Przeznaczenie i uprawnienie do sprawowania służebnego urzędu we wspólnotach chrześc., wyrosłych gł. z reformacji



Pobieranie 11.11 Kb.
Data02.05.2016
Rozmiar11.11 Kb.
ORDYNACJA (łac. ordinatio), przeznaczenie i uprawnienie do sprawowania służebnego urzędu we wspólnotach chrześc., wyrosłych gł. z reformacji.

O. w ST (→ kapłaństwo II A) oznaczała wybór i przeznaczenie mężczyzn do funkcji przywódczej i służby kapł. (mimo bezpośredniej relacji Boga do swego ludu); w NT (→ kapłaństwo II B) wiąże się z rytem → nakładania rąk, oznaczającym uprawnienie do sprawowania specjalnej → posługi (zakorzenionej w kapłaństwie wspólnym, wynikającym z chrztu) we wspólnocie chrześc.; Kościół rzym.kat. oraz Kościoły prawosł., anglik. i starokat. znają o. jako święcenia sakramentalne (→ święceń sakrament, → anglikański Kościół IV B 3, → anglikańskie święcenia) do 3-stopniowego urzędu duch. (diakonat, prezbiterat, episkopat); w Kościołach i wspólnotach poreformacyjnych (→ kapłaństwo V) jest ona oficjalnym uprawnieniem do sprawowania służebnej funkcji przepowiadania Ewangelii, sprawowania sakramentu → chrztu (I B) i → wieczerzy Pańskiej oraz pasterzowania zborowi (lokalnej wspólnocie protest.).

W protest. tradycji o. wiąże się gł. z rozumieniem natury Kościoła jako stworzenia słowa (creatura verbi) i kośc. urzędu posługiwania w przepowiadaniu słowa Bożego (ministerium verbi divini); wiara poszczególnych wiernych i całej wspólnoty chrześc. jest owocem działania Ducha Świętego mocą Ewangelii; stąd wynika konieczność jej przepowiadania (zwiastowania) i udzielania sakramentów z ufnością w moc Bożą (Rz 1,16), która rodzi tę wiarę; jest to niezbędne dla wzrostu wiary i umacniania wspólnoty wierzących; w tym sensie „służba nauczania Ewangelii i udzielania sakramentów” (ministerium docendi evangelii et porrigendi sacramenta) wynika z prawa Bożego (Confessio fidei art. V, BSLK 58-59; Wyznanie augsburskie art. V, w: Księgi wyznaniowe Kościoła luterańskiego, BB 1999, 144); wg nauki reformatorów o. nie jest → sakramentem (odmiennego zdania byli J. → Kalwin i Ph. → Melanchton); M. → Luter nauczał, że na mocy chrztu wszyscy chrześcijanie są prezbiterami (powsz. kapłaństwo wiernych) i realizują swoje posługiwanie bez specjalnego powołania przez akt o.; w życiu wspólnotowym zboru (gminy chrześc.) nauka reformacji domagała się zachowania „porządku w Kościele” i podkreślała, że „nikt nie powinien w nim nauczać publicznie lub udzielać sakramentów, jeśli nie jest należycie powołany”, czyli ordynowany (Wyznanie augsburskie art. XIV 146; → Augsburskie wyznanie wiary II); wg art. V Wyznania augsburskiego posługa zwiastowania Ewangelii i udzielania sakramentów winna łączyć w sobie powsz. kapłaństwo wiernych i kośc. urząd.

O. jest powołaniem (Beauftragung) do publ. przepowiadania Ewangelii i celebracji sakramentów; jako urząd kośc. (ministerium verbi et sacramentorum) uprawnia ordynowanego do oficjalnego głoszenia słowa Bożego oraz sprawowania sakramentów w sposób właściwy i kompetentny; akt o. jest widzialnym znakiem kontynuacji urzędu kośc. i wyrazem sukcesji apost.; przez nią sam ordynowany zobowiązuje się do tej służby na całe życie (mimo braku akceptacji character indelebilis) i podejmuje obowiązek „czystego” nauczania słowa Bożego (evangelium pure docetur, das Evangelium rein gepredigt; Confessio fidei art. VII), „właściwego” sprawowania sakramentów (recte administrantur sacramenta, die heiligen Sakrament lauts Evangelii gereicht werden; Confessio fidei art. VII) oraz wiarygodnego życia osobistego; człowieka do tych zadań powołuje sam Bóg przez wspólnotę wierzących, gdyż są one realizowane w jej imieniu; o. przeprowadza przedstawiciel Kościoła (z reguły biskup lub jego odpowiednik - superintendent, dziekan, proboszcz) z in. reprezentantami ministerium verbi i wspólnoty (zboru) chrześc.; dokonuje się jej podczas publ. liturgii, której istotę stanowią modlitwa i nakładanie rąk; w protestantyzmie od czasów samych reformatorów (zwł. Lutra) powstawały w tym celu specjalne formularze ordynacyjne; ten obrzęd o. protest. datuje się regularnie dopiero od poł. 30. lat XVI w., kiedy przestała być udzielana przez biskupów (inaczej było w Skandynawii, gdzie biskupi przechodzili na protestantyzm); współcz. agendy Kościołów i wspólnot protest. zawierają podobne formularze aktu o. (coraz częściej z akomodacją ekum.); tradycja protest. nie nadaje jednak charakteru sakramentalnego gestowi nakładania rąk podczas o. (odmienny sposób pojmowania → sukcesji apostolskiej); wg protest. nauki służebny urząd ordynowanego (→ kapłaństwo V) jest tylko w istocie jeden (tradycja reform. rozróżnia urzędy pastora, nauczyciela, starszego i diakona), a różnica między ministerium prezbitera i biskupa wynika tylko z ustanowienia ludzkiego; o. różni się od oficjalnego wprowadzenia (instalatio, Installation) na urząd (np. proboszcza, wikariusza, diakona) czy służbę (także honor.), sprawowanych w konkretnych zborach chrześc.; przy przekazywaniu uprawnień do in. służb kośc. mówi się (nie o o.) tylko o błogosławieństwie (Einführung, Einsegnung) na ich wypełnianie, a nie o.

O. protest. jest powołaniem, błogosławieństwem i posłaniem (Berufung, Fürbitte und Segnung, Sendung) do sprawowania oficjalnego urzędu kośc.; warunkiem dopuszczenia do niej jest (oprócz chrztu) wykształcenie teol. (zwł. w zakresie Biblii), cnoty osobiste (pobożność, prostolinijność, szczerość, uczciwość, wrażliwość) i odpowiednie uzdolnienia, m.in. retoryczne, umysłowe; od 2. poł. XX w. Kościoły i wspólnoty protest. ordynują także kobiety, co stanowi dziś znaczną przeszkodę w ich relacjach ekum. (zwł. w dialogu teol.) z Kościołem kat. i Kościołami prawosł.; po Soborze Wat. II o. stała się przedmiotem wielu ekum. dialogów międzykośc. (→ kapłaństwo VI).

J. Heubach, Die O. zum Amt der Kirche, B 1956; H. Lieberg, Amt und O. bei Luther und Melanchton, Gö 1962; Gemeinde - Amt - O., Gö 1970; F. Schulz, Evangelische O., JLH 17(1972) 1-54; Amt und O. im Verständnis evangelischer Kirchen und ökumenischer Gespräche, Gü 1974; Evangelischer Erwachsenenkatechismus. Glauben, erkennen, leben, Gü 1975, 20067, 632-646; O. und kirchliches Amt, Pa 1976; F. Schulz, O. im Gemeindegottesdienst, JLH 23(1979) 1-31; E. Schlink, Ökumenische Dogmatik. Grundzüge, Gö 1983, 20053, 600-625; S.J. Koza, Ewangelijna katolickość. Zarys porównawczej eklezjologii Friedricha Heilera, Lb 1987, 168-171, 220-263 (bibliogr.); L.W. Countryman, The Language of O. Ministry in an Ecumenical Context, Ph 1992; M. Plathow, J.M. Flynn, A. Stein, EKLn III 910-914, 916-918; O. Mittermeier, Evangelische O. im 16. Jahrhundert. Eine liturgiehistorische und liturgietheologische Untersuchung zu O. und kirchlichem Amt, MTS 50, St. Ottilien 1994 (bibliogr.); U. Kühn, HdL 371-372, 376-381, 386-391; H.M. Müller, TRE XXV 347-356, 361-367; J.F. Puglisi, The Process of Admission to Ordained Ministry. A Comparative Study I-III, Collegeville 1996-2001; R.F. Smith, Luther, Ministry, and O. Rites in the Early Reformation Church, NY 1996; Das Amt der Kirche. Eine Wegweisung, Han 1997, 19992; H. Goertz, Allgemeines Priestertum und ordiniertes Amt bei Luther, MTS 46, Mb 1997; U. Kühn, LThK VII (19983) 1111-1112; S.E. Brodd, ECh III 839-849; J. Winter, Zum Amtsverständnis der römisch-katholischen und der evangelischen Kirche, w: Kirche und Religion im sozialen Rechtsstaat, B 2003, 975-985; Amt und O. aus reformierter Sicht, Wup 2005; „Ordnungsgemäss berufen. Eine Empfehlung der Bischofskonferenz der VELKD zur Berufung zu Wortverkündigung und Sakramentsverwaltung nach evangelischem Verständnis, Han 2006; M. Krarup, O. in Wittenberg. Die Einsetzung in das kirchliche Amt in Kursachsen zur Zeit der Reformation, T 2007; Amt - O. - Beauftragung, Neuendettelsau 2008.



Stanisław Józef Koza


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna