Rue Belliard/Belliardstraat 99 1040 Bruxelles/Brussel belgique/belgië



Pobieranie 72.17 Kb.
Data28.04.2016
Rozmiar72.17 Kb.



PL

Rue Belliard/Belliardstraat 99 — 1040 Bruxelles/Brussel — BELGIQUE/BELGIË

tel. +32 25469011 — faks +32 25134893 — internet: http://www.eesc.europa.eu


Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny



CCMI/116

Strategia na rzecz wzmocnienia europejskiego sektora obrony

Bruksela, 17 lipca 2013 r.



DOKUMENT ROBOCZY
Komisji Konsultacyjnej ds. Przemian w Przemyśle (CCMI)
w sprawie
kompleksowej strategii na rzecz wzmocnienia europejskiego sektora obrony
COM(2013) XXX final

_____________
Sprawozdawca: Joost van IERSEL

Współsprawozdawca: Monika HRUŠECKÁ

_____________


Do członków grupy analitycznej ds. kompleksowej strategii na rzecz wzmocnienia europejskiego sektora obrony


Komisja Konsultacyjna ds. Przemian w Przemyśle (CCMI)

UWAGA: Niniejszy dokument będzie omawiany na posiedzeniu w dniu 26 lipca 2013 r. o godz. 9.30.



Dokument przekazany do tłumaczenia: 9 lipca 2013 r.



Administrator: Adam PLEZER



Grupa analityczna ds.

Przewodniczący:

Corrado ROSSITTO (IT–Gr.III)

strategii na rzecz wzmocnienia europejskiego sektora obrony







Sprawozdawca:

Joost VAN IERSEL (NL–Gr.I)







Współsprawozdawca:

Monika HRUŠECKÁ (SK–Kat.2)







Członkowie: pp.

CALVET CHAMBON (ES–Kat.1)




FORNEA (RO–Gr.II)

GRIMALDI (IT–Kat.3)

KOMOROWSKI (PL–Gr.I)

KRZAKLEWSKI (PL–Gr.II)

LEIRIÃO (PT–Kat.3)

OPRAN (RO–Kat.1)

PALMGREN (FI–Gr.III)

SORA (RO–Kat.2)








Eksperci:
Ernst VAN HOEK (z ramienia sprawozdawcy)

Eric BRUNE (z ramienia współsprawozdawcy)








Dnia 3 lipca 2013 r. Komisja, działając na podstawie art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie


kompleksowej strategii na rzecz wzmocnienia europejskiego sektora obrony

COM(2013) XXX final.


Komisja Konsultacyjna ds. Przemian w Przemyśle, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię … r.
Na … sesji plenarnej w dniach … r. (posiedzenie z …) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów … do … – … osób wstrzymało się od głosu – przyjął następującą opinię:

*
* *




1.Wnioski i zalecenia




1.1EKES przyjmuje z zadowoleniem pierwszy szczyt poświęcony europejskiej obronie, który odbędzie się w grudniu, a także komunikat KE w sprawie bezpieczeństwa i obrony1. Jest to szybka reakcja na wyzwania wewnętrzne i zewnętrzne, która powinna przyczynić się do długotrwałej przewidywalności i wiarygodności.




1.2Nowa, fundamentalna faza przemian wpływa również na bezpieczeństwo i obronę w Europie. W okresie głębokiej stagnacji gospodarczej i utrzymującego się bezrobocia na wielu obszarach Europy następują zmiany geopolityczne. Na arenie światowej pojawiają się równocześnie nowe podmioty. Rozwój sytuacji na świecie następuje szybciej od przemian w Europie. Ten rozziew się pogłębia. Europa musi się szybciej dostosować, by dotrzymać kroku innym krajom.




1.3EKES popiera dążenie do niezależnej europejskiej obronności zgodnie ze znaczeniem gospodarczym Europy i innymi jej interesami na świecie.




1.4Ponadto potrzeba zapewnienia konkurencyjności w tym sektorze, a także malejące środki finansowe wymagają opłacalności. Powielanie działań, które przynosi skutki przeciwne do zamierzonych, a także brak koordynacji polityki i istniejące luki zastąpić muszą europejskie strategie sprzyjające lepszemu wydatkowaniu środków, mniejszemu marnotrawstwu i większej wydajności, z korzyścią dla podatników.

1.5EKES przyjmuje z zadowoleniem zawartą w komunikacie KE szczegółową i wnikliwą analizę względnej pozycji Europy. W ubiegłym roku porównywalna analiza skłoniła EKES do przedstawienia postulatu radykalnej zmiany sposobu myślenia o kwestiach wspólnej polityki obronnej w Europie2.




1.6W tym celu trzeba stworzyć odpowiednie warunki polityczne. W części 4 niniejszej opinii EKES dowodzi, że ze względu na wszystkie pokrewne obszary polityki najistotniejszym warunkiem dokonania niezbędnego przełomu jest stałe zaangażowanie przywódców politycznych UE.




1.7EKES zgadza się zwłaszcza z rozdziałem 9 komunikatu KE w sprawie zasadniczych elementów programu szczytu, takich jak strategiczna koncepcja europejska, wspólna polityka bezpieczeństwa i obrony3, a także europejska strategia przemysłu obronnego.




1.8Europie potrzebny jest pilnie „wspólny język obronności”. Wymaga to stopniowego przejścia od suwerenności narodowej do wspólnej suwerenności europejskiej, co udało się już osiągnąć w innych dziedzinach europejskiej integracji.




1.9Od samego w tym procesie o dalekosiężnym celu musi uczestniczyć jak największa liczba państw członkowskich. Jeżeli nie wszystkie z nich wyrażą chęć udziału, proces należy zapoczątkować z tymi, które będą na to gotowe.




1.10EKES podkreśla rolę Komisji i w dużej mierze popiera przedstawione przez nią działania. W części 6 niniejszej opinii zawarto dodatkowe uwagi i zalecenia do propozycji Komisji.




1.11Wydaje się, że Komisja jest niechętnie nastawiona do proaktywnej polityki przemysłowej. EKES wskazuje jednak na wyjątkową pozycję sektora obrony na wszystkich rynkach instytucjonalnych całego świata. Proaktywna polityka przemysłowa w wybranych obszarach jest niezbędna do zapewnienia opłacalności oraz nowoczesnych produktów. Największa odpowiedzialność spoczywa na krajach będących głównymi producentami w tym sektorze.




1.12Nowe projekty w wielostronnych europejskich ramach trzeba wskazać już począwszy od etapu koncepcyjnego, chociaż osiągnięcie ich pełnej operacyjności może potrwać dziesięciolecia. Im wcześniej zostaną rozpoczęte, tym lepiej.




1.13Badania i rozwój są najważniejszym obszarem działalności. W ogólnej koncepcji należy uwzględnić poprawę ich warunków i zastosowania w ramach konkretnych projektów.




1.14Motorem tego procesu powinny być kraje będące głównymi producentami. Trzeba zapewnić ich harmonijne relacje z innymi państwami członkowskimi. MŚP oraz ośrodki badawcze we wszystkich krajach muszą być ze sobą w znacznym stopniu połączone, tak by zapewnić udział jak największej liczby państw członkowskich w europejskiej strategii.




1.15Rządy, Komisja i przemysł są od siebie wzajemnie zależne, co oznacza, że wszystkie zainteresowane strony muszą być odpowiednio reprezentowane na etapie opracowywania projektów, a także z punktu widzenia bardziej strategicznych wytycznych.




1.16Ze względu na niepokoje wśród pracowników związane z nieodpowiednio zaplanowanymi reorganizacjami, potrzebne są przewidywalne strategie polityczne. By zapewnić jak najwięcej umów na godziwych warunkach i dobrych perspektyw zawodowych, konieczna jest również koordynacja. Trzeba również prowadzić dialog społeczny.




2.Wyzwania dla Europy




2.1Komisja słusznie wskazuje na zmianę „równowagi światowych sił w miarę, jak powstają nowe centra ciężkości, a USA przenosi swą uwagę strategiczną na Azję”. W ubiegłym roku EKES podkreślił, że BRIC zwiększają swe wydatki wojskowe. Zwłaszcza Chiny i Rosja podwajają swój budżet do 2015 r.




2.2Stale rosną naciski ze strony USA, by Europa w pełni partycypowała w ogólnych wydatkach wojskowych świata zachodniego. Ze względu na ograniczenia budżetowe USA racjonalizują swój sektor obrony, co wpływa również na umowy z Europejczykami.




2.3Przepaść między USA a Europą jest olbrzymia. W 2007 r. całkowity europejski budżet na obronność wynosił 204 mld euro, w porównaniu z budżetem USA w wysokości 450 mld euro. Co ważniejsze, całkowity budżet UE na B+R jest równy 1/7 amerykańskiego budżetu. Warto również zauważyć, że na zasoby ludzkie przypada 50 % europejskiego budżetu obronnego, zaś w USA odsetek ten wynosi 25 %. Siły zbrojne Europy liczą więcej żołnierzy, lecz są oni dużo słabiej wyposażeni.




2.4Jednocześnie istnieją wielorakie zagrożenia. Nie ustają napięcia polityczne i wojskowe i wciąż pojawiają się nowe, czasami bezpośrednio na granicach Europy. By dotrzymać kroku tradycyjnym potęgom, nowi ambitni światowi gracze pragną zadbać o to, by ich obrona narodowa odpowiadała ich interesom gospodarczym i innym.




2.5W ubiegłym roku EKES stwierdził, że „Warunki na świecie już nigdy nie będą takie jak kiedyś. Czas nie jest naszym sprzymierzeńcem”4.




3.Europejskie podejście





  1. Podejście polityczne



3.1Europejczycy muszą stawić czoła dwóm powiązanym ze sobą kategoriom problemów, które wpływają na swe wzajemne pogłębienie:





  • znacznemu obniżeniu wydatków na obronę, lukom w zdolności obronnej i skuteczności obrony, a także ich zmniejszeniu, zwłaszcza wskutek stałego ograniczania wydatków na B+R;

  • zmianom geopolitycznym, które powinny wymusić o wiele ściślejszą współpracę europejską w celu zapewnienia większej niezależności w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony.



3.2Europejska debata na temat tych dwóch powiązanych ze sobą dziedzin dopiero się rozpoczyna, chociaż nasila się transgraniczna dyskusja w sprawie pożądanych zmian, przede wszystkim z uwagi na cięcia budżetowe.




3.3Dokumenty rządowe 5 świadczą o znacznym obniżeniu wydatków na obronę 6. Dotyczą one zwłaszcza dostosowania ram krajowych i sposobu zapewnienia jak największej opłacalności, a jednocześnie wystarczającego wykorzystania zdolności. Państwa członkowskie są jeszcze dalekie od takiego sposobu myślenia, w którym postrzeganie krajowych zdolności obronnych z europejskiej perspektywy jest czymś naturalnym.




3.4Ubiegłego roku EKES stwierdził: „Politykę obronną kształtują strategiczne interesy poszczególnych państw (...), wszystkie te czynniki definiuje się w Europie głównie w kategoriach narodowych. Jest oczywiste, że przestarzałe metody działania prowadzą do coraz większej fragmentacji, nadmiaru zdolności produkcyjnych, powstawania luk i braku interoperacyjności w zakresie potencjału obronnego Europy”7.




3.550 lat integracji europejskiej i jednolitego rynku przyczyniło się do stworzenia odpornych struktur gospodarczych i struktur przedsiębiorstw, na które korzystny wpływ wywiera różnorodne wsparcie europejskie i które w skali rynku wewnętrznego tworzą stabilny model działalności gospodarczej. Jednak Europa wciąż stawia pierwsze kroki, jeżeli chodzi o podejście do kwestii wojskowości i obronności, nie mówiąc już o ich organizacji.




3.6Obrona jako element polityki zagranicznej, która jest wciąż najwyższym wyrazem suwerenności narodowej, jest planowana, rozwijana i prowadzona wciąż na szczeblu krajowym. Wszelką współpracę międzynarodową, zarówno z europejskimi partnerami, jak i z krajami trzecimi, postrzega się pod tym kątem.




3.7Inicjatywy mające na celu przezwyciężenie tych naturalnych przeszkód w większości się dotychczas nie powiodły. Zawarty w St. Malo pakt wojskowy Wielkiej Brytanii i Francji, a także porozumienie w sprawie współpracy w dziedzinie obronności z 1998 r. miały być istotnym krokiem we współpracy wojskowej. Pomimo dalszych negocjacji, po 15 latach wyniki są wciąż mało imponujące.




3.8W ramach podjętej w 1998 r. inicjatywy sześciu krajów będących największymi producentami w tym sektorze – Francji, Niemiec, Wielkiej Brytanii, Włoch, Hiszpanii i Szwecji, tzw. krajów LoI – w 2000 r. sporządzono list intencyjny, który doprowadził do sporządzenia traktatu w sprawie restrukturyzacji i działania przemysłu obronnego. Ten traktat dotyczący planowania i współpracy z przemysłem, a także zdolności obronnych i badań naukowych, przez długi czas nie przynosił wymiernych wyników, chociaż widoczne jest pewne ożywienie wspólnych wysiłków i działań.




3.9W 2004 r., z myślą o strukturalnej współpracy w zakresie obrony, utworzono Europejską Agencję Obrony, którą wspierają również inicjatywy Komisji. Do tej pory nie udało się jednak rozpocząć tejże współpracy.




3.10Podsumowując, EKES odnotowuje, że pomimo rosnącej świadomości rządów na temat potrzeby ściślejszej współpracy i wspólnych projektów, brak woli politycznej, tradycyjne poglądy, a także interesy własne utrudniają poczynienie jakichkolwiek większych postępów.





  1. Przemysł



3.11Reakcja europejskiego przemysłu obronnego na rozwój sytuacji międzynarodowej była raczej odmienna:





  • działa on w światowym kontekście i choć siłą rzeczy jest powiązany z rządami krajowymi, odgrywa również aktywną rolę na rynkach międzynarodowych, co jest w coraz większym stopniu podstawą do osiągnięcia pozytywnych wyników;

  • główne podmioty działają zarówno w sektorze wojskowym, jak i cywilnym, przy czym ten drugi aspekt ich działalności jest bardziej dynamiczny i rozwija się dzięki spadkowi sprzedaży i dochodów w sektorze wojskowym, zwłaszcza w Europie.



3.12Od długiego czasu w przemyśle tym dają się zauważyć obawy o pozycję konkurencyjną. Pozycja instytucjonalna przemysłu różni się bardzo w zależności od kraju: są to przedsiębiorstwa całkowicie państwowe albo prywatne, a także ich wszelkie możliwe wariacje. Łączy je fakt, że we wszystkich przypadkach rząd odgrywa nadrzędną rolę. Pomimo (częściowej) prywatyzacji związek między przemysłem a rządami jest wciąż bardzo silny, gdyż zależy on od (monopolistycznego) popytu i regulacji rządu, a także od licencji eksportowych.




3.13Przemysł skłania się ku konsolidacji w skali europejskiej, lecz rynek jest na to zbyt mały. W USA aktywnie działają BAE-Systems i Thales, a także – choć w mniejszym stopniu – EADS. Nie mogą jednak swobodnie działać w Europie, gdyż ze względu na szczególne stosunki rządy krajowe wciąż kierują wszelkimi decyzjami strategicznymi w tym przemyśle.




3.14Dynamika rynku wzmaga konkurencję na całym świecie. Przemysł amerykański intensyfikuje działalność eksportową, by zrekompensować sobie zmniejszenie niektórych rynków krajowych. Nowe podmioty światowe będą w coraz większym stopniu zaspokajać swe własne potrzeby. Ukierunkują się również na eksport, tym samym konkurując z przemysłem europejskim na rynkach krajów trzecich.




3.15Wreszcie, przedstawiciele przemysłu zajmują to samo stanowisko, które EKES stanowczo podkreślił w ubiegłym roku, że dobrze rozwinięty przemysł obronny nie może mieć nigdy wiarygodnej pozycji międzynarodowej bez solidnej bazy wewnętrznej. Zważywszy na dużą zawartość technologii w sprzęcie wojskowym, żaden rynek krajowy ani też żaden krajowy budżet obronny nie ma już wystarczającej wielkości, co w przyszłości jeszcze bardziej się nasili. Proces ten trwa już od 20 lat, a jego konsekwencje są coraz bardziej dotkliwe.




3.16EKES podkreśla, że w drodze do niezależnego europejskiego sektora obronnego pierwszoplanowe znaczenie mają suwerenne zdolności wojskowe, a także inwestycje o wysokiej wartości dodanej, które są niezbędne, by Europa mogła odgrywać istotną rolę na całym świecie. Przyczyni się to również do nowego sposobu myślenia Europejczyków.




3.17W świetle grudniowego szczytu przedstawiciele przemysłu przywołali wszystkie tradycyjne argumenty za stabilnymi i przewidywalnymi długoterminowymi, ukierunkowanymi przez Europę programami technologii i produkcji we wszystkich istotnych obszarach.




3.18Nie jest przesadą stwierdzenie, że sektor obronny bije na alarm. By mógł przetrwać, a także utrzymać zatrudnienie i zdolność do generowania dochodów, można zastosować alternatywne rozwiązanie, którym jest wzrost produkcji cywilnej. Jednak w tym wypadku Europie brakowałoby w jeszcze większym stopniu jej własnego sektora obronnego, co wpłynęłoby również na politykę zagraniczną.




3.19Stanowisko europejskiego związku zawodowego, reprezentowanego przez IndustriAll, jest odzwierciedleniem podobnych obaw. Przemysł obronny daje pracę bezpośrednio 600 tysiącom wykwalifikowanych pracowników, a pośrednio kolejnym dwóm milionom. W ostatnim dziesięcioleciu siła robocza była już znacznie mniejsza, a dalsze cięcia budżetowe stanowiły coraz większe zagrożenie dla zatrudnienia. Dopóki rozwój sytuacji będzie trudny do przewidzenia, dopóty zatrudnienie w sektorze obronnym nie będzie atrakcyjne dla młodych ludzi.

3.20EKES wskazuje na fakt, że za niezdolność sił zbrojnych do restrukturyzacji płacą przede wszystkim pracownicy. Odwlekając racjonalizację bazy wojskowej, rządy tracą możliwość zainwestowania w skuteczną odnowę zdolności, co ma negatywny wpływ na siłę roboczą.




3.21Obecna sytuacja będzie budzić coraz większy opór dopóty, dopóki trwać będą nieplanowane i nieustrukturyzowane reorganizacje. Przyszłe zatrudnienie, być może na mniejszą skalę, wymaga ściślejszej europejskiej koordynacji technologii i produkcji, by w jak największym stopniu zapewnić godziwe umowy o pracę i perspektywy zatrudnienia. Trzeba również prowadzić dialog społeczny.




4.Warunki polityczne i potencjalne perspektywy




4.1EKES uważa, że krótko- i długoterminowe perspektywy europejskiego przemysłu obronnego są tak pesymistyczne, iż w poszukiwaniu rozwiązań należy przeprowadzić zasadniczą debatę na temat jego przyszłości z udziałem, jeżeli nie wszystkich, to przynajmniej zainteresowanych tą kwestią Europejczyków.




4.2Konieczne jest ukształtowanie nowego sposobu myślenia i wspólnego języka państw członkowskich i UE, w oparciu o trzy podstawowe założenia:





  • zintegrowana europejska gospodarka wymaga wspólnego podejścia do bezpieczeństwa i obrony, by ochronić jej interesy, obywateli i poglądy na świecie;

  • wspólna analiza obecnych i oczekiwanych (długoterminowych) wydarzeń na świecie jest punktem wyjścia do opracowania pomysłów i metod utrzymania ogólnej pozycji Europy na świecie;

  • polityka zagraniczna, zagrożenia, bezpieczeństwo i obrona, długofalowe perspektywy, a także zrównoważony sektor obronny, w tym zatrudnienie, są ze sobą wzajemnie powiązane.



4.3EKES ma świadomość olbrzymiego wpływu tych powiązanych ze sobą założeń, które wciąż nie zostały wystarczająco omówione. Wiele inicjatyw rozpoczętych w dobrej wierze w ciągu ostatnich 15 lat nie powiodło się, gdyż nigdy nie poddano dyskusji suwerenności narodowej. tzn. krajowego sposobu postrzegania zagrożeń i pozycji, którego wyrazem jest krajowa polityka zagraniczna. W związku z tym Europa ma obecnie do czynienia z różnymi stanowiskami, które są do pewnego stopnia ze sobą niezgodne. EKES uważa, że jeżeli nie przyjmie się wspólnej suwerenności w ramach UE, poważny przełom pozostanie jedynie pobożnym życzeniem.




4.4Dlatego też debata musi rozpocząć się na nowych podstawach, by zapewnić nowy, bardziej obiecujący przebieg tego procesu. Całkowitego przeglądu nie można przeprowadzić z dnia na dzień, lecz zdaniem EKES-u pilnie potrzebne jest odpowiednie rozpoczęcie przemyśleń, by otworzyć nowe perspektywy.




4.5Zważywszy na szeroki zakres pokrewnych obszarów polityki, EKES przyjmuje z dużym zadowoleniem szczyt poświęcony obronie, który odbędzie się w grudniu. Do tej pory odpowiedzialność za bezpieczeństwo i obronę spoczywała przede wszystkim na ministrach obrony, zgodnie z ogólnymi wytycznymi ministrów spraw zagranicznych. W wielu wypadkach budżet pozostaje w wyłącznej gestii ministerstw obrony.




4.6W międzyczasie jednak kontekst się całkowicie zmienił wskutek drastycznych ograniczeń budżetowych, potrzeby racjonalizacji oraz nowego paradygmatu i – co za tym idzie – nowych zagrożeń. Wziąwszy pod uwagę m.in. powiązanie między technologią i innowacją w sektorach cywilnym i wojskowym, a także między obronnością a bezpieczeństwem obywateli, w grę wchodzą również inne dziedziny polityki rządowej. Wszystkie te czynniki wymagają całościowego i globalnego podejścia.




4.7Wiele osób, zwłaszcza kręgi przemysłowców i pracowników najbardziej związane z tym sektorem, liczą na to, że od grudnia przyjęte zostanie podejście strukturalne. Historia pokazuje, że podejście, które jest tylko krótkoterminowe i niespójne, może szybko utknąć w martwym punkcie. UE potrzebne jest podejście i działanie strukturalne.




4.8Grudniowy szczyt to pierwsze spotkanie tego rodzaju w UE. Z uwagi na olbrzymie trudności z obraniem nowego kierunku EKES uważa, że kolejne szczyty będą niezbędne do wytyczenia widocznej drogi, a także do zapewnienia wiarygodności i przewidywalności.




5.Polityka przemysłowa




5.1EKES odniósł się pozytywnie do komunikatu KE w sprawie polityki przemysłowej8. EKES popiera jego zasadniczy cel, którym jest stworzenie otwartego otoczenia oraz stymulujących i korzystnych warunków w wielu programach oraz obszarach polityki, by rozpocząć, rozwinąć i umocnić działalność przemysłową w Europie. Europa musi zapewnić swemu przemysłowi przyszłość.




5.2Sektor obronności ma dominujący i wyjątkowy charakter. Z samej swej istoty działa na 100 % rynków instytucjonalnych na całym świecie. Struktura i organizacja tego sektora, a także jego infrastruktury badawczej opierają się na podstawach krajowych. Mniejsze kraje, które nie mają własnej produkcji przemysłowej w tym sektorze, kupują gotowe produkty za granicą, co de facto sprowadza się do kupowania od USA.




5.3Dzięki konsolidacji sektora – połączenia i przejęcia transgraniczne – oraz umiędzynarodowieniu, zwłaszcza z przemysłem USA, duże przedsiębiorstwa i MŚP na całym kontynencie są ze sobą powiązane. Eksport nadal dobrze się rozwija. Największą przeszkodą są trudne kontakty z europejskimi rządami wynikające z braku wspólnej perspektywy.




5.4Oprócz działań Europejskiej Agencji Obrony UE rozpoczęła również prace za pomocą dwóch dyrektyw, które przewidują otwarcie rynków wewnątrzeuropejskich9. Termin ich transpozycji wyznaczono na lato 2011 r.10, lecz faktyczne wdrażanie jest wciąż nieodpowiednie.




5.5EKES przyjmuje z zadowoleniem komunikat KE11. Świadczy on o tym, że w ciągu ostatnich kilku lat poczyniono znaczne postępy w analizie tych zagadnień.




5.6Jednak EKES odnosi się krytycznie przede wszystkim do faktu, że Komisja w zbyt niewielkim stopniu podkreśla wyjątkową sytuację sektora obronnego i potrzebę polityki przemysłowej. Nie chodzi jedynie o otwarcie rynków, lecz o stworzenie bazy politycznej w Europie, która umożliwi rządom i krajom podjęcie prac nad ich wspólną przyszłością w dłuższej perspektywie. Tylko wówczas można spełnić warunki rozpoczęcia wspólnych poważnych programów w perspektywie długoterminowej, począwszy od fazy koncepcyjnej aż do ukierunkowanych badań, innowacji i produkcji na rynku wewnętrznym.




5.7Badania i rozwój znajdują się na początku łańcucha wartości, który należy zeuropeizować12. Takie były przyczyny podkreślenia współpracy w zakresie badań i technologii oraz badań i rozwoju podczas tworzenia EAO, jej poprzedników (WEAG i IEPG), a także NATO. Wciąż jednak brakuje wdrażania.




5.8Przez 30 lat niezadowalająca współpraca była raczej regułą niż wyjątkiem. Niektóre projekty, takie jak NH-90 i A400M, zostały rozpoczęte, lecz pewne przykłady dowodzą również, że wymogi systemowe były zbyt często sumą wymogów krajowych, fazy rozwoju trwały zbyt długo, a produkty końcowe były zbyt kosztowne.




5.9Oprócz paru względnych sukcesów inne próby współpracy się nie powiodły, takie jak NF-90, a także różne konkurujące ze sobą i realizowane równolegle programy samolotów myśliwskich (Typhoon, Rafale, Gripen), podczas gdy wiele krajów przyłączyło się do amerykańskiego programu budowy F-35 i do różnych programów rakietowych.




5.10Brakuje obecnie istotnych dużych programów. Istniejące programy starzeją się i dezaktualizują. EKES wskazuje na pojazdy opancerzone, okręty podwodne, śmigłowce transportowe, przenośne przeciwlotnicze zestawy rakietowe itd. Zwłaszcza nowe systemy bezzałogowe wydają się być idealną okazją, by zająć się wszystkimi tymi kwestiami łącznie, lecz cel musi ten jeszcze zostać zrealizowany w praktyce. Można by również zastanowić się nad inną, mniej ambitną współpracą w zakresie standaryzacji zdolności tankowania w powietrzu.

5.11W komunikacie KE wspomniano możliwości, których wykorzystanie wymaga pełnego poparcia politycznego. Kluczowe znaczenie ma stworzenie możliwości wysokorozdzielczej obserwacji kosmicznej w Europie, a także systemów zastępujących Helios, RadarSat itp. Zasadniczą sprawą jest połączenie wiedzy fachowej w państwach członkowskich, ESA i Wspólnych Centrach Badawczych, wraz z ich dostępnymi środkami finansowymi. Żaden kraj nie jest w stanie osiągnąć tego celu samodzielnie. Jedynie ogólnoeuropejskie podejście, które byłoby bezzwłocznie realizowane, może przynieść sukces.




5.12Projekty w zakresie obronności muszą być – w stosownych przypadkach – powiązane z europejskimi programami B+R. 7PR jest już wykorzystywany w projektach dotyczących podwójnych zastosowań. Wartością dodaną jest fakt, że sprzyja on projektom transgranicznym.




5.13Polityka przemysłowa w sektorze obronnym powinna również zniwelować różnicę między największymi producentami w tym sektorze i innymi krajami. Należy aktywnie wspierać udział przemysłu ze wszystkich krajów, by uzyskać poparcie polityczne ze strony jak największej liczby krajów. To powinna być integralna część ogólnej europejskiej strategii obronnej.




5.14W ubiegłym roku EKES zwrócił uwagę na drażliwą kwestię zakupu gotowych produktów za granicą, stwierdzając, że politykę tę należy ponownie przemyśleć w ramach europejskiej strategii obronnej13. Jest to również kwestia, którą można rozwiązać wyłącznie na najwyższym szczeblu.




5.15Bardzo istotną kwestią, w której przełomu można dokonać wyłącznie na wysokim szczeblu politycznym, jest racjonalizacja europejskiej produkcji z powodu cięć budżetowych. EKES nalega jednak, by proces redukcji personelu był zorganizowany w sposób strukturalny, czyli za pośrednictwem stosownego dialogu społecznego, przy utrzymaniu jak największej liczby kompetentnych i wykwalifikowanych pracowników. Sytuacja przemysłu i personelu jest lepsza w przewidywalnym i określonym przez rynek kontekście europejskim niż podczas krótkotrwałej i źle zaplanowanej reorganizacji w skali krajowej bez wytyczonych celów14.




6.Działania Komisji




6.1EKES zasadniczo zgadza się z proponowanymi działaniami Komisji. Uważa, że są one znaczącym krokiem naprzód. W pewnych kwestiach pragnie dodać następujące uwagi.




6.2Kluczowe znaczenie ma współpraca z Europejską Agencją Obrony. EKES uważa, że koordynacja między Komisją a EAO, zgodnie z propozycją różnych działań przedstawioną w komunikacie, jest niezbędna dla postępu i powodzenia.

6.3EKES podkreśla, że – by odnieść sukces – EAO wymaga bardziej stabilnej bazy finansowej. Powinna odgrywać większą rolę w planowaniu obrony w ramach wsparcia państw członkowskich.




6.4EKES stanowczo popiera propozycje Komisji w sprawie norm i certyfikatów, które przyczynią się do współpracy transgranicznej w tym sektorze, a także do specjalizacji regionalnej i sieci doskonałości.




6.5MŚP, powiązane również z dużymi przedsiębiorstwami, są bardzo istotne dla innowacji Europy w zakresie obronności. W ramach poparcia proponowanych działań EKES podkreśla potrzebę otwartych sieci. Mniejsza liczba, lecz lepiej ukierunkowanych (europejskich) projektów może otworzyć nowe możliwości.




6.6Zaangażowanie różnych MŚP w całej Europie pomoże również włączyć jak najwięcej krajów. Może być ono również okazją do zrekompensowania strat krajom przestawiającym się z zakupu gotowych produktów za granicą na kierunek europejski.




6.7EKES stanowczo popiera zaplanowane w komunikacie działania dotyczące umiejętności, które mają pierwszoplanowe znaczenie. Z zadowoleniem przyjmuje pozytywny wkład z Europejskiego Funduszu Społecznego i funduszy strukturalnych.




6.8EKES ponownie podkreśla swe zdecydowane poparcie dla dążenia Komisji do aktywnego wykorzystania technologii podwójnego zastosowania.




6.9EKES zwraca uwagę na być może pozytywny związek polityki kosmicznej z polityką obronną z punktu widzenia już istniejących i nowo powstałych projektów15.




6.10EKES popiera proponowane działania w zakresie energii. Podkreśla ich znaczenie dla bezpieczeństwa żołnierzy. Coraz większa liczba MŚP będzie brać udział w działaniach.




6.11Bardzo duże znaczenie ma wymiar międzynarodowy, a zatem także planowany komunikat w sprawie długofalowej wizji strategicznej kontroli eksportu UE. EKES wskazuje na fakt, że polityka zagraniczna może być pomyślna tylko wówczas, gdy rynek wewnętrzny jest zjednoczony.




6.12Wreszcie, EKES w pełni popiera wszystkie względy strategiczne przedstawione w rozdziale 9.2 komunikatu.

_____________



1 „Towards a more competitive and efficient defence and security sector” [„W kierunku bardziej konkurencyjnego i skutecznego sektora bezpieczeństwa i obrony” – tłumaczenie robocze], COM, itd.

2 Dz.U. C 299 z 4.10.2012, s. 17.

3 Zob. art. 42 TUE.

4 Ibidem pkt 2.6.

5 „White Paper on Defence”, Wielka Brytania. „Livre Blanc sur la Défense”, Francja, maj 2013 r.

6 Bardzo otwarcie i wnikliwie o wpływie obniżenia wydatków mówił tego roku francuski minister obrony Jean-Yves Le Drian podczas swego wystąpienia w Ecole militaire w Paryżu w dniu 29 kwietnia br.

7 Ibid, punkt 1.2.

8 Komunikat KE w sprawie polityki przemysłowej (COM(2012) 582 final) oraz opinia EKES-u w sprawie tego komunikatu.

9 Pakiet dotyczący obronności, 2007 r.

10 Dyrektywa 2009/43/WE (Dz.U. L 146 z 10.6.2009) w sprawie transferu produktów związanych z obronnością i dyrektywa 2009/81/WE (Dz.U. L 216 z 20.8.2009) w sprawie procedur udzielania niektórych zamówień w dziedzinach obronności i bezpieczeństwa. W skład pakietu dokumentów dotyczących obronności wszedł również komunikat pt. „Strategia na rzecz silniejszego i bardziej konkurencyjnego europejskiego przemysłu obronnego”, COM (2007) 764 z 5 grudnia 2007 r.

11 Zob. przypis 1.

12 Zgodnie z wieloma dokumentami. Zob. również Dz.U. C 299 z 4.10.2012, s. 17.

13 Ibidem pkt ...

14 Zob. również „Twelve demands for a sustainable industrial policy”, Komitet Wykonawczy IndustriAll Europe, 12–13 czerwca 2013 r.

15 Zob. opinia EKES-u w sprawie przestrzeni kosmicznej, wrzesień 2013 r.

CCMI/116 – CES4413-2013_00_00_TRA_DT EN – MC(BRP)/akb


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna