Sejm Wielki i jego reformy



Pobieranie 14.91 Kb.
Data08.05.2016
Rozmiar14.91 Kb.

Sejm Wielki i jego reformy





  • sprzyjająca sytuacja dla przeprowadzenia reform – zaangażowanie Rosji w wojnę z Turcją oraz atakującą ją od północy Szwecją utrudniało ingerencję w sprawy polskie, dlatego Katarzyna II zgodziła się na zwołanie sejmu skonfederowanego (takiego nie można było zerwać). Marszałkiem został Stanisław Małachowski. Obradował od 6 X 1788 do 29 v 1792 bez asysty wojsk carskich, decyzje podejmowano nie licząc się z głosem ambasadora Rosji. Część posłów, tzw. Stronnictwo Patriotyczne popierało przeprowadzenie reform (Stanisław Małachowski, Adam Kazimierz Czartoryski oraz Ignacy Potocki). Przeciwnikami reform był obóz hetmański (od hemtanów Ksawerego Branickiego i Seweryna Rzewuskiego). Król był w obozie pośrednim, chcąc przeprowadzić reformy, ale tak, by nie drażnić Rosji.

  • reforma wojskowa – armia do 100 tys (przez brak środków pomniejszono do 65 tys), utworzenie Komisji Wojskowej zależnej od Sejmu. Nałożono podatki na szlachtę (10% od dochodu) i duchowieństwo (20% od dochodu) (po raz pierwszy nie na chłopów).

  • Prawo o miastach królewskich (nietykalność osobista dla mieszczan, prawo dziedziczenia dóbr ziemskich, obejmowania urzędów świeckich i duchownych, dostęp do stopni oficerskich, przedstawicielstwo mieszczan w sejmie).

  • Zlikwidowanie Rady Nieustającej. W sprawach wojska, skarbu i polityki zagranicznej decydował Sejm za pośrednictwem komisji i deputacji wybieranych ze swojego grona.

  • 3 V 1791 – uchwalenie konstytucji:

  • religia katolicka jest panująca

  • zapewnia się wolność i opiekę innym wyznaniom

  • szlachta zostaje przy swoich dawnych przywilejach ale:

  • zatwierdza się prawo o miastach królewskich

  • chłopi zostają wzięci pod opiekę prawa (tylko to, że: układy miedzy dziedzicami a chłopami nie mogą być samowolnie zmieniane)

  • władza w państwie dzieli się na prawodawczą, wykonawczą i sądowniczą

  • uchwały na sejmie zapadają większością głosów

  • zniesienie liberum veto i konfederacji

  • władza ustawodawcza: sejm (izba poselska i senacka)

  • władza wykonawcza: król wraz ze Strażą Praw (radą ministrów mianowaną przez króla a odpowiedzialną przed sejmem)

  • władzę sądowniczą sprawują sądy pierwszej instancji, od których przysługuje odwołanie do trybunałów

  • tron królewski jest dziedziczny – zniesienie wolnej elekcji

  • wiosna 1791 – zmienia się sytuacja Rosji – kończy się wojna z Turcją, poprawiają się stosunki rosyjsko – pruskie, dlatego obóz patriotyczny chciał jak najszybciej wprowadzić konstytucję w życie. Uchwalono ją wykorzystując nieobecność wielu posłów obozu hetmańskiego, przez aklamację. Wojsko otoczyło Zamek Królewski, a na ulicach manifestowały patriotycznie nastawione tłumy.

  • kwiecień 1792 – delegacja złożona ze Szczęsnego Potockiego, Ksawerego Branickiego i Seweryna Rzewuskiego podpisuje w Petersburgu akt konfederacji przeciwko reformom Sejmu Wielkiego, którą ogłaszają oficjalnie w Targowicy. Celem było zniesienie Konstytucji 3 maja i przywrócenie dawnego ustroju pod gwarancją Rosji. Konfederaci proszą Katarzynę II o pomoc zbrojną.

  • Połowa maja 1792 – armia carska wkracza do Polski. Walki z armią polską pod wodzą księcia Józefa Poniatowskiego (zwycięstwo pod Zieleńcami) i Tadeusza Kościuszki (zwycięstwo pod Dubienką). Rosjanie mieli trzykrotną przewagę liczebną i posuwali się naprzód, dlatego król próbował rokowań. Bezskutecznie – Katarzyna II żądała przystąpienia Stanisława Augusta do Targowicy, a w razie oporu groziła mu detronizacją oraz kolejnym rozbiorem Polski.

  • W Warszawie zbiera się Straż Praw, która uchwala przystąpienie króla do Targowicy sądząc, że ułagodzi to carycę oraz Prusy, które również chciały rozbioru.

  • Początek 1793 r. – Prusy zajmują Gdańsk, Toruń oraz Wielkopolskę – Rosja zgadza się na drugi rozbiór.

  • Rosja: ziemie białoruskie, ukraińskie, Wołyń oraz Podole (250 tys km2, ok. 3 mln ludzi).

  • Prusy: obok części Wielkopolski, Gdańska, Torunia wzięły część Mazowsza (51 tys. km2, ok. 1 mln ludności)

  • Sejm w Grodnie 1793, w gmachu otoczonym przez wojska carskie (oraz żołnierzami na sali) zatwierdzono rozbiory oraz zniesiono większość reform Sejmu Wielkiego, unieważniono Konstytucję 3 Maja, a szlachcie przywrócono większość przywilejów; Władzę w kraju przejęli targowiczanie, wielu patriotów musiało uciekać za granicę, a żołnierzy wcielono do armii carskiej.

Insurekcja Kościuszkowska


  • Powstają organizacje spiskowe inspirowane również przez uchodźców (Kościuszko, Poniatowski, Małachowski, Kołłątaj), zwolenników walki zbrojnej.

  • Przygotowując wybuch powstania, na wodza naczelnego (Najwyższego Naczelnika Siły Zbrojnej Narodowej) wybrano Kościuszkę. 24 marca 1794 w Krakowie ogłasza on akt insurekcji. Kościuszko oprócz armii chciał oprzeć się na mieszczanach oraz chłopach.

  • powołano pod broń mężczyzn w wieku 18 – 40 lat do pospolitego ruszenia;

  • stworzono oddziały kosynierów z chłopów z podkrakowskich wsi.

  • Kosynierzy wspomagają regularną armię w bitwie pod Racławicami (4. 04. 1974) atakując baterię 12 armat.

  • W obozie pod Połańcem zostaje wydany Uniwersał mający zachęcić chłopów do udziału w powstaniu (zniesiono poddaństwo oraz zagwarantowano nieusuwalność z użytkowanej ziemi pod warunkiem wywiązywania się z zobowiązań wobec dworu, na czas powstania zmniejszono pańszczyznę o 25 – 52%). Nie dotarł on do wszystkich, a cześć szlachty utrudniała chłopom wstępowanie do oddziałów powstańczych.

  • Walki toczyły się też w Warszawie (17. 04 1794) gdzie na czele powstania stanął szewc Jan Kiliński. Powstańcy oswobodzili miasto z wojsk rosyjskich. W Wilnie powstania zainicjował Jakub Jasiński.

  • Choć powstańcy rozbudowali armię do 70 000 żołnierzy i walczyli z wielkim poświęceniem powstanie upadło. Do walk przystąpiły Prusy, które pomogły Rosjanom oblegającym Warszawę. Obrona miasta trwała 2 miesiące. Sytuacja poprawiła się na krótko, gdy wybuchło powstanie w Wielkoplolsce. Kościuszko wysłał tam na pomoc oddziały dowodzone przez gen. Jana Henryka Dąbrowskiego, które zdobyły Bydgoszcz i wkroczyły do Prus Królewskich. Lecz Rosjanie wprowadzili do walki nowe siły pod dowództwem gen. Suworowa (bohatera walk na wojnie Tureckiej).

  • Do starcia doszło pod Maciejowicami 10 października 1794. Klęska, (Kościuszko dostał się do niewoli) załamała powstańców. Rosjanie podeszli pod Warszawę i 4 listopada szturmem zdobyły Pragę. Władze polskie przerażone represjami wroga skapitulowały. Armia polska uległa rozproszeniu.

  • Po klęsce powstania do Rosji i Prus dołączyła Austria. Państwa te podpisały wspólnie akt rozbiorowy 14. 10. 1975 r. Tym razem nie żądano od Polski zatwierdzenia rozbioru. Nastąpiła likwidacja państwa polskiego.

  • Prusy: część Mazowsza z Warszawą i tereny litewskie nad Niemnem.

  • Austria: Małopolska, Lubelszczyzna, część Mazowsza oraz ziemie między Pilicą a Bugiem.

  • Rosja: Litwa, ziemie białoruskie, Polesie i Wołyń.

  • 25 listopada 1975 – abdykacja Stanisława Augusta Poniatowskiego – zamieszkał on (pod nadzorem) w Grodnie. Zmarł w Petersburgu w 1798 r.


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna