieży do 18 roku życia, leczonych w ramach Podstawowej Opieki Zdrowotnej (POZ), odnotowywane w Dąbrowie Górniczej w roku 2010 obejmowały m.in. dychawicę oskrzelową, zaburzenia refrakcji i akomodacji oka, alergie skórne i pokarmowe oraz otyłość. Zgłaszalność dzieci i młodzieży do lekarzy POZ w latach 2004-2010 była zdecydowanie wyższa dla Dąbrowy Górniczej niż dla województwa w przypadku m.in.: chorób tarczycy, choroby nadciśnieniowej, astmy oskrzelowej, alergii pokarmowych czy alergii skórnych. W 2010 roku w Dąbrowie Górniczej najczęstszymi problemami zdrowotnymi zgłaszanymi przez osoby dorosłe (19 lat i więcej) w podstawowej opiece zdrowotnej były choroby układu krążenia, przewlekłe choroby układu trawiennego oraz choroby obwodowego układu nerwowego. Najwięcej porad w Dąbrowie Górniczej w 2010 roku w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej udzielono w poradni kardiologicznej, a w przypadku innych specjalności zachowawczych – w poradni neurologicznej i dermatologicznej.
Cel projektu

Głównym celem projektu będzie rozpoznanie, kwantyfikacja i ocena środowiskowych zagrożeń zdrowia mieszkańców miasta Dąbrowa Górnicza, ze szczególnym uwzględnieniem dzielnic Strzemieszyce Wielkie i Małe, w celu zaplanowania działań na rzecz środowiska i zdrowia oraz informowania społeczeństwa.


Celami szczegółowymi będą:

  • zebranie i opracowanie informacji o stanie środowiska oraz zdrowia mieszkańców Dąbrowy Górniczej w oparciu o dane historyczne,

  • przeprowadzenie zintegrowanego rocznego monitoringu środowiska i oceny stanu zdrowia mieszkańców Dąbrowy Górniczej, ze szczególnym uwzględnieniem dzielnic Strzemieszyce Wielkie i Małe,

  • kompleksowa ocena ryzyka zdrowotnego oraz oddziaływania środowiska na zdrowie mieszkańców Dąbrowy Górniczej, ze szczególnym uwzględnieniem dzielnic Strzemieszyce Wielkie i Małe,

  • określenie wpływu poszczególnych źródeł emisji zanieczyszczeń do środowiska na stan zdrowia mieszkańców Dąbrowy Górniczej i ich ranking dla potrzeb zarządzania zdrowiem środowiskowym,

  • wsparcie dla procesu dialogu społecznego pomiędzy mieszkańcami miasta, podmiotami gospodarczymi oraz administracją samorządową,

  • opracowanie wytycznych w celu eliminacji lub ograniczenia narażenia ludności na działanie szkodliwych czynników środowiskowych poprzez:

  • działania administracji samorządowej – np. zmiany prawne wpływające na obniżenie poziomu emisji i imisji;

  • działania informacyjne i edukacyjne wpływające na kształtowanie zachowań ludności zmniejszających ryzyko narażenia.

Zakres badań

  1. Wstępna diagnoza stanu środowiska i zdrowia mieszkańców miasta Dąbrowa Górnicza obejmująca identyfikację zagrożeń, opracowanie strategii pomiarowych oraz wybór metod badawczych na podstawie dostępnych danych.

  2. Zintegrowany, roczny monitoring środowiska i stanu zdrowia mieszkańców miasta Dąbrowa Górnicza.

  3. Określenie wpływu poszczególnych źródeł emisji zanieczyszczeń do środowiska na stan zdrowia mieszkańców Dąbrowy Górniczej oraz ranking źródeł emisji dla potrzeb zarządzania zdrowiem środowiskowym.

  4. Wsparcie dialogu społecznego – działania informacyjne i edukacyjne, przygotowanie wytycznych do komunikacji społecznej.


Szczegółowy harmonogram zadań badawczych przedstawiono w Załączniku nr 1.

Szacowany czas realizacji wyżej wymienionych etapów przewidziany jest na 3,5 roku.

I ETAP – ŚRODOWISKO

W pierwszym etapie będą gromadzone wszystkie dostępne dane i informacje, pochodzące z różnych źródeł dotyczące poszczególnych elementów środowiska Dąbrowy Górniczej, a także terenów przyległych.


Powietrze atmosferyczne

Diagnoza przyczyn powstawania ponadnormatywnych stężeń zanieczyszczeń powietrza zostanie oparta na gruntownej oraz spójnej charakterystyce wszystkich typów źródeł emisji (punktowej, liniowej i obszarowej) wynikających z działalności przemysłowej, komunalnej i rolniczej, na terenie miasta i terenów przyległych.

Szczególna uwaga zostanie poświęcona źródłom składającym się na niską emisję obszarową, która obecnie jest wskazywana jako główny winowajca ponadnormatywnych stężeń pyłu, a tym samym innych związanych z pyłem zanieczyszczeń takich jak sadza, metale ciężkie, trwałe związki organiczne. Dlatego też źródła te zostaną zinwentaryzowane na poziomie poszczególnych budynków lub ich grup. W kategorii źródeł przemysłowych o charakterze powierzchniowym zostaną uwzględnione także źródła niezorganizowane, nie uwzględniane w dostępnych bazach danych, np. w krajowej bazie o emisjach gazów cieplarnianych i innych substancji (KOBiZE) czy bazie opłatowej Urzędu Marszałkowskiego, takie jak hałdy, składowiska odpadów, itp.

Zaproponowana metodyka i dokładność przeprowadzenia inwentaryzacji pokrywa się z proponowaną w demonstracyjnej części projektu LIFE IP dla województwa śląskiego przez Ministerstwo Środowiska. Szczegółowość inwentaryzacji emisji powinna umożliwiać analizę jakości powietrza wewnątrz miasta, w tym pozwolić na identyfikację miejsc najbardziej zagrożonych występowaniem stanów podwyższonych stężeń, jak i źródeł emisji odpowiedzialnych za przekroczenia ich wartości normatywnych.

Następnie zostanie wykonana analiza istniejących danych o zanieczyszczeniu powietrza w Dąbrowie Górniczej, zarówno na podstawie dostępnych danych historycznych z monitoringu WIOŚ i WSSE, badań naukowych itd., ale także z uwzględnieniem aspektów emisyjnych i wynikających z rozwoju strefy ekonomicznej. Badania te będą uzupełnione o  niezbędne analizy warunków atmosferycznych (klimatycznych, meteorologicznych, synoptycznych) w celu określenia ich wpływu na tworzenie się obszarów zapalnych tzw. hot spot, czyli potencjalnych źródeł skutków zdrowotnych i środowiskowych.

W oparciu o szczegółową inwentaryzację wszystkich typów źródeł emisji na terenie miasta i obszarach przyległych wykonane zostanie modelowanie pola imisji zanieczyszczeń w celu identyfikacji zagrożonych obszarów. Zostanie przeprowadzona inwentaryzacja istniejących obiektów komunalnych, takich jak oczyszczalnie ścieków, punkty zlewne ścieków, składowiska i wysypiska odpadów oraz kompostownie, które mogą emitować zarówno szkodliwe związki chemiczne, odory, jak i czynniki biologiczne, w tym bakterie


i mikrogrzyby.

Na podstawie dostępnej dokumentacji zostanie ocenione środowiskowe zagrożenie związane z występowaniem azbestu w powietrzu atmosferycznym ze względu na materiały azbestowo-cementowe stanowiące elewacje budynków mieszkalnych i pokrycia dachów, proces ich usuwania, załadunku, transportu oraz składowania zdemontowanych wyrobów (odpadów) zawierających azbest.

Istnieje także konieczność inwentaryzacji zakładów wykorzystujących instalacje do przetwarzania stłuczki szklanej, a także produkujących szkło wykorzystywane w budownictwie, w przemyśle meblarskim oraz do produkcji szyb samochodowych ponieważ istnieje obawa, że pyły będące zanieczyszczeniem emitowanym z procesu przesypywania (pyły dyspersyjne), mimo znacznie większej średnicy aerodynamicznej nie powodują tylko lokalnej depozycji na obszarze samego zakładu, ale przedostają się do najbliższego otoczenia.

  1   2   3


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna