Rozwoju kultury



Pobieranie 325.62 Kb.
Strona2/6
Data27.04.2016
Rozmiar325.62 Kb.
1   2   3   4   5   6

Lubuskie Muzeum Wojskowe w Zielonej Górze z siedzibą w Drzonowie – zlokalizowane jest w XIX wiecznym pałacu i otaczającym go 3,7 hektarowym parku. Posiada drugą w skali kraju (po Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie) kolekcję broni ciężkiej i sprzętu wojskowego oraz drugą w skali kraju (po Muzeum Lotnictwa i Astronautyki w Krakowie) kolekcję lotniczą. W zbiorach tych są samoloty, śmigłowce, czołgi, wozy bojowe, działa samobieżne, wyrzutnie rakietowe, działa, armaty, haubice, moździerze, samochody, radiostacje samochodowe, kutry, kołowy i gąsienicowy sprzęt saperski i wiele innych obiektów, wśród których znajdują się obiekty rzadkie i unikatowe w skali kraju. Unikatowy jest również odtworzony tu „Skansen Fortyfikacyjny”. Jedyną w Polsce jest stała ekspozycja poświęcona kobietom – żołnierzom z okresu II wojny światowej. Ponadto Muzeum posiada bogaty zbiór broni, mundurów, sztandarów i odznaczeń oraz dokumentów związanych z konfliktami zbrojnymi.

Muzeum Archeologiczne Środkowego Nadodrza w Zielonej Górze z siedzibą w Świdnicy – zlokalizowane jest w renesansowym pałacu z początku XVII wieku. Posiada ponadto budynek pracowniano – konserwatorski w Świdnicy oraz magazyny zbiorów w Wicinie. Zbiory Muzeum pochodzą przede wszystkim z wykopalisk archeologicznych prowadzonych w regionie. Stanowi je ceramika, ozdoby, narzędzia, przedmioty codziennego użytku i przedmioty kultowe.

Działalność naukowo – badawcza Muzeum ograniczona została do nadzorów archeologicznych i badań ratowniczych na inwestycjach ziemnych, zależnych od zleceń inwestorów. Przerwano badania grodziska kultury łużyckiej w Wicinie – wstępne wyniki badań tego grodziska, bez opracowania naukowego, udostępnione zostały na wystawie „Wicina – gród metalurgów sprzed 2500 lat”.

Muzeum Alianckich Jeńców Wojennych w Żaganiu i Muzeum Woldenberczyków w Dobiegniewie są muzeami martyrologicznymi, natomiast muzea w Nowej Soli, Świebodzinie i Wschowie mają charakter muzeów regionalnych. Ich zbiory i działalność są ważnymi pozycjami na mapie kulturalnej województwa.

Do grupy jednostek gromadzących i popularyzujących dziedzictwo kulturowe zaliczyć należy ponadto samorządowy Miejski Ośrodek Sztuki w Gorzowie Wlkp. i Biuro Wystaw Artystycznych w Zielonej Górze oraz działające w największych miastach regionu galerie sztuki. Zbiory pozostałych muzeów i galerii, związków wyznaniowych, organizacji pozarządowych i kolekcje prywatne obejmują dobra kultury o wielkich walorach artystycznych i historycznych, trudno jednak zdiagnozować je z braku pełnych danych o ich ilości, zawartości i zakresie działania.

Na terenie województwa lubuskiego działają dwie instytucje państwowe archiwizujące historyczny dorobek regionu.

Archiwum Państwowe w Szczecinie, Oddział w Gorzowie Wlkp. – dysponuje dwoma budynkami o łącznej powierzchni 1 225 m2. Zasób archiwalny stanowi 877 zespołów – 2373 metrów bieżących akt. z lat 1316 – 2001. Zbiory te pochodzą z północnej części województwa lubuskiego.

Archiwum Państwowe w Zielonej Górze –dysponuje trzema obiektami o łącznej pow. 4.113 m2. w Starym Kisielinie (siedziba), Żarach i Wilkowie. Zasób archiwalny stanowi 1669 zespołów archiwalnych, co stanowi 5075 metrów bieżących akt z okresu 1303 - 1999, w tym 2000 dokumentów pergaminowych (dokumenty królów polskich, Habsburgów, królów czeskich, kurfirstów brandenburskich i książąt saskich), około 1200 ksiąg z XIV – XVIII w., ponad 4,5 tys. mb. to akta administracji lokalnej państwowej i samorządowej od XIV w. z terenu środkowej i południowej części województwa lubuskiego (dane na koniec 2000 roku).

Przejęcie w początku 1999 roku, w ramach reformy administracji publiczne,j muzeów państwowych, działających w województwie lubuskim, przez samorządy województwa i powiatów, pogorszyło ich sytuację ekonomiczną. Dotacje organizatorów nie zapewniają środków na prowadzenie prac badawczych, pozyskiwanie, opracowanie i konserwację zbiorów, tworzenie kolekcji, tworzenie pracowni, zatrudnienie niezbędnych specjalistów. Uniemożliwia to właściwą realizację podstawowych zadań statutowych tych instytucji, realizowane są natomiast przede wszystkim programy związane z upowszechnianiem kultury.

Zakładany rozwój regionu - rozwój środowiska akademickiego, wprowadzenie do szkół programów edukacji regionalnej, rozwój turystyki, zmiany na rynku pracy – oraz bliska perspektywa funkcjonowania w strukturach Unii Europejskiej, wymagają od muzeów pełnienia wiodącej roli w ochronie, dokumentowaniu i upowszechnianiu dziedzictwa kulturowego na poziomie europejskim. Bezspornym faktem jest, że muzea są pierwszymi instytucjami kultury, z usług których korzystają turyści krajowi i zagraniczni. W hierarchii zadań na najbliższą przyszłość rozwój nowoczesnego muzealnictwa wysuwa się na czołowe miejsca.

BIBLIOTEKI I CZYTELNICTWO

Gromadzenie i udostępnianie książek w formach zinstytucjonalizowanych prowadzą biblioteki uczelni wyższych, publiczne, pedagogiczne, szkolne, organizacji pozarządowych, związków wyznaniowych i jednostek gospodarczych. W nielicznych przypadkach udostępniane są także prywatne zbiory książek.

Największą biblioteką uczelnianą jest Biblioteka Uniwersytetu Zielonogórskiego, posiadająca bogaty zasób książek i czasopism (w tym wiele tytułów zagranicznych) oraz cenne zbiory specjalne. Zgromadzone zbiory mają charakter uniwersalny, reprezentują dyscypliny kształcenia na Uczelni, tj, nauki humanistyczne, społeczne, ekonomiczne, ścisłe oraz techniczne. Najnowocześniejszy obiekt, niedawno oddany do użytku, posiada Biblioteka Collegium Polonicum.

Duże zbiory mają biblioteki pedagogiczne, obsługujące nauczycieli i studentów. W Zielonej Górze mieści się Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka, prowadząca 10 filii na terenie południowej części województwa, a w Gorzowie Wlkp. – w ramach Wojewódzkiego Ośrodka Metodycznego – działa druga Biblioteka Pedagogiczna z 1 filią.



Powszechny charakter ma prawo korzystania ze zbiorów bibliotek publicznych, prowadzonych na zasadzie obowiązku ustawowego przez jednostki samorządu terytorialnego, stąd przedmiotem diagnozy są przede wszystkim biblioteki publiczne. Stan bibliotek publicznych w województwie na koniec 2002 roku przedstawiał się następująco:

Wyszczególnienie

Ogółem

Miasta

Wsie

Biblioteki i filie

271

88

183

w tym filie dla dzieci

7

6

1

Punkty biblioteczne

96

34

62

Ludność na 1 placówkę biblioteczną

3759

7513

1954

Księgozbiór w woluminach /w tys./

3906,1

2329,4

1576,7

na 100 mieszkańców

387,4

358,3

440,4

Czytelnicy zarejestrowani (w ciągu roku) /w tys./

210,7

162

48,7

na 100 mieszkańców

20,9

24,9

13,6

Wypożyczenia księgozbioru (w ciągu roku) w woluminach /w tys./

4359,5

3228,8

1130,7

na 100 mieszkańców

432,0

496,0

315,7

na 1 czytelnika

20,7

19,9

23,2

Województwo Lubuskie z chwilą utworzenia przejęło dwie wojewódzkie biblioteki publiczne – w Gorzowie Wlkp. i Zielonej Górze. Obecnie prowadzone są one w formie wspólnych bibliotek publicznych województwa i odpowiednich miast, co znajduje odbicie w ich nazwach. Współorganizatorami tych bibliotek są miasta o statusie powiatów, a miejskie części obu bibliotek obejmują także zadania bibliotek powiatowych. Województwo Lubuskie przejęło także dwie wojewódzkie biblioteki pedagogiczne w Gorzowie Wlkp. i Zielonej Górze, działające w systemie oświaty.

Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna w Gorzowie Wlkp. na koniec 2002 roku w swych zbiorach posiadała 399.030 woluminów. W wymienionym roku instytucja ta pozyskała 5.681 woluminów (w tym 1.485 w drodze zakupu), ubyło natomiast 18.970 woluminów. W porównaniu z rokiem 2001 zbiory zmniejszyły się o 13.289 woluminów. W zbiorach tych 34,6 % stanowiła literatura piękna dla dorosłych, 17,9 % literatura piękna dla dzieci i 47,5 % literatura z innych działów i czasopisma oprawne. Zbiory specjalne biblioteki obejmowały 34.380 woluminów, natomiast zbiory audiowizualne 30.531 obiektów. Zbiory zlokalizowane są w trzech różnych obiektach, w warunkach nieodpowiednich do funkcji, które mają spełniać. Nadmierna eksploatacja spowodowała ogromną dewastację tych budynków. Z powodu małej powierzchni większość zbiorów przechowywana jest w ciasnych magazynach. Liczba miejsc w czytelniach jest ograniczona i niewystarczająca. Brakuje odpowiednich pomieszczeń do organizowania imprez kulturalno – oświatowych. Brak jednej centralnej siedziby zwiększa również koszty funkcjonowania Biblioteki. Rozwiązaniem tych problemów mógłby być jedynie nowy obiekt, z odpowiednim zapleczem do działalności informacyjnej, naukowej, edukacyjnej, instrukcyjno - metodycznej i upowszechnieniowej.

Biblioteka w Gorzowie Wlkp. prowadzi 15 filii na terenie Gorzowa Wlkp. oraz pełni nadzór merytoryczny nad bibliotekami publicznymi w powiatach gorzowskim, międzyrzeckim, słubickim, strzelecko – drezdeneckim, sulęcińskim, jak również prowadzi 23 punkty książki mówionej na terenie wymienionych powiatów.



Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna w Zielonej Górze zaliczona jest do bibliotek naukowych, a jej zbiory do narodowego zasobu bibliotecznego. Zbiory te obejmowały 435.847 woluminów. W roku 2002 pozyskano 11.309 woluminów (w tym 5.087 w drodze zakupu), ubyło natomiast 13.987 woluminów. W porównaniu z rokiem 2001 zasoby księgozbioru zmniejszyły się o 2.678 woluminów. W zbiorach zielonogórskiej książnicy 29,2 % stanowiła literatura piękna dla dorosłych, 13,1 % literatura piękna dla dzieci i 57,7 % literatura z innych działów i czasopisma oprawne. Zbiory specjalne biblioteki liczą 88 705 jednostek inwentarzowych, natomiast zbiory audiowizualne 59 647 jednostek. Biblioteka uprawniona jest do otrzymywania obowiązkowych egzemplarzy bibliotecznych wydawnictw regionalnych. Prowadzi oficynę „Pro Libris” wydającą pismo kulturalno – literackie o tym samym tytule i książki miejscowych autorów. Mieści się w nowoczesnym budynku, w ostatnich latach odnowionym i zmodernizowanym, ale konieczna jest wymiana elewacji wysokiej części gmachu głównego i zaadaptowanie I piętra na kompleks czytelni. Biblioteka prowadzi w Zielonej Górze 13 filii i 3 punkty biblioteczne oraz pełni nadzór merytoryczny nad bibliotekami publicznymi w powiatach krośnieńskim, nowosolskim, świebodzińskim, wschowskim, zielonogórskim, żagańskim i żarskim. Przy instytucji tej działa Filia Centrum Edukacji Bibliotekarskiej Informacyjnej i Dokumentacyjnej im. H. Radlińskiej w Warszawie, prowadząca Pomaturalne Studium Bibliotekarskie Zaoczne.

Na terenie województwa nie zostały utworzone biblioteki powiatowe. Na podstawie stosownych porozumień funkcje bibliotek powiatowych powierzone zostały Bibliotece Publicznej Miasta i Gminy w Słubicach oraz Miejskim Bibliotekom Publicznym w Świebodzinie i Żaganiu. Uwzględniając status powiatowy bibliotek w Gorzowie Wlkp. i Zielonej Górze uznać należy, że ustawowy obowiązek prowadzenia bibliotek powiatowych rozwiązany jest w pięciu powiatach (dwóch „grodzkich” i trzech „ziemskich”). Faktycznie zadania bibliotek powiatowych realizowane są przez obie biblioteki wojewódzkie, bez formalnego uregulowania tego problemu pomiędzy organami wykonawczymi powiatów i województwa.

Wszystkie gminy (miejskie, miejsko wiejskie, wiejskie) województwa lubuskiego prowadzą biblioteki publiczne, jednak w 32 jednostkach biblioteki publiczne nie są samodzielnymi instytucjami kultury, lecz funkcjonują w strukturach innych samorządowych jednostek organizacyjnych - głównie ośrodków kultury i szkół. Sieć filii i punktów bibliotecznych, prowadzonych przez biblioteki gminne ulega nadal powolnemu zmniejszaniu. Wielkość i stan techniczny oraz wyposażenie w sprzęt i urządzenia wielu bibliotek gminnych są niewystarczające. Gminne biblioteki publiczne coraz częściej ograniczają swoją działalność do przechowywania i udostępniania księgozbioru, w niewielkim stopniu wzbogacanego o nowe wydawnictwa z powodu niewystarczających środków na zakup książek. Europejska norma w zakresie uzupełniania zasobów bibliotecznych mówi o zakupie 25 egz. książek rocznie na 100 mieszkańców. W Polsce norma ta wynosi 18 egz., a faktyczne zakupy kształtują się obecnie na poziomie 5,4 egz. W województwie lubuskim w roku 2002 zakupy wyniosły 3,7 vol. na 100 mieszkańców. Tak niskie i malejące systematycznie zakupy księgozbioru dla bibliotek publicznych są zjawiskiem szczególnie groźnym. Szybki obecnie rozwój cywilizacyjny zmusza do stałego uzupełniania wiedzy i poszerzania horyzontów myślowych, a więc stałego kontaktu z książką i czasopismem. W sytuacji gwałtownego ubożenia społeczeństwa polskiego biblioteki publiczne są podstawowym ogniwem infrastruktury oświatowej, kulturalnej oraz informacyjnej. Nie spełnią jednak swego zadania bez aktualnego księgozbioru i warsztatu informacyjnego. Mimo tego, w miarę swoich możliwości, biblioteki pełnią funkcje ośrodków informacji oraz upowszechniania wiedzy i kultury, odpowiadając tym samym na zapotrzebowanie społeczne.

Szybki rozwój regionu, zwłaszcza miast wojewódzkich, zmiany na regionalnym rynku pracy, rozwój środowiska akademickiego i biznesowego, aspiracje i oczekiwania społeczności lokalnej w zakresie szeroko rozumianej informacji, edukacji i kultury oraz bliska perspektywa funkcjonowania w strukturach Unii Europejskiej wymagają od bibliotek działań na miarę XXI wieku, wieku globalizacji i żywiołowego rozwoju technologii cyfrowych. Obecny stan informatyzacji bibliotek publicznych jest niedostateczny i nierównomierny. Najdalej zaawansowane są prace w bibliotece zielonogórskiej, gdzie zakończono etap tworzenia bazy danych zbiorów oraz powołano Centrum Przetwarzania Danych Bibliotecznych, którego zadaniem jest m. in. obsługa informatyczna bibliotek terenowych części południowej województwa lubuskiego. W trudniejszej sytuacji jest biblioteka w Gorzowie Wlkp. i większość bibliotek terenowych, borykających się z brakiem funduszy na zakup sprzętu.

Efektywny rozwój bibliotek publicznych na drodze od tradycyjnego udostępniania, głównie źródeł drukowanych, do elektronicznych sposobów przekazywania informacji, będzie możliwy, jeżeli zostaną spełnione trzy podstawowe warunki:


  • zwiększone zostaną środki finansowe na ich funkcjonowanie,

  • infrastruktura zostanie rozbudowana i zmodernizowana, z uwzględnieniem budowy sieci komputerowej,

  • zapewniona zostanie kadra o odpowiednich kwalifikacjach i umiejętnościach.

Pierwszeństwo przyznać jednak należy bezwzględnie radykalnemu zwiększeniu zakupu księgozbioru dla bibliotek publicznych oraz informatyzacji ich zbiorów.

JEDNOSTKI WIELOKIERUNKOWE, UPOWSZECHNIANIE I PROMOCJA KULTURY

W grupie instytucji wielokierunkowej działalności kulturalnej na terenie województwa lubuskiego w roku 2002 funkcjonowało 85 domów/ośrodków kultury, w tym 71 jednostek samorządowych i 14 jednostek innych organizatorów. Zaliczyć tu należy ponadto 2 galerie samorządowe: Miejski Ośrodek Sztuki w Gorzowie Wlkp. i Biuro Wystaw Artystycznych w Zielonej Górze, jak również 45 galerii innych organizatorów. Jednostki te posiadają bardzo różne – z reguły niewystarczające – warunki materialne, kadrowe i ekonomiczne.

Zadaniem wiodącym instytucji wielokierunkowej działalności kulturalnej jest animacja różnorodnych kategorii tworzących społeczności lokalne do przejawiania aktywności społeczno – kulturalnej. Jej zakres i intensywność zależą od kompetencji kulturalnych społeczności lokalnej, budowanych przez edukację kulturalną i upowszechnianie kultury. Najpełniej czynić to mogą domy i ośrodki kultury.

Instytucją wielokierunkowej działalności kulturalnej szczebla wojewódzkiego jest Regionalne Centrum Animacji Kultury w Zielonej Górze. Jego działalność koncentruje się na edukacji kulturalnej – w tym szczególnie na edukacji artystycznej dzieci i młodzieży, wspieraniu regionalnych tradycji i inicjatyw kulturalnych, animowaniu twórczych form uczestnictwa w kulturze, wspomaganiu animatorów kultury w ich działaniach na rzecz rozwoju społecznego ruchu kulturalnego i powszechnej aktywności kulturalnej, doskonaleniu zawodowym instruktorów amatorskiego ruchu artystycznego oraz ochronie, upowszechnianiu i promocji dziedzictwa kulturowego regionu w kraju i za granicą. Od 40 lat jest organizatorem Międzynarodowych Festiwali Folkloru. Działalność ta oparta jest na współpracy (nie występują tu żadne powiązania formalne) z jednostkami samorządu terytorialnego, instytucjami kultury, jednostkami organizacyjnymi oświaty, organizacjami pozarządowymi, amatorskimi zespołami artystycznymi oraz innymi jednostkami i osobami fizycznymi zainteresowanymi działalnością kulturalną. Corocznie wydawany jest Informator „Kultura - Sport - Turystyka” zawierający wykaz instytucji kultury, stowarzyszeń, zespołów artystycznych, mediów, kalendarz ważniejszych imprez lokalnych, wojewódzkich, ogólnopolskich i międzynarodowych. Aktualizowane dane stanowią jednocześnie podstawę internetowego banku informacji o regionalnym zasobie kultury.

Działalność Regionalnego Centrum Animacji Kultury ogranicza brak odpowiednich pomieszczeń i wyposażenia do realizacji niektórych specjalistycznych zadań statutowych.

Zadania lokalnych jednostek wielokierunkowej działalności kulturalnej realizowane są w praktyce m.in. poprzez:



  • animowanie amatorskich zespołów artystycznych, sekcji i kół zainteresowań, organizowanie im warunków działalności i pomocy instrukcyjno – metodycznej, jak również promocji ich dorobku,

  • inspirowanie i organizowanie przedsięwzięć związanych z dokumentowaniem, ochroną, upowszechnianiem i promowaniem dziedzictwa kulturowego środowisk lokalnych,

  • organizowanie imprez kulturalnych, rozrywkowych i rekreacyjnych oraz oprawy artystycznej obchodów świąt i rocznic,

  • organizację przeglądów, konkursów i innych przedsięwzięć promujących czynne uczestnictwo w kulturze i integrujących środowisko,

  • wspieranie środowiskowych inicjatyw kulturalnych i animatorów kultury działających w szkołach, organizacjach pozarządowych i innych jednostkach w ich działaniach na rzecz rozwoju regionalnego ruchu kulturalnego,

  • dokumentowanie bieżącej działalności społeczno - kulturalnej istniejących podmiotów, osób zajmujących się animacją i organizacją życia kulturalnego, imprez i wydarzeń kulturalnych.

Brak szczegółowych danych nie pozwala bliżej zdiagnozować sieci, bazy materialnej i działalności wielokierunkowych instytucji kultury. Wielokierunkowość działań instytucji upowszechnienia i promocji kultury sprawia trudność w definiowaniu, statystyce i analizie danych. Ogromna rzesza sekcji i kół zainteresowań (588), zespołów, spotkań artystycznych, koncertów, warsztatów doskonalących kadrę i jej wychowanków stwarza coraz większe wymagania w zakresie jakości oferty kulturalnej i profesjonalizmu ich realizacji jako tzw. ”usług kulturalnych”. Toteż instytucje upowszechniania kultury są coraz częściej jednostkami autorskimi, o silnym oddziaływaniu na tworzenie estetycznego obrazu (gustu) społeczności lokalnych. Instytucje te często są prekursorami w zaspokajaniu coraz to nowych potrzeb kulturalnych środowiska, w którym działają. Jednocześnie mamy w regionie znaczne zróżnicowanie poziomu między dobrą, często modelową jakością usług kulturalnych, a złym stanem technicznym bazy i wyposażenia tych instytucji. Mimo specyficznych warunków działania instytucje kultury wszystkich szczebli samorządu terytorialnego spełniają ważną rolę w aktywizacji kulturalnej i integracji społeczności lokalnych. Pozytywnym zjawiskiem jest włączanie się do tej działalności sektora prywatnego, głównie poprzez prowadzenie „pubów artystycznych”, najczęściej łączących różne kierunki działalności kulturalnej z działalnością gastronomiczną. W perspektywie najbliższych lat spodziewać się można rozwoju ilościowego i jakościowego jednostek prywatnych.

DZIAŁALNOŚĆ ARTYSTYCZNA

Działalność artystyczna na terenie województwa lubuskiego prowadzona jest przede wszystkim przez profesjonalne instytucje artystyczne, zespoły amatorskie, stowarzyszenia społeczno – kulturalne i podmioty gospodarcze łączące na ogół działalność artystyczną z gastronomiczną.

Filharmonia Zielonogórska im. T. Bairda, Lubuski Teatr im. L. Kruczkowskiego w Zielonej Górze i Teatr im. J. Osterwy w Gorzowie Wlkp. są jedynymi profesjonalnymi instytucjami artystycznymi w województwie lubuskim. Zamieszczona niżej tabela przedstawia profesjonalną działalność artystyczną w 2002 roku.

Wyszczególnienie

Instytucje artystyczne

Miejsca na widowni w stałej sali

Przedstawienia i koncerty w siedzibie

Widzowie i słuchacze w tys.

Ogółem

3

1262

807

149,1

Teatry dramatyczne

2

945

559

108,1

Filharmonie

1

287

248

41,0

Filharmonia Zielonogórska im. Tadeusza Bairda w Zielonej Górze realizuje w siedzibie stałe koncerty symfoniczne w każdy piątek i koncerty kameralne oraz okolicznościowe, jak również okresowo koncerty w innych miastach regionu i za granicą. Ponadto stałą formą działalności są koncerty i audycje dla dzieci i młodzieży, organizowane we współpracy ze szkołami i przedszkolami. W repertuarze Filharmonii znajdują się dzieła oratoryjne i symfoniczne oraz utwory popularne, zarówno klasyczne jak i współczesne. W koncertach prezentowani są najwybitniejsi dyrygenci, instrumentaliści i wokaliści, jak również młodzi adepci poszczególnych specjalności sztuki muzycznej. Filharmonia jest inicjatorem i realizatorem Międzynarodowych Spotkań Muzycznych „Wschód – Zachód”, Międzynarodowych Festiwali Organowych im. G. Ph. Telemanna, Festiwali Smyczkowych „Mistrzowie Polskiej Wiolinistyki” i Dni Muzyki Wokalnej - największych profesjonalnych imprez muzycznych o cennych wartościach kulturotwórczych, upowszechnieniowych, promocyjnych i integracyjnych.

Na ukończeniu jest budowa Międzynarodowego Centrum Muzycznego Wschód – Zachód. Inwestycja ta pozwoli rozszerzyć ofertę artystyczną i współpracę międzynarodową Filharmonii.



Lubuski Teatr im. L. Kruczkowskiego w 2002 roku zrealizował 5 premier. Na zielonogórskiej scenie odbyły się 43 przedstawienia gościnne w obecności 10.081 widzów. Teatr prowadzi Scenę Dramatu, Scenę Lalkową i Scenę Inicjatyw Aktorskich oraz Galerię na Balkonie. W działalności Teatru stałymi przedsięwzięciami edukacyjnymi i upowszechniającymi sztukę teatralną oraz formy parateatralne są: Przegląd Dramatu Współczesnego, Winobraniowe Spotkania w Lubuskim Teatrze, Powinobraniowe Spotkania Teatralne, Noc Poetów, Przegląd Małych Form Teatralnych i Studenckie Wtorki. Teatr uczestniczy w licznych przedsięwzięciach kulturalnych miasta i regionu.

Teatr im. J. Osterwy prowadzi Scenę Dramatu, Małą Scenę, Poniedziałkowy Teatr Lektur i Scenę Młodego Widza. Podjęte zostały działania zmierzające do uruchomienia Sceny Letniej. W 2002 roku instytucja ta zrealizowała 4 premiery. Do najważniejszych stałych przedsięwzięć edukacyjnych i upowszechnieniowych Teatru należą: Gorzowskie Spotkania Teatralne, Gorzowskie Wieczory Kabaretowe i Studio Teatralne, którego uczestnicy – młodzież szkolna – współtworzą i występują w przedstawieniach Sceny Młodego Widza. Gorzowskie Spotkania Teatralne, w ramach których prezentowane są najwartościowsze spektakle krajowych teatrów, należą do największych wydarzeń artystycznych regionu. Ważnym obszarem działalności Teatru jest współpraca przygraniczna oraz współorganizacja licznych środowiskowych imprez i akcji kulturalnych.

Z wykazanych w zestawieniu statystycznym 559 przedstawień przy 64.667 widzach, Lubuski Teatr im. Leona Kruczkowskiego w Zielonej Górze zrealizował 355 przestawień przy 64.667 widzach, natomiast Teatr im. Juliusza Osterwy w Gorzowie Wlkp. zrealizował 204 przedstawienia przy 43.428 widzach

Uwzględniając warunki funkcjonowania omawianych instytucji artystycznych uznać należy ich dotychczasową ofertę programową, zakres i zasięg działalności za optymalne. Zapewnienie mieszkańcom województwa lubuskiego równego dostępu do sztuki muzycznej i teatralnej, harmonizującego z przewidywanym rozwojem społeczno – gospodarczym regionu w strukturach zjednoczonej Europy, wymagać będzie systematycznego unowocześniania bazy lokalowej i wyposażenia oraz wzmacniania ekonomicznego instytucji artystycznych.

DZIAŁALNOŚĆ TWÓRCZA

W powszechnej opinii na wizerunek regionu znaczący wpływ mają miejscowi wybitni twórcy i ich dzieła, imprezy artystyczne oraz instytucje kultury promujące lokalnych twórców. Trudno określić liczbę twórców w województwie, gdyż nie tylko ukończenie odpowiedniej uczelni decyduje o statusie twórcy. Istotnym elementem wspierania rozwoju sztuki jest tworzenie wokół twórców atmosfery zainteresowania, życzliwości i poparcia. Warunki te winno tworzyć środowisko, przede wszystkim jednostki samorządu terytorialnego.

Strategia w odniesieniu do działalności twórczej musi mieć charakter otwarty i przewidywać mechanizmy budowania warunków rozwoju twórczości. Należą do nich wszystkie materialne i niematerialne funkcje mecenatu państwa, samorządów, instytucji publicznych, organizacji pozarządowych, jednostek gospodarczych i osób fizycznych, w tym między innymi:


  • bieżąca troska o warunki bytowe twórców, udzielanie pomocy w rozwiązywaniu występujących problemów,

  • zamawianie dzieł, przyznawanie stypendiów na określone opracowania twórcze, zakup dzieł,

  • ustanawianie i przyznawanie nagród i wyróżnień za dokonania twórcze,

  • wspieranie wydania dzieł i opracowań prezentujących dokonania twórcze,

  • wykorzystywanie dzieł w działalności programowej instytucji kultury,

  • uwzględnianie dokonań twórczych i obecności twórców w przedsięwzięciach promujących region.

W nadchodzących latach ciężar wspierania działalności twórczej podjąć powinny przede wszystkim jednostki samorządu terytorialnego i administracja rządowa oraz prowadzone przez nie instytucje kultury, w ścisłej współpracy ze związkami i stowarzyszeniami twórców.

Społeczny ruch kulturalny

Samorządność społeczeństwa współcześnie postrzegana jest jako wieloczłonowy ruch społeczny, którego jednym z ogniw są regionalne towarzystwa. Wokół idei regionalizmu skupieni są ludzie różnych zawodów, najwięcej nauczycieli i pracowników kultury. Stowarzyszenia funkcjonują na kilku poziomach: gmina, miasto, powiat, region. Starają się wyrównywać dysproporcje w dostępie do twórczo rozumianej kultury, niwelować różnice cywilizacyjne między dużymi ośrodkami a tymi, które zajmują pozycję peryferyjną, pogłębiające się wraz z komercjalizacją kultury, a także hamowane przez dążenia do centralizacji dystrybucji środków i decyzji.

Towarzystwa mają różnorodny program i zasięg działania, ale ich wspólną cechą jest społeczne zaangażowanie na rzecz rozwoju kulturalnego własnego środowiska, działań wyzwalających ofiarność oraz inicjatywy w swej „małej ojczyźnie”, uznające interes ogólnospołeczny. W treściach i formach działania nie zastępują instytucji kultury, ale je wspomagają a często uzupełniają. Działalność stowarzyszeń kulturalnych jest najtańsza formą aktywizacji środowisk lokalnych w oparciu o wielki wkład pracy społecznej.

Przeciwwagą procesów globalizacyjnych a równocześnie dopełnieniem integracji europejskiej poprzez zróżnicowanie kulturowe jest regionalizm współczesny, który kieruje swoje zainteresowanie głównie na tradycję kulturalną i historyczną, pielęgnuje dziedzictwo, kształtuje tożsamość narodową poprzez tożsamość regionalną, uświadamia potrzebę kultywowania tradycji, rozwoju kultury polskiej i mniejszości narodowych oraz grup etnicznych mieszkających w regionie, uwzględnia europejskie procesy integracyjne (mając świadomość wywoływanych przez nie zagrożeń), troszczy się nadal o zachowanie polskiego etosu, którego rozchwianie widoczne jest w niektórych kręgach społecznych.

Ruch społeczno – kulturalny w województwie lubuskim jest bogaty i różnie ustrukturyzowany. Działają oddziały stowarzyszeń i związków ogólnopolskich, związki i stowarzyszenia regionalne, stowarzyszenia lokalne, wiele organizacji pozarządowych w innych formach organizacyjnych oraz grupy nieformalne. Przeszło połowa towarzystw już w nazwach deklaruje swój emocjonalny stosunek do najbliższego otoczenia ekokulturowego, określając się jako „miłośnicy” lub „przyjaciele” wioski, miasta, ziemi, regionu, zespołów artystycznych, instytucji kultury lub obiektów zabytkowych. Ich forma jest najpojemniejsza, a działalność ściśle związana z potrzebami regionu. Tych ostatnich jest najwięcej w Gorzowie Wlkp. i Zielonej Górze, co potwierdza wiodącą rolę obu miast w rozwoju kultury regionu.

Podstawowe zakresy działania stowarzyszeń społeczno – kulturalnych:



  1. działalność wydawnicza,

  2. redakcja czasopism lokalnych - część z nich wspierana jest przez samorządy,

  3. prowadzenie lub patronowanie amatorskim zespołom artystycznym,

  4. opieka nad twórcami ludowymi,

  5. prowadzenie własnych, niewielkich zazwyczaj obiektów i realizacja przedsięwzięć kulturalnych,

  6. organizacja wystaw prac twórców – amatorów oraz plenerów malarskich,

  7. organizacja działań służących uczestnictwu w kulturze,

  8. patronat nad działalnością twórczą i upowszechnianiem różnych dziedzin sztuki:

  • muzyką: Stowarzyszenie Miłośników Muzyki Kameralnej i Organowej „Sauerianum” w Drezdenku, Gorzowskie i Lubuskie Towarzystwa Muzyczne, Lubuskie Towarzystwo Śpiewacze „Cantores”, Stowarzyszenie „Gorzowska Orkiestra Dęta”,

  • teatrem: „NASA” w Nowej Soli, Towarzystwo Przyjaciół Teatru w Gorzowie i Zielonej Górze,

  • literaturą: Stowarzyszenie Jeszcze Żywych Poetów w Zielonej Górze, Stowarzyszenie Literackie „Prom” w Gorzowie, Gubińskie Towarzystwo Kultury,

  • fotografią: Towarzystwa Fotograficzne w Zielonej Górze i Gorzowie,

  • tańcem: (ludowym i współczesnym): Stowarzyszenie Przyjaciół Zespołu Artystycznego „Buziaki”, Stowarzyszenie Twórców i Przyjaciół Kultury Cygańskiej im. Bronisławy Wajs Papuszy, Stowarzyszenie Przyjaciół Dziecięcego Zespołu Tanecznego „Kontra – Mini”, Stowarzyszenie Przyjaciół Zespołu Tańca Ludowego „Mali Gorzowiacy”, Zielonogórskie Stowarzyszenie Tańca Nowoczesnego, Stowarzyszenie Promocji Tańca Nowoczesnego „Młodzi Tancerze” i in.,

  • filmem: Klub Kultury Filmowej w Zielonej Górze realizujący cyklicznie „Lubuskie Lato Filmowe” w Łagowie, Dyskusyjny Klub Filmowy „Megaron” w Gorzowie, Stowarzyszenie Twórców Filmowych „SKY PIASTOWSKIE” w Zielonej Górze czy „Klub Kultury Filmowej” w Świebodzinie,

  1. organizacja lub współorganizacja imprez o charakterze:

  • międzynarodowym: Międzynarodowe Spotkania Zespołów Cygańskich „Romane Dyvesa(Stowarzyszenie Twórców i Przyjaciół Kultury Cygańskiej im. Bronisławy Wajs – Papuszy w Gorzowie), Międzynarodowe Festiwale Zespołów Folklorystycznych („Pro Arte” w Zielonej Górze),

  • ogólnopolskim: Konfrontacje Fotograficzne (Gorzowskie Towarzystwo Fotograficzne), Spotkania z Kulturą Łemkowską (Stowarzyszenie Miłośników Kultury Łemkowskiej, Stowarzyszenie Łemków w Gorzowie),

  • regionalnym: „Watra(Stowarzyszenie Miłośników Kultury Łemkowskiej w Ługach k. Dobiegniewa), „Dni poszczególnych miejscowości.

  1. partnerska współpraca z sąsiadami zza Odry - jako ogniwo programu współpracy miejscowości lub samodzielnie. Tradycje sąsiedzkich kontaktów sięgają często kilkunastu lat. Wzorcowym przykładem może być Towarzystwo Przyjaciół Witnicy, laureat ogólnopolskiej nagrody „Małe Ojczyzny” oraz jego prezes - laureat nagrody im. A. Patkowskiego. Warto przypomnieć, że Towarzystwo Przyjaciół Słońska jest także laureatem tego konkursu. Dobra współpraca polsko – niemiecka ma miejsce m.in. w Gubinie, Krośnie, Lubrzy, Strzelcach Kraj., Kostrzynie, Trzcielu, Drezdenku i in.,

  2. współpraca ze szkołami w edukacji regionalnej i estetycznej – prowadzona przez większość stowarzyszeń.

Problemem są siedziby, za które stowarzyszenia często muszą płacić, co w konsekwencji prowadzić może do zaniechania działalności. Lokalizacja towarzystwa w mieszkaniu prezesa lub członka zarządu (a są takie przypadki) jest rozwiązaniem jedynie zastępczym.

Stowarzyszenia społeczno – kulturalne winny nieodpłatnie korzystać z pomieszczeń samorządowych instytucji kultury. Współpraca w tym względzie z bibliotekami (np. w Krośnie, Drezdenku) daje dobre rezultaty. Są też przykłady dobrej współpracy z domami kultury i klubami.

Wielkim utrudnieniem jest rejestracja stowarzyszeń w Krajowym Rejestrze Sądowym. Każdy wpis i zmiana wpisu w tym rejestrze pociąga za sobą skutki finansowe, przekraczające często możliwości płatnicze małych stowarzyszeń.

Stowarzyszenia charakteryzują się niskim stopniem instytucjonalizacji lub w ogóle nie mają instytucjonalnego charakteru, a ruch stowarzyszeń nigdy nie był stabilny. Jedne zanikają, inne się rodzą, jeszcze inne reaktywują się po kilku latach, gdy zmieniają się warunki, potrzeby środowiska, lub pojawi się nowy lider. Od tych uwarunkowań zależy też stopień aktywności i ciągłości działania.

Po akcesji do Unii Europejskiej społeczny ruch kulturalny stanie przed nowymi wyzwaniami i możliwościami, z jednej strony przyczyniając się do ochrony i utrwalania polskiego dziedzictwa kulturowego, z drugiej strony tworząc szanse poszerzenia współpracy, pozyskania nowych partnerów z krajów Unii Europejskiej oraz wsparcia z programów europejskich. W tych warunkach społeczny ruch kulturalny jest jednym z ważniejszych podmiotów i partnerów strategii rozwoju kultury województwa.

POZOSTAŁE DZIEDZINY DZIAŁALNOŚCI KULTURALNEJ

Kształcenie kadr kultury na poziomie wyższym w województwie lubuskim prowadzi Uniwersytet Zielonogórski na Wydziale Artystycznym w Katedrze Sztuki i Kultury Plastycznej, Instytucie Sztuk Pięknych oraz Instytucie Kultury i Sztuki Muzycznej, jak również na Wydziale Nauk Pedagogicznych i Społecznych w Zakładzie Pedagogiki Kulturalno – Oświatowej.

Z uczelniami wyższymi związany jest akademicki ruch kulturalny, wywierający istotny wpływ na środowisko. W środowisku akademickim Zielonej Góry rozwinęło się wyróżniające - w skali ogólnopolskiej – zjawisko kulturowe zwane „Zielonogórskim Zagłębiem Kabaretowym” i integralnie związana z nim Wytwórnia A`YoY.

Kształcenie na poziomie średnim prowadzą 2 szkoły plastyczne i 3 szkoły muzyczne II stopnia. Kształcenie na poziomie podstawowym prowadzi 14 szkół muzycznych I stopnia, w tym 1 prywatna, 12 państwowych i 1 samorządowa. Kształcenie artystyczne uzupełnia sieć 10 społecznych ognisk artystycznych, prowadzonych przez Towarzystwa Muzyczne.

Kształcenie artystyczne prowadzą także prywatne szkoły tańca.

Obok kształcenia artystycznego, wymienione wyżej jednostki prowadzą cenną działalność upowszechnieniową

Prowadzenie działalności w zakresie dystrybucji i rozpowszechniania filmów do końca 1998 r. było scentralizowane. W ramach reformy – z dniem 1 stycznia 1999 roku – przesunięte zostało do zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego. Zmianie kompetencji nie towarzyszyło jednak odpowiednie przekazanie infrastruktury służącej realizacji zadań w tym zakresie. Kina istniejące w północnej części województwa lubuskiego pozostały we władaniu Instytucji Filmowej „Art.-Film” w Poznaniu, natomiast kina oraz pozostałe obiekty związane z tą działalnością (przede wszystkim baza przy ul. Prostej 11 w Zielonej Górze) i ich wyposażenie pozostały we władaniu Instytucji Filmowej „Odra Film” we Wrocławiu. Województwo lubuskie pozbawione zostało w ten sposób nie tylko samodzielności, lecz nawet wpływu na działalność w zakresie dystrybucji i rozpowszechniania filmów. Stan i działalność kin w roku 2002 przedstawiała się następująco:

Kina stałe

Miejsca na widowni

Liczba ludności na 1 miejsce

Seanse

Widzowie

w tysiącach

na 1 seans

22

5890

171

7966

314,2

39

Największym przedsięwzięciem w omawianym zakresie jest „Lubuskie Lato Filmowe” – festiwal filmowy realizowany corocznie w Łagowie przez Klub Kultury Filmowej w Zielonej Górze. Zainteresowania mieszkańców województwa tą dziedziną sztuki realizowane są przede wszystkim w ramach stowarzyszeń i grup nieformalnych.

Ważne funkcje w kulturze województwa spełniają miejscowe media – Lubuski Ośrodek Regionalny TVP, rozgłośnie radiowe, 2 gazety codzienne i kilkadziesiąt wydawnictw.



PODSUMOWANIE

Zaspokajanie potrzeb mieszkańców regionu w dziedzinie kultury jest zadaniem własnym – o charakterze obowiązkowym - jednostek samorządu terytorialnego. Zasadnicza cześć zadań w tym zakresie realizowana jest poprzez prowadzenie samorządowych instytucji kultury.

Sieć wojewódzkich samorządowych instytucji kultury oraz statutowe zakresy ich celów i zadań uznać można za wystarczające. W pogarszających się systematycznie warunkach ekonomicznych instytucje te podejmowały różnorodne działania, eliminując zbędne koszty i pozyskując znaczne środki pozabudżetowe, przy pomocy których działalność upowszechnieniowa instytucji wojewódzkich ulegała wzbogacaniu i udoskonaleniu. Nie mogły jednak - z braku środków – w odpowiednim stopniu uzupełniać, dokumentować, zabezpieczać i konserwować zbiorów, utrzymać we właściwym stanie bazy lokalowej i wyposażenia, uzupełniać bazy magazynowej i pracowni, a tym bardziej informatyzować gromadzenie i udostępnianie zbiorów, wprowadzać niezbędne nowoczesne standardy i techniki oraz uzupełniać specjalistyczną kadrę. W zakresie podstawowych zadań statutowych o charakterze wojewódzkim, związanych z badaniami naukowymi, gromadzeniem, dokumentowaniem i opracowaniem zbiorów, instytucje wykazują niestety postępujący regres. Obiektywnie uznać należy, że regres ten wywoływany jest w pewnym stopniu również nastawieniem na osiąganie doraźnego, spektakularnego efektu medialnego.

W sieci gminnych i powiatowych instytucji kultury występują niewątpliwe niedobory. Rysują się one jednoznacznie w sieci bibliotek publicznych. Do dziś nie powstały biblioteki powiatowe, a tylko w kilku przypadkach funkcje bibliotek powiatowych powierzone zostały bibliotekom miejskim w miastach stanowiących siedziby powiatów. Funkcje bibliotek powiatowych wykonują w praktyce obie biblioteki wojewódzkie bez formalnego uregulowania tego problemu pomiędzy organami samorządów powiatów i samorządu województwa. Wprawdzie wszystkie gminy prowadzą biblioteki publiczne, lecz część tych bibliotek połączona została z innymi instytucjami kultury lub innymi samorządowymi jednostkami organizacyjnymi, wbrew zakazowi zawartemu w art. 13 ust. 7 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach (Dz. U. Nr 85, poz. 539 z pózn. zm.). Powszechnym i najgroźniejszym dla kultury regionu zjawiskiem są systematycznie zmniejszające się nakłady na zakupy książek dla bibliotek publicznych.

Niewątpliwie najbardziej utrudniony jest dostęp do dóbr kultury i czynnego uczestnictwa w kulturze środowisk wiejskich. Niewystarczająca w związku z tym wydaje się sieć gminnych domów - ośrodków kultury, jak również ich obiekty, wyposażenie i oferta programowa. Sytuacja w tym zakresie jest jednak zróżnicowana i trudno formułować wnioski szczegółowe. Do rangi priorytetu urasta natomiast potrzeba stworzenia systemu permanentnych badań i dokumentowania kultury regionu.

Zasadniczy wpływ na infrastrukturę i działalność kulturalną mają warunki finansowe. Przeważająca część środków przeznaczanych na tę działalność pochodzi z budżetów samorządów i stanowi podstawowy składnik budżetów samorządowych instytucji kultury. Obecnie dotacje z budżetów samorządów pokrywają na ogół koszty utrzymania obiektów i wyposażenia instytucji oraz wynagrodzenia pracowników i pochodne od wynagrodzeń, nie wystarczają natomiast na finansowanie działalności statutowej. Instytucje kultury, z ustawowego założenia niedochodowe, muszą podejmować wszelkie możliwe działania dla wypracowania dochodów własnych oraz pozyskania środków pozabudżetowych, zbliżając się często do granicy możliwości przetrwania.

Na różne formy mecenatu kulturalnego samorządy przeznaczają niewielkie środki finansowe. Ze środków tych dofinansowywane są najcenniejsze przedsięwzięcia realizowane przez organizacje pozarządowe i inne podmioty. Niektóre samorządy gmin wykorzystują ustawowe uprawnienia do ustanawiania i przyznawania dorocznych nagród za osiągnięcia w działalności twórczej, upowszechnieniowej i ochronie dziedzictwa kulturowego, jak również ustanawiania i przyznawania stypendiów twórczych. Samorząd województwa wprawdzie ustanowił wymienione nagrody, jednak z braku środków finansowych nie zostały one przyznane, natomiast stypendiów twórczych dotychczas nie ustanowiono.

Udział środków budżetu państwa w finansowaniu działalności kulturalnej w województwie jest niewielki. Stanowią go ustanowione i przyznawane od 2000 roku:



  1. dotacje celowe na zadania własne jednostek samorządu terytorialnego, związane z prowadzeniem instytucji kultury przejętych z dniem 1 stycznia 1999 r.,

  2. dotacje celowe na zadania objęte mecenatem państwa i objęte programami.

Wymienione w punkcie 1 dotacje z budżetu państwa na prowadzenie instytucji przejętych w ramach ostatniej reformy administracji publicznej, zostały uchylone z dniem 31 grudnia 2003 roku. Powstałej w wyniku tej decyzji Parlamentu RP luki, w istniejących warunkach ekonomicznych, nie jest w stanie wypełnić budżet województwa ani budżety powiatów które przejęły instytucje kultury.

Stosunkowo najbardziej intuicyjna jest diagnoza w zakresie działalności twórczej i społecznego ruchu kulturalnego. Skupia się ona przede wszystkim w organizacjach pozarządowych, których liczba jest znaczna i ulega szybkim zmianom, a wielkość, formy, zakres i zasięg działalności bardzo zróżnicowany. Ich działalność oparta jest przede wszystkim na społecznej aktywności członków. Bezspornie tkwi w nich jedna z największych szans rozwoju kultury regionu.



Udział sektora gospodarczego w działalności kulturalnej zawęża się do wycinka, który w obecnych warunkach ekonomicznych kraju jest dochodowy. Są to przede wszystkim wydawnictwa, galerie, handel dziełami sztuki i artykułami użytku kulturalnego, imprezy rozrywkowe oraz impresariat imprez artystycznych. Zmiany istniejącego stanu uzależnione są przede wszystkim od sytuacji ekonomicznej kraju.

ANALIZA SWOT

Dziedzictwo kulturowe

Mocne strony

Słabe strony

  • Różnorodność dziedzictwa kulturowego

  • Prorozwojowa polityka jednostek samorządu terytorialnego w zakresie ochrony i upowszechniania dziedzictwa kulturowego

  • Prorozwojowa polityka Unii Europejskiej w zakresie zachowania i odbudowy dziedzictwa kulturowego, możliwość korzystania z funduszy strukturalnych

  • Wzbogacanie oferty turystycznej o dobra kulturowe

  • Przygraniczne usytuowanie regionu

  • Zapotrzebowanie rynku na programy edukacyjne dotyczące tradycji regionalnych

  • Zapotrzebowanie rynku turystycznego na wysokiej klasy usługi prezentujące specyfikę lubuskiego dziedzictwa kulturowego

  • Dobrze przygotowana kadra merytoryczna w muzeach i archiwach

  • Dialog kultur – rozwinięta współpraca transgraniczna w zakresie dziedzictwa kulturowego

  • Cenne zbiory regionalne, ogólnopolskie i międzynarodowe

  • Wiodąca rola muzeów i archiwów w ochronie, dokumentowaniu, opracowaniu i dziedzictwa kulturowego regionu

  • Znaczne ograniczenia budżetowe w instytucjach zajmujących się ochroną dziedzictwa kulturowego

  • Degradacja istniejących muzeów, luki w zbiorach, niszczenie zabytków architektury

  • Niski udział środków z budżetu państwa w ochronie dóbr kultury

  • Brak sponsoringu na rynku lubuskim, wspierającego instytucje kultury, głównie odbudowę i ochronę zabytków

  • Brak ustalonych priorytetów w zakresie ochrony i upowszechniania dziedzictwa kulturowego

  • Brak studium historycznego województwa lubuskiego

  • Nie uwzględnienie potrzeb (ich znaczenia i właściwej oceny wartości kulturowej) w dotychczasowych kontraktach województwa związanych z rozwojem regionu

  • Niewystarczające umiejętności w zakresie tworzenia projektów współfinansowanych z funduszy strukturalnych

  • Brak środków z przeznaczeniem na wkład własny do programów europejskich

  • Ograniczona znajomość języków obcych

Szanse

Zagrożenia

  • Wzrost zainteresowań oraz rosnące aspiracje i oczekiwania ze strony społeczeństwa

  • Bogactwo spuścizny kulturowej

  • Dobrze rozwinięta sieć muzeów, będących pierwszymi instytucjami kultury z usług których korzystają turyści krajowi i zagraniczni

  • Zróżnicowanie tematyczne zbiorów muzealnych

  • Bogata oferta programowa instytucji kultury

  • Unikatowe kolekcje w zbiorach

  • Unikatowe w skali kraju zabytkowe zespoły urbanistyczne

  • Cenne zabytki architektury: pałace, kościoły, zamki, obiekty gospodarcze i przemysłowe oraz zabytkowe zespoły urbanistyczne

  • Wykorzystanie dziedzictwa kulturowego dla potrzeb nauki i edukacji na wszystkich poziomach

  • Rozwój usług turystycznych wykorzystujących walory kulturowe regionu

  • Rozwój oferty kulturalnej kierowanej nie tylko do mieszkańców regionu, a także do społeczności międzynarodowej

  • Bezpośredni kontakt z partnerami niemieckimi w ramach współpracy euroregionalnej

  • Urozmaicanie i ciągłe wzbogacanie autorskich programów regionalnych przygotowywanych w oparciu o dziedzictwo kulturowe regionu

  • Wielokulturowy charakter lubuskiego dziedzictwa

  • Luki w zbiorach muzealnych

  • Brak środków na zakup muzealiów

  • Zły stan zabezpieczenia zbiorów

  • Znikome nakłady na ochronę dóbr kultury i pozyskiwanie zabytków

  • Zły stan obiektów zabytkowych

  • Brak pełnego zaplecza pracowni muzealnych

  • Niewystarczająca liczba magazynów i brak właściwego zabezpieczenia

  • Niewystarczająca działalność badawcza, dokumentacyjna, informacyjna, marketingowa, reklamowa i promocyjna

  • Ograniczona możliwość zatrudniania specjalistycznej kadry

  • Opóźnienia we wprowadzaniu nowych technik informacyjnych i prezentacyjnych oraz nowoczesnego wyposażenia

  • Zbyt mały mecenat kultury

  • Postępujący proces degradacji zabytków architektury

  • Niski poziom usług turystycznych i ich powiązania z ofertą kulturalną

  • Brak aktywnego społecznego uczestnictwa w kulturze

  • Niewystarczająca edukacja kulturalna społeczeństwa (głównie młodzieży) w zakresie dziedzictwa kulturowego w regionie

Biblioteki i czytelnictwo

Mocne strony

Słabe strony

    • Dobrze rozwinięta sieć bibliotek publicznych

    • Cenne zbiory – regionalia lubuskie, rękopisy, starodruki, kartografia

    • Doświadczeni, zaangażowani i kreatywni pracownicy

    • Dobra współpraca bibliotek

    • Skuteczne poszukiwanie tzw. zewnętrznych źródeł finansowania

    • Wzrost roli i znaczenia bibliotek publicznych w procesie kształcenia i dokształcania – duże zbiory naukowe

    • Aktywna działalność w zakresie edukacji kulturalnej i oświatowej

    • Skuteczny udział w adaptacji społecznej ludzi niepełnosprawnych

    • Zintegrowanie wokół bibliotek lokalnych środowisk kulturalnych, twórczych i naukowych

    • Efektywna współpraca z instytucjami oświatowymi i innymi instytucjami kultury

    • Bezpośrednie kontakty bibliotek z partnerami niemieckimi w ramach współpracy euroregionalnej

    • Brak spójnej strategii rozwoju bibliotek publicznych

    • Brak sieci bibliotek powiatowych

    • Brak pełnej samodzielności części bibliotek gminnych, funkcjonujących w strukturach wielofunkcyjnych samorządowych jednostek organizacyjnych

    • Nieodpowiednie warunki lokalowe wielu bibliotek - mała powierzchnia, bariery architektoniczne

    • Dekapitalizacja obiektów bibliotecznych

    • Niski wskaźnik zakupu nowości, przestarzałe księgozbiory

    • Niedoinwestowanie bibliotek w zakresie sprzętu komputerowego i oprogramowania

    • Niski wskaźnik bibliotekarzy z wyższym wykształceniem w bibliotrkach terenowych

    • Nie przygotowanie kadry bibliotek gminnych w zakresie obsługi nowoczesnych technologii informacyjnych

    • Niskie wynagrodzenia bibliotekarzy

  • Ograniczanie etatów merytorycznych Wysokie koszty dostępu do sieci Internet

  • Wzrost kosztów zakupu książek i czasopism

  • Brak zainteresowania władz samorządowych tworzeniem punktów dostępu do Internetu w bibliotekach gminnych




Szanse

Zagrożenia

  • Przygraniczne położenie regionu

  • Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej

  • Wzrost zapotrzebowania na usługi biblioteczne na skutek ubożenia społeczeństwa i wysokiego bezrobocia

  • Włączenie się Polski w ogólnoeuropejski proces budowania społeczeństwa informacyjnego – program „ePolska. Plan działań na rzecz rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce na lata 2001 – 2006”

  • Możliwość korzystania bibliotek z funduszy pomocowych i strukturalnych Unii Europejskiej

  • Działanie w Polsce i na świecie fundacji wspierających rozwój bibliotek

  • Postęp w nauce i technologiach informacyjnych

  • Wzrost znaczenia w nauce, życiu społecznym i gospodarczym elektronicznych źródeł informacji

  • Zmiana zachowań kulturowych i cywilizacyjnych – wzrost wrażliwości na zróżnicowanie społeczne, kulturowe i etniczne

  • Rosnące aspiracje i oczekiwania społeczności w zakresie informacji, edukacji i kultury

  • Unikatowa spuścizna kulturowa Ziemi Lubuskiej

  • Dynamiczny rozwój szkolnictwa wyższego

  • Rozwój lokalnego środowiska biznesowego – wzrost zapotrzebowania na informację prawną i ekonomiczną

  • Dalszy spadek zakupu nowości wydawniczych i powiększanie się luk w zbiorach

  • Brak rozwiązań legislacyjnych stymulujących proces dostosowywania polskich norm bibliotecznych do standardów europejskich

  • Ograniczenie środków finansowych na działalność bibliotek publicznych

  • Marginalizacja bibliotek samorządowych po reformach administracyjnych

  • Brak inicjatyw lokalnych w zakresie tworzenia bibliotek powiatowych

  • Brak samodzielności części bibliotek gminnych

  • Bierność społeczna w odbiorze ambitnych przedsięwzięć kulturalnych

  • Stereotypowe postrzeganie roli bibliotek przez część władz samorządowych i większość społeczeństwa

  • Niski prestiż zawodu bibliotekarza

JEDNOSTKI WIELOKIERUNKOWE,

UPOWSZECHNIANIE I PROMOCJA KULTURY

Mocne strony

Słabe strony

  • Rozwinięta sieć samorządowych domów i ośrodków kultury szczebla wojewódzkiego i gminnego

  • Dobra pozycja lubuskich amatorskich zespołów artystycznych w kraju i za granicą

  • Potencjał merytorycznej kadry samorządowych domów i ośrodków kultury

  • Działalność sekcji artystycznych, kół zainteresowań wspierających w procesie wychowawczym rodzinę i kompensujących działalność dydaktyczną lubuskich szkół

  • Bogate dziedzictwo kulturowe regionu wykorzystywane w programach edukacyjnych

  • Aktywna działalność organizacji pozarządowych

  • Działalność kulturotwórcza i edukacyjna Uniwersytetu Zielonogórskiego oraz szkół i ognisk artystycznych

  • Nadgraniczne położenie województwa lubuskiego, wielopłaszczyznowa współpraca z Krajem Związkowym Brandenburgii – podpisany „Protokół o współpracy w dziedzinie kultury”

  • Nagrody i stypendia jednostek samorządu terytorialnego

  • Różnorodność kulturowa społeczności województwa, bogactwo tradycji poszczególnych grup etnicznych

  • Działalność niepublicznych szkół, ognisk, kursów i warsztatów artystycznych (np. w dziedzinie teatru, tańca, muzyki itp.)

  • Ubóstwo wielu rodzin lubuskich ograniczające dostęp do uczestnictwa czynnego i biernego w życiu kulturalnym

  • Brak spójnej, prorozwojowej polityki kulturalnej jednostek samorządu terytorialnego

  • Niski budżet na działalność i utrzymanie infrastruktury szkół artystycznych

  • Niewystarczająca działalność gminnych domów i ośrodków kultury

  • Brak wsparcia ze strony starostw działalności ponadlokalnej gminnych jednostek kultury

  • Mało racjonalne gospodarowanie potencjałem domów i ośrodków kultury

  • Coroczny spadek rządowych i samorządowych wydatków na udostępnianie kultury

  • Braki w wyposażeniu samorządowych instytucji kultury oraz szkół artystycznych, zły stan budynków, niedostateczna ilość etatów, niskie uposażenie pracowników

  • Likwidacja szkół i przedszkoli oraz minimalizacja zajęć pozalekcyjnych - szczególnie w środowiskach wiejskich – zagraża rozszerzaniem się patologii społecznych

  • Niska świadomość tożsamości narodowej, regionalnej i dziedzictwa kulturowego u dzieci i młodzieży

  • Zanikający prywatny mecenat kultury z uwagi na brak sprzyjających ustaw stymulujących sponsorowanie

  • Niedostateczna współpraca między lubuskimi instytucjami kultury w zakresie wymiany ofert kulturalnych

  • Słabo wykorzystany potencjał turystyczny regionu w promocji lubuskich inicjatyw kulturalnych

  • Niewystarczająca współpraca samorządów gmin, powiatów i województwa w zakresie realizacji wspólnych przedsięwzięć kulturalnych i promocyjnych

  • Niewystarczająca opieka nad talentami twórczymi i artystycznymi
1   2   3   4   5   6


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna