Rozwój dogmatyki doprowadził do chrześcijańskiego wyznania wiary, według którego Jezus Chrystus jest prawdziwym człowiekiem i wcielonym Bogiem



Pobieranie 100.52 Kb.
Data04.05.2016
Rozmiar100.52 Kb.


Jezus Chrystus, ur. przed 4 r p.n.e - 30 ( lub 33 ) n.e., założyciel religii chrześcijańskiej. Urodzony w Betlejem w Judei, do 27 n.e. przebywał w Nazarecie, ochrzczony przez Jana Chrzciciela, rozpoczął publiczną działalność w Galilei .Głosił bliskość Królestwa Bożego , przeciwstawiał się religijnemu formalizmowi kapłanów żydowskich i faryzeuszy, wskazywał na konieczność radykalnej przemiany życia w duchu wiary i miłości. Swoją nauką naraził się żydowskim przywódcom religijnym i władzom państwowym, obawiającym się antyrzymskiej rewolty. Około 30 r n.e. został pojmany i skazany na śmierć krzyżową. Sam siebie nazywał gł. Synem Człowieczym, a przez uczniów i pierwszych chrześcijan był uważany za Mesjasza (Chrystusa) ,Zbawcę, Pana i Boga , który przez śmierć i zmartwychwstanie pojednał ludzi z Ojcem.

Rozwój dogmatyki doprowadził do chrześcijańskiego wyznania wiary, według którego Jezus Chrystus jest prawdziwym człowiekiem i wcielonym Bogiem (drugą osobą Trójcy świętej)

Informacje o życiu, działalności i religijnych poglądach uzyskano na podstawie naukowej analizy Nowego Testamentu i źródeł pozachrześcijańskich.

Gaspar da Gama (ok. 1450- ok. 1510), podróżnik narodowości żydowskiej. Postać wspominana przez ważniejsze kroniki Portugalczyków opisujące odkrycia z przełomu XV i XVI w. W Polsce wspominany przez Joachima Lelewela w utworze Polska. Dzieje i rzeczy jej. B. Olszewicz natomiast poświęcił mu pracę zatytułowaną Gaspar da Gama. Żyd poznański w Indiach XV wieku.

W dzieciństwie musiał opuścić Polskę (wraz z prześladowanymi rodzicami) i przebywał w Palestynie, AleksandriiIndiach. Będąc szpiegiem władcy Goa został zatrzymany przez Vasco da Gamę i wkrótce potem zaczął wiernie służyć Portugalczykom. Podróżował po całym świecie, docierając m.in. do Afryki Wschodniej, Indochin, Cejlonu i Jawy.




Heine Heinrich (1797-1856), wybitny poeta niemiecki. Pochodził z żydowskiej rodziny kupieckiej. Po ukończeniu studiów prawniczych 1825 przyjął chrzest ewangelicki. Z powodu kłopotów z cenzurą i szykan emigrował 1831 do Paryża, gdzie zmarł po kilkuletniej ciężkiej chorobie.

Zwolennik demokracji, przeciwnik pruskiego feudalizmu, posługujący się nierzadko ostrą krytyką i ironią. Należał do formacji romantycznej (romantyzm), ale różnił go od niej radykalizm polityczny. Nawiązywał m.in. do twórczości ludowej i romantycznej uczuciowości.

Wiersze z wczesnego okresu, jak Cierpienia młodzieńcze (1821), Intermezzo liryczne (1822), Powrót (1824) opublikował w głośnym zbiorze Księga Pieśni (1827, wydanie polskie 1880).

Pośród tomów poezji szczególnie znane są: Atta Troll - Sen nocy letniej (1843, wydanie polskie 1887), Neue Lieder (1844), poemat satyryczny Niemcy. Baśń zimowa (1843), Romancero (części 1-3, 1851). Szkice, rozprawy, eseje i publicystykę reprezentują m.in. Obrazy z podróży (1826-1831, wydanie polskie 1879), Französische Zustände (1832), Die romantische Schule (1836), Der Salon (tom 1-4, 1833-1840), O Polsce (1823, wydanie polskie 1914).

Wybory w języku polskim: Statek niewolników (1951), Noce florenckie (1951), Poezje wybrane (1951), Dzieła wybrane (tom 1-2, 1956).

Strauss Johann, ojciec (1804-1849), kompozytor, dyrygent i skrzypek austriacki. Grał na altówce w orkiestrze tanecznej M. Pamera w Wiedniu, 1819 wstąpił do orkiestry J. Lannera, w 1824 został jej drugim dyrygentem.

1825 założył własną orkiestrę, która wykonywała także jego kompozycje (tańce, fantazje, parafrazy muzyki operowej i symfonicznej), występując w ogródkach i kawiarniach Wiednia. Od 1833 występował z orkiestrą m.in. w Austrii, Niemczech, Francji, Anglii. 1846 został dyrektorem balów dworskich w Wiedniu.

Radetzky-Marsch (1848) W jego twórczości najważniejsze miejsce zajmują tańce (walce, polki, galopy, marsze, kadryle), w których widoczna jest tradycja muzyki tanecznej klasyków wiedeńskich, F. Schuberta i J. Lannera oraz muzyki ludowej (walce, ländlery). Do najbardziej znanych jego utworów należy Radetzky-Marsch op. 228 (1848).
Proust Marcel (1871-1922), francuski pisarz, jeden z

 najwybitniejszych prozaików XX w. Pochodził ze starej rodziny mieszczańskiej. 1889 odbył ochotniczą służbę wojskową, następnie studiował prawo na Sorbonie i rozpoczął studia w Szkole Nauk Politycznych, zamierzając robić karierę dyplomaty, z czego jednak zrezygnował na rzecz dziennikarstwa i literatury.

1896 debiutował bez sukcesu zbiorem opowiadań i wierszy Les plaisirs et les jours. Jako pisarz wykrystalizował swój styl w powieści Jan Senteuil (tom 1-3, pisanej w latach 1895-1905, opublikowana 1952, wydanie polskie 1969), gdzie pojawiły się motywy jego największego dzieła, przełomowego w dziejach powieści XX w. - cyklu W poszukiwaniu straconego czasu (część 1-7, 1913-1927, wydanie polskie część 1-5 1937-1939, część 6-7 1960), w skład którego wchodzą: W stronę Swanna, W cieniu zakwitających dziewcząt, Strona Guermantes, Sodoma i Gomora, Uwięziona, Nie ma Albertyny, Czas odnaleziony.

Mistrz subtelnej analizy psychologicznej, skonstruował swe dzieło ze wspomnień. Akcja nie odgrywa większej roli, ustępując miejsca impresjonistycznym i realistycznym opisom, ukazującym rzeczywistość w sposób sensualny, a jednocześnie intelektualny (psychologizm).

Ogromna wrażliwość, umiejętność odnajdywania ukrytych motywów działań bohaterów, troskliwa rekonstrukcja przeszłości zmierzają do nadania szczególnego znaczenia czasowi. Na pisarstwo Prousta wywarła znaczny wpływ filozofia H. Bergsona oraz malarstwo impresjonistyczne. Także m.in. szkice krytyczne Contre Sainte-Beuve (1954).

Einstein Albert (1879-1955), jeden z najwybitniejszych fizyków w historii nauki. Urodzony w Niemczech (Ulm) w rodzinie żydowskiej, studiował w Zurychu, a pracę zawodową rozpoczął w Bernie jako urzędnik bankowy.

Po opublikowaniu pierwszych doniosłych prac (o ruchach Browna i korpuskularnej teorii światła) został w 1909 profesorem uniwersytetu w Zurychu, następnie w Pradze, później w Pruskiej Akademii Nauk w Berlinie, a od 1933, zmuszony do emigracji po dojściu Hitlera do władzy, w Institute of Advanced Study w Princeton (USA).

Opracował podstawy kwantowej teorii pola elektromagnetycznego (Einsteina prawo, Einsteina współczynniki), szczególną (1905) i ogólną (1916) teorie względności. W 1921 został laureatem Nagrody Nobla za podstawowe prace teoretyczne dotyczące natury światła. Inicjator Manhattan Project.

Później pracował nad unifikacją teorii oddziaływań grawitacyjnych i elektromagnetycznych, ale bez sukcesów. Pomimo wkładu w rozwój korpuskularnej teorii światła (zjawisko fotoelektryczne) był przeciwnikiem mechaniki kwantowej, a szczególnie jej tzw. interpretacji kopenhaskiej (N. Bohr) opartej na pojęciu prawdopodobieństwa.

Zgodnie z teorią względności Einsteina przestała istnieć przestrzeń trójwymiarowa, nieskończona, podobna do olbrzymiego naczynia wypełnionego rzeczami. Podobnie jak czas, zaczęła być rozumiana względnie, jako każdorazowo wyznaczona przez znajdujące się w niej i poruszające ciała.

Teoria względności stała się przyczyną zmian myślenia nie tylko w naukach ścisłych, ale także przyrodniczych, w filozofii, oraz oddziałała na twórczość literacką i artystyczną XX w.



Zweig Arnold (1887-1968), niemiecki powieściopisarz, eseista, dramaturg. Urodził się w żydowskiej rodzinie na Śląsku jako syn siodlarza. W latach 1896-1906 mieszkał w Katowicach. Kolejne miejsca pobytu Zweiga związane są z podjętymi studiami. We Wrocławiu, Monachium, Berlinie, Getyndze, Rostoku i Tybindze, w latach 1907-1915, studiował germanistykę, historię, anglistykę, romanistykę, filozofię, psychologię, historię sztuki i ekonomię. Zmobilizowany podczas I wojny światowej, przez cały okres trwania działań zbrojnych przebywał na froncie.

W 1923 zamieszkał w Berlinie, gdzie wydawał “Jüdische RundschAU”. W latach 1933-1948 przebywał na emigracji (m.in. w Palestynie). Zaangażowany w działalność antyfaszystowską w czasie II wojny światowej popierał działania ZSRR przeciwko III Rzeszy. W 1948 podjął decyzję o powrocie do Niemiec Wschodnich. W 1950 był jednym ze współzałożycieli Akademii Sztuk NRD, której przewodniczył do 1953. W 1957 został prezesem ogólnoniemieckiego Pen Clubu. Już pierwsza powieść Zweiga, Nowele o Klaudii (1906), została przyjęta z uznaniem.

Jednak międzynarodową sławę zawdzięcza pisarz cyklowi powieściowemu Wielka wojna białych ludzi (tomy 1-6, 1927-1954, zawierającym m.in. słynną powieść Spór o sierżanta Griszę). Doświadczenia zdobyte podczas I wojny światowej spowodowały, że Zweig został żarliwym pacyfistą. Wielka wojna białych ludzi to cykl utworów o wyraźnym nacechowaniu pacyfistycznym w których analizie poddana została polityka wojenna oraz zmiany zachodzące w psychice bohaterów pod wpływem wojny.

Ponadto autor licznych opowiadań (polskie zbiory Igraszka czasu, 1934, Opowieści dnia wczorajszego, 1952, Nowele, 1964), powieści Topór z Wandsbeck (1943) – podejmującej problematykę czasów III Rzeszy, Marzenia są drogie (1962) – utrzymanej w formie pamiętnika, o zabarwieniu autobiograficznym, oraz dramatów (m.in. Ritualmord in Ungarn, 1914). W twórczości eseistycznej Zweig pisał m.in. o zagadnieniach dotyczących społeczności żydowskiej, przesądach rasowych. Zweig był entuzjastą teorii Z. Freuda, z którym pozostawał w przyjaźni i prowadził bogatą korespondencję.



Chagall Marc (1887-1988), francuski malarz, grafik, scenograf, ilustrator pochodzenia żydowsko-rosyjskiego, zaliczany do kręgu malarzy École de Paris. W latach 1907-10 studiował w Petersburgu, m.in. u L. Baksta. W 1910-14 w Paryżu, gdzie uległ wpływom kubizmu. Nawiązał przyjaźń z awangardowymi poetami (G. Apollinaire, B. Cendrars, M. Jacob) i malarzami (R. Delanuay, A. Gleizes, F. Léger, Ch. Soutine). W 1914 w Berlinie miał pierwszą samodzielną wystawę i wywarł wpływ na niemieckich ekspresjonistów. Od 1914 w Rosji. W czasie rewolucji w 1917 był komisarzem sztuk pięknych w Witebsku, gdzie założył Akademię Malarską. W 1922 wyjechał z Rosji i osiadł w Paryżu. W 1941-47 w USA. Od 1948 na stałe we Francji, początkowo w okolicach Paryża, a potem na Riwierze Francuskiej.

Całe życie podejmował tematy z czasów swojego dzieciństwa i młodości w Witebsku, zaczerpnięte z obrzędów i zwyczajów żydowskich i życia rosyjskiego ludu. Często malował liryczne sceny miłosne. Już we wczesnych obrazach pojawiają się charakterystyczne cechy jego stylu, jak ekspresyjny kolor, naruszanie proporcji i zestawianie elementów świata realnego w nierealne układy („Czerwony akt” 1908). Około 1911 posługując się językiem poetyckiej metafory i zacierając granicę między światem realnym a fantastycznym stworzył własny indywidualny styl. W jego sztuce można odnaleźć elementy symbolizmuekspresjonizmu. Baśniowa atmosfera jego obrazów zapowiadała surrealizm.

Charakterystycznymi środkami wyrazu jego malarstwa są miękka i płynna deformacja kształtów, ekspresyjny koloryt z przewagą żywych czerwieni, błękitów i zieleni oraz nastrój dziwności i fantastyczności (Ja i wieś 1911, Skrzypek 1912-1913, Zakochani nad miastem 1915, Przechadzka 1917, Linoskoczka 1930, Kochankowie w bzach 1931, Ulica zakochanych 1939).

W czasie II wojny światowej w jego obrazach dominowała nuta smutku i rozpaczy, a koloryt stał się ciemniejszy (Czerwony kogut 1940, Żongler 1943). Po wojnie koloryt znowu się rozjaśnił i wrócił dawny pogodny nastrój (Kwiaty nad Paryżem 1967).

Był on jednym z najwybitniejszych współczesnych grafików (akwaforty do Martwych dusz N. Gogola 1923-27, Bajek J. de La Fontaine’a 1927-31, Biblii 1931-55). Zajmował się także scenografią (kostiumy do baletów: Aleko 1942), Ognisty ptak 1945), ceramiką, rzeźbą, witrażownictwem (witraże do katedry w Reims 1974) i malarstwem monumentalnym (plafon w operze w Paryżu).

Edelman Marek (ur. 1922-), działacz polityczny i społeczny, lekarz kardiolog. Członek BunduŻydowskiej Organizacji Bojowej. Uczestnik powstania w getcie warszawskim. Po śmierci M. Anielewicza ostatni dowódca oddziałów powstańczych. Żołnierz Armii Krajowej, uczestnik powstania warszawskiego.

Sygnatariusz listu 101 intelektualistów przeciwko zmianom konstytucji, skierowanego do władz PRL w styczniu 1976. Współzałożyciel Komitetu Obrony Robotników, działacz legalnej i podziemnej "Solidarności". W 1988 kierownik komisji ds. mniejszości narodowych w Komitecie Obywatelskim przy L. Wałęsie.

17 kwietnia 1998 został udekorowany przez prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego najwyższym polskim odznaczeniem – Orderem Orła Białego.

Rabin Icchak (1922-1995), polityk izraelski, generał, działacz Partii Pracy. Od 1940 członek paramilitarnej organizacji żydowskiej Hagana. Dwukrotny premier 1974-1977 i 1993-1995. 1984-1990 minister obrony.

W 1993 zainicjował porozumienie izraelsko-palestyńskie w sprawie wzajemnego uznania Organizacji Wyzwolenia Palestyny i Izraela oraz utworzenia Autonomii Palestyńskiej w Strefie GazyJerycha. Laureat pokojowej Nagrody Nobla w 1994 (wraz z J. Arafatem S.Peresem). Zginął 4 listopada 1995 w zamachu terrorystycznym, zastrzelony przez prawicowego zamachowca I. Amira.



Peres Szymon (1923-), polityk izraelski. Urodził się w Polsce, w 1934 wyemigrował do Palestyny. Działał w tajnej dyplomacji dążącej do utworzenia państwa Izrael. Od 1967 zajmował wielokrotnie stanowiska ministerialne w rządzie. W 1977 został szefem rządu po I. Rabinie i stanął na czele Partii Pracy.

Powtórnie premier w 1984, a w latach 1986-1990 wicepremier. Pod koniec 1995, po śmierci (wskutek zamachu 4 XI 1995) I. Rabina, ponownie premier - do wyborów 29 V 1996, w wyniku których Partia Pracy utraciła władzę na rzecz prawicowego bloku Likud (nowy premier B. Nataniahu).

W 1994 został uhonorowany pokojową Nagrodą Nobla(wraz z J. ArafatemI. Rabinem).

Polański Roman (1935-), polski aktor, reżyser, scenarzysta, producent filmowy. Ukończył PWSF w Łodzi (1959). Aktorską karierę rozpoczął w zespole M. Biliżanki Wesoła Gromadka i Teatrze Groteska w Krakowie. Później zajął się głównie filmem.

Zrealizował etiudy filmowe: Dwaj ludzie z szafą (1957, nagrody na MFF EXPO-58 w Brukseli, Grand Prix w kategorii filmów eksperymentalnych w San Francisco, nagroda w Oberhausen), Gdy spadają anioły (1959), Gruby i Chudy (1961, Francja, nagroda w Oberhausen), Ssaki (1962, Grand Prix w Tours i w Oberhausen) i in. W 1963 wyemigrował z Polski i przyjął obywatelstwo francuskie.

Zrealizował filmy fabularne: Nóż w wodzie (1962, nagroda FIPRESCI w Wenecji, Grand Prix w Prades, nominacja do Oscara, Brązowy Delfin w Teheranie), Wstręt (1965, Wielka Brytania, Srebrny Niedźwiedź w Berlinie Zachodnim), Matnia (1966, Wielka Brytania, Złoty Niedźwiedź w Berlinie Zachodnim), Nieustraszeni zabójcy wampirów (1967, USA), Dziecko Rosemary (1968, USA, nominacja do Oscara, nagroda David di Donatello), Tragedia Makbeta (1971, Wielka Brytania), Chinatown (1974, USA, Złoty Globus w Hollywood), Lokator (1976, Francja), Tess (1980 Wielka Brytania-Francja, Cezar za film i reżyserię), Piraci (1986, Francja-Tunezja), Frantic (1988, USA-Francja) i in.

Wystąpił jako aktor w filmach, np.: Pokolenie A. Wajdy (1955), Zezowate szczęście A. Munka (1959), Chinatown (1974) i Lokator (1976) własnej reżyserii. Reżyserował również przedstawienia teatralne, m.in.: operę Rigoletto G. Verdiego w Monachium (1974), Amadeusza P. Shaffera w Teatrze na Woli w Warszawie (1981) i w Paryżu (1982), grając tytułową rolę W.A. Mozarta. W. Grodecki zrealizował w 1983 krótkometrażowy film dokumentalny Roman Polański - podróż sentymentalna. Polański wydał wspomnienia pt. Roman (1993).

15 XIII 1999 został członkiem Francuskiej Akademii Sztuk Pięknych.

Streisand Barbra, właściwie Barbara Joan Streisand (1942-), amerykańska piosenkarka i aktorka, także reżyser filmowy i producent. W 1961 debiutowała na Broadwayu, w 1963 uzyskała nagrodę krytyków jako gwiazda musicalowa roku.

Popularność zyskała w latach 60., występując w musicalach, m.in. I Can Get It for You Wholesale H. Rome’a i J. Weidmana (1962), i nagrywając płyty (kilkakrotna laureatka nagrody Grammy).

Wielkim sukcesem Streisand była rola w musicalu Zabawna dziewczyna J. Styne’a, I. Lennart i B. Merilla (1964) oraz w filmowej adaptacji tego musicalu w reżyserii W. Wylera (1968), za którą przyznano artystce Oscara.

Światowy sukces odniosły też filmy: Hello, Dolly G. Kelly’ego (1969), No i co, doktorku? P. Bogdanovicha (1972), Tacy byliśmy S. Pollacka (1973, nominacja do Oscara), Narodziny gwiazdy F. Piersona (1979, Oscar za piosenkę Evergreen), Wariatka M. Ritta (1987).

W 1969 założyła z P. NewmanemS. Poitierem wytwórnię First Artist's Productions, w 1972 własną wytwórnię Barwood Film. Od 1983 reżyseruje filmy, także w nich występując: Yentl (1983), Książę przypływów (1991, liczne Oscary).

W latach 90. - po 20 latach przerwy - Streisand odbyła światowe tournée, potwierdzając nim swój status jednej z najwybitniejszych współczesnych piosenkarek, szczególnie trafnie interpretującej piosenki dramatyczne i liryczne.

Wybrana dyskografia: The Barbra Streisand Album, The Second Barbra Streisand Album, People, My Name Is Barbra, Color Me Barbra, Funny Girl, Stoney End, The Way We Were, Butterfly, A Star Is Born, Songbird, Memories, Yentl, One Voice, Nuts, Back on Broadway.

Michnik Adam (1947-), polski historyk, publicysta, działacz polityczny. 1968-1969 więziony za udział w protestach studenckich w marcu 1968. Od 1977 członek Komitet Obrony Robotników, redaktor czasopism poza zasięgiem cenzury: Biuletyn Informacyjny, Krytyka, Zapis. Od 1978 wykładowca Towarzystwa Kursów Naukowych. Doradca Zarządu Regionu Mazowsze Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego "Solidarność".

Internowany 1981-1982, więziony 1984-1986. Brał udział w obradach Okrągłego Stołu (1989), które przyczyniły się do upadku PRL. Od 1989 redaktor naczelny Gazety Wyborczej. 1989-1991 poseł na sejm z ramienia Unii Demokratycznej. Opublikował poza cenzurą prace: Kościół, lewica, dialog (1977), Szanse polskiej demokracji (1984), Polskie pytania (1985), Z dziejów honoru w Polsce (1985). Także zbiór Diabeł naszego czasu. Publicystyka z lat 1985-1994 (1995).



Spielberg Steven (1947-), amerykański reżyser filmowy, scenarzysta i producent, obwołany "cudownym dzieckiem Hollywoodu". Specjalizuje się w filmach akcji o tematyce fantastycznej. Od 1960 zrealizował ponad 50 filmów. W 1986 dostał nagrodę im. I. Thalberga.

Zrealizował m.in. filmy: Pojedynek na szosie (1971), The Sugarland Express (1974, nagroda w Cannes za scenariusz), Szczęki (1975, Oscary za muzykę, dźwięk, montaż), Bliskie spotkania trzeciego stopnia (1977, nominacja do Oscara za reżyserię), Poszukiwacze zaginionej arki (1981, nominacja do Oscara za reżyserię), E.T. (1982, Oscary za efekty wizualne i dźwiękowe), Park jurajski (1993).

Poważniejszą tematykę podjął w filmach: Kolor purpury (1986, nominacja do Oscara za reżyserię), Imperium słońca (1987), Lista Schindlera (1993, 7 Oscarów, w tym za reżyserię), Szeregowiec Rayan (1998, Złoty Glob za najlepszy film i reżyserię).

Od lat 80. jest także producentem (m.in. trylogii R. Zemeckisa Powrót do przyszłości - 1985, 1989 i 1990).


Osoby pokazane w galerii przedstawiono w kolejności dat narodzin.

Spis treści:
Jezus Chrystus

Gaspar da Gama

Heine Heinrich

Strauss Johann

Proust Marcel

Einstein Albert

Zweig Arnold

Chagall Marc

Edelman Marek

Rabin Icchak

Peres Szymon

Polański Roman

Streisand Barbra

Michnik Adam

Spielberg Steven

Bibliografia:
Internet:

www.onet.pl

www.wp.pl

www.tenbit.pl
Encyklopedie:

Encyklopedia popularna PWN – wyd. PWN 1991r.


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna