S zkoła głÓwna słUŻby pożarniczej katedra Działań Ratowniczo-Gaśniczych



Pobieranie 387.73 Kb.
Strona1/5
Data09.05.2016
Rozmiar387.73 Kb.
  1   2   3   4   5
S

ZKOŁA GŁÓWNA SŁUŻBY POŻARNICZEJ

Katedra Działań Ratowniczo-Gaśniczych




Zakład Środków Gaśniczych



st. sekc. pchor. Paweł Wanat

ŚRODKI GAŚNICZE ZASTĘPUJĄCE HALONY PRZY GASZENIU OBJĘTOŚCIOWYM


Praca inżynierska

napisana pod kierunkiem

mł. bryg. mgr inż. Mirosława

Sobolewskiego

Warszawa 1999



S

pis treści: Strona:


3
6
7

8

9

10



12
15

18

18



20
22

22

22



29

35

36



41

46

50


51

51

56


60

60

61



64

66

66


76
80


Wstęp..................................................................................................................3



Cel i zakres pracy................................................................................................
Rozdział 1. Halony jako środki gaśnicze.............................................................

1.1. Rozwój halonowych systemów gaśniczych............................................

1.2. Działanie gaśnicze halonów...................................................................

1.3. Zastosowanie halonów przy gaszeniu pożarów....................................1



    1. Negatywny wpływ halonów na warstwę ozonową...............................1


Rozdział 2. Protokół Montrealski i jego konsekwencje......................................1
Rozdział 3. Środki i technologie zastępujące halony w systemach

całkowitego wypełnienia..................................................................

3.1. Alternatywne technologie gaśnicze.......................................................


    1. Alternatywne środki gaśnicze...............................................................


Rozdział 4. Gazowe alternatywy halonu 1301....................................................

  1. 4.1. Charakterystyka ogólna.........................................................................

      1. Zamienniki halonów........................................................................

      2. Gazy obojętne i ich mieszaniny.......................................................

4.1.3. Dwutlenek węgla.............................................................................

4.2. Zagrożenie pożarem i wybuchem.........................................................3

4.3. Wpływ na bezpieczeństwo ludzi...........................................................4

4.4. Produkty spalania i rozkładu termicznego............................................4



    1. Wpływ na środowisko...........................................................................


Rozdział 5. Alternatywy niegazowe....................................................................

5.1. Mgła wodna – drobnocząsteczkowe systemy zraszające......................5



    1. Aerozolowe generatory gaśnicze...........................................................


Rozdział 6. Część badawcza................................................................................

    1. Wprowadzenie.......................................................................................

    2. Stanowisko pomiarowe..........................................................................

    3. Metodyka pomiarów..............................................................................

    4. Wyniki pomiarów..................................................................................

    5. Omówienie wyników.............................................................................

Wnioski.................................................................................................................

Bibliografia..........................................................................................................




Wstęp

W ochronie przeciwpożarowej środki gaśnicze zajmują poczesne miejsce. Wynika to z faktu, że powodzenie każdej akcji gaśniczej uzależnione jest od środków gaśniczych - od ich jakości, niezawodności, sposobu podawania, możliwości dostarczania do strefy spalania


w odpowiednich ilościach i postaci.

Rozwojowi cywilizacji zawsze towarzyszy wzrost zagrożenia pożarowego. Wzrostowi zagrożenia musi dotrzymać kroku ochrona przeciwpożarowa. Powstają nowe substancje i materiały palne wymagające gaszenia, wobec których tradycyjne środki gaśnicze dawno już okazały się niewystarczające.

Mimo długiej tradycji stosowania środków gaśniczych, wciąż jeszcze wymagają one udoskonaleń, zmian właściwości i sposobów stosowania. Ustawicznym zmianom ulegają kryteria ocen środków gaśniczych.
Obecnie przy ich kompleksowym ocenianiu bierze się pod uwagę nie tylko właściwości gaśnicze, chociaż one w dalszym ciągu stanowią w znacznym stopniu o ich przydatności, ale także właściwości techniczno-użytkowe,
w tym toksyczne i zanieczyszczające środowisko naturalne człowieka.

Bardzo ważnym elementem doboru środka jest ekonomiczny aspekt zagadnienia - z dwóch jednakowo skutecznych środków gaśniczych wyeliminowany zostanie ten, którego globalny koszt ugaszenia pożaru będzie wyższy.. Należy przez to rozumieć cenę środka gaśniczego zużytego w czasie gaszenia pożaru, koszty transportu, koszty popożarowe powstałe na skutek jego stosowania.

Istotnym problemem jest oddziaływanie środków na ludzi, sprzęt
i materiały gaszone, ale także na otaczające bezpośrednio i pośrednio środowisko. Środki gaśnicze w mniejszym lub większym stopniu negatywnie oddziaływują na wszystko, co je otacza.

Wzrost zagrożenia pożarowego jest przyczyną podjęcia licznych


i zakrojonych na szeroką skalę badań i poszukiwań nowych
i skuteczniejszych, ale i nietoksycznych środków gaśniczych.

Kiedy w latach 60-tych wprowadzono halony, sądzono, że jest to idealny środek gaśniczy do stłumienia pożaru w szczególnie niekorzystnych warunkach. Jego właściwości związane z działaniem inhibicyjnym były niedoścignione. Wysoka skuteczność gaśnicza halonów, stabilność, mała korozyjność, niska przewodność elektryczna, toksyczność i co ważne, małe koszty zastosowania, spowodowały szybki wzrost stosowania i związany z nim wzrost zapotrzebowania na te środki gaśnicze w ochronie przeciwpożarowej. Nastąpił skokowy i znaczny wzrost produkcji halonów oraz innych chlorowcopochodnych przede wszystkim dla innych niż ochrona przeciwpożarowa celów. Stosowano je


w chłodnictwie, elektronice, do produkcji aerozoli i wielu innych dziedzinach. Niestety, dynamiczny rozwój produkcji i stosowania został nagle przerwany. Okazało się, że halony będące chlorowcopochodnymi węglowodorów destrukcyjnie wpływają na warstwę ozonową otaczającą kulę ziemską oraz przyczyniają się do powiększenia tzw. efektu cieplarnianego. Aby zapobiec tym zagrożeniom przedstawiciele
122 państw zobowiązali się do zaprzestania wszelkiej produkcji halonów
i w 1987 roku podpisali Protokół Montrealski dotyczący substancji niszczących warstwę ozonową wokół Ziemi.

Zakończenie produkcji halonów pobudziło pilną potrzebę znalezienia zastępczych środków gaśniczych dorównującym efektywnością gaszenia halonom. Rozległe badania w kierunku rozwoju zamienników halonów mają na celu odkrycie środka o zerowym działaniu powodującym niszczenie powłoki ozonowej, niskiej toksyczności i krótkim czasie przebywania w atmosferze. Pożądane jest, aby środki zastępcze gasiły wszystkie typy pożarów i które będzie można stosować wszędzie tam, gdzie dotychczas obecne były halony.

Aktualną tendencją jest także opracowanie lepszych niż dotychczas zabezpieczeń, stworzenie doskonalszych systemów wykrywania pożarów
i zabezpieczeń biernych.

Do dnia dzisiejszego, mimo odkrycia wielu alternatyw o obiecujących parametrach gaśniczo-użytkowych, nie udało się otrzymać środka, który


w pełni zastępowałby halony w działaniu gaśniczym wykazując równie dużą skuteczność i niską toksyczność. Celem przeprowadzanych badań jest uzyskanie związków o zbliżonym składzie chemicznym do halonów, ale pozbawionych jego niekorzystnych właściwości. Obecnie są brane pod uwagę substancje chemiczne, które są chlorowcopochodnymi węglowodorów nie zawierającymi bromu. Takie środki określa się mianem zamienniki halonów”. Inne tradycyjne lub nowe środki gaśnicze stosowane zamiast halonów określa się nazwą „środki zastępujące halony” lub „substytuty halonów”.

Cel i zakres pracy
Celem pracy jest przedstawienie środków gaśniczych zastępujących halony i wykorzystywanych przy gaszeniu pożarów w całej objętości chronionej przestrzeni. Opisano problemy stosowania halonów i przyczyny ich wycofania.

W pracy przedstawiono charakterystykę zamienników i substytutów halonów dopuszczonych do stosowania w świetle postanowień Protokołu Montrealskiego.

Omówiono środki gaśnicze, ich efektywność gaśniczą, oddziaływanie na środowisko i człowieka oraz możliwość wykorzystywania
w przestrzeniach, w których przewidywany jest stały pobyt ludzi.

Zakres pracy obejmuje rozwiązania mogące zastąpić halon 1301


w miejscach jego typowego zastosowania. Część badawcza zawiera doświadczalne wyznaczenie obszarów palności par propanu
przy inertowaniu wybranymi gazami gaśniczymi.

W niniejszej pracy jako zamiennik halonu użyto do badań perfluorobutan produkowany przez firmę 3M o nazwie handlowej CEA-410. Spośród środków mogących zastąpić halony przy wypełnianiu pomieszczeń przebadano dwutlenek węgla, azot oraz hel.


Rozdział 1. Halony jako środki gaśnicze
Szczególnie ważną grupę środków gaśniczych stanowiły do niedawna halony. Ich wysoka efektywność gaśnicza oraz bardzo dobre parametry techniczno-użytkowe spowodowały olbrzymią popularność halonów wśród użytkowników. Wynikiem tego był rozległy zakres zastosowań tych środków w pożarnictwie.

Halonami nazywa się stosowane w ochronie przeciwpożarowej związki z grupy freonów, to znaczy pochodnych węglowodorów zawierających pierwiastki z grupy chlorowców: chlor, brom i fluor.


Są substancjami bezbarwnymi o charakterystycznym zapachu zbliżonym do chloroformu. W warunkach normalnych występują w postaci cieczy lub gazów. Pary halonów charakteryzują się wysokim ciężarem, są od dwóch do dziewięciu razy cięższe od powietrza. Praktycznie nie przewodzą prądu i można je stosować do gaszenia urządzeń elektrycznych pod napięciem.
Są odporne na przechowywanie. W temperaturze od –500 do 700 C
nie ulegają rozkładowi (jest to cecha bardzo niekorzystna pod względem ekologicznym). Halony w postaci czystej i w temperaturach zbliżonych
do normalnych są chemicznie obojętne i dlatego nie wykazują właściwości korodujących, co korzystnie wpływa na brak wtórnych zanieczyszczeń gaszonego obszaru i sprzętu [1].

Biorąc pod uwagę toksyczność halonów stwierdzono, że nie wykazują one skutków niebezpiecznych dla zdrowia. Mają niską toksyczność zarówno przy kontakcie ze skórą oraz przy wdychaniu. Ich działanie jest zróżnicowane, stąd odpowiednio dobiera się zakresy stosowania poszczególnych halonów [2].



1.1. Rozwój halonowych systemów gaśniczych
Pierwszym halonem, którego użyto w działaniach gaśniczych, był czterochlorek węgla (halon 1040). Miało to miejsce około roku 1900, a do roku 1910 pojawiły się pierwsze gaśnice halonowe. W latach trzydziestych odkryto bromek metylu (halon 1001) oraz chlorobromometan (halon 1011). Były one stosowane do ochrony statków i samolotów w Niemczech i Wielkiej Brytanii. Jednak z powodu ich toksycznego działania na organizm ludzki zaprzestano stosowania tych wczesnych halonów.

Systematyczne badania nad nowymi halonowymi środkami gaśniczymi podjęto w Stanach Zjednoczonych w roku 1947. Badania te objęły aspekty toksyczności substancji oraz produktów rozkładu termicznego i spalania. W wyniku tego wyselekcjonowano do dalszych badań cztery halony [3]:



  • dwubromodwufluorometan (halon 1202),

  • bromochlorodwufluorometan (halon 1211),

  • bromotrójfluorometan (halon 1301),

  • dwubromotetrafluoroetan (halon 2402).

Testy wykazały, że halon 1202 był najskuteczniejszym środkiem gaśniczym, był też niestety najbardziej toksyczny. Halon 1301 pod względem efektywności gaszenia uplasował się na drugim miejscu. Jednakże był najmniej szkodliwy ze wszystkich halonów wybranych do testu, co zaowocowało zastosowaniem halonu 1301 w gaśnicach podręcznych, a następnie w czołgach i pojazdach wojskowych przewożących ludzi. Siły powietrzne USA wyselekcjonowały halon 1202 do ochrony samolotów wojskowych, natomiast lotnictwo cywilne zaaprobowało halon 1301.

Zastosowanie halonu 1211 i 2402 nie było znaczące ze względu na ich toksyczność. Intensywne, rozszerzone badania wykazały żadne lub bardzo małe ryzyko związane z zastosowaniem halonu 1211 i 1301, jeżeli są stosowane według ściśle określonych zasad.

Przy pewnych zastrzeżeniach halony te zyskały opinię prawie doskonałego środka gaśniczego. Konsekwencją tego był stały wzrost zainteresowania i zastosowania powyższych halonów, aż do chwili odkrycia ich destrukcyjnego wpływu na warstwę ozonową [4].
1.2. Działanie gaśnicze halonów
Halony nie są w zasadzie reaktywne w warunkach normalnych, ale ich działanie gaśnicze można przypisać głównie efektom chemicznym. Oczywiście efekty fizyczne – rozcieńczanie reagujących ze sobą składników w strefie spalania oraz schładzanie płonącego układu muszą zawsze być obecne, jednakże o chemicznym charakterze działania halonów świadczą niskie stężenia inertujące i gaszące oraz szybkie podnoszenie się dolnej granicy palności na wykresie obszarów palności paliwo – powietrze - halon.

Chemiczny mechanizm działania halonów jako środków gaśniczych polega na inhibitującym działaniu związków halonowych w fazie gazowej poprzez:



  • wychwyt wolnych rodników w strefie ognia,

  • neutralizowanie wolnych rodników przez uwolnione w strefie spalania jony chlorowców,

  • katalizowanie rekombinacji wolnych rodników.

Dla halonów 1301 i 1211 oraz innych zawierających brom największe znaczenie ma katalizowanie rekombinacji wolnych rodników. Kluczową rolę w tym procesie odgrywają atomy bromu [5].
1.3. Zastosowanie halonów przy gaszeniu pożarów
Na początku lat 60-tych wzrastające wykorzystywanie komputerów
i sprzętu elektronicznego stworzyło zapotrzebowanie na środek gaśniczy, który nie powodowałby wtórnych zniszczeń. Bardzo ważne było bezpieczeństwo ludzi w chronionych pomieszczeniach. Z prób tych zwycięsko wyszły halony które okazały się bardziej skuteczne od innych środków gaśniczych. Ze względu na sposób podawania, halony stosowane były w:

  • systemach całkowitego wypełnienia,

  • gaśnicach i instalacjach działania miejscowego [5].

Zaletą halonów jest możliwość automatycznego użycia we wczesnych fazach rozwoju pożaru. Zachowują się znakomicie jako środki zabezpieczające przed wybuchami mieszanin palnych: ciecz, powietrze. Szerokie zastosowanie halony znalazły między innymi do gaszenia pracowni informatycznych, rafinerii naftowych, maszynowni na statkach, elewatorów zbożowych, central telefonicznych, samolotów cywilnych
i wojskowych. Odpowiednio zaprojektowana instalacja gaśnicza z halonem bardzo dobrze i szybko likwiduje pożar, jeszcze przed pojawieniem się niszczącego dymu i bez występowania niszczącej wilgoci [6].

Halon 1301 był jednym z najatrakcyjniejszych środków ochrony przeciwpożarowej, szczególnie z uwagi na najniższą toksyczność i bardzo dobrą efektywność gaszenia, gdyż dla większości pożarów wymaga zaledwie 3,5% wypełnienia przestrzeni. Jest bezpieczny w użyciu, gdyż jego poziom niebezpiecznego stężenia leży dużo wyżej od poziomu stężenia gaśniczego.. Od 1970 roku stosowany był powszechnie w stałych urządzeniach gaśniczych systemu całkowitego wypełnienia, głównie do ochrony urządzeń elektronicznych i płynów palnych, oraz w miejscach, gdzie ludzie mogą przebywać stale i nie mogą opuścić zagrożonego obszaru natychmiast. Większość pożarów w obiektach gdzie przebywają ludzie może być ugaszone przy stężeniu halonu poniżej 7% obj. Według wytycznych National Fire Protection Association w obiektach, gdzie przypuszczalne stężenie halonu 1301 będzie wahało się w granicach


9-10% obj. personel musi opuścić zagrożony obszar w ciągu 30 sekund [7].

Do roku 1990, z powodu niskiego stężenia gaszącego, halon 1301 zastąpił CO2 w wielu tradycyjnych zastosowaniach, a często używano go tam, gdzie można było użyć innych środków gaśniczych o takiej samej efektywności i podobnej cenie lub nawet tańszych.

Skuteczność halonu 1211 jest nieco niższa, ale ze względu na jego wyższą temperaturę wrzenia był stosowany w podręcznym sprzęcie gaśniczym. Normy amerykańskie wymagały, żeby halon 1211 był stosowany w ograniczonym zakresie tam, gdzie normalnie nie ma ludzi, lecz wszelka ewakuacja musi być zakończona w ciągu maksymalnie
30 sekund.

Halon 2402 ma najwyższą toksyczność z powyższych halonów.


Z tego powodu jego zakres stosowania był ograniczony. Zazwyczaj używany był w podręcznym sprzęcie gaśniczym, służył jednak jedynie do gaszenia na zewnątrz pomieszczeń przy odpowiednim zabezpieczeniu personelu. Halon 2402, poza krajami Wspólnoty Niepodległych Państw, nie był nigdy powszechnie stosowany w ochronie przeciwpożarowej.

Znane jest ponad 100 zastosowań halonów jako środków gaśniczych.

Były wykorzystywane w pomieszczeniach pracowni komputerowych oraz central telefonicznych, a także do ochrony drogiego sprzętu elektrycznego
i elektronicznego przed pożarem. Szeroki zakres użycia halonów obejmował zabezpieczenie instalacji paliwowych oraz transportu [8].

1.4. Negatywny wpływ halonów na warstwę ozonową
Wysoka skuteczność halonów gaśniczych i niska toksyczność, przynajmniej tych najlepszych, spowodowały szybki wzrost stosowania,
a co za tym idzie, wzrost zapotrzebowania na te środki gaśnicze w ochronie przeciwpożarowej. W ciągu ostatnich 30 lat halony były szeroko stosowane w urządzeniach gaśniczych ponieważ uważano, że są zupełnie nieszkodliwe i lekkomyślnie wypuszczano je do atmosfery podczas konserwacji tych urządzeń. Dynamiczny rozwój produkcji i stosowania został jednak powstrzymany.

W 1974 roku dwaj amerykańscy naukowcy S. Rowland i M. Molina


z University of Columbia w USA opublikowali teorię, że gromadzące się
w dolnej warstwie stratosfery freony są przyczyną zaniku warstwy ozonowej. Dalsze badania potwierdziły, że zanik ozonu związany jest
z jego reakcją z atomami chlorowców: chloru i bromu, wprowadzanymi do atmosfery w formie związków chemicznych nie występujących
w przyrodzie, a produkowanych przez człowieka na własne potrzeby. Wśród wielu substancji działających negatywnie na warstwę ozonową znajdują się halony [9].

Ozon jest gazem występującym naturalnie w atmosferze ziemskiej. Stanowi naturalny filtr pochłaniający promieniowanie ultrafioletowe emitowane przez słońce. Na wysokości 25-30 km nad powierzchnią ziemi stężenie ozonu osiąga maksymalną wartość. W stratosferze istnieje równowaga między samoistnym rozkładem ozonu pod wpływem krótkiego promieniowania słonecznego a przeciwnym procesem syntezy ozonu


w wyniku reakcji tlenu cząsteczkowego z wolnymi atomami tlenu.

Cząsteczki freonów i halonów zaburzają tę równowagę. Rozpadając się pod wpływem promieniowania słonecznego uwalniają atomy chlorowców (brom i chlor). Staje się to początkiem łańcucha destrukcji cząsteczek ozonu, które rozbijane są do ClO lub BrO i O2. W reakcjach tych uwalniane są pojedyncze atomy chloru i bromu, które niezwykle agresywnie atakują ozon. Jeden atom chloru może zniszczyć do stu tysięcy cząsteczek ozonu zanim nie zostanie usunięty ze stratosfery. Atom bromu jest około 40 razy bardziej efektywny w reakcji z O3 od atomu chloru. Wynika stąd, że halony mają bardziej destrukcyjny wpływ na warstwę ozonową niż freony [10].

Należy nadmienić, że niszczenie ozonu powoduje halon wyemitowany do atmosfery np.: w trakcie serwisu, napełniania i testowania gaśnic lub szkolenia. Natomiast halony, które podczas gaszenia uległy częściowemu rozkładowi w płomieniu, uwalniają atomy bromu i chloru, które nie docierają do stratosfery i nie niszczą warstwy ozonowej [4].

Od czasu wprowadzenia do stosowania freonów i halonów uwolniono do atmosfery związki w ilości wielokrotnie przekraczających te niezbędne do uszkodzenia warstwy ozonowej. Największe ubytki w warstwie ozonowej, zauważane nad Antarktydą każdej wiosny, powoduje wzrost promieniowania UV. Podobny lecz słabszy efekt jest zauważany nad Arktyką.

Wzrost promieniowania ultrafioletowego zwiększa zachorowalność na złośliwe postacie raka skóry, powoduje schorzenia oczu, obniża odporność organizmu oraz zwiększa ryzyko wielu chorób. Wpływa także negatywnie na równowagę biocenotyczną ekosystemów wodnych i lądowych [11].

Innym poważnym zagadnieniem związanym z uwolnieniem


do atmosfery nie rozłożonych halonów jest przyczynianie do powiększania tzw. efektu cieplarnianego. Polega on na tym, że atmosfera Ziemi przepuszcza promienie słoneczne głównie w zakresie widzialnym a energia tego promieniowania zostaje częściowo zaabsorbowana przez warstwy powierzchniowe. Ziemia wypromieniowuje część tej energii w przestrzeń, ale w zakresie podczerwieni, część zaś jest pochłaniane przez gazy obecne w atmosferze – parę wodną, CO2, węglowodory (głównie metan) i halony. Gazy te uwalniane do atmosfery absorbują promieniowanie podczerwone przyczyniając się do naruszenia delikatnej równowagi, dzięki której istnieją ustalone strefy klimatyczne. Wpływ na globalne podwyższenie temperatury określa się jako GWP (Global Warming Potential). Określony jest jako ocieplenie globalne spowodowane uwolnieniem do atmosfery jednostkowej masy gazu w stosunku do ocieplenia spowodowanego uwolnieniem tej samej ilości CO2 [11,12].

Ocenę negatywnego wpływu na warstwę ozonową przeprowadza się na podstawie wartości wskaźnika ODP (Ozone Depletion Potential). Określa on ilość ozonu rozłożonego przez masę określonego związku


w stosunku do ilości rozłożonej przez tę samą masę freonu 12 (CF2 Cl2), dla którego ODP przyjęto równe 1 [5].

W dalszym ciągu przeprowadzane są badania nad mechanizmem niszczenia ozonu stratosferycznego. Używa się do tego celu nowoczesnych satelitów, balonów i stacji naziemnych. Testy jednoznacznie wskazują, że freony i halony pełnią niebagatelną rolę w niszczeniu ozonu. Społeczność międzynarodowa podjęła zdecydowanie działania odnośnie ochrony atmosfery ziemskiej. Zaowocowało to ustanowieniem w 1985 roku Konwencji Wiedeńskiej w sprawie ochrony warstwy ozonowej, czego konsekwencją było podpisanie dwa lata później Protokołu Montrealskiego.



Rozdział 2. Protokół Montrealski i jego konsekwencje
W roku 1981, pod wpływem reakcji na jednomyślne stwierdzenie naukowców, że freony i halony wywierają niszczący wpływ na warstwę ozonową Program Środowiskowy przy ONZ (UNEP) rozpoczął działania zmierzające do rozwoju wielostronnego programu ochrony atmosfery ziemskiej. Rezultatem tych działań było podpisanie w marcu 1985 roku Konwencji Wiedeńskiej w sprawie ochrony warstwy ozonowej. Przedmiotem Konwencji było podjęcie działań prewencyjnych, rozpoznanie wpływu freonów i innych substancji na niszczenie ozonu
w atmosferze, określenie zasad międzynarodowej współpracy i wymiany informacji o badaniach i monitoringu środowiska w tym zakresie.

W czerwcu 1987 roku podpisano Protokół Montrealski w sprawie substancji zubażających warstwę ozonową. Do końca 1991 roku Protokół ratyfikowało 122 kraje. Polska podpisała dokument 13 lipca 1990 roku.

Podstawowymi elementami Protokołu są harmonogramy redukcji produkcji i stosowania substancji niszczących warstwę ozonową, nazywanych substancjami kontrolowanymi. Na kolejnych spotkaniach stron, w Londynie, Namibii i Kopenhadze, harmonogramy uległy zmianie. W miarę postępu badań rozszerzeniu uległa lista substancji objętych harmonogramem, a także przyspieszeniu czasu wprowadzania ograniczeń. W 1992 roku, podczas IV Spotkania Stron Protokołu Montrealskiego
w Kopenhadze podjęto decyzję o zakazie produkcji i technologicznego stosowania halonów w krajach rozwiniętych począwszy od 1 stycznia
1994 roku. Opierała się ona na następujących założeniach:


  • światowe zasoby halonu wystarczą na zaspokojenie potrzeb krytycznych przez kilkadziesiąt lat,

  • w przypadku gdyby zapasy okazały się niewystarczające, pozostawiono możliwość uruchomienia dodatkowej produkcji.

Powyższa decyzja podyktowana była koniecznością. Wynikły z niej jednak pewne konsekwencje natury technicznej, ekonomicznej
i społecznej. Otóż halony ze względu na swe parametry użytkowe
są jednymi z najlepszych środków gaśniczych. Pomimo wieloletnich wysiłków naukowców i przemysłu nie udało się uzyskać rozwiązań alternatywnych w pełni pokrywających obszary dotychczasowego stosowania halonów. Szczególnie chodzi tu o miejsca zagrożone wybuchem i obszary, gdzie niemożliwa jest natychmiastowa ewakuacja ludzi. Wobec tych faktów zdecydowano się na racjonalne gospodarowanie istniejącymi zasobami halonów. Według opracowanego przez Techniczny Komitet ds. Halonów programu symulacyjnego „Bank” oszacowano,
że racjonalne wykorzystanie halonów zabezpieczy potrzeby krytyczne.

Światowe zasoby halonu 1301 powinny wyczerpać się naturalnie


w 2040 roku, natomiast zasoby halonu 1211 około 2010 roku.

W okresie przejściowym, tj. od czasu całkowitego wycofania halonów z użycia, należy dążyć do zrealizowania trzech podstawowych kierunków:



  • ograniczenia do minimum emisji halonów do atmosfery. Dąży się do tego poprzez ograniczenie stosowania halonów w nowych instalacjach wyłącznie do zabezpieczenia miejsc, dla których aktualnie nie istnieją dostępne technicznie i ekonomicznie rozwiązania alternatywne. Należy dodatkowo zabezpieczyć systemy halonowe nowoczesnymi systemami monitorującymi celem zapobiegania przypadkowego wyładowania. Odchodzi się także od wyładowywania halonów podczas testów sprawności urządzeń i szkoleń. Systematycznie kontroluje się stan techniczny istniejących instalacji,

  • zaspokojenia krytycznych potrzeb użytkowników w okresie przejściowym. W tym celu zakłada się banki halonów na poziomie światowym jak i poszczególnych krajów. Organizuje się sieć odzysku
    i recyklingu oraz swobodnego handlu halonem między krajami. Dzięki bankom istnieje płynny przepływ informacji między potrzebującymi
    a tymi, którzy chcieliby halon oddać. Niektóre banki koordynują działania stacji odzysku i recyklingu, kontrolują i nadzorują krajowy zapas halonów oraz dbają o ich jakość,

  • opracowano technologię niszczenia halonów. Destrukcja halonów wiąże się z dużymi kosztami, wobec tego dąży się raczej do rozsądnego
    i racjonalnego gospodarowania istniejącymi zapasami niż ich niszczenia,

  • znalezienia środków zastępujących halony - substancji o zbliżonych właściwościach chemicznych, jak i o zupełnie odmiennym charakterze [4,13].

Realizacja decyzji i zaleceń Protokołu Montrealskiego w Polsce uwarunkowana jest specyfiką naszej sytuacji. Stosowanie halonów
w Polsce zaczęło się dopiero w latach 80-tych i nie nagromadzono dużych zapasów halonów (szacowane są na około 200 ton halonów 1301 i 1211). Ze względów finansowych nie istnieje żaden bank halonów czy stowarzyszenie jego użytkowników. Wobec tych faktów inicjatywę
w zakresie redukcji emisji i kontroli stosowania przejęła Państwowa Straż Pożarna. Prowadzi ona działania z zakresu okresowych kontroli istniejących instalacji halonowych, dba przestrzeganie zakazu testowania urządzeń z halonem. Zlikwidowano import i krajową produkcję gaśnic halonowych (CNBOP w Józefowie od 1992 roku nie wydaje certyfikatów na te urządzenia). Wyjątki stanowią obszary, gdzie stosowanie halonów jest nieodzowne oraz instalacje już istnieją. Wprowadzono także odpowiedni rejestr istniejących zasobów halonów w Polsce.




  1   2   3   4   5


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna