Protestantyzm



Pobieranie 25.35 Kb.
Data02.05.2016
Rozmiar25.35 Kb.
PROTESTANTYZM

Protestantyzm – jedna z głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok katolicyzmu i prawosławia, na którą składają się wyznania religijne powstałe na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych wystąpieniem Marcina Lutra w XVI wieku oraz ruchów przebudzeniowych w łonie macierzystych wyznań protestanckich w kolejnych stuleciach.

Podstawowe założenia teologii protestanckiej zostały wyrażone w pięciu zasadach protestantyzmu, które obowiązują we wszystkich kościołach chrześcijańskich należących do tej gałęzi chrześcijaństwa. Są to:



  • sola scriptura – jedynie Pismo Święte stanowi autorytet w sprawach wiary i praktyki chrześcijańskiej,

  • solus Christus – jedynie Jezus Chrystus, jako prawdziwy Bóg i prawdziwy człowiek, jest pośrednikiem między nimi obojga,

  • sola gratia et sola fide – jedynie łaska Boża jest podstawą usprawiedliwienia grzesznika poprzez wiarę i niezależnie od jego uczynków,

  • soli Deo gloria – jedynie Bóg jest godzien oddania Jemu czci przez stworzenie.

Obecnie w łonie protestantyzmu występują dwa zasadnicze nurty: ewangelicyzm (luteranie, kalwini i metodyści) oraz ewangelikalizm (m.in. adwentyści, baptyści i zielonoświątkowcy).

Na świecie żyje obecnie 800 milionów protestantów, co stanowi 13 procent populacji świata. Stawia to protestantyzm na drugim miejscu po katolicyzmie, pod względem liczby zrzeszonych w tym nurcie chrześcijan[1].

Termin "protestantyzm" pochodzi od protestu złożonego przez luteranów 6 księstw i 14 miast w 1529 roku podczas sejmu Rzeszy w Spirze przeciw uchwale zabraniającej przechodzenia na luteranizm.

Ze względu na dużą zbieżność głównych założeń XVI-wiecznej reformacji z postulatami wcześniejszych ruchów o podobnym charakterze, lecz występujących na mniejszą skalę, mianem protestantyzmu można określić także te przejawy jawnego przeciwstawiania się doktrynom i elementom tradycji Kościoła Rzymskiego na przestrzeni dziejów, które cechowała ta sama myśl teologiczna. Chodzi tu w szczególności o waldensów oraz husytów, których część przyłączyła się do Reformacji mając identyczne poglądy w kwestiach postrzeganych jako kluczowe dla protestantów:






  • przyjęcie zasady nadrzędności Pisma Świętego nad Tradycją;

  • uznanie Jezusa Chrystusa za jedynego pośrednika między Bogiem a ludźmi;

  • odrzucenie sukcesji apostolskiej;

  • przyjęcie zasady powszechnego kapłaństwa wszystkich wierzących;

  • zaniechanie jednego lub więcej elementów kultu uznawanych w protestantyzmie za heterodoksyjne np.: kult obrazów, kult relikwii, kult świętych, kult Marii, ideę transsubstancjacji, kult świętych miejsc.

Teologia protestancka zawsze podkreślała główne doktryny biblijne odnośnie boskości Chrystusa, jego narodzenia z dziewicy, śmierci za grzechy ludzkości, zmartwychwstania w ciele, wniebowstąpienia oraz powtórnego przyjścia. Podkreślano także konieczność łaski Bożej i Ducha Świętego do prowadzenia świętego życia.

Powyższe cechy odróżniały więc protestantów od herezji znanych w pierwszych wiekach chrześcijaństwa, gdyż w zdecydowanej większości przypadków uznawali oni wyznanie wiary Soboru Nicejskiego I z 325 roku. Z tejże racji katarów nie można traktować jako wyznania o charakterze protestanckim, jak to ma miejsce w przypadku waldensów. Z drugiej strony, charakterystyczne postulaty protestantów czynią ich nurtem chrześcijaństwa w pełni odrębnym od katolicyzmu a różnice są znacznie bardziej widoczne niż ma to miejsce w przypadku prawosławia czy anglikanizmu (mimo iż anglikanizm, zgodnie z zasadami Symboliki, jest powszechnie uznawany za wyznanie protestanckie należy zaznaczyć, iż w początkach swego istnienia był kościołem narodowym i stał w opozycji do pozostałych nurtów chrześcijaństwa – anglikanie, głównie z powodów politycznych, prześladowali zarówno katolików jak i protestantów).

Główną cechą wyznań protestanckich jest uznanie Jezusa Chrystusa za jedynego pośrednika między Bogiem a ludźmi (zasada Solus Christus), odrzucenie tradycji przyjmowanej przez katolicyzm jako równorzędną z Pismem Świętym podstawę wiary (zasada Sola Scriptura), przyjęcie, że podstawą zbawienia jest łaska (zasada Sola Gratia), przyjmowana przez wiarę, a nie przez dobre uczynki albo praktyki religijne (zasada Sola Fide). Ponadto protestanci odrzucali odpusty, doktrynę czyśćca, kult maryjny i świętych, celibat księży, władzę papieską i liturgię w języku łacińskim.

Dyskusje wśród teologów protestanckich dotyczyły m.in. znaczenia sakramentu eucharystii (realnego czy symbolicznego), predestynacji bądź udziału woli w zbawieniu (arminianizm czy kalwinizm), charakteru sakramentu chrztu (chrzest wiernych czy chrzest niemowląt), ustroju kościoła (episkopalizm, prezbiterianizm i kongregacjonizm). Spory te doprowadziły do wykrystalizowania się szeregu nurtów i różnorodności w łonie protestantyzmu.

Luteranizm oparty o nauczanie Marcina Lutra objął głównie środkowe, wschodnie i północne Niemcy, Danię, Szwecję, Norwegię i Islandię, również Finlandię, Łotwę i Estonię, a także północne i zachodnie rejony Czech i południowo-wschodnią Austrię. Nauka Jana Kalwina (kalwinizm) opanowała większość obszaru Szwajcarii, Holandii i wschodnie Węgry oraz przyczyniła się do uformowania się doktryny angielskich purytanów, szkockich prezbiterian oraz francuskich hugenotów. Trzecim nurtem reformacji był anabaptyzm łączący zasadę chrztu wyznawców z radykalizmem społecznym. Doprowadziło to do tzw. wojen chłopskich w Niemczech i powstania komunistycznej wspólnoty w Münster, ale ekscesy tego ruchu spowodowały jego wytępienie w Europie (anabaptyści, którzy przyjęli zasadę pacyfizmu – mennonici, huteryci i amisze – wypędzani z różnych krajów osiedli w końcu w USA).

Kształt reformacji angielskiej nadał król Henryk VIII, który zachował episkopalny ustrój Kościoła i wiele zasad katolickich. Tożsamość anglikańska opiera się w większym stopniu na wspólnej liturgii przy dużej wstrzemięźliwości w rozstrzyganiu problemów teologicznych. Połowiczność reformacji angielskiej i jej odgórny charakter spowodował, że w Anglii powstawały ciągle nowe społeczności pogłębiające reformację – purytanie, baptyści, metodyści, kwakrzy, darbyści. Władcy Anglii chętnie pozbywali się dysydentów z Kościoła Anglii ułatwiając ich przesiedlanie się do kolonii amerykańskich, co stało się przyczyną pluralistycznego i (z konieczności) tolerancyjnego charakteru protestantyzmu w USA.



W Niemczech duży wpływ na protestantyzm miał ruch pietystyczny oraz próby unii kalwinów i luteran.
Luteranizm
Zasady wiary :
* Jedynym źródłem wiary jest Biblia, a szczególnie Ewangelie.
*Każdy może sam interpretować Biblię - do tej pory to Kościół narzucał jej interpretację.
*Każdy wierzący ma dostęp do Boga i wiary.
*Odrzucono rolę papieża, biskupów i kapłanów, gdyż uważano instytucje duchowne za niepotrzebne.
*Nie uznawano kultu świętych, obrazów i relikwii.
*Uproszczono obrzędy religijne.
*Zniesiono sakrament, pozostawiając jedynie chrzest i komunię.
*Zlikwidowano celibat osób zakonnych.
*Mszę świętą i większość doktryn uważano za wymysły Kościoła.
*Zbawianie ludzi opiera się jedynie o zbawczą śmierć Jezusa Chrystusa, a nie dobre uczynki ludzi.
*Powołuje predykantów, czyli nauczycieli, których zadaniem było nauczanie prawd wiary zgodnych z Biblią i "Dużym katechizmem" Lutra, oraz udzielanie sakramentów.
*Do nabożeństw wprowadzono język ojczysty zamiast łaciny .
*Muzykę organową zastąpiono chóralnym odśpiewaniem psalmów.
*Broni doktryny o obecności ciała i krwi Chrystusa w chlebie i winie konsekrowanych podczas uczty eucharystycznej, przy czym obecność tę pojmuje jako współistnienie postaci eucharystycznych z fizycznym ciałem Chrystusa.
*Luteranów nazywano ewangelikami lub protestantami

Kalwinizm
Zasady wiary
- Podstawą kalwinizmu jest nauka o predestynacji - przeznaczenie, przekonanie, ze los człowieka
jest z góry wyznaczony przez Boga i niezależny od ludzi.
- Uznanie zwierzchnictwa władzy świeckiej nad kościelną.
- Wierni sami wybierają biskupów.
- Ascetyzm - prostota, powściągliwość, oszczędność.
- Człowiek jest narzędziem w rękach Boga.
- Bogactwo będące wynikiem pracy jest darem od Boga.
- Zakaz zabaw, flirtów, tańców, uprawiania gier hazardowych.
- Wiernym nie wolno było nosić kolorowych, jaskrawych strojów.
- Wierni nie mogli nawet głośno mówić i wykonywać gwałtownych gestów.
- Pracowitość oraz życie według surowych zasad moralnych to główne obowiązki każdego człowieka.
- Jedynym świętem była niedziela.
- Łaskę Boga zyskuje się poprzez modlitwę i pokutę.
- Wierni przyjmowali cztery razy do roku komunię.
- Odrzucił większość sakramentów, pozostawiając tylko chrzest i komunię.
- Zaprzestał kultu świętych.
- Nakazano usunąć ze świątyń wszystkie elementy zdobnicze, zdaniem wyznawców kalwinizmu,
niepotrzebnych, były to: obrazy, rzeźny i krzyże.
-Odrzuca celibat księży.
- Znosi zakony.
- Pismo Św. Interpretowane tylko przez Kalwina, wierni musieli podporządkować się temu tłumaczeniu.
- Kościół stanowił ogół gmin religijnych o dużej autonomii, a na jego czele stali konsystorzy. i

Anglikanizm
Zasady wiary
*Zachowanie dogmatów wiary katolickiej, ustalonych w pierwszych wiekach chrześcijaństwa.
*Zachowano hierarchię Kościoła.
*Rozwiązano zakony.
*Rok kościelny rozpoczynał się adwentem.
*Nakazał uznanie przeistoczenia, komunię.
*Zachowano celibat, śluby zakonne, msze prywatne oraz spowiedzi konfesyjne.
*Mało różnił się od wiary rzymsko-katolickiej.



©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna