Referat z Psychologii Temat



Pobieranie 39.67 Kb.
Data06.05.2016
Rozmiar39.67 Kb.


Referat z Psychologii

Temat:


Charakterystyka Psychologii jako nauki. Rys historyczny, nurty. Pedagogika a Psychologia.

Przemysław Kowalik


Student Studium Pedagogicznego przy WSPiA w Lublinie

Charakterystyka Psychologii jako nauki. Rys historyczny, nurty. Pedagogika a Psychologia.


1. Czym jest psychologia?


Psychologia to naukowe badanie zachowania człowieka. Jest to nauka, która pozwala ustalić jak funkcjonuje ludzka psychika. Psychologia to pewien sposób myślenia o tym, jak ludzie radzą sobie ze swoim środowiskiem i jak zachowują się względem siebie. Psychologia jest dziedziną nauki opierającą się na przecięciu innych dyscyplinach naukowych, mianowicie: filozofii, biologii, socjologii, fizjologii i antropologii. Psychologia zajmuje się tym, co odróżnia nas ludzi od maszyn, jest rodzajem wiedzy i sposobem ujmowania zjawisk, który można wykorzystać do podniesienia jakości ludzkiego życia.

Jest dziś prawie niemożliwe, aby czytając gazetę czy czasopismo, lub oglądając telewizję, nie zetknąć się z zagadnieniami z dziedziny psychologii. W latach siedemdziesiątych nastała era psychologii czas, gdy każdy jest swego rodzaju psychologiem. Również i my, dążąc do tego, aby wydobyć z życia jak najwięcej, stajemy się już w pewnym sensie psychologiami. Niewątpliwie każdy z nas zastanawiał się kiedyś nad swym zachowaniem i nad tym, dlaczego inni zachowują się zupełnie inaczej, niż my w podobnych sytuacjach. Rozmyślając o swoim zachowaniu dochodzimy do momentu gdzie jesteśmy w stanie przewidzieć następstwo własnych postępowań. Jednak znajomość własnych zachowań nie wystarczy nam do dokładnego przewidzenie własnych reakcji na bodźce, w sytuacjach nietypowych używamy tzw. „Psychologii zdrowego rozsądku”.

Psychologia zdrowego rozsądku w wielu wypadkach może być wystarczająca, lecz niekiedy może także doprowadzić nas do fałszywych wniosków i nieskutecznych działań. Przyczyną tego mogą być fałszywe założenia, co do natury ludzkiej, kulturowe i osobiste uprzedzenia i przesądy, źle kontrolowane obserwacje lub bezkrytyczne przyjęcie informacji dostarczanych przez nasze zmysły, przez tak zwane autorytety lub przez środki masowego przekazu.

2. Dziedzina Psychologii


Badając ludzka wiedzę nasuwają się dwa podstawowe pytania: pierwsze, – Co wiemy?, drugie – Skąd to wiemy? Na pierwsze z tych pytań odpowiedź daje nam nauka, jednak w tym przypadku Psychologia spychana jest nieco na bok przez inne nauki, natomiast, jeżeli chodzi o pytanie – Skąd to wiemy? To psychologia jest na pierwszym miejscu, gdyż stara się ona wyjaśnić jak człowiek zdobywa wiedze i w późniejszym czasie potrafi ją wykorzystać. Badać należy nie tylko procesy, za pomocą, których wyciągamy wnioski, lecz także wszystkie dane, na których powinniśmy opierać nasze wnioski. Psychologie jako dziedzinę naukową podzielić można na kilka różnych kierunków badawczych, z których każdy zajmuje się szczegółowym badaniem zachowań człowieka, oraz potrafi określić dokładny cel psychologii.

3. Psychologia humanistyczna


Psychologia humanistyczna ma wiele wspólnego z fenomenologią, lecz w mniejszym stopniu jest empirycznym podejściem do uprawiania psychologii, a w większym stopniu zajmuje się programem ideałów wskazujących, na czym powinno polegać uprawianie psychologii. Zwolennicy psychologii humanistycznej twierdzili, że deterministyczne poglądy Freuda na człowieka prowadzą do pesymistycznego obrazu sił zawartych w poszczególnych stadiach naszego rozwoju. Człowiek jest tu przedstawiony jako ofiara ślepych sił działających z naszego wnętrza i kierujących naszym myśleniem i zachowaniem. Floyd Matson w jednej ze swych wypowiedzi powiedział: „Nie znam większego braku szacunku dla człowieka, niż traktowanie go jako przedmiot. Krótko mówiąc psychologia humanistyczna to głębokie zainteresowanie procesami samorealizacji człowieka, jest to również kładzenie nacisku na integralność i specyficzność jednostki, jak też troska o polepszenie losu ludzkiego. Przedstawicielami tej tradycji psychologicznej byli: Rollo May, Carl Rogers i Abraham Maslow. Twierdzili oni, że badania psychologiczne powinny być ukierunkowane na zrozumienie własnej tożsamości człowieka, wyboru, wolności, nadziei i samospełnienia.

4. Cele psychologii


Mówiąc o celach psychologii nasuwają się nam pytania:, Co starają się osiągnąć psychologowie? Jakie są ich cele w badaniu ludzkiego zachowania?

Głównym celem dla naukowca psychologa jest opisanie, wyjaśnienie, przewidzenie i sterowanie zachowaniem osobnika. Dla psychologa działającego w zakresie psychologii stosowanej, który przeprowadza badania nad praktycznym problemem lub wykorzystuje w praktyce wyniki swojej pracy istnieje jeszcze jeden cel oprócz wymienionych wyżej, jest to mianowicie podniesienie poziomu ludzkiego życia. Psychologii jako nauka niesie ze sobą również inne cele opisane poniżej:


Opisywanie prawdziwych wydarzeń


Badając psychologie naukowcy starają się poznać zaistniałe fakty, aby mogli je w odpowiedni sposób opisać i wykorzystać. Poznanie tych faktów opierać się musi na obiektywnej obserwacji, obserwacja zaś musi być opisana w taki sposób, aby inni korzystając z tej wiedzy mogli ją dobrze interpretować i rozwijać.

Wiedza naukowa w psychologii składa się z danych i faktów. Dane są opisami zaobserwowanych zdarzeń, są to jakby klocki, z których budowana jest nauka, jaką jest psychologia. Psycholog jako dane traktuje każde zachowanie człowieka, tj. każdy uśmiech, milczenie, zastanowienie. Niewątpliwie cennym źródłem danych dla psychologa jest opis snów, lub zmiany w czynnościach bioelektrycznych mózgu. Takie dane po odpowiednim nagromadzeniu przekazywane są grupom niezależnych badaczy, które starają się je przeanalizować i ocenić.

Aby opisać jakieś zdarzenie takim, jakie ono jest obserwator musi odrzucić na bok własne oczekiwania i przypuszczenia, a także zminimalizować wszelakie ograniczenia nakładane na niego przez jego przeszłość, kulturę i wyznawane wartości. Jest to bardzo trudne do spełnienia, ale dobry naukowiec potrafi to spełnić.

Dane w pewnym momencie stają się faktami, staje się tak wówczas, gdy potwierdzają lub podważają to, co uważamy za prawdziwe. Dane powinny być zbierane w sposób obiektywny, aczkolwiek osoba starająca się coś udowodnić zbiera je tak, aby popierały jej pogląd. Słuszność ma tu powiedzenie „Znajdziesz to, czego szukasz”.


Wyjaśnienie tego, co się dzieje


Na pewno chcielibyśmy wiedzieć nie tylko, co się dzieje, ale również to jak to się dzieje, że potrafimy kojarzyć ze sobą zdarzenia. Celem nauki jest właśnie poszukiwanie prawidłowości i zależności dających nam zdolność kojarzenia. W wyniku tych poszukiwań i dociekań nauka odkrywa coraz to nowe fakty, czerpiąc je min z rysunków na ścianach jaskiń, różnych zapisków i notatek, roślin, obserwacji otaczającego nas świata.

Proces wyjaśniania w psychologii zaczyna się od ustalenia odpowiedzi na pytanie, „Dlaczego?”, Dalsze kroki wyjaśniające ma na celu dać odpowiedź na pytania, „Co?” i „Jak?” Odpowiedź dana na pytanie, „Dlaczego?” Jest zadowalająca tylko wtedy jak nie można juz postawić kolejnego pytania, „Dlaczego?”


Typy wyjaśnień występujących w psychologii


W psychologii, aby wyjaśnić dane zjawisko musimy posłużyć się zależnie od sytuacji jednym z niżej opisanych typów wyjaśnień:

  • Wyjaśnienie opierające się o antropomorfizm, to znaczy przypisywania cech ludzkich zwierzętom. W wyjaśnieniach tego typu za przyczynę zachowania uznaje się powody wewnętrzne.

  • Wyjaśnienia w kategorii zjawisk fizjologicznych, zachodzących w mózgu, komórkach nerwowych, różnych gruczołach i innych narządach ludzkiego organizmu. Wyjaśnienia fizjologiczne mogą wytłumaczyć dane zachowanie, jednak często ni mogą wyjaśnić, w jaki sposób działa dany proces fizjologiczny i co go wywołuje.

  • Kolejnym typem wyjaśnienia jest użycie analogii. Zjawiska wyjaśnia się tu poprzez ukazanie jego podobieństwa do znanych juz zjawisk. To forma wyjaśnienie traci na wartości, jeśli gdy zjawisko, do którego porównujemy inne zjawisko nie jest jeszcze do końca wyjaśnione.

  • W psychologii używa się też wyjaśnienia opartego na wyliczeniu warunków granicznych, w jakich dane zjawisko występuje i ulega zmianom.

  • Wyjaśnienie funkcjonalne. Zachowanie wyjaśnia się określając warunki bodźcowe, których jest ono funkcją. Jeżeli zostaną ustalone warunki bodźcowe, które dają się zaobserwować i zmierzyć, to uważa się za wyjaśniona dana reakcję.

  • kiedy pojawiły się komputery zaczęła rozwijać się nowa forma wyjaśnienia, mianowicie powstała symulacja danego procesu. Opracowuje się model uczenia się lub pamięci, a następnie programuje się według niego komputer, który przetwarza nowe informacje w określony przez ten model sposób.

  • Najbardziej poważne wyjaśnienia to są wyjaśnienia teoretyczne. Wyjaśnia się tu za pomocą teorii, dedukowania, obserwowania.

Przewidywanie, co się zdarzy


Obecnie, jeżeli chodzi o przewidywanie przyszłości polegamy głównie na nauce. Możliwość dokładnego przewidywania pozwala nam na pokierowania naszym postępowaniem w taki sposób, aby uniknąć niechcianych zjawisk. Dokładne przewidzenie minimalizuje niepewność i daje poczucie bezpieczeństwa.

Sterowania tym, co się dzieje


Naukowcy badający zjawiska psychologiczne nie poprzestają na zrozumieniu pewnych zjawisk, starają się oni wypracować sposoby sterowania tymi zjawiskami, czyli po prostu jak wpływać na drugiego człowieka. Jest to najwyższy cel i ostateczny cel wielu prac psychologów.

5. Badania naukowe


Badanie naukowe, jest to sposób pozwalający na wyjaśnienie zjawisk naturalnych. Jest to cel pozornie prosty, lecz przystępując do badania okazuje się trudny. Jasne wyjaśnienie badanej zagadki wymaga szczególnej postawy badacza, a także wymusza na nim stosowanie określonych procedur formułowania, sprawdzania i oceniania twierdzeń, które mają stać się wnioskami. Zbiór tych postaw i procedur nazywa się metodą naukową.

Badanie naukowe składa się z czterech głównych etapów:



  • znalezienie godnej uwagi idei,

  • sprawdzenie znalezionej idei,

  • wyciągnięcie wniosków z idei,

  • opisanie zaobserwowanych spostrzeżeń.

Opis spostrzeżeń musi być tak sformułowany, aby inny badacz mógł bez jakichkolwiek niejasności powtórzyć to badanie w celu zweryfikowania lub podważenia jego wyników. Każdy inny naukowiec może, więc budować na tym, co wnieśli inni i udostępniać nowe stwierdzenia jako podstawę do badania dla innych naukowców.

Nie opracowano jeszcze wytycznych wskazujących, jak znaleźć dobre idee – pozostaje to w gestii twórczego aspektu nauki, jest to element sztuki naukowej. Zależy to od wiedzy naukowca, jego zdolności twórczych, zdolności analizowania i syntetyzowania, a niekiedy również od czystego przypadku.


6. Nurty w Pedagogice

Pedagogika kultury


Podstawowym zadaniem tej nauki jest kształcenie osobowości poprzez dobra (wartości) kultury. Wprawdzie człowiek tworzy kulturę, ale i kultura tworzy człowieka, dlatego potrzebne jest zarówno wychowanie do kultury jak i przez kulturę. Prof. Bogdan Nawroczyński (1882-1974) - twórca polskiej pedagogiki kultury - zwracał uwagę na to, że człowiek żyje dzięki kulturze i pełnej pedagogii. Przez to właśnie odróżnia się od innych stworzeń i staje się pełnym człowiekiem. Kultura jest tu rozumiana szeroko jako całość materialnych i duchowych wytworów człowieka.
W dzisiejszych czasach podstawowym zadaniem pedagogiki kultury jest badanie zjawisk i nurtów kultury: rozpoznawanie ich, ocenianie, by w końcu wyciągać z nich wnioski do wychowania. Istotnym zadaniem jest również takie przygotowanie wychowawców, by mogli wychować młodzież do mądrego korzystania z kultury, do rozróżniania destrukcyjnych i konstruktywnych elementów kultury, oraz by mogli tworzyć kulturę opartą na wartościach wyższych.
Pedagogika kultury kształtuje człowieka w trzech wymiarach: rozumienia dziedzictwa kulturowego, umiejętności wykorzystywania go w życiu codziennym i tworzeniu kultury dla przyszłych pokoleń.

Pedagogika kultury w praktyce


Jednym z zadań pedagogiki kultury jest badanie współczesnych nurtów kulturowych i wyciąganie z nich wniosków dla pedagogiki (wychowania dzieci, młodzieży, ale także i dorosłych). Rozwijając wspomniany nurt można zauważyć, że w polskiej rzeczywistości przenikają się trzy na pozór podobne, jednak zupełnie różne w swoich korzeniach nurty: liberalizm, postmodernizm i personalizm. Nurty te łączy wspólny mianownik, jakim jest pragnienie wolności i kultywowanie jej. Ważnym czynnikiem łączącym wspomniane nurty jest poszanowanie człowieka i dążenie do jego rozwoju. Jednak każdy z tych nurtów odmiennie rozumie zarówno pojęcie wolności, jak i rozwoju człowieka. Stąd właśnie wynika niejednokrotnie nasze zakłopotanie, kiedy to posługując się tymi samymi pojęciami przekazujemy różne treści. Spróbujmy, zatem przedstawić każdy z tych nurtów i pokazać konsekwencje w wychowaniu.

Liberalizm w wychowaniu


Głosi on hasła wyzwolenia spod reżimu autorytetów, uczenia się przez pracę, poznawania prawdy obiektywnie - umysłem (a nie na pamięć), tworzenia prawdy przez fakty. Program wychowawczy obejmował w swoich założeniach na przełomie XIX i XX wieku m.in. takie hasła, jak: szanować indywidualność dziecka, w wychowaniu zachować i potęgować siły duchowe dziecka, nauczanie opierać na zainteresowaniach, zaproponować samorząd jako formę karności. Niewątpliwie liberalizm przyniósł przełom w wychowaniu, przynosząc wiele dobrych elementów dla pedagogiki, jak: indywidualne podejście do wychowanka, zaniechanie przemocy psychiczno-fizycznej, zwrócenie uwagi na siły duchowe ucznia i inne; wniósł również wiele elementów, których skutki odczuwamy obecnie, jak: odrzucenie autorytetów, dowolność przyjmowania treści nauczanych (oparte na zainteresowaniach), co prowadzi do fragmentaryzacji wiedzy, etyka sytuacyjna poparta możliwością tworzenia "własnej prawdy", i co za tym idzie, zanik prawd i wartości obiektywnych.

Postmodernizm


Charakteryzuje się on pryzmatem sfery materialnej nad duchową - konsekwentnie można dostrzec pierwszeństwo czynu nad kontemplacją, sfery mieć nad być, rzeczy (układów) nad osobą. W etyce moralnym staje się to, co można (da się) zrobić. Nurt ten przejawia się również ucieczką od religii w stronę jej namiastek - stąd ogromne powodzenie sekt, ezoteryki, wróżbiarstwa itp. Nurt ten odrzuca całościową koncepcję prawdy i stałej niezmiennej hierarchii prawd. Stawia na indywidualizm, bowiem w ten sposób łatwiej tworzyć indywidualną, dopasowaną do okoliczności etykę.
Można, więc powiedzieć, że postmodernizm przynosi nam kolejne znamię czasu, jakim jest zanik prawdy obiektywnej i hierarchii wartości - nie ma, bowiem fundamentu, na którym można by tworzyć hierarchię prawd, etykę (również religia i sfera duchowa człowieka przechodzi na dalszy plan życia).

Personalizm


Ten nurt w swoich założeniach akcentuje znaczenie osoby jako całości bytu ludzkiego, podkreślając zarazem jej godność i wartość. Podobnie jak liberalizm i postmodernizm podkreśla wolność, jednak rozumie ją w zupełnie inny sposób:, jeżeli w liberalizmie wolność graniczy z samowolą, a w postmodernizmie z akceptacją różnorodnych prawd, tworzonych w zależności od konkretnej sytuacji, to w personalizmie jest ona ściśle złączona z odpowiedzialnością i systemem niezmiennych wartości. Zatem jest tu miejsce dla autorytetów, prawdy, transcendencji. W nurcie tym nie akcentuje się fałszywej wizji człowieka doskonałego, samowystarczalnego - w tym przypadku mowa jest o dużej roli wspólnoty i dialogu z drugim. Ukazując niedoskonałość człowieka (pozwalając człowiekowi na zatrzymanie się w pogoni za własną doskonałością), personalizm chrześcijański wskazuje na Chrystusa jako odkupiciela naszych niedomagań.
Dlatego też w personalizmie człowiek nigdy nie jest pozostawiony samemu sobie, lecz staje w obliczu drugiej osoby, wchodząc z nią w relacje, posiada także fundament tworzony z autorytetów, niezmiennych prawd i wartości, i w końcu odniesienie do Boga jako ostatecznego gwaranta rozwoju człowieka.
Młody człowiek niejednokrotnie może czuć się zagubiony we współczesnym świecie pełnym znaków zapytania, pozbawionym fundamentów, na których mógłby oprzeć swoje życie. Obserwujemy dzisiaj stopniowy, lecz dotkliwy zanik autorytetów, prawd, wartości, transcendencji - fundamentów, na których poprzednie pokolenia budowały swoją przyszłość. Co w zamian promuje się młodemu człowiekowi? Brak wymagań, akceptację wszystkich jego poczynań, partnerstwo, które wymaga mniej odpowiedzialności, itd. Jakim językiem przemawia współczesny człowiek?
We współczesnej kulturze przenikają się różnorodne nurty, które w pierwszym brzmieniu głoszonych haseł zawierają podobne wartości, jednak niosą z sobą odmienną koncepcję człowieka. Stąd też może wynikać nasze "zakłopotanie" i wrażenie porozumiewania się odmiennymi językami. Warto jednak wnikać w korzenie takich postaw, by je lepiej rozumieć, by szukać porozumienia, by wychowywać przez kulturę, ale i do kultury - jest to, bowiem ogromne bogactwo (naszej polskiej kultury), o którym niejednokrotnie zapomina się przyjmując kulturą amerykańską. Nie można, bowiem zapominać, że istotnym elementem wychowania jest tworzenie kultury współczesnej dla przyszłych pokoleń.

7. Pedagogika a Psychologia


Czy można sobie wyobrazić pedagogikę bez psychologii? Czy kształcenie i wychowanie są możliwe bez wiedzy psychologicznej? Czy psychologia nie jest naturalną partnerką nauki o wychowaniu? Co więcej, czy nie jest ona dla niej nauką podstawową, tak, że pedagogika bez psychologii nie mogłaby w ogóle istnieć? Przedstawienie relacji, jaka zachodzi między pedagogiką a psychologią, nie jest rzeczą łatwą. Literatura z zakresu obu tych dyscyplin osiągnęła już takie rozmiary, że trudno jest pojedynczemu człowiekowi utrzymywać swoją wiedzę w tych dziedzinach na aktualnym poziomie. Obie one są ponadto dyscyplinami, co, do których wolno zakładać, że mają sobie wzajemnie wiele do powiedzenia. Nie było chyba takiej wielkiej postaci w historii psychologii, która nie wypowiadałaby się na tematy związane z wychowaniem, ani też takiego klasyka pedagogiki, w którego pracach nie można by znaleźć refleksji psychologicznych.

8. Historia Psychologii


1879 - Wilhelm Wundt otwiera pierwsze oficjalne laboratorium psychologiczne na Uniwersytecie w Lipsku. Dokonuje licznych eksperymentów dotyczących czasu reakcji człowieka.

1881 - Wundt zaczyna wydawać pismo Studia filozoficzne (Philosophische Studien)

1883 - Zostaje otwarte pierwsze amerykańskie laboratorium psychologiczne na Uniwersytecie Johna Hopkinsa

1888 - J. McKeen Cattell, uczeń Wundta, zostaje pierwszym amerykańskim profesorem psychologii na Uniwersytecie Stanu Pennsylvania.

1892 - Edward Titchener, kolejny uczeń Wilhelma Wundta, wprowadza w Ameryce strukturalizm. Strukturalizm jest teorią skupiającą się na identyfikowaniu podstawowych elementów procesów myślowych.

1900 - Zygmund Freud prezentuje swoją koncepcję psychoanalizy w Interpretacji marzeń sennych.

1906 Iwan Pawłow publikuje swoje odkrycia ukazujące klasyczne warunkowanie (znane zresztą jako warunkowanie Pawłowa) w 1906. Jego eksperyment polega na dzwonieniu dzwonkiem w momencie karmienia psa. Po chwili, dźwięk dzwonka powoduje u psa ślinienie się, nawet, kiedy pokarm nie jest mu podany. Inaczej powiedziawszy pies zostaje uwarunkowany, aby reagować na dzwonienie dzwonka, zamiast na akt jedzenia.

1907 C.G.Jung publikuje Psychologię Dementia Praecox

1908 William McDougall stwarza nową dziedzinę - psychologię społeczną, opisując ją w swojej publikacją Wprowadzenie do psychologii społecznej.

Alfred Binet i Theodor Simon opracowują testy na inteligencję dla dzieci.



1909 Zygmund Freud prezentuje swoje koncepcje dotyczące psychoanalizy w Ameryce podczas serii odczytów na Clark University. Jego wykłady zwracają uwagę na tłumienie popędów w dzieciństwie i ich późniejszy wpływ na życie jednostki. Popędy te, poprzez nieświadomość mają silny wpływ na psychikę jednostki i często na przekazywane seksualne treści. Tłumaczył to tym, że te tłumione popędy znajdują ujście poprzez sny, czynności pomyłkowe i pomyłki językowe (często zwane pomyłkami freudowskimi).

1912 Max Wertheimer wprowadza psychologię Gestalt

1913 John B. Watson wprowadza "Behawioryzm”, który ujmuje psychologię jako sieci uwarunkowanych zachowań.

Po latach zafascynowania Freudem, Carl Gustaw Jung odchodzi od freudyzmu i roztacza swoje własne teorie dotyczące ludzkiej psychiki.



1923 Freud publikuje Ego i Id

1925 E.K. Strong publikuje The Psychology of Selling and Advertising, kładąc tym podwaliny pod nową dziedzinę - psychologię reklamy

1930 J. B. and Louisa Rhine zakłada pierwsze parapsychologiczne laboratorium na Duke University.

1957 Noam Chomsky publikuje swoją książkę Struktury syntaktyczne, która jest wstępem do bardziej zaawansowanej lingwistyki i prowadzi do stworzenia nowej dziedziny znanej jako psycholingwistyka (badającej psychologię rozumienia języka).



©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna