Realizowany jest przy wsparciu finansowym Komisji Europejskiej w ramach programu „Uczenie się przez całe życie



Pobieranie 129.39 Kb.
Strona1/2
Data07.05.2016
Rozmiar129.39 Kb.
  1   2


Projekt „Europejski standard jakościowy kształcenia dorosłych w formach pozaszkolnych motorem rozwoju mśp” realizowany jest przy wsparciu finansowym Komisji Europejskiej
w ramach programu „Uczenie się przez całe życie” Leonardo da Vinci VETPRO





Jakościowy standard kształcenia osób dorosłych

w formach pozaszkolnych

2010 r.

Opracowanie: Beata Napierała, Katarzyna Łaszcz, Małgorzata Rotmańska, Anna Kania

Tytułem wstępu…….

Koneckie Stowarzyszenie Wspierania Przedsiębiorczości zakończyło realizację projektu „Europejski standard jakościowy kształcenia dorosłych w formach pozaszkolnych motorem rozwoju mśp”, realizowanego przy wsparciu finansowym Komisji Europejskiej w ramach Programu Leonadro Da Vinci (Lifelong Learning Programme).

Celem projektu było podniesienie jakości kształcenia osób dorosłych w formach pozaszkolnych
i lepsze dostosowanie działań edukacyjnych do potrzeb pracowników na globalnym rynku pracy. Uczestnikami projektu było 5 osób - trenerów posiadających doświadczenie w realizacji szkoleń i doradztwa, przy czym były
to jednocześnie osoby odpowiedzialne za planowanie, przygotowanie, przeprowadzanie, ewaluację szkoleń, zarządzanie firmą lub personelem.

Przedsięwzięcie było realizowane przez:

- Koneckie Stowarzyszenie Wspierania PrzedsiębiorczościLidera projektu - organizacja non-profit, powołana
w 1995 roku w celu ułatwiania podnoszenia kwalifikacji osób na rynku pracy oraz wspomagania przemian rynkowych i podejmowania działań na rzecz mśp; świadczy usługi szkoleniowe, informacyjne, doradcze
i finansowe, realizowane głównie dla przedsiębiorców sektora mśp i ich pracowników oraz dla osób bezrobotnych; firma od lat propaguje ideę nauki przez całe życie, udoskonala usługi - zwłaszcza szkoleniowe i doradcze, podnosząc ich standard i stale poszerzając ofertę tematyczną;

oraz Partnerów:

- instytucję szkoleniową z Wielkiej Brytanii - Tellus Group Ldt. – posiada wieloletnie doświadczenie
w organizowaniu mobilności uczestników europejskiego rynku pracy; w swoich działaniach kieruje
się zrozumieniem różnych kultur i pochodzenia uczestników z różnych części świata, co umożliwia reagowanie
w sposób profesjonalny i skuteczny, na wszystkie zapytania i możliwe problemy klientów;

- firmę z sektora mśp z Hiszpanii - Esmovia – specjalizuje się w zapewnianiu staży, programów edukacyjnych


i wizyt studyjnych dla ludzi pochodzących z całej Europy; organizacja wierzy, że międzynarodowa mobilność
jest jednym z najważniejszych sposobów pozyskiwania nowych umiejętności i poprawy przyszłej zdolności zatrudnienia, jak również osobistego rozwoju uczestników;

- organizację szkoleniową non-profit z Włoch - Euroform RFS – koncentruje działalność na zawodowym, ciągłym szkoleniu, edukacji dorosłych i doradztwie dla młodzieży, szczególną uwagę przywiązując do mobilności międzynarodowej, poprzez wprowadzenie w życie programów staży dla uczniów, młodych pracowników, a także programów wymiany dla ekspertów w dziedzinie edukacji i nauczycieli.

W ramach projektu uczestnicy odwiedzili firmy i organizacje zajmujące się projektowaniem oraz realizacją szkoleń dla osób dorosłych, a także instytucje odpowiedzialne za kształtowanie polityki edukacyjnej w regionach.

Kompetencje zawodowe i osobiste każdego z uczestników, stworzyły szansę maksymalnego wykorzystania możliwości, jakie daje wymiana doświadczeń, skumulowania wiedzy, wieloaspektowych obserwacji


i spostrzeżeń dotyczących dwóch kluczowych zagadnień (kształcenia ustawicznego i wspierania przedsiębiorczości). Znaczny wachlarz doświadczeń i złożona analiza zagadnienia kształcenia osób dorosłych, propagowania aktywności zawodowej, umiejętności i technik szkoleniowych oraz relacji między szkolonymi
i szkolącymi, pozwoliły uczestnikom projektu na stworzenie „Jakościowego standardu kształcenia osób dorosłych
w formach pozaszkolnych”. Opracowanie to jest rezultatem wymiany doświadczeń, obserwacji i dyskusji z osobami
zaangażowanymi w proces kształcenia osób dorosłych w wizytowanych krajach.

I. SYSTEM EDUKACJI

Wielka Brytania

System kształcenia dorosłych w Wielkiej Brytanii od lat należy do najlepiej zorganizowanych w całym świecie. Władze poszczególnych szczebli i kolejne rządy poświęcają temu zagadnieniu bardzo dużą uwagę. Szkolnictwo


w Wielkiej Brytanii dzieli się na cztery etapy:

  1. Primary School - szkoła podstawowa;

  2. Secondary school - szkoła średnia;

  3. Further education - szkoła policealna;

  4. Higher education - szkoła wyższa.

Etapy kształcenia obowiązkowego są dwa:

  • Szkoła podstawowa: 5-11 lat

  • Szkoła średnia: 12-16 lat

System edukacji w Wielkiej Brytanii składa się z czterech poziomów (tzw. Key Stages, Level), które każdy uczeń musi osiągnąć. Uczniowie są oceniani na końcu każdego poziomu w formie testu (National Curriculum tests,
w Szkocji nazywany National Assessment).

  • Poziom pierwszy (Key Stage 1 w Anglii i Walii, Level A w Szkocji): dzieci w wieku od 5 do 7 lat;

  • Poziom drugi (Key Stage 2 w Anglii i Walii, Level B w Szkocji): dzieci w wieku od 7 do 11 lat;

  • Poziom trzeci (Key Stage 3 w Anglii i Walii, Level C w Szkocji): dzieci w wieku od 11do 14 lat;

  • Poziom czwarty (Key Stage 4 w Anglii i Walii, Level D w Szkocji): dzieci w wieku 14 do 16 lat.

Hiszpania

Ogólny zarys edukacji w Hiszpanii jest podobny do systemu polskiego. Według ustawy, Hiszpanie mają obowiązek poddawania się nauce od 6 do 16 roku życia (w Polsce – do 18). Edukacja podzielona jest na kilka etapów, z grubsza odpowiadających tym, które znamy z naszego systemu:



  • edukacja przedszkolna, nieobowiązkowa, która podzielona jest na dwa cykle:

  • do 3 lat – żłobek,

  • 3 - 6 lat – przedszkole; już w tym okresie dzieci zapoznawane są z literami i cyframi, a także z językami obcymi;

  • szkoła podstawowa, trwa sześć lat (od 6 do 12 roku życia);

  • szkoła średnia obowiązkowa – gimnazjum - trwa od 12 do 16 roku życia; po zakończeniu gimnazjum uczeń ma trzy możliwości: od razu iść do pracy, rozpocząć nauczanie zawodowe lub iść do dwuletniego liceum kończącego się maturą;

  • nauczanie maturalne - liceum – 16 - 18 lat, lub

  • zasadnicze nauczanie zawodowe,

  • nauczanie zawodowe;

  • szkoła wyższa.

Ponad to w Hiszpanii istnieje także:

  • nauczanie specjalistyczne;

  • szkoły artystyczne;

  • szkoły językowe.

W Hiszpanii istnieje wiele szkół katolickich, głownie założonych w XIX w. przez rozmaite zakony męskie i żeńskie. Szkoły te nadal cieszą się wielką popularnością, oferują solidne nauczanie. Naukę rozpoczyna
się w połowie września, a kończy się w połowie czerwca. Baskijski publiczny system edukacji ustawodawstwo definiuje następująco: powinien być pluralistyczny, dwujęzyczny, demokratyczny, ma służyć społeczeństwu,
dążyć do przeciwdziałania występowaniu nierówności i integrować różnorodność kulturową.

Włochy

System edukacji we Włoszech jest w chwili obecnej najbardziej skomplikowanym systemem z jakim zetknęli


się uczestnicy projektu, ze względu na wdrażane od 2003 roku różnorakie reformy edukacyjne. Część reform została wstrzymana, część jest modyfikowana. Ze względu na częste zmiany wytycznych kształcenia oraz pewną autonomię szkół i uczelni w zakresie organizacji zajęć, trudno jest ocenić skuteczność systemu, który obejmuje:

  • Edukację przedszkolną (nieobowiązkową) – w zajęciach przedszkolnych uczestniczą dzieci w wieku
    od 3 do 5 lat;

  • Pierwszy cykl systemu edukacji (obowiązkowy), na który składają się:

- szkoła podstawowa – uczniowie w wieku 6-11 lat; Przejście ze szkoły podstawowej do szkoły średniej
I stopnia odbywa się na podstawie pozytywnej oceny osiągnięć ucznia na zakończenie szkoły podstawowej.

- szkoła średnia I stopnia – uczniowie w wieku 11-14 lat; Po ukończeniu pierwszego cyklu nauki szkolnej uczniowie przystępują do egzaminu państwowego, który warunkuje przyjęcie do szkoły średniej II stopnia



  • Drugi cykl systemu edukacji (obowiązkowe są 2 pierwsze lata II cyklu – uczniowie w wieku 14-16 lat), obejmujący następujące rodzaje kształcenia:

- szkoły średnie profilowane (profil klasyczny, ścisły, językowy, socjologiczno-psychologiczno-pedagogiczny, artystyczny) – uczniowie w wieku 14-19 lat;

- szkoła techniczna -– uczniowie w wieku 14-19 lat;

- szkoła zawodowa -– uczniowie w wieku 14-17/19 lat;

- szkoła artystyczna -– uczniowie w wieku 14-17/19 lat;

- kształcenie zawodowe -– uczniowie w wieku 14-17 lat;

- kształcenie policealne techniczne -– uczniowie w wieku 19-21 lat;

Nauka w szkole średniej II stopnia kończy się egzaminem państwowym, którego pozytywny wynik (dyplom ukończenia szkoły średniej) pozwala na kontynuowanie nauki na wyższym poziomie.


  • Szkolnictwo wyższe (obejmuje trzy cykle: pierwszy 3-letni, drugi-2-letni i trzeci o różnej długości):

- studia akademickie;

- studia zawodowe.

System kształcenia we Włoszech jest praktycznie od 1999 r. w fazie zmian, modernizacji i wdrażania kolejnych etapów reformy edukacyjnej. Państwo stara się przygotować osoby wchodzące na rynek pracy do jego wymogów
i promuje elastyczność zawodową, która daje możliwość szybkiego przebranżowienia. Jest to odpowiedź na brak stabilizacji włoskiego rynku pracy i stale wzrastające bezrobocie.

Polska

Na system edukacji w Polsce składają się:

1. przedszkole (w wieku 3-6 lat);

2. szkoła podstawowa (trwa 6 lat); pierwsze 3 klasy to kształcenie zintegrowane, gdzie przedmioty prowadzi jeden nauczyciel będący również wychowawcą klasy; następnie klasy IV-VI, gdzie przedmioty prowadzone są przez różnych nauczycieli; na końcu 6-letniej nauki w szkole podstawowej uczniowie podchodzą do egzaminu podsumowującego, którego wynik nie wpływa na zakończenie szkoły podstawowej i przyjęcie do gimnazjum;



  • gimnazjum (trwa 3 lata); nauka kończy się egzaminem gimnazjalnym, którego wynik nie ma znaczenia
    dla ukończenia gimnazjum, ale ma wpływ przy rekrutacji do szkoły ponadgimnazjalnej;

  • szkoły ponadgimnazjalne:

a) trzyletnie licea ogólnokształcące - ukończenie tego typu szkoły umożliwia uzyskanie świadectwa dojrzałości po zdaniu egzaminu maturalnego;

b) trzyletnie licea profilowane - kształci w profilach kształcenia ogólno zawodowego, ukończenie umożliwia uzyskanie świadectwa dojrzałości po zdaniu egzaminu maturalnego;

c) czteroletnie technika - ukończenie umożliwia uzyskanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe po zdaniu egzaminu, a także umożliwia uzyskanie świadectwa dojrzałości po zdaniu egzaminu maturalnego;

d) szkoły policealne – nauka trwa nie dłużej niż 2,5 roku; ukończenie umożliwia osobom posiadającym wykształcenie średnie uzyskanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe po zdaniu egzaminu;

e) zasadnicze szkoły zawodowe – nauka trwa 2-3 lata; ukończenie umożliwia uzyskanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe po zdaniu egzaminu; po zakończeniu szkoły zawodowej uczeń może się kształcić w dwuletnich uzupełniających liceach ogólnokształcących,
których ukończenie umożliwia uzyskanie świadectwa dojrzałości po zdaniu egzaminu maturalnego oraz w trzyletnich technikach uzupełniających, których ukończenie umożliwia uzyskanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe po zdaniu egzaminu, a także umożliwia uzyskanie świadectwa dojrzałości po zdaniu egzaminu maturalnego;

f) trzyletnie szkoły specjalne, których celem jest przysposobienie do pracy uczniów niepełnosprawnych


oraz z upośledzeniem umysłowym.

Uczniowie, którzy zdali pozytywnie egzamin maturalny i uzyskali świadectwo dojrzałości mogą się kształcić dalej w:

- uczelniach wyższych, które oferują 5-letnie studia magisterskie, 3-letnie studnia licencjackie oraz 2-letnie uzupełniające studia magisterskie; po uzyskaniu tytułu magistra - dla wybranych - uczelnie oferują studia doktoranckie, które trwają 3-4 lata;

- szkołach pomaturalnych i policealnych.



II. EDUKACJA POZASZKOLNA OSÓB DOROSŁYCH

Wielka Brytania

Te same wyzwania, stojące przed krajami UE t.j. m.in. bezrobocie, starzenie się społeczeństwa, napływ imigrantów, którzy często nie posiadają nawet podstawowego wykształcenia – są inaczej postrzegane w zależności od uwarunkowań społecznych, ekonomicznych i kulturowych kraju. W Wielkiej Brytanii dużą wagę w ramach polityki edukacyjnej oraz polityki zatrudnienia przypisuje się kształceniu ustawicznemu t.j.: uczeniu się przez cale życie.

W WB podkreśla się wagę kształcenia dla jednostki - zwiększanie jej szans i konkurencyjności na rynku pracy,
dla pracodawców poprzez inwestycje w szkolenia kadry, które sprzyjają kreatywności oraz procesom modernizacji jak również dla społeczności lokalnej wpływając na jej dynamiczny rozwój oraz spójność samej społeczności.
Rząd Wielkiej Brytanii postrzega swoją rolę w zakresie promocji kształcenia ustawicznego poprzez tworzenie ram
i możliwości kształcenia, jednak samą decyzję o kształceniu podejmuje jednostka. Ważną rolą rządu WB jest także identyfikowanie obszarów priorytetowych w ramach kształcenia ustawicznego oraz formułowanie polityki mającej
na celu zdynamizowanie w/w obszarów (tworzenie ram programów edukacyjnych dla osób dorosłych i imigrantów). Główną rolę we wspieraniu rządu WB w formułowaniu programów edukacyjnych oraz kształtowaniu programów doskonalenia zawodowego odgrywają pracodawcy oraz organizacje pozarządowe, które doradzają i współpracują
w zakresie opracowywania standardów kwalifikacji zawodowych.

W Wielkiej Brytanii kształcenie ustawiczne i zawodowe realizowane jest zarówno przez instytucje państwowe, jak również prywatne i non-profit. Są to przede wszystkim:

• szkoły zawodowe oraz inne placówki oświatowe;

• uniwersytety organizujące zajęcia tradycyjne oraz w formie online;

• prywatne firmy szkoleniowe;

• niezależne centra kształcenia zawodowego;

• prywatni pracodawcy;

• centra kształcenia osób dorosłych, będące w gestii administracji lokalnej, które prowadzą zajęcia nie tylko


z zakresu umiejętności podstawowych (pisania, czytania, liczenia), ale również z zakresu poszukiwania ofert pracy czy obsługi komputera. Szkolenia te są dofinansowywane z budżetu państwa, lub wymagają minimalnego wkładu własnego osoby, która w kursie uczestniczy;

• Stowarzyszenie Pracowników na rzecz Kształcenia;

• sektorowe związki zawodowe.

Hiszpania

Głównym założeniem systemu kształcenia osób dorosłych w Hiszpanii jest dostarczenie wszystkim obywatelom możliwości zdobywania i pogłębiania wiedzy dla rozwoju osobistego. Pierwsze prawo regulujące kwestie kształcenia osób dorosłych zostało uchwalone w Hiszpanii w 1973 roku. Ustawa uchwalona w 2002 roku „Prawo o jakości edukacji” uznała edukację osób dorosłych za standardowe działanie edukacyjne, będące odpowiedzią na potrzeby społeczne dotyczące rynku pracy oraz pozwalające na rozwój osobisty osób biorących


w nim udział.

W Hiszpanii kształcenie zawodowe osób dorosłych jest realizowane trzema kanałami:



  • pierwszy to formalna edukacja dorosłych organizowana i realizowana przez państwo – są to przede wszystkim formy kształcenia wyższego, zarówno stacjonarnego jak i niestacjonarnego;

  • druga możliwość to szkolenia zawodowe, kierowane głównie do osób bezrobotnych; Jest to system doskonalenia zawodowego, realizowanego w formie krótkich szkoleń zawodowych; Szkolenia te są organizowane zarówno przez pracodawców, jak również przez instytucje prywatne, ale jednostki budżetowe (np. urzędy pracy) także organizują formy doskonalenia zawodowego;

  • trzecia opcja to szkolenia zawodowe poszerzające kwalifikacje dla osób pracujących; System kształcenia ustawicznego dorosłych jest ustanowiony na mocy Dekretu Królewskiego 1034/2003 i dotyczy głównie szkoleń zawodowych dla osób pracujących; Zakłada on podpisywanie z pracodawcami kontraktów
    na konkretne szkolenia w miejscu pracy oraz dodatkowe działania promocyjne, mające na celu zachęcenie zarówno pracodawców, jak również osoby pracujące do wzięcia udziału w programie szkoleniowym.

W zamyśle propagatorów pomysłu, szkolenia zawodowe w ramach Formacion Continua miały prowadzić
do uzyskania uznawanych przez wszystkie instytucje edukacyjne certyfikatów zawodowych.

Działania edukacyjne skierowane do osób dorosłych są prowadzone stacjonarnie i niestacjonarnie. W ramach szkoleń stacjonarnych w Hiszpanii wyróżnia się: podstawową edukację osób dorosłych, kursy przygotowawcze


do różnych egzaminów w ramach systemu edukacji, szkolenia zawodowe, naukę języka i kultury dla imigrantów, nieformalne formy edukacji.

Edukacja osób dorosłych realizowana jest poprzez następujące cele:



  • Zapewnienie podstawowego szkolenia, w celu zwiększenia wiedzy, możliwości i umiejętności,
    które pozwalają na włączenie się do formalnego systemu edukacji, czyli dalsze zdobywanie formalnego wykształcenia;

  • Doskonalenie i rozszerzanie kwalifikacji zawodowych i zapewnienie przygotowania potrzebnego
    do wykonywania pracy;

  • Rozwijanie zdolności komunikacyjnych, umiejętności nawiązywania kontaktów z ludźmi i dzielenia
    się wiedzą;

  • Motywowanie do uczestnictwa w życiu społecznym, politycznym i ekonomicznym kraju;

  • Rozwój programów zmniejszających ryzyko związane z wykluczeniem społecznym;

  • Zapewnienie osobom starszym możliwości kształcenia i dokształcania się w wybranym obszarze;

  • Realizacja polityki na rzecz doskonalenia zawodowego i promocji zatrudnienia, skierowana zarówno
    do osób pracujących (rozwijanie i poszerzanie kwalifikacji zawodowych oraz umiejętności osobistych),
    jak również do osób bezrobotnych w formie szkoleń zawodowych oraz doradztwa zawodowego;

  • Próba integracji systemów kształcenia ustawicznego - w ramach tego celu podejmowane są działania mające na celu zintegrowanie form dokształcania zawodowego osób pracujących z dwoma pozostałymi częściami systemu kształcenia zawodowego (a mianowicie z podstawowymi formami szkoleń zawodowych
    oraz z kursami zawodowymi realizowanymi w formie kształcenia ustawicznego);

  • Dopasowanie oferty szkoleń zawodowych do potrzeb konkretnych grup, z uwzględnieniem postulatu równości społecznej, ale również z dostosowaniem jej do możliwości i zapotrzebowania na rynku pracy;

  • Promocja szkoleń i innowacji technologicznych, promocja samozatrudnienia oraz alternatywnych form zatrudnienia;

  • Rozwijanie systemu szkoleń zawodowych, w celu rozwijania i poszerzania umiejętności pracowników z obszarów produkcji niszowej, regionalnej oraz w ramach wysokich technologii.

Włochy

Tak jak we wszystkich krajach należących do Unii Europejskiej, polityka edukacyjna Włoch koncentruje


się na promowaniu koncepcji uczenia się przez całe życie - zarówno w  systemie formalnym jak i nieformalnym,
tj. w szkołach i placówkach kształcenia zawodowego, uczelniach i placówkach kształcenia dorosłych
oraz w ramach kształcenia incydentalnego: w  domu, w pracy i  w  społeczności. Państwo zmierza do zapewnienia koordynacji i spójności w zakresie struktur kształcenia dorosłych, zarządzania, oferty i kwalifikacji. W tym celu
we Włoszech intensywnie tworzone są legislacyjne ramy współpracy między różnymi resortami, instytucjami
i różnymi organizacjami na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym. Jednak nie zawsze uregulowania prawne znajdują odzwierciedlenie w działaniu regionalnych i lokalnych społeczności, co widać wyraźnie w południowej części Włoch. Południowe Włochy to nie tylko niski standard życia, ograniczony dostęp do nowoczesnych technologii, bierna lub roszczeniowa postawa, ale także wysokie bezrobocie i duże zróżnicowanie kulturowe
- ze względu na znaczny napływ imigrantów. Znaczne różnice społeczne, gospodarcze i mentalne pomiędzy społecznościami północnej i południowej części Włoch, warunkują realizację polityki uczenia się przez całe życie
i determinują różnice w podejściu do kształcenia ustawicznego.

W edukacji pozaszkolnej we Włoszech można zaobserwować pewien dualizm poglądów na temat kształcenia osób dorosłych:

- z jednej strony, edukacja dorosłych jest rozumiana, jako specjalistyczne szkolenia dla osób pracujących
lub bezrobotnych, podnoszących swoje kwalifikacje;

- z drugiej strony, przez edukację dorosłych rozumie się wszystkie typy kształcenia, w których uczestniczą osoby dorosłe, a wiec także szkolenia nieformalne, nie certyfikowane, itp.

O ile we Włoszech udało się uchwalić przepisy obejmujące wszystkie aspekty kształcenia dorosłych w odniesieniu
do kształcenia formalnego, o tyle - pomimo intensywnych prac i reform we Włoszech - pozaformalne/niezawodowe kształcenie dorosłych jest w niewielkim zakresie uregulowane przepisami prawnymi. Tak jak w większości krajów UE, we Włoszech nie ma jednego aktu prawnego regulującego kwestie związane z niezawodowym kształceniem dorosłych. Uregulowania prawne promujące kształcenie (pozaformalne) dorosłych są włączone do różnych ustaw, zarządzeń i ministerialnych rozporządzeń. W ostatnich latach Włochy (regiony południowe), skoncentrowały
się także na opracowaniu polityki służącej rozszerzeniu oferty w zakresie alfabetyzacji. Podjęte zostały m.in.
takie inicjatywy, jak prowadzenie badań, uchwalanie przepisów prawnych, tworzenie infrastruktury, opracowywanie białych ksiąg i planów działań.

Wytyczne i zalecenia promujące ideę nauki przez całe życie wdrażane są dzięki realizacji kluczowej strategii, zakładającej m.in.:



  • realizację edukacji ustawicznej w drodze edukacji nieformalnej, autoedukacji i uczenia się kompetencji,

  • promocję wolnego rynku usług edukacyjnych dla dorosłych w miejsce odpowiedzialności państwa,

  • uniwersalizację edukacji zawodowej w wyniku coraz większego udziału treści ogólnokształcących,

  • w edukacji ogólnokształcącej: koncentrację na kształtowaniu kompetencji potrzebnych w życiu powszednim,

  • w pracy w miejsce przekazu wiedzy,

  • koncentrację państwa na wspieraniu grup defaworyzowanych i na gwarantowaniu równości szans edukacyjnych,

  • ewolucję szkolnictwa w kierunku instytucji edukacji dorosłych - otwartych, elastycznych, demokratycznych, umożliwiających samodzielną edukację.

Polska

Jak wiadomo edukacja pozaszkolna dorosłych dzieli się na formy kursowe i pozakursowe (czyli takie


na których zdobywa się tytuły kwalifikacyjne na robotnika i mistrza w zawodzie oraz formy doskonalące niebędące kursami np. konferencje, sympozja).

Kształcenie ustawiczne w ostatnich latach zajmuje dużo miejsca w dziedzinie edukacji na świecie


(na forum UE czy UNESCO) i również w Polsce można zauważyć jej promocję i duże zainteresowanie społeczeństwa tą tematyką. Wymogi współczesności i ciągłego rozwoju naukowego i technicznego obligują społeczeństwa do ciągłego zdobywania nowych kwalifikacji ogólnych lub zawodowych, czy polepszania tych
już zdobytych, co z kolei ułatwia funkcjonowanie we wciąż zmieniającej się rzeczywistości.

Dowodem świadczącym o szerzeniu idei kształcenia ustawicznego w Polsce jest duża liczba aktów prawa


w które to obfituje ustawodawstwo polskie. Oto najważniejsze z nich:

1) Ustawa z dnia 7 września 1991 roku o systemie oświaty, która będąc bodaj najważniejszym aktem prawnym regulującym w Polsce w sposób kompleksowy zagadnienia dotyczące kształcenia ustawicznego, podaje jego definicję i określa je jako „kształcenie w szkołach dla dorosłych, a także uzyskiwanie i uzupełnianie wiedzy ogólnej, umiejętności i kwalifikacji zawodowych w formach pozaszkolnych przez osoby, które spełniły obowiązek szkolny”;

2) Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej (2.04.1997), której art.65 ust.5 deklaruje promocję zatrudnienia;

3) Strategia Informatyzacji Rzeczypospolitej Polskiej – e-Polska;

4) Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy;

5) Kodeks prawa pracy z którego możemy się dowiedzieć, że pracodawca jest zobowiązany do ułatwiania


i stymulowania pracowników do doskonalenia zawodowego, organizowanego zarówno na terenie zakładu pracy, jak i poza nim.

Najważniejsze i obecnie obowiązujące dokumenty strategiczne wyznaczające kierunki rozwoju kształcenia ustawicznego na poziomie krajowym:

1) Strategia Rozwoju Kraju 2007-2015, listopad 2006

2) Strategia Rozwoju Edukacji na lata 2007-2013, sierpień 2005

3) Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sportu opracowało Strategię rozwoju kształcenia ustawicznego do roku 2010; przyjęta przez Radę Ministrów dnia 8 lipca 2003 roku; pierwszy od początku transformacji ustrojowej dokument rządowy, który problematykę kształcenia ustawicznego ujmuje w sposób kompleksowy
i uporządkowany; Strategiczny cel ujęty w tym dokumencie to „wyznaczanie kierunków rozwoju kształcenia ustawicznego w kontekście idei uczenia się przez całe życie i budowanie społeczeństwa opartego na wiedzy”, którego to realizacja ma „umożliwić rozwój każdego obywatela poprzez upowszechnianie dostępu
do kształcenia ustawicznego i podniesienie jego jakości, a także promować aktywne postawy, poprawiające jego szanse na rynku pracy”; Takie założenia twórców omawianej Strategii nawiązują bezpośrednio do zapisów Strategii Lizbońskiej, koncentrując uwagę na polskich uwarunkowaniach i potrzebach.

Kolejnym dokumentem potwierdzającym konsekwencję polskiego rządu w budowaniu gospodarki opartej


na wiedzy, jest przyjęty przez Radę Ministrów 11 stycznia 2005 roku Projekt Narodowego Planu Rozwoju na lata 2007-2013, który to akcentuje konieczność budowania społeczeństwa informacyjnego i podnoszenia jakości kapitału ludzkiego.

W Polsce jest również wiele instytucji będących organizatorami kształcenia/szkolenia zawodowego.


Są nimi: szkoły dla dorosłych i szkoły wyższe, publiczne centra kształcenia ustawicznego oraz praktycznego, niepubliczne, niedochodowe instytucje szkoleniowe, firmy prywatne (w tym podmioty jednoosobowe prowadzące działalność gospodarczą). Kursy prowadzą głównie instytucje, takie jak: organizacje społeczne i stowarzyszenia, spółki prawa handlowego, organizacje samorządowe powiatów i województw oraz osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą w zakresie szkoleń. Najprężniej działającą instytucją kształcenia zawodowego jest Zakład Doskonalenia Zawodowego. Drugą znaczącą instytucją organizującą szkolenia i posiadającą sieć szkoleniową jest Związek Rzemiosła Polskiego.

Zakłada się, że do 2013 roku przynajmniej 70% osób w wieku 25-45 lat będzie posiadać wykształcenie,


co najmniej średnie. Jak wynika ze statystyk opracowanych przez Eurostat, pomimo starań polskiego rządu
i ogólnopolskiej promocji kształcenia ustawicznego, to jednak nadal na tle innych państw UE, zwłaszcza
w porównaniu z państwami starej UE, Polska nie wypada najlepiej (stan na rok 2009, Polska - 4.7% populacji
w wieku 25-64 lat uczestniczącej w edukacji i szkoleniach gdzie np. Dania – 31.6%; Hiszpania 10.4%) i plasuje
się raczej na tych ostatnich miejscach w rankingach. Sytuacja taka może być wynikiem szczególnych uwarunkowań społecznych Polski i można zaobserwować coraz to większe zainteresowanie polskich obywateli edukacją ustawiczną czego dowodem może być coraz to większa liczba składanych wniosków o dofinansowanie
z UE np. w ramach programu LLP.

Dane GUSu, które analizują wyłącznie polską sytuację pod kątem kształcenia ustawicznego w latach


2006-2010 są o wiele bardziej optymistyczne. Diagramy i tabele ilustrują tendencję wzrostową, przy niewielkich wahnięciach w poszczególnych latach. Jedyne, co może martwić przeciętnego obserwatora, to fakt iż dane wykazują dużą dysproporcję w dziedzinie kształcenia pozaszkolnego pomiędzy miastem a wsią. Liczba osób uczestnicząca w tego typu edukacji/szkoleniu zamieszkująca tereny wiejskie jest 3 lub 4-krotnie mniejsza
od wyników na terenie miast. Zjawisko to może być spowodowane tym, iż placówki kształcenia ustawicznego
oraz instytucje szkoleniowe znajdują się przede wszystkim w miastach, co powoduje iż sieć ma układ nierównomierny.

III. METODY STOSOWANE W EDUKACJI DOROSŁYCH

Wielka Brytania

W WB stosowany jest system kształcenia modułowego, który stosuje się w praktycznej nauce zawodu. Jednym z narzędzi tego systemu są modułowe programy nauczania, które pozwalają na tworzenie elastycznych, dostosowanych do oczekiwań ofert nabywania kwalifikacji i kompetencji zawodowych. W przypadku konieczności przekwalifikowania, kształcenie modułowe ułatwia uczącym się uzupełnienie wiadomości i umiejętności, skraca proces nabywania przez nich nowych kwalifikacji. Kształcenie modułowe w WB realizowane jest metodami aktywizującymi, w szczególności:



- metoda przypadków,
- inscenizacji,
- dyskusji dydaktycznej,
- gier dydaktycznych,
- metodami praktycznymi
np. pokaz z objaśnieniem, metoda projektów, przewodniego tekstu.

Dominującą metodą nauczania są ćwiczenia praktyczne. Oprócz tradycyjnych wykładów, zajęcia prowadzone


są w formie seminariów i warsztatów. Słuchacze pracują w małych max. 12 osobowych grupach. Treści kształcenia przekazywane są za pomocą ITC. Wykorzystywane są także filmy dydaktyczne i komputerowe programy symulacyjne.

Należy zaznaczyć, iż system edukacji w Wielkiej Brytanii preferuje indywidualną pracę słuchacza. W trakcie realizacji programu nauczania trenerzy, kładą duży nacisk na samokształcenie słuchaczy oraz na korzystanie


z różnych źródeł informacji, jak podręczniki, skrypty, poradniki i inne.

Na skuteczność wszelkich inicjatyw edukacyjnych w WB ogromny wpływ ma klimat zachęcający


i sprzyjający uczeniu się dorosłych, stworzony poprzez np. dofinansowanie kursów/szkoleń, przeznaczenie pewnej ilości czasu pracy na naukę, nagradzanie uczenia się oraz zapewnienie możliwości wykorzystywania nowej wiedzy i nowych umiejętności w praktyce.

Hiszpania

Metody nauczania i uczenia się stanowią w Hiszpanii organizacyjne ramy kształcenia.


Zmiany w społeczeństwie pociągają za sobą analogiczne zmiany w podejściu do nauczania i uczenia
się. Obecnie przechodzi się od paradygmatu podaży, ukierunkowanego na nauczanie (teaching supply paradigm),
do paradygmatu popytu, ukierunkowanego na uczenie się (learning demand paradigm), w którym centralnym punktem kształcenia jest ucząca się osoba. Interesującym aspektem podczas realizacji szkoleń osób dorosłych
jest praktyczne wykorzystanie nowoczesnych technologii informacyjnych w procesie uczenia. Szkolenia
on-line
osadzone są na platformie Moodle, która pozwala na szybkie wprowadzanie treści szkoleniowych i zarządzanie. Największymi zaletami kursów on-line jest możliwość uczestnictwa w kursie w dogodnej chwili
i miejscu. Dodatkowo tego rodzaju kursy wymagają znacznie mniej nakładów finansowych niż tradycyjne formy szkoleniowe, aczkolwiek udział w kursach on-line wymaga samokontroli ze strony uczestników. Materiały
do samodzielnej nauki muszą być tak przygotowane, by uwzględniały różne style uczenia się dorosłych, powinny zatem posługiwać się różnorodnymi środkami dydaktycznymi. Ponieważ uczestnik będzie z nich korzystał poza kontrolą trenera, muszą więc być na tyle atrakcyjne i angażujące, by utrzymać jego uwagę przez dłuższy czas. W tym celu można zastosować przekaz wiadomości za pomocą tekstu, dźwięku, obrazu i interakcji komputerowych. Ważnym osiągnięciem projektów z zakresu poradnictwa i doradztwa zawodowego była finalizacja prac związanych z opracowaniem treści czteromodułowego kursu e - learningowego, doskonalącego warsztat pracy doradcy zawodowego według standardu MES. Kurs złożony jest z następujących modułów:

  • Udzielanie osobom poszukującym pracy porad indywidualnych i grupowych, ułatwiających wybór zawodu, zmian kwalifikacji lub zatrudnienia;

  • Zarządzanie informacją zawodową;

  • Diagnoza umiejętności i predyspozycji zawodowych;

  • Metody aktywnego funkcjonowania na rynku pracy;

  • Współpraca z pracodawcami w zakresie rekrutacji kadr.

Powszechną formą realizacji szkoleń zawodowych dla osób bezrobotnych w Hiszpanii są warsztaty,
które pozwalają na łączenie umiejętności praktycznych z wiedzą. W ramach warsztatów, uczestnicy realizują konkretne projekty zlecone przez instytucje administracji publicznej. Warsztaty składają się z dwóch części: zajęcia teoretyczne oraz praktyczne w miejscu realizacji projektu.

Zarówno kompleksowe szkolenia zawodowe jak i specjalistyczne, charakteryzują się połączeniem praktyki i teorii. Szczególne znaczenie ma praktyczne szkolenie w rzeczywistych warunkach pracy. Ten rodzaj szkoleń jest wysoko ceniony przez pracodawców. Występuje duża grupa ośrodków szkoleniowych, starających


się wyposażyć uczestników szkoleń w tak zwane umiejętności miękkie jak: praca w zespole, praca z klientami, pokonywanie stresu. Podczas szkoleń wykorzystywane są najbardziej zaawansowane technologie kształcenia, w interaktywnym kształceniu przy pomocy IT, kształceniu asystowanym przez komputer, w  przygotowaniu i produkcji kursów na CD ROM-ach. Platforma telekształcenia używana jest na dwa sposoby: e-learning
oraz b-learning (druga metoda uważana jest za bardziej skuteczną ze względu na wartość dodaną, którą stanowi osobisty kontakt z nauczycielem). B – learning ang. Blended learning, jak i wiele innych terminów w zakresie nowoczesnych technologii nauczania, jest terminem bardzo elastycznym i stosowanym do opisu różnych rzeczy.

Włochy

Uczestnicy projektu wizytowali organizacje i instytucje związane ze szkoleniem formalnym i nieformalnym osób dorosłych, realizujące swoje działania w południowej części Włoch, więc przy ocenie poznanych narzędzi edukacyjnych, należy uwzględnić specyfikę tego rejonu geograficznego. Podczas spotkań, wizyt w organizacjach kształcenia ustawicznego, uczestnicy zaznajomili się z metodami i technikami szkoleniowymi stosowanymi


przez trenerów i nauczycieli oraz z rozwiązaniami merytoryczno-logistycznymi w zakresie organizacji szkoleń
i kursów.

We Włoszech południowych w porównaniu do wizytowanych wcześniej krajów (Wielka Brytania, Hiszpania), a także do Polski, edukacja dorosłych nie jest zbyt popularna. Zwłaszcza wśród młodych osób,


które zakończyły edukację formalną na wymaganym prawem poziomie. Choć państwo stosuje zachęty w postaci dotacji do szkoleń, wspiera instytucje pomagające rozwój zawodowy, czy ułatwia potwierdzanie kwalifikacji, zauważalne jest niewielkie zainteresowanie podnoszeniem kwalifikacji, czy nauką języków obcych. Prawdopodobnie demotywoatorem jest wysokie bezrobocie, a co za tym idzie trudność w znalezieniu pracy (nawet wykształconemu pracownikowi), „pokoleniowe” przyzwyczajenie do niskiej stopy życia, niewiara w zmianę i sukces. Nie bez znaczenia dla statystyk obrazujących podejście dorosłych mieszkańców południowych regionów Włoch
do nauki, pozostaje stosunkowo wysoka przestępczość i napływ imigrantów.

Szkolenia i kursy organizowane przez organizacje, firmy i instytucje zajmujące się kształceniem osób dorosłych, koncentrują się na szkoleniach zawodowych, dostarczających konkretne umiejętności. W odróżnieniu


od nowoczesnych trendów kształcenia, w których najważniejszą rolę przypisuje się rozwijaniu indywidualnych zdolności i samej umiejętności uczenia się, w południowych Włoszech nadal jeszcze kształcenie dorosłych skupia się przede wszystkim na przekazywaniu wiedzy. Szkolenia i kursy realizowane są przeważnie w systemie podobnym do kształcenia formalnego, z dużym naciskiem na zajęcia praktyczne. Organizatorzy formalnego niezawodowego kształcenia dorosłych stosują takie same metody nauczania jak szkoły dla młodzieży, co oznacza w wielu przypadkach dość tradycyjne metody nauczania – wykład, ćwiczenia, zajęcia praktyczne
w laboratoriach i pracowniach
.

Jak już wcześniej wskazano – zarówno rozwiązania legislacyjne, jak i działania podejmowane


przez samorząd w regionie i lokalnie – zmierzają do popularyzacji kształcenia ustawicznego. Upowszechnienie koncepcji edukacji przez całe życie, zwłaszcza dla grup z niskimi kwalifikacjami, to zadanie jakie we Włoszech podejmowane jest poprzez wdrażanie następujących elementów: rozwijanie indywidualne doradztwa
przy stanowisku pracy, certyfikacja kompetencji zdobytych w procesie pracy, tworzenie sytuacji wspierających uczenie się, edukacja w miejscu pracy za pomocą modułów nawiązujących do posiadanych kompetencji, kursy językowe dla imigrantów, stworzenie specjalnej oferty dla starszych osób dorosłych, odpowiadającej
ich zainteresowaniom i możliwościom uczenia się.

Dodatkowo zauważyć można podejmowane działania projakościowe w pozaformalnym niezawodowym kształceniu dorosłych: uchwalanie przepisów, tworzenie krajowych organów odpowiedzialnych za jakość pozaformalnego niezawodowego kształcenia dorosłych, opracowywanie polityki zachęcającej do podnoszenia jakości, opracowywanie wytycznych, akredytacja organizatorów kształcenia, licencjonowanie programów, tworzenie ramowych systemów jakości, kontrole, oraz wprowadzanie wymogów dotyczących kwalifikacji kadry i ogólnych wymogów dotyczących zaplecza merytoryczno-technicznego organizacji szkolących. Południowe regiony Włoch


są na pierwszym etapie drogi do realizacji Strategii Lizbońskiej w kontekście wzrostu aktywności zawodowej osób dorosłych, uelastycznienia rynku pracy oraz poprawy edukacji.

Polska

     Metody oglądowe i słowne przeważają na kursach, gdzie dominują treści teoretyczne oraz na konferencjach


i sympozjach itp., a metody praktyczne są generalnie wykorzystywane tam, gdzie najważniejsze znaczenie
ma nauczanie umiejętności wraz z umożliwieniem zdobywania dla nich podstaw teoretycznych.
Jedną z najczęściej stosowanych metod podających jest wykład (monolog, czasami "dialog");
inne to np. pogadanka, anegdota czy prelekcja.

     Często stosowane metody to również te oparte na dyskusji (metody problemowe). Dyskusja może przybrać wiele postaci do których zalicza się dyskusje konferencyjne, okrągłego stołu, panelowe, metaplan czy giełda pomysłów. Inne metody problemowe to wykład konwersatoryjny czy np. jakże ważne w edukacji zawodowej


gry dydaktyczne.

Kolejną metodą często używaną przez nauczycieli czy trenerów jest z pewnością wykorzystywanie w swojej pracy piosenek czy projekcja filmów, krótkich programów np. informacyjnych czy seriali.

Kolejne to metody programowane: z użyciem komputera, maszyny dydaktycznej czy podręcznika programowanego. W literaturze przedmiotu wyróżniamy również metody praktyczne, do których zaliczamy
np. ćwiczenia laboratoryjne, produkcyjne czy metoda projektów.

Ważną funkcję spełniają konsultacje czyli porady, jakich uczący się zasięga u nauczyciela. Bliską konsultacjom jest metoda instruktażu (szczególnie w zawodach praktycznych - wstępny, końcowy). Ostatnia metoda - praca z książką czy innym tekstem z zasady drukowanym.     



IV. DOŚWIADCZENIA I REFLEKSJE…

W Polsce, w porównaniu do krajów o wysoko rozwiniętej gospodarce rynkowej, edukacja dorosłych


nie jest tak powszechna. Wejście Polski do UE zainicjowało nowe tendencje w kształceniu zawodowym. Gospodarka rynkowa i zmieniający się rynek pracy wymusiły reformę programów nauczania, jak również przebudowę świadomości społecznej, polegającej na przyjęciu zasady, że kwalifikacje są cenionym towarem
na rynku pracy. W celu lepszego dostosowania kształcenia do potrzeb rynku pracy oraz zwiększenia jego efektywności rząd polski wprowadza programy modułowe. Istotnym zagadnieniem jest powiązanie kształcenia zawodowego z rynkiem pracy, z czego wynika konieczność wysokiej jakości kształcenia i porównywalność uzyskiwanych kwalifikacji. Znaczący wpływ na tendencje kształcenia – edukacji ustawicznej - mają zmiany technologii, zawodów i specjalizacji oraz aktualizacja posiadanych już kompetencji.

Mobilności umożliwiły uczestnikom projektu poznanie metod i narzędzi edukacyjnych stosowanych


w Hiszpanii, Włoszech czy Wielkiej Brytanii. Wniosek, który wyłania się jako pierwszy, jest taki iż tak naprawdę sposoby edukacji dorosłych nie różnią się bardzo od tych funkcjonujących w Polsce. Niemniej jednak w porównaniu do Wielkiej Brytanii, w Polsce często i nadal stosowane są metody szkoleniowe oparte na autorytarnej postawie prowadzącego i metodach wykładowych.

System i struktura zajęć panująca w WB jest bardziej przyjazna dla uczącego się. Istotnym elementem prowadzonych zajęć jest relacja prowadzący – słuchacz – uczący się, a wykładowca - trener. W Wielkiej Brytanii zaniechano tradycyjnego podziału na prowadzącego, znającego prawdę i słuchacza – studenta odtwarzającego wiedzę. Taki sposób prowadzenia zajęć umożliwia realizację głównej idei kształcenia t.j.: zainicjowanie procesu obopólnego rozwoju i uczenia się. Praktyczną konsekwencją w/w podejścia jest gotowość słuchaczy do szukania nowych, niecodziennych rozwiązań sytuacji problemowych, umiejętność i chęć podejmowania ryzyka oraz mądra tolerancja wobec innych.

Wyżej opisany system zwiększa zaangażowanie dorosłych w proces uczenia się, interakcję przekazywanych treści
z doświadczeniem życiowym i zawodowym każdego z nich, połączenie teorii z praktyką, a trener/prowadzący staje się

  1   2


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna