Przedmiot: Rewaloryzacja zabytkowych założeń ogrodowych



Pobieranie 126.66 Kb.
Data07.05.2016
Rozmiar126.66 Kb.



Jadwiga Garczyk

Ogrodnictwo Ogólne

Spec. KTZ

Rok IV
TEMAT: ROŚLINY KWIATOWE –

PRZEMIANY FORMY I KONSERWACJA

Przedmiot: Rewaloryzacja zabytkowych założeń ogrodowych


Prowadzący: dr Bożena Stępka

I.ROŚLINY KWIATOWE – HISTORIA

Ogrody starożytnego Egiptu


Dzięki zachowanym płaskorzeźbom i malowidłom możemy stwierdzić jak wyglądały ogrody egipskie z okresu Średniego Państwa (ok. 2133-1567 p.n.e.) oraz jakie rośliny były wykorzystywane do ich tworzenia. Zarówno w ogrodach przypałacowych jak i przy zamożniejszych willach, rośliny kwiatowe wykorzystywane były na rabaty, którymi obsadzano brzegi stawów.

W okresie Nowego Państwa obok dużych ogrodów otaczających świątynie i rezydencje pałacowe króla i wille dostojników państwowych, powstawały też mniejsze ogrody miejskie, zakładane przez mniej zamożnych Egipcjan. Na regularnie zaplanowanych rabatach obok warzyw i ziół, rosły kolorowe rośliny o czystych barwach, a wśród nich maki Papaver rhoes L., bławatki Centaurea cyanus, ślaz Malva alcea L.

Najważniejszym jednak kwiatem był symbol Nilu - kwiat lotosu. Początkowo zdziczały, z czasem pojawił się w ogrodowych sadzawkach.

W Epoce Późnej (1085-304 p.n.e.) do obsadzania ogrodów używano nowych gatunków. Pojawiła się w tym okresie:



  • Rosa sancta - róża

  • Anemone coronaria L. - zawilec

  • Narcisus tazeta L. - narcyz

  • Chrysanthemum coronarium L. - jastrun

  • Lupinus termis - łubin

  • Delphinium orientale - ostóżka

  • Lathyrus sativus L - groszek

  • Iris sibirica L. - kosaciec



Ogrody średniowieczne


Europejska kultura średniowieczna powiązana była bardzo silnie z religią, w związku z czym nastąpił rozwój zakonów. W obrębie murów klasztornych, znajdowały się wirydarze, będące symbolem “ogrodu rajskiego”, w których uprawiano rośliny ozdobne. Sadzono w nich między innymi białe róże, poświęcone Matce Boskiej – symbol niewinności, cnoty i czystości. Czerwone zaś symbolizowały męczeńską śmierć i zmartwychwstanie Chrystusa.
Średniowieczne miasta, siedziby królów i książąt otaczane były murami w obawie przed najazdem nieprzyjaciela. Zagęszczenie zabudowy spowodowało zminimalizowanie powierzchni założeń ogrodowych wewnątrz fortyfikacji. Przy zamkach w obrębie murów znajdowały się ogródki użytkowe i ziołowe oraz małe ogródki ozdobne, zwane hortus conclusus. Rosły tam różne kwiaty, takie jak lilie, irysy i fiołki oraz róże prowadzone ze względu na brak miejsca, przy różnych podporach.

Wyjście ogrodów poza mury dało większe możliwości dla urządzania ogrodów ozdobnych. Jednym z bardziej charakterystycznych elementów owych ogrodów była łąka kwietna. Były to kwitnące, dziko rosnące rośliny jak: stokrotki, orliki, dzwonki, szafrany, nagietki, konwalie, pierwiosnki, fiołki, goździki, braki, przebiśniegi. Pojawiały się też rośliny o wysokim wzroście: malwy, piwonie, lilie, irysy, ale sadzono je na obrzeżach, pod murami, na wzniesieniach.


Charakterystyczne rośliny wykorzystywane w średniowieczu:

  • Aconitum napellus L. - tojad właściwy,

  • Adonis aestimtis L. - miłek wiosenny,

  • Althea rosea L.- malwa ogrodowa,

  • Anemone nemorosa L. -zawilec gajowy,

  • Anthemis nobilis L. - rumian szlachetny,

  • Artemisia abrotanum L. — bylica, boże drzewko,

  • Bellis perennis L. — stokrotka pospolita,

  • Calendula ojficinalis L. — nagietek lekarski,

  • Celosia cristata L.- grzebionatka,

  • Centaurea cyanus L. — chaber bławatek,

  • Cheiranthus cheiri L.- lak pospolity,

  • Chrysanthemum coronarium L. — złocień wieńcowy,

  • Convalaria mąjalis L. — konwalia majowa,

  • Crocus sativus L. — szafran jesienny,

  • Dianthus plumarius L. — goździk pierzasty,

  • Digitalis purpurea L. — naparst­nica purpurowa,

  • Gladiolus segetum L. — mieczyk polny,

  • Hemerocallis flava L.- liliowiec żółty,

  • Hesperis mtlronalis L. - wieczornik damski,

  • Iris germanica L. - kosaciec niemiecki,

  • Lavendula officinalis Chaix. - lawenda wąskolistna,

  • Lilium candium L. — lilia biała,

  • Lilium martagon L. — lilia złotogłów,

  • Narcisus poeticus L. - narcyz biały,

  • Paeonia officinalis L. - piwonia lekarska,

  • Papaver somniferum L. - mak lekarski,

  • Portulaca oleracea L. - portulaka,

  • Ruta graveolens L. — ruta zwyczajna,

  • Rosmarinus officinalis L. — rozmaryn lekarski,

  • Thymus vulgaris L. - macierzanka zwyczajna,

  • Viola odorata L.- fiołek wonny,

  • Viola tricolor L. - bratek ogrodowy.


Ogrody Renesansu

Wraz z rozwojem ogrodów renesansowych wzrosła ilość i różnorod­ność uprawianych roślin kwiatowych w obrębie poszczególnych kwater. Najciekawsze rośliny kwiatowe były zazwyczaj w „giardino secreto” czyli w ogrodzie wydzielonym z większego założenia i dzielonym na małe kwatery, w których sadzono kwiaty i zioła. Jednocześnie rozpoczęło się sprowadzanie do Europy nowych, egzotycznych roślin kwiatowych z innych kontynentów.

Powstawały w tym okresie partery ogrodowe, które tworzyły jednorodne kwatery na planie kwadratu, obramowane żywopłotem. Przestrzenie wolne pomiędzy liniami żywopłotu wypełniano najpierw żwirem lub piaskiem albo innym kolorowym kruszywem, a następnie murawą i częściowo roślinami kwiatowymi.
Charakterystyczne rośliny wykorzystywane w Renesansie:


  • Adonis vernalis L. — miłek wiosenny,

  • Althes rosea Car. — malwa ogrodowa,

  • Anemone coronaria L. — zawilec wieńcowy,

  • Aguilegia vulgaris L. - orlik pospolity,

  • Artemisia vulgaris L, — bylica pospolita,

  • Bellis perennis L.- stokrotka pospolita,

  • Calendula officinalis L. — nagietek lekarski,

  • Celosia plumosa hort. - grzebionatka pierzasta,

  • Colhicum autumnale L. – ziemowit jesienny,

  • Conyallaria majali.s L. — konwalia majowa,

  • Delphinium ajacis L.- ostróżka ogrodowa,

  • Dianthus caryophyllus L - goździk ogrodowy,

  • Gladiolus segetum L. - mieczyk polny,

  • Hemerocallis fuha L. - liliowiec rdzawy,

  • Hyacinthus orientalis L. - hiacynt wschodni,

  • Hyssopus officinalis L. - hyzop lekarski,

  • Iris germanica L. — kosaciec niemiecki,

  • Lavendula officinalis Chois. — lawenda,

  • Lilium candidum L. — lilia biała,

  • Myosotis palustris Lam. - niezapominajka błotna,

  • Narcissus tazzeta L. - narcyz wielokwiatowy,

  • Papaver somniferum L. — mak lekarski,

  • Primula auricola L. — pierwiosnek łyszczak,

  • Primula włgaris Huds. — pierwiosnek beztodygowy,

  • Ranunculus acer L. — jaskier polny,

  • Ruta graveolens L. — ruta zwyczajna,

  • Salvia officinalis L. - szałwia lekarska,

  • Santolina chamaecyparissus — santolina cyprysikowata,

  • Thalicłrum minus adiantifolia hort. — rutewka mniejsza adiantolistna,

  • Thymus serpyllum L. — macierzanka piaskowa,

  • Thymus vulgaris L. – macierzanka zwyczajna,

  • Tulipa suaveolens Rth. — tulipan,

  • Veronica longifolia L. — przetacznik długolistny,

  • Viola odorata L. — fiolek wonny,

  • Viola tricolor L., — bratek ogrodowy,

  • Yucca filamentosa L. — krępla włóknista.


Ogrody wczesnego Baroku

Głównymi miejscami występowania roślin kwiatowych były, nie charak­terystyczne partery, ale oddzielne rabaty oraz oddzielne małe ogrody kwiato­we. Dominowały wówczas modne nowe rośliny kwiatowe w różnych od­mianach ogrodowych, a zwłaszcza cebulowe, jak: tulipany, narcyzy, hiacynty itd. oraz różne bulwiaste o atrakcyjnych kwiatach, jak: lilie, korona cesarska, złotogłów, a także: irysy, zawilce, jaskry i inne, wszystkie w różnych kolorach.



Charakterystyczne rośliny wczesnego Baroku:

  • Anemone coronaria L. - zawilec wieńcowy,

  • Colchicum autumnale L. - zimowit jesienny,

  • Crocus vernus Wulf. - szafran wiosenny,

  • Delphinium ajacis L. - ostróżka ogrodowa,

  • Fritillaria imperialis L. - korona cesarska,

  • Hyacinthus orientalis L. - hiacynt wschodni,

  • Iris germanica L. - kosaciec niemiecki,

  • Iris xiphium L. - kosaciec hiszpański,

  • Lilium martagon L. - lilia złotogłów,

  • Lilium chalcedonicum L. - lilia chalcedońska,

  • Lilium candidum L. - lilia biała,

  • Lobelia cardinalis L. - lobelia szkarłatna,

  • Matthiola incana R. Br. - lewkonia letnia,

  • Muscari comosum Mili. - szafirek miękkolistny,

  • Narcissus pseudonarcissus L. - narcyz żółty,

  • Paeonia albiflora Pali. - piwonia biała,

  • Polianthes tuberosa L. - tuberoza,

  • Ranunculus asiaticus L. -jaskier azjatycki,

  • Scilla peruviana L. - cebulka peruwiańska,

  • Tropaeolum maius L. - nasturcja duża,

  • Tropaeolum minus L. - nasturcja drobna,

  • Tulipa gesneriana L. - tuli­pan Gesnera.


Ogrody klasycznego Baroku

Miejscem występowania roślin kwiatowych w tym okresie były partery typu rabatowego, później rabaty na obrzeżach parterów gazonowych oraz rabaty w powiązaniu z parterami oranżeriowymi i ogrodami kwiatowymi.

W parterach rabatowych najważniejszymi cechami roślin, które decydowały o ich zastosowaniu, były ich cechy indywidualne, w tym pokrojowe, szczególne barwy i zapach. W innych typach parterów, o dużych rozmiarach, szczególne znaczenie miał efekt ogólny, który wynikał z walorów poszczególnych roślin. W celu uzyskania odpowiednich efektów obsadzano roślinami sezonowymi, tak aby przez cały czas rośliny kwitły.

W okresie wiosennym wykorzystywano przede wszystkim:



  • wczesne tulipa­ny różnych odmian,

  • zawilce (Anemone) o kwiatach pojedynczych i pełnych,

  • jaskry rozłogowe (Ranunculus repens L.),

  • hiacynty w różnych odmianach,

  • narcyzy pojedyncze (Narcissus poeticus L.),

  • narcyzy wielokwiatowe (Narcissus tazzeta L.),

  • narcyzy trąbkowe (Narcissus pseudonarcissus L.),

  • żonkile (Narcissus jonąuilla L.)

  • koronę cesarską (Fritillaria imperialis L.),

  • krokusy (Crocus emus Wulf.)

  • pierwiosnki (Primula auricola L. i Primula veris L.),

  • kosaćce (Iris susiana L., Iris germanica L.),

  • przylaszczki (Hepatica triloba Gilb.),

  • bratki trójbarwne (Viola tricolor L.),

  • fiołka wonnego (Viola odorata L.),

  • konwalię majową (Convałlaria majalis L.),

  • lak pospolity (Cheiranthus cheiri L.),

  • stokrotkę pospolitą (Bellis perennnis L.).

Z kwiatów letnich sadzono najczęściej:

  • tulipany późnych odmian,

  • lilie różne (Lilium candidum L., Lilium chalcedonicum L., Litium martagon L., Lilium bulbifentum L.),

  • aksamitki (Tagetes erecta L., Tagetes patula L.)

  • niecierpek balsamina (Impatiens balsamina L.),

  • drakiew purpurową (Scabiosa atropurpurea Desf.)

  • dzwonki (Campanula persicifolia L., Campamtla medium L.),

  • dziwaczek Jalapa (Mirabilis jalapa L.)

  • goździki (Dianthus caryophylus L., Dianthus plumosus L., Dianthus barbatus L.),

  • grzebionatkę (Celosia cristata L.),

  • heliotrop peruwiański (Heliotropum peruvianum L.),

  • lak pospolity (Cheiranthus cheiri L.),

  • lewkonie letnie (Matthiola incana R. Br.),

  • wieczornik damski (Hesperia matronalis L.),

  • lwią paszczę większą (Antirrhinum majus L.),

  • maki (Papaver rhocas L., Papaver orientale L., Papaver somniferum L.),

  • pelargonie (Pelargonium peltatum Ait, Pelargonium zonale Ait., P. inąuinans Ait.),

  • ostróżkę wielkokwiatową (Delphinium grandiflorum L.),

  • piwonie chińską (Paeonia albiflora Pali.),

  • przełączniki (Yeronica longifolia h., Veronka teucrium L,),

  • słonecznik zwyczajny (Helianthus annuus L.).

Jesienią występują kwiaty typowo jesienne oraz o przedłużonym kwitnieniu letnim, jak:

  • aksamitki (Tagetes erecta L., Tagetes patula L.)

  • astry (Aster amellus L., Calłistephus chinensis Nees.),

  • niecierpek balsamina (Impetiens balsamina L.),

  • bieluń (Datura ceratocaula Art),

  • krokus jesienny (Crocus sativus L.),

  • kozłek górski (Valeriana montana L.),

  • lwia paszcza większa (Antirrhinum mąjus L.),

  • nagietek lekarski (Calendula officialis L.),

  • nasturcja większa (Tropaeolum majus L.),

  • słonecznik zwyczajny (Helianthus annuus L.),

  • szarłat zwisły (Amaranthus caudatus L.),

  • tuberoza (Polyanthes tuberosa L.),

  • złocień koronowy (Chrysanthemum corunarium L.)

Partery ogrodowe to chyba jeden z najbardziej rozpoznawalnych elementów ogrodu barokowego, poprzez swoją wspaniała ornamentację, różnorodność układów, zajmowane centralne miejsce w parkach i ogrodach. Najbardziej znane i charakterystyczne to partery haftowe, inspirowane wzorami kobierców orientalnych. Motywem, który dominował były stylizowane formy roślinne, w tym gałązki, palmety, itp. Rabaty w parterze ogrodowym pełniły dwie funkcje. Po pierwsze tworzyły obramowanie ornamentu, wzbogacone kolorystycznie poprzez kwiaty. Po wtóre, stanowiły zabezpieczenie parteru od strony drogi.

Partery rabatowe były przeważnie symetryczne, przy czym podzielone na niewielkie wzorzyste rabaty, otoczone ścieżkami. Wymyślne ornamenty haftowe, wyznaczane niskimi żywopłotami z bukszpanu lub cięte w murawie, wzbogacone kwiatami i ułożone na kolorowym tle, uzupełniały często baseny oraz oranżeryjne rośliny kubłowe lub inne geometrycznie formowane. Przykładem może być parter kwiatowy w Wersalu przed pałacem Grand Trianon. Aby uzyskać odpowiedni efekt wypełnienia, sadzono rośliny rozwinięte, bezpośrednio w doniczkach, które były wymieniane w zależności od pory roku i kwitnienia. Do sadzenia wykorzystywano: narcyzy, hiacynty, lilie, heliotropy, goździki, tuberozy i jaśminy.

W parkach krajobrazowych

W parkach krajobrazowych, w początkowych okresach ich istnienia, formy kwiatowe nie były wykorzystywane. Dopiero w II połowie XVIII wieku w Anglii zaczęły się one pojawiać. Było to związane z działalnością George’a Masona, Johna Claudiusa Loudona i Williama Edena Nesfielda, ale przede wszystkim sir Hermena Reptona. W pozostałych krajach europejskich rozwój form kwiatowych miał miejsce na początku XIX wieku. Spowodowane to było wzrostem zainteresowań botanicznych oraz chęcią kolekcjonowania coraz to nowych gatunków sprowadzanych z różnych kontynentów.

Podstawowymi formami kwiatowymi stosowanymi w ogrodach krajobrazowych były przede wszystkim klomby oraz partery kwiatowe zakładane w bezpośrednim sąsiedztwie budowli mieszkalnej, a nawiązujące do wcześniejszych rozwiązań parterów francuskich i włoskich.

Klomby były urządzane na trawnikach, w kształcie kolistym lub owalnym. Mogły być wyłącznie kwiatowe lub kwiaty mogły stanowić dopełnienie klombu złożonego z drzew i krzewów kwiatowych tj. róże czy bzy, lub w przemieszaniu z wysokimi kwiatami (malwy) albo jako zewnętrzne obrzeżenie. Zawsze jednak środek klombu zajmowały rośliny wysokie, i coraz niższe w kierunku obrzeżenia. Jako pierwszy zastosował je George Mason w roku 1772 w parku Nuneham w Oxfordshire. Podobne klomby kwiatowe zastosował H. Repton w parku Langley.


W polskich ogrodach krajobrazowych od początku wieku XIX klomby kwiatowe występowały w trojakiej postaci. Stosowano je „jako szlakowe wykończenie klombów drzewiastych”. Były to obrzeżenia szerokości 0,5 m z wysokich bylin lub kwiatów rocznych od wewnątrz i niskich, fiołków lub stokrotek na zewnątrz. Kolejna postać pod którą występowały, to jako samodzielne klomby, w których stosowano kwiaty o różnym terminie kwitnienia. Z reguły dzielono je na grupy w zależności od wysokości wzrostu. I tak:

  • na obrzeżach klombów stosowano kwiaty niskie:

  • stokrotka trwała (Bellis perennis L.),

  • nasturcja większa (Tropaeolum majus L.),

  • miłek wiosenny (Adonis vernalis L.),

  • dąbrówka rozłogowa (Ajuga reptans L.),

  • konwalia majowa (Convallaria majalis L.),

  • pierwiosnek wyniosły (Primula elatior Hill.),

  • fiołek wonny (Viola odorata L.),

  • barwinek pospolity (Vinca minor L.),

  • ubiorek tarczowy (Iberis umbellata L.),

  • goździk kartuzek (Dianthus carthusianorum L.);

  • roślinami średniej wysokości, w tym rocznymi, dwuletnimi lub bylinami, wypełniano strefę środkową klombów:

  • lwia paszcza (Anthirinum majus L.),

  • zawilec koronowy (Anemone coronaria L.),

  • szarłat zwisły (Amarantus caudatus L.),

  • bylica boże drzewko (Artemisia abrotanum L.),

  • aster gawędka (Aster amellus L.),

  • dzwonek ogrodowy (Campanula medium L.),

  • dzwonek skupiony (Campanula glomerata L.),

  • nagietek lekarski (Calendula officinalis L.),

  • chaber górski (Centauera montana L.),

  • naparstnica purpurowa (Digitalis purpurea L.),

  • ostróżka ogrodowa (Delphinium ajacis L.),

  • nachyłek okółkowy (Coreopsis yerticillata L.),

  • goździk brodaty (Dianthus barbatus L.),

  • korona cesarska (Fritillaria imperialis L.),

  • liliowiec żółty (Hemerocallis flava L.),

  • kosaciec brodaty (Iris barbata L.),

  • niecierpek balsamina (Impatiens balsamina L.),

  • oman wielki (Inula helenium L.),

  • łubin trwały (Lupinus perennis L.),

  • lilia biała (Lilium candidum L.),

  • lilia bulwkowata (Lilium bulbiferum L.),

  • lilia złotogłów (Lilium martagon L.),

  • pysznogłówka dwoista (Monarda didyma L.),

  • maciejka (Matthiola bicornis Dc),

  • lewkonia letnia (Matthiola annua Sw.),

  • wiesiołek missouryjski (Oenothera missouriensis Sims.),

  • płomyk wiechowaty (Phlox paniculata L.),

  • wielosił błękitny (Polemonium coeruleum L.),

  • rezeda wonna (Reseda odorata L.),

  • aksamitka rozpierzchła (Tagetes patula L.),

  • przetacznik kłosowy (Veronica spicata L.),

  • przetacznik siwy (Veronica incana L.),

  • cynia wytworna {Zinnia elegans Iacq.);

  • z niskich kwiatów cebulowych kwitnących wczesną wiosną, najczęściej stosowano:

  • tulipany (Tulipa L.)

  • narcyzy biały {Narcissus poeticus L.) i trąbkowy (N. pseudonarcissus L.).

  • krokus wiosenny {Crocus vernus L.),

  • szafirek groniasty {Muscari botryoides L.),

  • cebulica syberyjska {Scilla sibirica Andr.),

  • przebiśnieg pospolity (Galanthus nivalis L.)

  • zimowit jesienny {Colchicum autumnale L.);

  • pośrodku klombu sadzono rośliny takie jak:

  • malwa różnych kolorów (Althaea rosea Cav.),

  • słonecznik olbrzymi (Helianthus giganteus L.),

  • dziewanna (Verbascum phoenicum L.),

  • dyptam jesionolistny (Dictamnus albus L.)

Trzecią postać polskich klombów stanowiły grupy kwiatowe mieszane z krzewami na obrzeżu. Sadzono wtedy rośliny różniące się wysokością i porą kwitnienia. Ważnym jednak było, aby były to większe grupy kwiatów, gdyż pojedyncze lub po kilka ich sztuk wśród krzewów są z daleka mało widoczne. Rodzaj roślin kwiatowych był taki sam jak w klombach kwiatowych.

Charakterystycznymi dla realizacji H. Repton formami kwiatowymi były kosze kwiatowe tzw. corbeille, czyli niewielkie kwietniki, zwykle o formie okrągłej lub owalnej, otoczone ozdobną plecionką wiklinową, czasem z pałąkiem z lanego żelaza w kształcie liści akantu, malowanymi na jasne kolory. Wnętrze kosza wypełniały ozdobne i rzadkie kwiaty, przy czym środek zajmowały rośliny wyższe. Kosze kwiatowe pojawiły się w ogrodach w pierwszej połowie XIX w, a ich rozkwit przypadał na koniec XIX i na pocz. XX w. Owe formy kwiatowe z parków krajobrazowych miały swój wcześniejszy odpowiednik w parterach ogrodowych z czasów rokoko. W II połowie XVIII wieku występowały tzw. Corbeille de fleurs lub Corbeille de terre, czyli jedno- lub wielostopniowe obramowania z ozdobnych konstrukcji trejażowych, które wypełniane były wewnątrz kwiatami i ozdobnymi krzewami kwitnącymi. Jednak formy te różniły się od późniejszych tym, że dominowały w nich rozwiązania trejażowe, a rola roślin kwiatowych zepchnięta była na drugi plan. W dziełach H. Reptona formy kwiatowe były podstawą kompozycji, natomiast obramowanie koszowe było wzmocnieniem dla roślin, przykładem mogą być kosze z parku przy Pawilonie Królewskim w Brighton (1805).

Takie formy poza Anglią rozpowszechniał Herman Pückler, a jego realizacje można było oglądać w parku w Muskau.


Kosze kwiatowe obsadzane były bogato kwitnącymi różami, w tym różą miesięczną (Rosa chinensis semperflorens Curt.) z heliotropem (Heliotropium peruvianum L.) lub różą o kwiatach jasnego koloru z ciemnym bluszczem pospolitym (Hedera helix L.). Z róż wykorzystywano odmiany bogato i długo kwitnące oraz nisko rosnące, takie jak: róża stulistna (Rosa centifolia L.), róża chińska (Rosa chinensis Iacq.), róża miesięczna (Rosa chinensis semperflorens Curt.), róża herbatnia (Rosa odorata Sweet.), róża damasceńska (Rosa damascena Mili.), róża piżmowa (Rosa moschata Mili.), róża Noisetta (Rosa noisettiana Thory.), róża burbońska (Rosa borboniana Desp.).

Odrębną grupą roślin kwiatowych wykorzystywanych do obsadzeń plecionych pałąków, tzw. uszy były to pnącza, takie jak: powój trójbarwny (Convolvulus tricolor L.), groszek pachnący (Lathyrus odoratus L.), nasturcja większa (Tropaleoum majus L.), maurandia (Maurandia barclayana Lindl.), kobea pnąca (Cobaea scandens Cav.).

Ważnym elementem koszy kwiatowych było ich plecionkowe obramowania. Najprostsze wykonywano z witek łozy. Z czasem oprócz funkcji konstrukcyjnej, pełniły też ozdobną, dlatego wykonywano je z materiałów ozdobnych. Były one ceramiczne w formie elementów na kształt palmety lub liści akantu, które wciskano obok siebie w ziemię po zewnętrznej linii obrysu kosza w celu uzyskania zamkniętego obwodu. Powstawały też z prętów żelaznych lub w bardzo ozdobnej postaci z lanego żelaza. Czasem powstawały z materiału roślinnego - żywopłotowego (bukszpanu, bluszczu lub trzmieliny) lub z kwitnących bylin, tj.: lawenda wąskolistna (Lavendula angustifolia Mili.), goździk brodaty (Dianthus barbatus L.), pierwiosnek (Primula L.), rezeda wonna (Reseda odorata L.), szałwia omszona karłowa (Salvia nemorosa L.), fiołek rogaty (Viola cornuta L.), niezapominajka leśna (Myosotis sihatica Hoff.) oraz hyzop (Hyssopus of-ficinalis L.).

Również dzięki Hermanowi Reptonowi nastąpił powrót do rozwiązań geometrycznych w ogrodach kwiatowych w parkach, przywrócenie znaczenia parterom choć w zmienionej, bo kwiatowej postaci i dalszy rozwój form kwietnikowych. Występowanie poszczególnych form kwiatowych wiązało się zazwyczaj z występowaniem stref w parku krajobrazowym. Pierwszą strefę stanowiły, przyległe do zamku, pałacu lub dworu, regularne ogrody kwiatowe, czyli „formal flower garden". Drugą strefę tworzył „pleasure ground", jako teren pośredni pomiędzy strefą ogrodu kwiatowego, a obrzeżem parku, na którym także znajdowały się formy kwiatowe, ale mniej liczne i mniej bogate. Kontynuatorem takich rozwiązań był W. E. Nesfield, który swe pomysły czerpał z parterów ogrodowych epoki renesansu i baroku.

Warto również wspomnieć o powstawaniu w tym czasie ogrodów specjalistycznych związanych z charakterystycznymi warunkami środowiska, i tak np. sir Repton w parku Woburn w Bedfordshire zaproponował utworzenie kolekcji roślin amerykańskich, takich jak: rododendrony, azalie, magnolie oraz kalmia. Bardzo interesującymi przykładami takowych ogrodów w formie „formal garden" były również parki: Beaudesert w Staffordshire (1814), Courteenhall w Northamptonshire (1791) oraz Endsleigh w Dewonshire (1814). Stosowano oddzielnie zestawienia roślin skalnych, wodnych, bagiennych jeśli pozwalały na to warunki w ogrodzie. W II poł. XIX w wyodrębniano z nich fragmenty oddzielnie komponowane, znane pod nazwą alpinariów lub ogrodów skalnych, ogrodów wodnych, różanek i ogrodów egzotycznych oraz innych.

We Francji styl „formal garden” występował rzadko. Jednym z niewielu jego przykładów był ogród kwiatowy w parku Monceau pod Paryżem. Było to geometryczny ogród specjalistyczny, który składał się z trzech części. Każdą z nich wypełniały kwiaty o określonym zabarwieniu: żółtym, niebieskim lub czerwonym.

Kolejną, bardzo ciekawą formą wykorzystująca rośliny kwiatowe w swych założeniach były kobierce kwiatowe. Znane pod nazwą „carpet bedding”, powstawały pod koniec lat 60-tych XIX w. Początkowo powstawały w Anglii, gdzie nawiązywały do ornamentyki dywanowej. Później były wzbogacane o niektóre motywy zoomorficzne i heraldyczne.

Wszystkie motywy ornamentu utrzymywano w jednej płaszczyźnie, tylko pośrodku rabat, w niektórych rozwiązaniach umieszczano pojedyncze rośliny wyższe, często jako kubłowe. Zarys parteru był z reguły geometryczny, a powierzchnia rabat była wypukła. Wyniesienie powierzchni w środku dużych kobierców kwiatowych wynosiło od 0,40 m nawet do około 1,50 m. Aby ornament kobierca był dobrze widoczny, stosowano wgłębienia lub wypiętrzenia lokalne. Sam ornament uzyskiwano przez kontrastowe wypełnianie ozdobnym materiałem roślinnym, bez stosowania żywopłotów bukszpanowych i bez mineralnego tła. Jedynie w niektórych rozwiązaniach w celu uzyskania większego kontrastu wprowadzano po zewnętrznej stronie ornamentu, wąskie pasma dekoracyjnych ścieżek posypanych białym lub czerwonym grysem albo piaskiem.

Do ich realizacji używano roślin karłowych o efektownych liściach, obficie i efektownie kwitnących oraz takich, które nadawały się do strzyżenia. Obsadzenie ornamentu z zasady było trwałe na cały rok, bez konieczności wymiany sezonowej roślin. Z reguły były to rośliny obcego pochodzenia, introdukowanych głównie z obszaru Ameryki Południowej.

Do ważniejszych charakterystycznych roślin ozdobnych z liści, stosowa­nych na kobierce kwiatowe należą:



  • alternantera powabna (Alternanthera amoena Voss.)

  • alternantera pstra (Alternanthera versicolor Voss.),

  • ukwap dwupienny (Antennaria dioica Gaertn.),

  • koleus Blume'a (Coleus blumei Benth.),

  • gnafalium (Gnaphalium lanatum Hort),

  • irezyna Herbsta {Iresine herbstii Hook.),

  • złocień maruna (Pyrethrum parthenium aureum Sm.),

  • pachnotka barwna (Perilla nankinensis)

Również rośliny z grupy sukulentów:

  • eszeweria {Echeveria secunda Booth.),

  • rozchodnik wąskolistny (Sedum carneum),

  • rojnik murowy (Sempervivum tectorum L.)

  • przypołudnik sercolistny (Mesembrianthemum cordifolium).

Wśród roślin o ozdobnych kwiatach stosowano:

  • żeniszek meksykański (Ageratum mexicanum Mili.),

  • begonię stale kwitnącą {Begonia semperflorens Link. et Otto.),

  • heliotrop peruwiański (Heliotropium peruvianum),

  • stroiczkę (Lobelia erinus L.),

  • bratki ogrodowe (Viola tricolor maxima),

  • pelar­gonię rabatową (Pelergonium zonale).

Oddzielną grupę stanowią soliterowe rośliny ozdobne, wstawiane w pojemnikach w okresie lata na środku kobierców kwiatowych:

  • agawa amerykańska (Agave americana L.),

  • dracena (Dracena indirisa),

  • palma karłowa (Chamaerops excelsa Thgb.),

  • palma daktylowa (Phoe-nix reclinata Iasp.),

  • liwistona chińska (Livistona chinensis Mart.),

  • banan (Musa enseta),

  • krępla zwisłolistna (Yucca recurvifolia Sallisb.),

  • róża miesięczna (Rosa chinensis semperflorens Curt).

Kobierce kwiatowe w zależności od zarysu i kształtu ornamentacji przyjmowały różne formy. Mogły występować samodzielnie na murawie trawnika i miały wówczas proste zarysy, oparte na rzucie koła, owalu, kwadratu lub prostokąta oraz duże rozmiary. Mogły też występować jako partery kobiercowe z reguły jako pojedynczy element w parku lub też jako medaliony kobiercowe. Stanowiły wtedy drobne formy o zarysie koła lub owalu, występujące często na trawniku w różnych miejscach parku. Pojawiać się mogły również jako arabeski przed domem lub przy wejściu do parku. Zarys ich był wówczas fantazyjny, nawiązujący do motywów roślinnych, zwierzęcych, heraldycznych, jak np.: palmety, lilie, owady, liście akantu itp.;

Z Anglii formy kobiercowe przeniosły się do innych krajów europejskich. I tak na przykład w Belgii znane jako „mosaiculture”, a w Niemczech - „Teppichgartnerei”. Przywędrowały również do Polski, gdzie stosowane były jako ozdoba dworskich parków, ale również pojawiały się w parkach miejskich, na skwerach. Pod koniec XIX osiągnęły niezwykła popularność, a spotkać je można było jeszcze w okresie międzywojennym. W niektórych parkach zdrojowych Europy, w tym także Polski, przetrwały częściowo do czasów dzisiejszych.

Dalsze formy kwietników znane w tym okresie to rabaty i klomby dywanowe, grzędy obrzeżne, medaliony, arabeski i różne inne ozdoby kwietne.

Grzędy obrzeżne to wąskie pasma kwiatowe na obrzeżu masywów lub klombów mieszanych z drzewami lub krzewami, stosowane w miejscach dobrze widocznych z reguły w ogrodach małych i średniej wielkości. Do takich nasadzeń używano kwiatów niskich jednobarwnych lub wielobarwnych, zarówno jednorocznych jaki i bylin.

Partery w parkach krajobrazowych wyróżniały się regularnością i symetrycznością rozwiązań. Na ich kształt składały się rozmaite rabaty na trawniku, przedzielonych ścieżkami. Często towarzyszyły im rzeźby, pergole lub inne budowle ogrodowe. W parterach kwiatowych tego okresu nawiązywano do barokowych parterów francuskich i włoskich, lecz do obsadzeń używano dużej ilości efektownie kwitnących kwiatów. Partery kwiatowe nazywano też ogrodami kwiatowymi – w Anglii – flower garden, we Francji – jardin fleuriste, w Niemczech – blumengarten.

XIX wiek sprzyjał również tworzeniu kwietników dywanowych, które obsadzane były w geometryczne wzory, niskimi roślinami o ozdobnych kwiatach, o barwnym ulistnieniu. Oprócz wzoru duże znaczenie miało kolorystyczne zestawienia roślin oraz faktura. Z kwietników dywanowych tworzono rabaty, klomby, a czasem partery.

Odmianę kwietników dywanowych stanowiły kwietniki arabeskowe. Miały one kształt palmety, muszli lub medalionu, które łączone były z różnymi motywami roślinnymi, jak stylizowane wici, gałęzie, kwiaty, a obsadzano je roślinami niskimi. Miejscem stosowania był trawnik, zazwyczaj przed budowlami albo na osi parteru.

W ogrodach i parkach tego okresu stosowano również grupy ozdób kwiatowych, główne cechy wynikały z zastosowania konstrukcji pomocniczej. Pojawiały się tu rozmaite wachlarze, ścianki, pylony i bramki trejażowe służące za podporę dla pnączy kwiatowych, a także festony rozpinane na drutach. Odmienną grupę stanowiły fantazyjne ściany, stożki i rogi obfitości, wznoszone na specjalnych konstrukcjach z prętów stalowych i siatki, wypełnione mchem i torfem oraz obsadzane kwiatami.

Jednocześnie z rozwojem form kobiercowych powstawały także związane z nimi lub jako samodzielne elementy różnego rodzaju ozdoby kwiatowe.

Pierwszą grupę form kwiatowych towarzyszących kobiercom stanowiły formy pienne roślin kwiatowych oraz girlandy. Formy pienne uzyskiwano za pomocą specjalnych zabiegów ogrodniczych. Stosowano tu pienne róże, pelargonie, fuksje, heliotropy i inne. W związku z tym, że ich pnie były słabe, należało podpierać je palikami. Dlatego na rabatach kobiercowych albo pnie były zasłaniane niższymi kwiatami, albo wykorzystywano podtrzymujące paliki do zamocowania girland.

Girlandy tworzono najczęściej w powiązaniu z piennymi roślinami kwiatowymi, sadząc przemiennie pnącza i rozpinając je na linkach pomiędzy palikami. Formy pienne kwiatów i girlandy umieszczano zazwyczaj na rabatach wzdłuż dróg spacerowych, albo wzdłuż boków parterów kobiercowych.

Drugą grupę ozdób kwiatowych stanowiły różnego rodzaju dekoracyjne konstrukcje trejażowe służące do rozpinania pnączy, jak: winobluszcze, glycynie, pnące róże itp. Przybierały one postać bramek, pionowych wachlarzy itp.

Trzecią grupą były większe elementy ozdobne, występujące przeważnie jako samodzielne ozdoby do krótkotrwałych dekoracji. Były to: rogi obfitości, ale też zegary kwiatowe, głównie w publicznych założeniach ogrodowych, znane z wielu miast europejskich oraz w Polsce, trwające często do dzisiaj. Tarczę zegarową przedstawiał wówczas ornament cyfrowy, często podziemny mechanizm uruchamiał bieg wskazówek zegara, też kwiatowych. Do tej grupy można zaliczyć również ozdoby o konstrukcji metalowej, wypełnione substytutem glebowym i torfem oraz przykryte siatką, a następnie obsadzone kwiatami kobiercowymi, różnego rodzaju: wazy, słupy, piramidy...
Odrębną grupę stanowiły dekoracje kwiatowe różnych budowli parkowych, tarasów, mostów, werand itp. Do tego celu służyły kwiaty uprawiane w doniczkach lub wazonach, które ustawiano lub zawieszano, tworząc doraźne sezonowe dekoracje.


  1. ROŚLINY KWIATOWE – PIELĘGNACJA I REWLORYZACJA

Niestety z uwagi na fakt, iż formy kwiatowe są mało trwałe i często były zmieniane, do czasów współczesnych nie zachowały się wcale lub w bardzo niewielkich fragmentach i to tylko te formy, które powstawały stosunkowo niedawno. Jednakże w związku z tym, iż były one elementem charakterystycznym parków krajobrazowych, należy o nich pamiętać prowadząc prace rewaloryzacyjne ówczesnych parków.

Odtwarzanie form kwiatowych odbywa się na podstawie odpowiednich kryteriów i wskazań. Wynikają one z rodzajów form kwiatowych, właściwości lokalnych, jak również grupowania materiału roślinnego oraz działań związanych z uwspółcześnieniem gatunków wykorzystywanych roślin kwiatowych. Jednak główną podstawą odtworzeniową są źródła historyczne, które dzielimy na dwie grupy.

W pierwszej grupie znajdują się wszelkie przekazy historyczne związane z określonym założeniem parkowym, które dotyczą wszelkich śladów w terenie oraz informacji o nim zawartych w źródłach archiwalnych, kartograficznych i ikonograficznych.

Grupę druga tworzą przekazy związane z okresem, w którym powstawało dane założenie parkowe w tym wszelkiego rodzaju wzorników.

Wskazania, którymi należy się kierować przywracając kształt założenia parkowego z danego okresu, dzielą się na trzy rodzaje.

Pierwsze z nich to zachowanie ogólnej zgodności z ówczesną formą, ponieważ każda epoka historyczna miała charakterystyczne dla siebie formy. Kolejnym wskazaniem jest zachowanie indywidualnych cech, które może mieć na celu zaznaczenie wpływu oraz oddziaływania na określony park – jego twórcy, użytkownika lub właściciela. Ostatnim wskazaniem jest rezygnacja z form przypadkowych.

Biorąc pod uwagę właściwości lokalne przy odtwarzaniu form kwiatowych, kierujemy się dwoma czynnikami. Po pierwsze interesuje nas występowanie określonej formy i struktury przestrzennej przedmiotu rewaloryzacji, która może zostać zdefiniowana przy pomocy badań terenowych i historycznych. Wiadomo bowiem, iż każdej formie przestrzennej parku, odpowiadają różne rozwiązania kwiatowe. Po drugie bierzemy pod uwagę aktualny stan rozwoju i przetrwania danego założenia parkowego. Ze względu na fakt, iż rośliny kwiatowe są dopełnieniem zadrzewień, konieczne jest uwzględnienie aktualnych warunków umiejscowienia drzew istniejących oraz próba znalezienia wspólnych rozwiązań jak też zachowania niezbędnych odległości i odpowiedniego zagęszczenia.

Przy odtwarzaniu ważną rolę odgrywa również grupowanie roślin, które dotyczy między innymi stopnia wysokości roślin. Jeśli stosowano grupy wielogatunkowe z roślin o różnej wysokości, to kierowano się zasadą, że wyższe rośliny sadzono w środku, zaś rośliny niższe po stronie zewnętrznej grupy. Również należy zwracać uwagę na zachowanie ciągłości kwitnienia w różnych porach roku. Dlatego bardzo ważny jest odpowiedni dobór roślin i odpowiednie ich rozplanowanie. Nie jest to łatwe szczególnie wiosną, biorąc pod uwagę krótkotrwałość kwitnienia w tym okresie. Z tego właśnie powodu gatunki wiosenne dzieli się na trzy grupy.



  • Pierwsze to rośliny wczesnowiosenne, takie jak:

  • cebulica (Scilla),

  • pierwiosnek (Primula),

  • szafran (Crocus),

  • śnieżyczka (Galanthus),

  • ciemiernik(Helleborus),

  • sasanka (Pulsatilla).

  • wczesne tulipany;

  • jako wiosenne

  • hiacynty (Hyacinthus),

  • korona cesarska (Fritillaria),

  • ubiorek (Iberis), l

  • liczne tulipany;

  • jako późnowiosenne sadzono

  • narcyzy (Narcissus),

  • niezapominajka (Myosotis),

  • barwinek (Vinca),

  • omieg {Doronicum).

  • niektóre rośliny wiosenne wyróżniają się długim kwitnieniem, jak np.:

  • stokrotka (Bellis)

  • bratki (Viola tricolor).

  • więcej możliwości dotyczy kwiatów letnich, z których część trwa do jesieni, jak

  • żeniszek (Ageratum),

  • begonia stale kwitnąca (Begoniasemperflorens

Przy grupowaniu bierzemy też pod uwagę kolorystyczną harmonię. Takie grupy wymagały przestrzegania odpowiednich zestawień kolorystycznych. Pomocą tu mogło być koło barw;

  • barwy ciepłe to: żółty, pomarańczowy, czerwony;

  • barwy zimne: zielony, niebieski, fioletowy.

  • połączenie kontrastowe: czerwony - żółty, żółty - niebieski, niebieski - czerwony.

  • harmonijne barwy dopełniające: żółty - fioletowy, pomarańczowy - niebieski, czerwony - zielony.

  • Barwy dysharmonijne to barwy sąsiadujące w kole barw: żółty - pomarańczowy, czerwony - fioletowy, niebieski-zielony; gdy występowała taka konieczność, wprowadzano wówczas barwę białą jako rozdzielającą.

Podczas rewaloryzacji założeń zabytkowych może pojawiać się problem uwspółcześnienia gatunków roślin. Cały czas pojawiają się odmiany roślin obcych i rodzimych, które są coraz lepsze, efektowniejsze, wyróżniają się często innymi korzystnymi cechami w stosunku do dawnych roślin uprawianych. Takie gatunki roślin należy więc uznać za dopuszczalne w pewnym zakresie, ograniczonym jednak w ramach zachowania tej samej botanicznej rodziny oraz gatunku.

Rola szaty roślinnej w założeniach historycznych opiera się na dwojakiej zależności. Po pierwsze formy przestrzenne ogrodów i parków wynikające z panujących poglądów artystycznych określają wymagania w stosunku do cech materiału roślinnego. Po wtóre walory tegoż materiału, będącego tworzywem kompozycji ogrodowej, wpływają na nią i kształtują ją, jako podstawę sztuki ogrodowej.

Jak już wspomniałam materiał roślinny jest coraz bogatszy, co wynika z osiągnięć w zakresie hodowli roślin. Doskonalone są również powiązania szaty roślinnej i określonej kompozycji ogrodowej z lokalnymi warunkami środowiska przyrodniczego. W związku z tym, że w poszczególnych okresach historycznych były one różne, w działaniach konserwatorskich należy brać to pod uwagę i stosować się do reguł ówcześnie panujących.

Przystępując do rewaloryzacji szaty roślinnej historycznych ogrodów i parków należy kierować się następującymi zasadami. Należy brać pod uwagę, że integralną częścią rozpoznania struktury ogrodu czy parku jest określenie jego składu gatunkowego, będącego wartością historyczną. Powinna być ona zgodna z okresem historycznym, z którego pochodzi zabytek ogrodowy. Należy również pamiętać, aby zmiany w doborze gatunkowym rewaloryzowanych założeń mieściła się w obrębie odmian i form botanicznych, także odmian uprawnych, czyli kultywarów. W wyjątkowych przypadkach mogą one obejmować wyższe jednostki taksonomiczne stanowiące gatunki, czyli „species", ale powinno być to związane z ulepszeniem cech.

Zmiany zabytkowych roślin charakterystycznych dla danego parku, w obrębie jednostki taksonomicznej -rodzaju, czyli „genus" lub gatunku, czyli „species" mogą nastąpić tylko w szczególnych wypadkach, tj. zagrożenie chorobowe, gdy brak możliwości skutecznego ich zabezpieczenia, lub też, gdy nastąpi znaczna i trwała zmiana dotyczących warunków siedliskowych, uniemożliwiających zachowanie uprawy niektórych roślin historycznych. Podstawą każdej struktury gatunkowej w parkach są rośliny rodzime, które są zgodne z warunkami siedliskowymi, natomiast rośliny egzotyczne występują jako uzupełniające. Nowe odmiany ogrodowe gatunków rodzimych o kontrastowych cechach, mogą zachowywać się jak gatunki obce - introdukowane i dlatego nie powinny być wprowadzane. Udział gatunków roślin obcego pochodzenia z reguły nie jest duży, choć bardzo charakterystyczny i dlatego, gdy zostały zachowane tylko częściowo, lub całkowicie utracone, powinny być odtwarzane według stanu historycznego.

W odniesieniu do roślin kwiatowych obowiązują te same zasady, co dla całej szaty roślin krzewiastych w historycznych założeniach ogrodowych. Swoją obecnością zwracają szczególną uwagę potencjalnego widza i silnie na niego oddziaływają, gdyż są one chyba najbardziej charakterystycznym elementem przestrzennym założeń ogrodowych i parkowych.

Rośliny kwiatowe to przede wszystkim rośliny jedno- i dwuletnie, często cebulowe i bulwiaste, rzadziej byliny lub krzewinki, powoduje to fakt, że mogą być często wymieniane, co pozwala łatwo skorygować, ewentualnie popełnione błędy w działaniach rewaloryzacyjnych.

W związku z ty, że w okresie klasycyzmu i romantyzmu zaczęto likwidować partery haftowe zamieniając je na gazony i gładkie płaszczyzny trawnikowe, rzadko spotyka się partery haftowe oryginalne w pierwotnej swej postaci. Powoduje to fakt, iż wymagają pełnej rekonstrukcji.

Rozległość form oraz delikatność ich ornamentowych wzorów wymusza w tych działaniach perfekcyjne wykonawstwo. W tym bardzo dokładną niwelację terenu, trwałe wyznaczenie rysunku ornamentu.

Płaszczyzny tła, pokrywa się żwirem, kolorowym grysem, czasem mączką ceglaną. Takie pokrycie powierzchni wymaga odpowiedniego przygotowania, głównie ze względu na zarastanie chwastami. W tym celu czasem jako podłoża używa się warstwy tłucznia kamiennego lub cementu.

Wszystkie dekoracje kwiatowe na klombach są zależne od aktualnego układu zadrzewienia i mogą być określone na podstawie szczegółowej analizy w terenie. W związku z dużą zmiennością warunków, zależną od okresu rozwoju drzewostanu, wymagane jest dostosowania w czasie, przy stałym zachowaniu charakterystycznych cech obiektu. Można je odtworzyć na podstawie z analizy terenowej, według źródeł ikonograficznych i innych archiwalnych oraz na podstawie dawnych traktatów o ogrodach.

Liczne albumy i wiele zachowanych planów ogrodów z tego okresu, umożliwiają łatwo pełne ich rozplanowanie. Wiele złych przykładów z tego okresu przyczyniło się do niechęci ich odtwarzania, ale jako charakterystyczne elementy ogrodu zabytkowego powinny być odtwarzane, jednak tylko na postawie wartościowych wzorów.

Szczególnie ważna jest sprawa doboru roślin kwiatowych, niejednokrotnie interpretowana niewłaściwie. Każdy okres historyczny i przemijająca forma przestrzenna ogrodu opierały się na określonych w danym czasie roślinach kwiatowych i to one w dużym stopniu kształtowały charakter dekoracji. Dlatego tak ważna jest zgodność gatunków kwiatów rekonstruowanych z gatunkami z okresu powstania ogrodu.

Oddzielne zagadnienie stanowi kompozycja kwietnika. W naturze tylko wyjątkowo napotkać można oryginalne ślady dawnych układów, dlatego konieczna jest odpowiednia interpretacja oparta na źródłach historycznych, z których najważniejsze są: przekazy kartograficzne, ikonograficzne, aktowe i różne inne opisowe, a także traktaty ogrodowe.

Trwałość wzoru kompozycji jest różna i zależy od materiału roślinnego z którego powstał. Jeśli pojawiały się w nim elementy stał, takie jak. żywopłoty bukszpanowe w parterach barokowych, to wymianie podlegały tylko kwiaty sezonowe dopełniające ornament z bukszpanu. Taki wzór był względnie trwały, dzięki czemu mógł trafić do zdjęć pomiarowych ogrodu, stanowiąc późniejsze źródło historyczne. Jednak jeśli wzór powstał jedynie z roślin sezonowych zmienianych corocznie lub kilka razy do roku, to ulegały one łatwo zmianom, czasem celowo.

Dlatego też przy odtwarzaniu dawnych kwietników niezbędny jest duży umiar i umiejętny wybór wzorów najbardziej wartościowych. Takich, które zgodne będą z duchem okresu, z formacją stylową, z określoną kompozycją i tradycją lokalną.



Bibliografia:

  1. Historia ogrodów - Hobhouse Panelope- Warszawa 2005

  2. Historia ogrodów- Przemiany formy i konserwacja – Longin Majdecki – Warszawa 1981

  3. Ochrona i konserwacja zabytkowych założeń ogrodowych - Longin Majdecki , Warszawa 1993.



©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna