Psychologia i życie



Pobieranie 8.5 Mb.
Strona1/153
Data08.05.2016
Rozmiar8.5 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   153
"Psychologia i życie" jest popularnie ujętym wykładem psychologii.

Przeznaczona jest w zasadzie dla osób studiujących tę dziedzinę wiedzy, ale

polecamy ją wszystkim, którzy chcieliby wiedzieć, dlaczego w określonych

sytuacjach człowiek działa tak, a nie inaczej; jaki wpływ na to mają jego

cechy biologiczne, a jaki - szeroko rozumiane otoczenie. Kim jesteśmy -

"dziećmi natury" czy "dziećmi środowiska społecznego"? Czym jest choroba

psychiczna? Jak można modyfikować zachowanie człowieka? Dlaczego tak łatwo

stajemy się marionetkami w cudzych rękach? Jakie prawa rządzą życiem

społeczności, a jakie powinny nim rządzić?
Autorzy książki starają się rzetelnie i wyczerpująco odpowiedzieć na te

pytania. Informacjom teoretycznym i szczegółowym opisom badań naukowych

towarzyszą liczne "przykłady z życia", anegdoty, cytaty z literatury

pięknej oraz wskazówki, jak można wykorzystać wiedzę psychologiczną w

różnorodnych dziedzinach i sferach naszej działalności.

Od Wydawcy


"Istnieje oczywiście mnóstwo innych przykładów, które moglibyśmy

przytoczyć, a które świadczą o możliwościach wykorzystania psychologii dla

dobra ludzi i społeczeństwa (...) Niektórzy psychologowie pracują nad

podniesieniem poziomu moralnego strażników więziennych i więźniów, podczas

gdy inni badają elementy składające się na te doznania, jakie przede

wszystkim należałoby zapewnić dzieciom w tworzonych obecnie ośrodkach

opieki nad dzieckiem (najpoważniejszy eksperyment społeczny lat

siedemdziesiątych). Niektórzy próbują odkryć sposoby przezwyciężania

poczucia nieśmiałości i osamotnienia, podczas gdy ich koledzy starają się

ustalić, co jest podstawą trwałego zaangażowania i więzi uczuciowych (...).

Jesteśmy obecnie świadkami ciekawego łączenia się naukowego poszukiwania

wiedzy, odkrywania prawidłowości i porządku zjawisk, z humanistycznym

dążeniem do zrozumienia i akceptacji innych ludzi oraz osiągnięcia

osobistego spełnienia. Nie ma żadnych powodów, aby nowoczesna psychologia

nie mogła realizować obu tych celów".

(z Epilogu)


Wiedzy nabywa się czytając książki, lecz wiedzę najpotrzebniejszą -

znajomość świata - zdobywa się czytając w żywych ludziach i studiując

wszystkie ich wydania.
Lord Chesterfield "Letters to His Son", 16 marca 1752 (wyd. pol. "Sztuka
szczęśliwego życia w społeczności")

Z frontu badań:


Elliot Aronson "University of California, Santa Cruz"
Albert Bandura "Stanford University"
John D. |Bonvillian "Vassar College"
Robert Buckhout "Brooklyn College, C.U.N.Y".
Ruth S. |Day "Hale University"
Jane Elliot "Riceville. Iowa, Public School"
Christiana Maslach "University of California, Berkeley"
Richard E. Nisbett "University of Michigan"
Erik Peper "San Francisco State University"
David L. "Rosenhan Stanford University"
Martin E. P. Seligman "University of Pennsylvania"
Philip Teitelbaum "University of Illinois"
Przedmowa do wydania
polskiego
Wizja psychologii, którą znajdujemy w "Psychologii i życiu", odbiega od

klasycznego obrazu tej nauki. Jest to raczej przedstawienie psychologii

jako sztuki rozwiązywania ludzkich problemów niż jako nauki, której celem

jest skrzętne zbieranie poszczególnych faktów i ostrożne formułowanie

uogólnień. Złożoność zagadnień, których rozwiązania oczekuje się od

psychologów, sprawia, że niezwykle trudno jest precyzyjnie określić

przedmiot psychologii oraz metody jego badania, toteż autorzy "Psychologii

i życia" nawet nie próbują tego uczynić. Dzięki temu polski Czytelnik styka

się z bogatym, niezwykle różnorodnym materiałem, ale jednocześnie, ze

względu na zawarte w nim realia, może odnieść wrażenie, iż omawiane

problemy są przede wszystkim problemami społeczeństwa amerykańskiego.
Warto się więc zastanowić, czy sprawy poruszane przez Zimbardo są istotne

również dla polskiego społeczeństwa lat osiemdziesiątych oraz czy

proponowane sposoby ich rozwiązania nie budzą wątpliwości.
Można się zgodzić, że różne formy dehumanizacji stosunków międzyludzkich,

wynikające z frustracji ważnych potrzeb, z życia w zatłoczonych miastach, z

narażenia na błędy grupowego myślenia i natrętne oddziaływania propagandy

są także naszymi problemami. Według Zimbardo, ważnym sposobem ich

rozwiązywania jest humanizacja społeczeństwa osiągana poprzez wnikliwe

badania przeżyć i doznań innych ludzi, między innymi podczas różnego

rodzaju treningów uwrażliwiających, a także eksperymentów społecznych. W

rozdziale 13 jest na przykład szczegółowo opisany eksperyment,

przeprowadzony przez |nauczycielkę, którego celem było pokazanie dzieciom,

jak łatwo powstają uprzedzenia i jakie są ich konsekwencje. Eksperyment ten

był bardzo ryzykowny - dzieci łatwo i szczerze uwierzyły, że ludzie o

niebieskich oczach są "gorsi". Autorce tego badania udało się jednak tak

pokierować sytuacją, że dzieci wyniosły z niej wyraźne korzyści społeczne,

mimo krótkotrwałego doznawania intensywnych, przykrych przeżyć,

wynikających z przeświadczenia o swej "niższości". Powodzenie tego typu

przedsięwzięć wymaga jednak wysokiej kultury psychologicznej i

pedagogicznej od osoby, która je podejmuje i systemu społecznego, który

jednostkom i grupom uczestniczącym w tego rodzaju eksperymentach zapewnia

poczucie dużego bezpieczeństwa osobistego. Nie sądzimy, aby w naszej

obecnej rzeczywistości oba te warunki były spełnione.


Autorzy "Psychologii i życia" twierdzą, iż jest to książka w równej

mierze o życiu, jak i psychologii. Naszym zdaniem, należałoby jednak

uprzedzić Czytelnika, iż jest to książka o życiu człowieka rozpatrywanym

przede wszystkim z perspektywy psychologii społecznej. Punktem wyjścia

zawartych w niej rozważań są raczej codzienne sprawy niż teoretyczne

problemy psychologii, a Autorzy są psychologami społecznymi, nic więc

dziwnego, iż w książce uwzględnione są przede wszystkim społeczne aspekty

funkcjonowania ludzi. Przejawia się to zarówno w bardziej szczegółowym

przedstawieniu zagadnień tradycyjnie zaliczanych do psychologii społecznej,

jak i w jednostronnym (z punktu widzenia tylko tej dyscypliny)

interpretowaniu niektórych zjawisk. Znalazło to swój wyraz przede wszystkim

w podejściu do problemów zdrowia psychicznego i zaburzeń psychicznych.

Autorzy krytykują medyczny model choroby psychicznej zakładając, iż choroba

"tkwi" w pacjencie. Sami natomiast przyjmują, iż "szaleństwo" jest wytworem

interakcji danej jednostki z jej środowiskiem społecznym, jej konieczności

przystosowywania się do konfliktowych wymagań środowiska, nierozsądnych

norm i patologicznych stosunków panujących w rodzinie, w szkole czy w

pracy. Przedstawiając rozliczne dowody potwierdzające taką interpretację,

Autorzy niemal zupełnie pomijają spotykane w literaturze dane świadczące o

biologicznym podłożu zaburzeń psychicznych. O dominacji psychospołecznego

punktu widzenia na życie człowieka świadczy też pewna powierzchowność

prezentacji badań i rozstrzygnięć empirycznych dotyczących fizjologicznych

podstaw przeżyć i zachowań jednostki (por. Rozdział 2).
Obok przejawów jednostronnej interpretacji znajdujemy w książce liczne

przykłady szerokiego i wszechstronnego wyjaśnienia zachowania człowieka.

Szczególnie wyraźne jest to przy prezentacji różnych teorii osobowości

(Rozdział 10). Autorzy poddając jedno i to samo zachowanie interpretacji w

różnych systemach kategorii, w bardzo atrakcyjny sposób zwracają uwagę

Czytelnika na różnorodność możliwych jego przyczyn.


"Psychologia i życie" jest przykładem dzieła, które ukazuje podstawowe

dylematy psychologów uprawiających tę dyscyplinę. Oprócz problemów z

selekcją pytań badawczych i doborem trafnych i rzetelnych metod, muszą oni

jeszcze brać pod uwagę niebagatelne kwestie natury etycznej.


W wielu opisach badań prezentowanych przez Zimbardo spotykamy się z tym,

iż badani byli przez psychologów okłamywani, głodzeni, straszeni i

poddawani różnym innym przykrym oddziaływaniom. Na usprawiedliwienie

badaczy stosujących tego typu metody można powiedzieć, iż naruszenie norm

etycznych jest ceną za spełnienie rygorów metodologicznej ścisłości przy

podejmowaniu ważnych społecznie, a skomplikowanych problemów. Ponadto

cierpienia są wyrządzane niewielu osobom badanym po to, aby poprawić los

dużych grup ludzi. Na przykład, drastyczne badanie Zimbardo nad efektem

uwięzienia, które przyniosło przykre doświadczenia ochotniczo biorącym w

nim udział studentom, posłużyło jako argument na rzecz poprawy sytuacji

dużej zbiorowości więźniów amerykańskich.
Naszym zdaniem bilans strat i zysków, wynikających z prowadzenia

wątpliwych etycznie badań, jest bardzo trudny do oszacowania i w każdym

przypadku należałoby dążyć do tego, aby koszty psychologiczne ponoszone

były przez uczestników tych badań minimalnie. Humanistyczną wydaje się

reguła postępowania zaproponowana przez J. M. Carlsmitha, Ph. Ellswortha i

E. Aronsona w pracy "Methods of research in socjal psychology"

(Massachusetts 1976, Addison-Wesley): pamiętamy o tym, aby ludzie

uczestniczący w badaniach psychologicznych nie byli po badaniu w gorszym

stanie i nastroju, niż byli przed nim.
Są w "Psychologii i życiu" dane świadczące o tym, iż wiedza

psychologiczna może być niebezpiecznym środkiem manipulacji czy wręcz

maltretowania ludzi. To prawda. Jest to zresztą niebezpieczeństwo znane nie

tylko psychologii. Podobnie jak na przykład w genetyce, w psychologii

wyniki poznania naukowego mogą być wykorzystane przeciwko człowiekowi.

Świadomość tego faktu nie może być obca nikomu, kto studiuje i uprawia tę

dyscyplinę.
Mamy nadzieję, iż lektura "Psychologii i życia" pozwoli Czytelnikom nie

tylko pogłębić wiedzę o sobie i otoczeniu, ale także w sposób bardziej

humanistyczny rozwiązywać problemy ludzi w ich środowisku naturalnym i

społecznym.


Maria Materska,


Krystyna Skarżyńska
Warszawa, październik 1981
Kiedy piętnaście lat temu oddawałyśmy do druku pierwsze polskie wydanie

"Psychologii i życia", polska codzienność dostarczała ludziom wielu

problemów, odmiennych od tych, które opisywali i wyjaśniali Autorzy. Zmiany

polityczne, ekonomiczne, społeczne sprawiły, iż to, co kiedyś wydawało się

odległe i mało znaczące - stało się również naszym problemem. Żyjemy coraz

szybciej, stajemy się bardziej rywalizacyjni, poznajemy na własnej skórze

natarczywość reklamy i innych manipulacji naszymi postawami w środkach

masowego przekazu. Agresja i przemoc, niechęć do obcych i różnego rodzaju

uprzedzenia stały się bardziej wyraziste. Wszystkie te kwestie są w

"Psychologii i życiu" dokładnie analizowane. Z tego punktu widzenia -

wznawiana teraz książka zyskała na aktualności.
W ostatnich latach znacznie poszerzył się krąg osób zainteresowanych

psychologią. Kilkakrotnie wzrosła liczba studentów psychologii i nauk

pokrewnych, w których wiedza psychologiczna znajduje szerokie zastosowanie.

Coraz więcej czytelników pragnie zdobyć wiedzę psychologiczną, poszukując

klucza do zrozumienia osobistych problemów - swoich i swojego otoczenia.

Dla nich wszystkich wznawiana obecnie "Psychologia i życie" będzie

użyteczną i ciekawą lekturą.
Piętnaście lat w historii nauki to dużo. Przez te lata pojawiły się i

nowe teorie, i nowe fakty, nie do końca jeszcze wyjaśnione. Na polskim

rynku wydawniczym pojawiają się publikacje przedstawiające nowości z tej i

innych dziedzin, ale skupiają się one głównie na zagadnieniach

szczegółowych i nierzadko dostępne są tylko dla wąskiego grona

specjalistów. W tej sytuacji "Psychologia i życie" dobrze pełni funkcję

ogólnego i najbardziej dostępnego podręcznika psychologii.

M. M. i K. S.


Warszawa, marzec 1996

Przedmowa


Cieszę się, że dziewiąte wydanie "Psychology and Life" ("Psychologii i

życia") okazało się co najmniej równie popularne wśród szerokiego kręgu

Czytelników, jak długi szereg poprzednich wydań cieszących się powodzeniem

od 1937 roku (których autorem był początkowo tylko Floyd L. Ruch). Poważną

rewizję tekstu podręcznika - a stąd nowe wydanie - podejmuje się

tradycyjnie co cztery lata. Tym razem postanowiliśmy jednak spróbować

innego rozwiązania.
Tekst został zaktualizowany i zmodyfikowany na podstawie nowych

informacji, niedostępnych parę lat temu, gdy opracowywano dziewiąte

wydanie. Poprawiono go także w wielu miejscach, uwzględniając konstruktywne

uwagi przekazane mi przez studentów i wykładowców. Główną jednak innowacją,

z jaką tu się zetkniesz, jest zbiór oryginalnych esejów napisanych przez

interesujących badaczy, których prace i myśli reprezentują najnowsze

osiągnięcia wiedzy psychologicznej. Znajdziesz tu zatem trzynaście esejów

napisanych specjalnie dla naszej książki, których nie było w wydaniu z 1975

roku. Ponieważ zmiany te są znacznie większe niż w zwykłym przedruku, lecz

nie tak gruntowne, jak te, których dokonam w dziesiątym wydaniu, niniejszy

tekst określono jako "wydanie poprawione".
Parę słów o wspomnianych esejach, zamieszczanych pod wspólnym nagłówkiem

"Z frontu badań". Po streszczeniu każdego z rozdziałów następuje krótki

artykuł, o objętości czterech lub sześciu stron, którego tematyka wiąże się

z zasadniczą treścią tego rozdziału. Niektóre z tych esejów przedstawiają

nowe koncepcje teoretyczne, podczas gdy inne oferują udoskonaloną

metodologię oraz systematyczne programy badań zmierzających do wykrywania

prawd psychologicznych. Oprócz ścisłych, rygorystycznie zaplanowanych

badań, są tu opracowania o charakterze bardziej spekulatywnym,

refleksyjnym, analitycznym. Są szczegółowe obserwacje pojedynczego

przypadku, jak również eksperymenty z tysiącami osób badanych. Niektóre

eseje koncentrują się na badaniach podstawowych, podczas gdy inne na

praktycznym zastosowaniu takich badań. Niektórzy z autorów należą do

najwybitniejszych uczonych w swych specjalnościach, inni są dobrze

zapowiadającymi się młodymi myślicielami, których idee zaczynają wywierać

wpływ na reprezentowane przez nich dziedziny psychologii.
Ludzie ci starali się poinformować cię w bezpośredni sposób o tym, co

badają, dlaczego właśnie to zdecydowali się badać oraz co wykrywają.

Niełatwo jest zawrzeć esencję pracy całego życia, czy choćby jednego

poważnego przedsięwzięcia badawczego, w krótkim artykule dostępnym dla osób

stawiających pierwsze kroki w tak złożonej dziedzinie jak psychologia.

Będziesz więc musiał dać również coś z siebie: eseje te powinieneś czytać

uważniej niż przywykłeś. Autorzy starali się przedstawić swoje prace

możliwie najjaśniej, lecz bez nadmiernych uproszczeń. Mówią oni do ciebie w

sposób osobisty, lecz nigdy nie starają się do ciebie zniżyć. Chciałbym

wiedzieć, które eseje uważasz za najbardziej wartościowe, i jakie były

twoje pozytywne i negatywne reakcje na pozostałe części tego podręcznika.
W obecnym najnowszym wydaniu "Psychologii i życia" postawiliśmy sobie za

cel zachować te zasadnicze cechy, które zawsze odróżniały ten podręcznik od

jego "rywali", jednocześnie wzbogacając go o nowe wymiary, styl i sposób

rozłożenia akcentów. Sądzimy, że wydanie to jest lepiej uporządkowane,

bardziej ścisłe i ciekawsze niż jakiekolwiek poprzednie. Rozszerzyliśmy

podstawę naukową w postaci danych empirycznych, na których oparte są

wnioski, poświęcając jednocześnie większą uwagę zagadnieniom natury

humanistycznej (dotyczącym człowieka), o których psychologia ma coś ważnego

do powiedzenia. Staramy się mówić do naszego Czytelnika-studenta wprost, na

poziomie odpowiednim dla każdego inteligentnego, zainteresowanego

"nieprofesjonalisty". Dołożyliśmy wiele starań, aby wykazać znaczenie

analizy psychologicznej dla zrozumienia osobistych, społecznych i

politycznych problemów interesujących dzisiejszych studentów. Ponadto,

przedstawiamy wiele "najgorętszych" dziś tematów, ważnych dla psychologii,

jako dyscypliny naukowej, pod względem teoretycznym i empirycznym. W

obecnym wydaniu książki kładziemy wyraźny nacisk na poznanie dynamiki

ludzkiego zachowania i świadomości. Opisując, w jaki sposób psychologowie

zabierają się do tego zadania, staramy się wciągnąć naszego Czytelnika w

realizację pasjonującego przedsięwzięcia. Jest to książka w równej mierze o

życiu, jak i o psychologii. Mamy nadzieję, że będzie to dla Czytelnika

zarówno przyjemne, jak i pożyteczne doświadczenie.
Jak posługiwać się tą książką

"Psychologia i życie" jest obszerną książką, w której niemało

powiedzieliśmy. Sądzimy, że uznasz tę lekturę za wartą poświęconego jej

czasu. Aby pomóc ci w pełniejszym przyswojeniu i lepszym opanowaniu

przygotowanych przez nas materiałów, zastosowaliśmy szereg specjalnych

zasobów, na które chcemy zwrócić twoją uwagę. Zalecamy, abyś czytając każdy

"zadany" rozdział, zaczął od spisu treści, następnie zajrzał na koniec

rozdziału i dokładnie przeczytał jego streszczenie, aby zorientować się,

jaką zawiera on treść i jak jest ona uporządkowana, a potem przeczytał

swobodnie cały rozdział, aby zaznajomić się z zasadniczym ujęciem tematu,

pojęciami i wnioskami.
Następnie wróć na początek i przeczytaj rozdział dokładnie, |aktywnie

zapoznając się z każdym spośród jego głównych działów. Aktywne czytanie, w

którym stosuje się podkreślenia, robienie uwag na marginesie, a najlepiej

sporządzanie notatek z tego, co się przeczyta, pozwala uzyskać w

późniejszych sprawdzianach lepsze wyniki niż czytanie bierne. Zajmuje to

początkowo więcej czasu, lecz ten zwiększony wysiłek znajdzie później

odbicie w twoich stopniach.
Materiał zawarty w każdym z rozdziałów podzielono tak, aby ułatwić jego

zrozumienie i studiowanie. Zwróć uwagę na krój i wielkość czcionek

stosowanych w tytułach różnego rzędu, ponieważ informują one o strukturze

rozdziału i związkach między tematami. Tytuły te organizują treść i

pomagają rozplanować lekturę w każdym z okresów studiowania.
Odpowiednio operując czcionkami wyróżniono również ważne terminy i

pojęcia oraz opisy interesujących lub znaczących badań - aby podkreślić ich


znaczenie. Ważnym elementem naszej książki są "Zbliżenia", które

pozwalają Czytelnikowi bliżej zapoznać się ze szczególnie interesującymi

tematami.
W całym podręczniku pojawiają się odniesienia do źródeł naukowych,

badawczych oraz informacji ze środków masowego przekazu. Nazwiska autorów i

data publikacji będą wymieniane w nawiasach (na przykład: Zimbardo i Ruch,

1975), a kompletne dane bibliograficzne podane są w porządku alfabetycznym

na końcu książki. Dane te stanowią podstawę naszych wniosków, a ponadto

wskazują ci źródło bardziej wyczerpujących informacji, jeśli jesteś

szczególnie zainteresowany jakimś tematem. Powinniśmy również zwrócić uwagę

na inne, wartościowe z pedagogicznego punktu widzenia pomoce zamieszczone

na końcu książki: "Dodatek" zawierający podstawowe informacje o pomiarze i

statystyce oraz pełny "Słownik" terminów i pojęć psychologicznych używanych

w "Psychologii i życiu".
Po przeczytaniu tej książki dojdziesz do wniosku, że jest to nie tylko

podstawowy podręcznik wprowadzający cię w dziedzinę psychologii, lecz także

wartościowe, podręczne źródło informacji, które będzie przydatne w dalszych

studiach z zakresu psychologii lub przy pisaniu prac z innych przedmiotów.

Na przykład, większość studentów specjalizujących się w psychologii

przygotowuje się do egzaminu dyplomowego przeglądając wprowadzający

podręcznik psychologii. Krótko mówiąc, powinieneś uważać tę książkę za

część swej własnej biblioteki materiałów źródłowych.


Specjalne podziękowania

Każda książka o tych wymiarach i złożoności wymaga współpracy wielu

ludzi, aby można ją było przedstawić w ostatecznej postaci, jaką tu

widzisz. Poprosiliśmy badaczy, wykładowców i studentów, by ocenili mocne i

słabe strony poprzedniego wydania naszego podręcznika, aby pomogli nam w

początkowym przygotowaniu niektórych nowych materiałów, aby pomogli

zestawić bibliografię oraz ocenili dydaktyczną i naukową adekwatność każdej

części nowego rękopisu. Jesteśmy bardzo wdzięczni za tę nieocenioną pomoc

następującym osobom: Karlowi Minkemu z University of Hawaii, Leonorze

Tiefer z Colorado State University, Scottowi Fraserowi z University of

Southern California, Richardowi Nisbettowi z University of Michigan oraz

Arturowi Hastingsowi z firmy Hastings Associates. Oparliśmy się na

ekspertyzach profesorów Jeffa Wine'a, Carla Pribrama, Edwarda Smitha,

Barbary Sackitt, Ervina Stauba oraz Lee Rossa ze Stanford University,

natomiast spośród studentów i absolwentów tej uczelni znaczną pomoc, o

charakterze krytycznym i twórczym, okazali nam Trudy Solomon, Eileen

Sobeck, Eugene Eberts, James Newton, Paul Pilkonis, Michael Jenninges,

Thomas Devine, Paige Jenson, Gary Marshall oraz Dean Funabiki.


Mieliśmy to szczęście, że "Dodatek" statystyczny przygotował nam William

W. Ruch z "Psychological Services Inc.", a "Słownik" terminów - Eileen

Sobeck. Rosanne Saussotte nie tylko przepisała na maszynie cały, często

nieczytelny rękopis, lecz ponadto sprawnie organizowała i koordynowała

różne części i stadia procesu opracowywania tego podręcznika. Wydawnictwo

"Scott, "Foresman and Company" przydzieliło nam uprzejmie redaktorki:

Louise Howe, Marguerite Clark i Joanne Tinsley, które odznaczały się nie

tylko doskonałą znajomością psychologii i były ekspertami w sprawach

edytorskich, lecz ponadto dbały przede wszystkim o dobro studenta,

przyszłego Czytelnika tego podręcznika. I wreszcie Christina Maslach z

pomocą University of California w Berkeley: służyła pomocą, radą i zachętą

w każdej fazie przekształcania myśli w drukowane słowo jako doskonale

poinformowana, krytyczna koleżanka, jako życzliwa i dodająca otuchy

przyjaciółka i jako kochająca żona.


Phil Zimbardo


I. Podstawy


1. Wyjaśnianie tajemnic zachowania ludzi


2. Fizjologiczne podstawy zachowania
3. Zachowanie przystosowawcze: warunkowanie i uczenie się
Rozdział 1.
Wyjaśnianie tajemnic
zachowania ludzi
"Wszyscy ludzie są zagadkowi, dopóki w końcu nie znajdziemy w jakimś

słowie lub czynie klucza do danego mężczyzny lub kobiety: natychmiast

wszystkie ich dotychczasowe słowa i uczynki ukazują nam się w pełnym

świetle" (Przekładu większości cytatów z literatury pięknej dokonał Tłumacz

  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   153


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna