Seksualność a rak szyjki macicy. Sexuality and cervical cancer. Beata R. Wróbel nzoz “Dla Zdrowia Rodziny” Dąbrowa Górnicza



Pobieranie 59.83 Kb.
Data03.05.2016
Rozmiar59.83 Kb.
Beata Wróbel

ul. Południowa 43

41-300 Dąbrowa Górnicza e-mail wrobel_beata@poczta.fm

Seksualność a rak szyjki macicy.
Sexuality and cervical cancer.
Beata R. Wróbel

NZOZ “Dla Zdrowia Rodziny” Dąbrowa Górnicza

Streszczenie:
Proces diagnostyczny i terapeutyczny raka szyjki macicy wraz z jego skutkami

ubocznymi dotyka najtrudniejszej, bo intymnej sfery osobowości kobiety i jej partnera

seksualnego. Począwszy od inicjacji seksualnej, poprzez kolejne związki, aż do momentu

wystąpienia choroby jej przebiegu i leczenia rozmawianie w odpowiedzialny pełen kultury i

wrażliwości sposób o zdrowiu seksualnym jest trudnością nie tylko dla pary, ale również dla

personelu medycznego.

W kolejnych rozdziałach pracy przedstawiono:

- wpływ inicjacji seksualnej młodych ludzi na zdrowie seksualne dorosłych już kobiet i

mężczyzn

- zaburzenia w zdrowiu seksualnym kobiety i także pary jako powikłania po leczeniu raka szyjki macicy

- rolę czynnika męskiego w powstawaniu i rozprzestrzenianiu się choroby.

Analizując w świetle współczesnej wiedzy, związek między zachorowaniem na raka szyjki macicy a seksualnością pary, należy podkreślić, że skutki choroby mocno zaburzają sferę seksualności obojga partnerów. Istnieje potrzeba, aby w procesie diagnostyczno – terapeutycznym, zwrócić wyraźną uwagę na sfery psychologiczną i seksualną, jako, że oddziaływanie w tych kierunkach w znaczący sposób poprawia wyniki leczenia i rokowanie powrotu do zdrowia.




Słowa kluczowe: seksualność, zdrowie seksualne, rak szyjki macicy.
Abstract:
Diagnostic and therapeutic process of cervical cancer with its side effetcs

touches the most difficult, intimate sphere of a woman and her sexual partner’s personality.

Beginning from a sexual initiation, through the next relationships, till the moment of the

disease’s occurance, its course and treatment, talking in a responsible, cultural and sensitive

way is difficult not only for the couple but also for the medical staff. In this paper the

influence of young people’s sexual initiation without condom protection on the sexual health

of adult women and men has been presented. Moreover the above influence on disorders in a

sexual health of a women and also a couple, as a complication after cervical cancer treatment,

the role of a man’s factor in arising and spreading the disease has been shown. Because both

parnters’ sexual sphere is much disturbed by the disease’s effects, in a diagnostic –

therapeutic process the special attention should be drawn to the psychological and sexual

spheres, because action towards these directions meaningfully improves treatment’s results

and prognosis for recovery.
Key words: Sexuality, sexual health,cervical cancer
Wstęp:
Rak szyjki macicy jest chorobą przenoszoną drogą płciową. Charakterystyczne dla obrazu choroby krwawienia kontaktowe związane są z czynnością seksualną. Leczenie oraz jego skutki uboczne fizycznie uszkadzają narząd rodny, pochwę oraz srom, a psychicznie głęboko zaburzają sferę seksualności zarówno kobiety jak i jej partnera.

Rak szyjki macicy jest chorobą, do której powstania i rozprzestrzeniania dochodzi przy współudziale partnerów seksualnych, a jej skutki odbijają się na jakości ich życia,

zdrowia seksualnego, reprodukcyjnego, jak również na sytuacji psychosocjalnej pary i

rodziny. Jednak problemy seksualne towarzyszące diagnostyce, leczeniu i jego powikłaniom są stale niezauważalne zarówno przez leczących jak i pracujących w zdrowiu publicznym [1,2].


Co to jest seksualność?
Znaczenie słowa sex - płeć przez wieki zarezerwowane było do opisu płci człowieka określanej na podstawie obecności lub braku zewnętrznych narządów płciowych u noworodka i oficjalnego, metrykalnego zapisu tego faktu. Obecnie definicja płci opisuje zarówno różnice anatomiczne i fizjologiczne między płciami, jak również zachowania seksualne kobiety i mężczyzny.

Do połowy XX wieku aktywność seksualna utożsamiana była tylko z wystąpieniem

podniecenia seksualnego u mężczyzny, manifestującego się erekcją prącia. Po przeprowadzeniu w połowie XX wieku badań nad zachowaniami seksualnymi człowieka, które pokazały w całości mechanizm powstawania podniecenia seksualnego jak również jego rolę w życiu człowieka zapisano definicję seksualności [3]. Obecnie seksualność człowieka definiujemy jako łączne występowanie: uczuć (feelings) i poczucia tożsamości osoby (identity) w połączeniu z zachowaniami seksualnymi (sexual behaviour) [4].

Określenie „podniecenie seksualne” odnosi się zarówno do opisu zachowań

seksualnych kobiety jak i mężczyzny. Obejmuje ono wystąpienie podniecenia seksualnego i

w jego konsekwencji zmian w organizmie, prowadzących do odczuwania satysfakcji

seksualnej oraz prawdopodobnie orgazmu.

Zachowania seksualne człowieka wynikają z organizacji poziomów fenotypu

seksualnego. Pierwszy, podstawowy, zdeterminowany jest obecnością gonady żeńskiej lub

męskiej i jej aktywnością hormonalną, z czego wynikają różnice morfologiczne i

fizjologiczne oraz popęd seksualny jednostki. Na bazie hormonalnej i morfologicznej

rozwija się drugi poziom organizacji seksualnej, oparty na funkcjonowaniu mózgu jako miejsca powstawania uczuć i emocji, skutkujących rozwojem indywidualnych różnic w

wyrażaniu seksualności człowieka [5].
Pierwszy stosunek seksualny jako czynnik ryzyka powstania raka szyjki macicy
Wiek inicjacji seksualnej i zachowania seksualne młodzieży są w różnych

społeczeństwach, kulturach i religiach traktowane i oceniane w odmienny sposób.

W Polsce z badań przeprowadzonych w 2005 roku wynika, że wśród młodzieży w wieku 18 lat co drugi chłopiec i co druga dziewczyna odbyli inicjację seksualną, co czwarty młody człowiek miał 3 lub więcej partnerów seksualnych, a co piąty chłopiec i co czwarta dziewczyna nie zabezpieczali się przed chorobami przenoszonymi droga płciową [6].

Dla porównania w badaniach przeprowadzonych w Tajlandii w grupie badanych

nastolatków w wieku 13 -15 lat 62% mężczyzn i 19,3% kobiet doświadczało seksualnego

pożądania, a 19,1% mężczyzn i 4,7% kobiet przyznało się do odbycia pierwszego stosunku

seksualnego [7].

Badania przeprowadzone w Brighton pokazały, że średnia wieku chorych z rakiem

szyjki macicy obniżyła się z 50 lat w 1967 roku do poziomu 35 lat w 1977 roku. Natomiast

nieprawidłowe komórki znaleziono w rozmazach szyjkowych u 24 nastoletnich dziewcząt (5

u szesnastolatek, 2 u siedemnastolatek, 8 u 18-letnich, 9 u 19-letnich, a u 4 z nich został

potwierdzony histologicznie rak szyjki macicy [8].

Liczne retrospektywne analizy uwzględniają pierwszy stosunek seksualny jako prawdopodobny czynnik ryzyka dla późniejszego rozwoju raka szyjki macicy. Ponieważ jednak czynniki ryzyka są ze sobą związane, w świetle współczesnych badań nie jest jasne, czy wczesny pierwszy stosunek seksualny jest niezależnym czynnikiem dla rozwoju szyjkowej neoplazji. Sugeruje się, że strefa przekształceń w szyjce macicy jest szczególnie podatna na uszkodzenie wirusem HPV, między menarche a szesnastym rokiem życia. W tym okresie na obrzeżach strefy metaplazji, praktycznie na powierzchni szyjki macicy znajduje się bardzo duża liczba niezróżnicowanych komórek, które są szczególnie wrażliwe na zakażenie [7,9].

W chwili obecnej naukowcy zgadzają się, że głównym czynnikiem raka szyjki macicy

jest przetrwała infekcja wirusem HPV w grupach wysokiego ryzyka i/lub w obecności

czynników ryzyka [10,11,12].

Rak szyjki macicy jest chorobą nowotworową, która rozprzestrzenia się za

w czasie niezabezpieczonego prezerwatywą kontaktu seksualnego. Podobnie jak w

większości pozostałych chorób przenoszonych drogą płciową można ograniczyć jej

rozprzestrzenianie przez użycie prezerwatywy [13,14,15].

Jednak ta pierwotna prewencja nie jest obecnie powszechnie wykorzystywana.

Przyczyny takiej niekorzystnej sytuacji są złożone i obejmują asymptomatyczną

naturę większości pierwotnych infekcji HPV, brak wiedzy dotyczącej wenerologicznej

etiologii raków związanych z HPV, powszechny, pogląd, że prezerwatywa nie zapobiega

większości transmisji zakażenia HPV, promocję antykoncepcji doustnej oraz przypuszczenie, że szczepionka HPV rozwiąże ten problem [16].

Dopóki etiologia raka szyjki macicy nie zostanie do końca wyjaśniona, a użycie

prezerwatywy nie stanie się oczywiste, szczególnie dla młodych ludzi inicjujących

zachowania seksualne, wszystkie młode kobiety powinny być zachęcane i zobowiązywane do

wykonywania badań cytologicznych [8].

Wydaje się jednak, że obecna wiedza na temat seksualności człowieka powinna zostać wykorzystana jako baza dla podejmowania działań prewencyjnych w zakresie pierwotnej i wtórnej profilaktyki chorób przenoszonych drogą płciową oraz jako zachęta do zmiany zachowań seksualnych [10,17]. Z badań Wallera i wsp. wynika, że w czasie wykonywania badań skriningowym, wykorzystując kontakt z kobietą, należy jej przekazać wiedzę na temat profilaktyki choroby i jej podstawowych charakterystycznych cech [18].

Badania grupy Shepherda pokazują znamienny statystycznie, pozytywny efekt

zmniejszenia ryzyka zakażeń HPV wraz ze wzrostem użycia prezerwatywy w czasie

współżycia seksualnego. Ten pozytywny efekt utrzymywał się około 3 miesiące po

zachęceniu do zmiany seksualnej jakości życia [19],

Taki wynik wskazuje na głęboki sens edukacji w celu wypracowania u młodych

dziewcząt i chłopców umiejętności rozmowy/negocjacji co do zgody na podjęcie stosunku

seksualnego i zachęcania do podejmowania odpowiedzialnych zachowań seksualnych nie

tylko w grupach o podwyższonym czynniku ryzyka [17,19].

Uzyskanie zmian jakości kontaktów seksualnych młodych ludzi w sposobie

zapobiegania szeroko rozumianych infekcji chorobami przenoszonymi drogą płciową

mogłoby odwrócić niekorzystną sytuację globalnego wzrostu zachorowalności na nowotwory

związane z infekcją onkogennymi typami HPV [15,17].



Zdrowie seksualne kobiet leczonych z powodu raka szyjki macicy
Zdrowie seksualne to według WHO to integracja biologicznych, emocjonalnych,

intelektualnych i psychospołecznych aspektów życia seksualnego, koniecznych do

pozytywnego rozwoju osobowości, komunikacji i miłości.

Ogromna większość kobiet leczonych na raka szyjki macicy ma problemy ze

zdrowiem seksualnym z powodu ubocznych efektów przebytego leczenia, ale również

z powodu długotrwałego uczestnictwa w procesie diagnostycznym i terapeutycznym.

Świadomość choroby od chwili rozpoznania rzutuje na wszystkie składowe seksualności

kobiety i jej partnera [20,21].

Seksualność i jakość życia seksualnego kobiet chorych i leczonych na raka szyjki macicy zależą od pierwotnego zaawansowania choroby, przyjętego sposobu leczenia

oraz jego skutków ubocznych [22,23]. Donovan i wsp. poddali badaniu grupę kobiet chorych

(w chwili rozpoznania klinicznie w stopniu 0 do II), u których leczenie zakończono

przed/między rokiem a pięcioma laty. Grupę kontrolną stanowiły zdrowe kobiety.

Wykształcenie i wiek porównywalne były w obu grupach. Wszystkie kobiety do chwili

badania miały tylko jednego partnera, z którym współżyły seksualnie. Kobiety badane były

pod kątem zdrowia seksualnego, obecności zmian w pochwie, jakości relacji partnerskiej,

samospostrzegania zmian fizycznych i samoakceptacji zmieniającej się seksualności.

Celem badania była odpowiedź na pytanie, czy różnice w zdrowiu seksualnym kobiet

chorych na raka szyjki macicy i zdrowych powinny być wyjaśniane z uwzględnieniem

wpływu czynników klinicznych, fizycznych, demograficznych oraz psychosocjalnych.

Stwierdzono, że u kobiet chorujących na raka szyjki macicy znamiennie częściej występował

spadek zainteresowań seksualnych, niski poziom seksualnej oraz pojawiło się więcej

dysfunkcji seksualnych. Większość zaburzeń życia seksualnego po leczeniu zależała od czasu

postawienia diagnozy, zakończenia radioterapii, ale także od relacji partnerskiej, stosunku do

własnej fizyczności i obecności zmian w pochwie. W rezultacie wpływu tych różnych

przyczyn u około 50% badanych zaobserwowano zmiany w zdrowiu seksualnym [24].

Z kolei Frumovitz i wsp. objęli badaniem grupę kobiet chorych na raka szyjki

macicy, której część stanowiły kobiety leczone chirurgicznie radykalną histerektomią z

usunięciem węzłów chłonnych, a drugą część kobiety leczone radioterapią. Grupę

porównawczą stanowiły zdrowe kobiety, u których nigdy nie rozpoznano raka szyjki macicy i

nie miały usuniętej macicy z innych powodów. Wyniki badań pokazały, że kobiety leczone

chirurgicznie mają mniej dysfunkcji seksualnych niż kobiety leczone radioterapią, co więcej,

kobiety, u których wykonano radykalną histerektomię, fizycznie, mentalnie, emocjonalnie i

seksualnie stanowiły tożsamą grupę z grupą kontrolną zdrowych kobiet. W obu tych grupach

nie wykazano różnic w jakości życia (Quality of Life - QOL), w stanie psychosocjalnym oraz

w funkcjonowaniu seksualnym [25,26].

Chociaż poziom pożądania seksualnego, osiąganie orgazmu i doświadczanie przyjemności orgazmicznej w grupach chorych i zdrowych kobiet są porównywalne, kobiety po radioterapii mają znamiennie więcej dysfunkcji seksualnych [25, 27].

Tłem do rozwoju zaburzeń seksualnych u kobiet leczonych z powodu raka szyjki macicy radioterapią są zmiany anatomiczne i funkcjonalne w pochwie. Najczęściej występują: brak lub zaburzenia nawilżania pochwy przed stosunkiem, krótka nieelastyczna pochwa, zaburzenia wrażliwości warg sromowych, dyspareunia, brak seksualnej satysfakcji [21,27,28].

Kobiety leczone z powodu raka szyjki macicy radioterapią mają przetrwałe zmiany w

pochwie, co powoduje rezygnację z seksu i w rezultacie życie w poważnym stresie [27].

Kobiety z rakiem szyjki w stopniu FIGO I-IIA leczone chirurgicznie i następnie radioterapią

mają jako powikłanie po leczeniu problemy z defekacją, mikcją oraz seksualnością [27,29].

U kobiet po leczeniu radioterapią powinno być stosowane leczenie zmian w pochwie

oraz pomoc psychologiczna w celu zaakceptowania zmian pochwowych [24]. Kobiety

leczone radioterapią wyrażają ogromną potrzebę korzystania z programu informującego i

rehabilitacyjnego w zakresie seksualności po leczeniu.[20,30].

Rehabilitacja seksualna powinna uwzględniać relację partnerską, akceptację własnej

fizyczności, postawę kobiety w kierunku zaakceptowania siebie w dalszym ciągu życia jako

istoty seksualnej. Nastawienie pełne empatii i gotowości do dyskutowania problemów

seksualnych z kobietą po radioterapii i jej partnerem są w chwili obecnej rekomendowane na

równi z miejscowym stosowaniem estrogenów, lubrykantów nieestrogenowych i

stosowaniem dylatatora. [24,28].

Wszystkie aspekty, dotyczące profilaktyki, leczenia jak również rehabilitacji po

leczeniu raka szyjki macicy obejmują czynniki wpływające na zachowania seksualne i

psychosocjalne. Są one obiektem badań behawioralistów, którzy skupiają się na występowaniu i współzależności raka szyjki macicy i czynników behawioralnych, do których

zaliczamy: otwartość kobiet na wzięcie udziału w badaniu i technikach diagnostycznych,

czynniki wpływające na przestrzeganie wskazań do uczestnictwa w badaniach kontrolnych

oraz jakość życia i zdrowia seksualnego u kobiet od momentu rozpoznania do zakończenia

leczenia wraz z jego skutkami ubocznymi [20].

Z opublikowanych w 2008r. badań wynika, że spontaniczny sex, częstotliwość

kontaktów seksualnych, podniecenie seksualne są statystycznie znamiennie mniejsze do

szóstego miesiąca od pierwszej wizyty, a spontaniczny sex i częstotliwość kontaktów

seksualnych pozostaje stale na niskim poziomie do dwóch lat od momentu rozpoznania

nowotworu [31].

Badania jakości życia kobiet z rakiem szyjki macicy wykazują doświadczanie przez

nią ogromnego stresu z powodu pogorszenia zdrowia reprodukcyjnego, zmniejszenie

zainteresowania seksem i prawdopodobnie większą skłonność do dysfunkcji seksualnych w

odniesieniu do chorych na inne rodzaje raka [22,24].

Wnioski płynące z coraz większej ilości badań poświęconych zagadnieniu zdrowia

seksualnego tych kobiet sugerują, że powinny zostać podjęte działania w celu jego

poprawy [24,25].

Na wstępie podkreśla się znaczenie występowania stresu, na jaki narażona jest kobieta

w okresie diagnozowania choroby. Należy dążyć do jego zredukowania, aby uniknąć

jej rezygnacji z uczestnictwa w kolejnych etapach diagnostycznego. Pełną

informację na temat zastosowanych metod diagnostyki i leczenia powinna otrzymać

chora kobieta i jej partner. Zwiększa to otwartość obojga na proces diagnostyczny i

terapeutyczny, daje akceptację dla leczenia i poprawia jego skuteczność [11].

Kritcharoen i wspł. objęli badaniem związki mężczyzn z kobietami z rakiem

szyjki macicy. Oceniano zaangażowanie partnerów w wykonywanie zadań zwyczajowo

przypisanych płci, jakość związku i seksualność obojga przed postawieniem diagnozy i po

zakończeniu procesu leczenia raka szyjki macicy. Wszystkie badane czynniki uległy

niekorzystnej zmianie po zakończeniu leczenia. Świadomość istnienia takiej sytuacji wymaga

prowadzenia otwartej dyskusji wśród kobiet z rakiem szyjki macicy, ich partnerami oraz

pielęgniarkami onkologicznymi.[32].

Dysfunkcje seksualne w następstwie leczenia raka szyjki macicy są dobrze

udokumentowane w piśmiennictwie, ale jednocześnie współczesne badania pokazują

bardzo wyraźny korzystny wpływ krótkiej terapii psychoterapeutycznej na ich zmniejszenie [30]. Efektywna rozmowa z lekarzem o wczesnych i późnych efektach leczenia raka szyjki macicy jest w znaczący sposób związana z mniejszym prawdopodobieństwem wystąpienia problemów w sferze zdrowia seksualnego, zwłaszcza w terapii długoterminowej, szczególnie że jatrogenne efekty leczenia mogą wystąpić nawet w trzy lata od jego zakończenia [33,29].


Czynnik męski w powstawaniu raka szyjki macicy

Rozprzestrzenianie się raka szyjki macicy drogą kontaktów seksualnych

skutkuje koniecznością postawienia pytania, czy zachowania seksualne mężczyzn są

czynnikiem ryzyka wystąpienia choroby? W wielonarodowościowych badaniach

przeprowadzonych przez WHO w Tajlandii w latach 1979-1988 zbadano 225 zamężnych

kobiet chorych na inwazyjnego raka szyjki macicy i 791zdrowych kobiet, stanowiących

grupę kontrolną oraz mężów kobiet z obu grup. Kobiety były zamężne jeden raz i miały

kontakty seksualne tylko ze swoim mężem. 81% mężów kobiet z rakiem i 66% z grupy

kontrolnej przyznało się do kontaktów seksualnych z prostytutkami.

Wyniki badań pokazały, że mężowie, którzy korzystali z usług prostytutek i nieregularnie albo wcale nie używali prezerwatywy w czasie kontaktów seksualnych, zwiększali ryzyko rozwoju inwazyjnego raka szyjki macicy, szczególnie, jeżeli ich pierwszy niezabezpieczony kontakt seksualny z prostytutką miał miejsce do dwudziestego roku życia. Żony mężów, którzy w czasie pierwszych kontaktów seksualnych z prostytutką nie używali prezerwatyw są, dwukrotnie bardziej narażone na wystąpienie raka szyjki niż kobiety, których mężowie nigdy nie mieli kontaktów seksualnych z prostytutką [34].

Wyniki najnowszych analiz, dotyczących czynników wpływających na powstanie raka szyjki macicy opublikowanych w 2008 roku pokazują, że tylko liczba poprzednich partnerów jest znacząco związana z rozwinięciem się zakażenia HPV i prawdopodobieństwem rozwoju raka szyjki macicy [11]. Szczególnego znaczenia w tej sytuacji nabiera zachęcanie do

wykonywania regularnej oceny cytologicznej [35,36], oraz do protekcyjnego użycia prezerwatywy w kontaktach ze wszystkimi nowymi partnerami seksualnymi, ponieważ chroni ona kobietę przed infekcją nowymi typami wirusów, promuje regresję uszkodzenia CIN i samowyleczenie infekcji HPV [37,38].

W chwili obecnej prowadzone są obserwacje nad rolą czynnika męskiego w rozprzestrzenianiu się infekcji raka szyjki macicy. Opublikowane w 2009 roku wyniki pierwszego randomizowanego badania pokazującego redukcję występowania infekcji cewki moczowej z powodu zakażenia high-risk human papillomavirus (HR-HPV) u obrzezanych mężczyzn. Jak sugerują autorzy wnioski z badania mogą wyjaśnić dlaczego kobiety mające obrzezanego partnerem mają mniejsze ryzyko zachorowania na raka szyjki macicy niż pozostałe [39].

Dzisiejsza wiedza na temat czynnika męskiego w rozprzestrzenianiu się

onkogennych typów wirusa i rozwoju raka szyjki macicy jest niewystarczająca [40].

Uwzględniając jednak czynnik męski w przenoszeniu infekcji onkogennych typów

HPV należy z całą odpowiedzialnością prowadzić promocję zachowań seksualnych z użyciem

prezerwatywy jako prewencji pierwotnej wśród obojga płci - kobiet i mężczyzn, aby

zminimalizować zagrożenie dla zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego [6,14,36].
Podsumowanie

Współcześnie oczywistym jest, że rak szyjki macicy jest chorobą u kobiet nabywaną głównie w okresie dojrzewania drogą płciową, ale jak pokazują badania maksymalny wzrost rozpowszechnienia u kobiet w średnim wieku występuje różnie w zależności od regionu geograficznego. Analiza zmian w rozprzestrzenianiu wirusa HPV w świecie w odniesieniu do wieku pokazuje, że są one w dużej mierze odzwierciedlenia zachowań seksualnych w poszczególnych regionach geograficznych. Ponieważ we współczesnym świecie istnieje ogromna migracja ludzi, który podejmują ze sobą kontakty seksualne w przyszłości potrzebne będą badania, których tematem będzie rozprzestrzenianie się typów wirusa HPV u

młodocianych we wszystkich regionach geograficznych [ 41].

Korzystając z ogromnej wiedzy, o jaką wzbogaciła się w ostatnich latach medycyna, dzięki odkryciu oraz identyfikacji HPV, będących czynnikami indukcji rozwoju raka szyjki macicy oraz mając na względzie rolę, jaką, w rozprzestrzenianiu tej infekcji wirusowej odgrywa jakość życia seksualnego człowieka, należy pojąc wysiłek edukacyjny w kierunku wzrostu świadomości i odpowiedzialności w podejmowaniu kontaktów seksualnych przez kobiety i mężczyzn..

Profilaktyka, diagnostyka jak i leczenie raka szyjki macicy odbywają się w najtrudniejszej, bo najintymniejszej dziedzinie życia człowieka i często skrępowanie w mówieniu „ o tych sprawach” między partnerami seksualnymi, ale również wśród lekarzy opóźnia rozpoznanie i pogarsza rokowanie. Rozmowa o zachowaniach seksualnych pary w całym procesie diagnostyczno – terapeutycznym powinna być prowadzona na odpowiednim poziomie wiedzy i kultury osobistej personelu medycznego. Szczególnie, że wyniki kolejnych badań sugerują, że chore z rakiem szyjki macicy mają ogólnie pozytywne nastawienie w kierunku seksualności i zainteresowane są osiąganiem seksualnej satysfakcji [42]. Podnosi się jednak kwestię związaną z wystąpieniem późnych efektów leczenia oraz ich wpływu na seksualność. Wnioski podkreślają potrzebę pełnej informacji pary o możliwościach późnego wystąpienia jatrogennych efektów leczenia [43].

Podsumowując wyniki najnowszych badań należy stwierdzić, że trzeba poświęcić zdecydowanie więcej uwagi psychologicznym i seksualnym aspektom zdrowienia pacjentów,

ponieważ mogą one znacząco wpływać na rehabilitację pacjentek i prognozowanie efektów

leczenia.


Piśmiennictwo:
1. Dixon FR, Milanova JM, Beusterien TF, [et al.]. Review of the economic and quality-of-life burden of cervical human papillomavirus disease. Am J Obstet Gynecol. 2007, 196, 206-212.
2. Parikh S, Brennan P, Boffetta P. Meta-analisis of social inequality and the risk of cervical

cancer. Int J Cancer. 2003, 105, 687-91.


3. Bancroft J.The endocrinology of sexual arousal. J Endocrinol. 2005, 186, 411-427.
4. Wóbel B. Wyniki badania wybranych cech seksualności kobiet w związku małżeńskim. Ginekol Pol. 2008, 79, 99-107.
5. Crews D. On the organization of indyvidual differences in sexual behavior. Am Zool.1998, 38, 118- 133.
6. Woynarowska B, Małkowska A, Tabak I. Zachowania seksualne młodzieży w wieku 16 i 18 lat w Polsce w 2005 roku. Ginekol. Pol. 2006, 77, 667- 677.
7. Kanato M, Saranrittichai K. Early experience of sexual intercourse – a risk factor for cervical cancer requiring specific intervention for teenagers. Asian Pac J cancer Prev. 2006, 7, 151-3.
8. Fay JA, Linehan JJ, Melcher DH. Cervical cancer in younger women. Lancet. 1978, 312,776-778
9. Reich O. [Is early first intercourse a risk factor for cervical cancer?]. Gynakol Geburtshilfliche Rundsch. 2005, 45, 251-6.
10. Bosch FX, Qiao Y-L and Castellsague X. Chapter 2 The epidemiology of human papillomavirus infection and its association with cervical cancer. Int J Gynaecol Obstet.Suplement. 2006, 94, S8-S21.
11. Winer RL, Feng Q, Hughes JP, [et al.].Risk of female HPV acquisition from first

male sex partner significant. J Infect Dis. 2008, 197, 279-282.


12. Olejek A. HPV jako czynnik etiologiczny raka szyjki macicy. Ginekol Pol. 2008, 2,126-132.
13. Monk BJ, Tewari KS. The spectrum and clinical sequelae of human papillomavirus infection. Gynecol Oncol. 2007, 107, Suplement 1, S6-S13.
14. Verhoeven V, Baay M, Colliers A, [et al.]. The male factor in cervical carcinogenesis: A questionnaire study of men’s awareness in primary care. Prev Med. 2006, 43, 389-393.
15. Epstein RJ. Primary prevention of human papillomavirus-dependent neoplasia: No condom, no sex. Eur J Cancer. 2005, 41, 2595-2600.
16. Waller J, McCaffery KJ, Forrest S, [et al.]. Human papillomavirus and cervical cancer: issues for biobehavioral and psychosocial research. Ann Behav Med. 2004, 27, 68-79.
17. Shepherd J, Weston R, Peersman G, Napuli IZ. Interventions for encouraging sexual lifestyles and behaviours intended to prevent cervical cancer. Cochrane Database System Rev. 2007, CD001035.
18. Waller J, McCaffery K, Nazroo J, [et al.]. Making sense of information about HPV in cervical screening: a qualitative study. Br J Cancer. 2005, 92, 265-270.
19. Shepherd J, Peersman G, Weston R, [et al.]. Cervical cancer and sexual lifestyle:a systematic review of health education interventions targeted at women.Health Educ Res. 2000, 15, 681-94.
20. Basen-Engquist K, Paskett ED, Buzaglo J, [et al.]. Cervical cancer. Cancer. 2003, 98(9 Suppl), 2009-14.
21. Park SY, Bae DS, Nam JH, [et al.]. Quality of life and sexual problems in disease-free survivors of cervical cancer compared with the general population.Cancer.2007,110, 2716-25.
22. De Groot JM, Mah K, Fyles A [i wsp.]. The psychosocial impact of cervical cancer among affected women and their partners. Int J Gynecol Cancer. 2005, 15, 918-25.
23. Pelcastre-Villafuerte BE, Tirado-Gómez L, Mohar-Betancourt A, [et al.]. Cervical cancer: a qualitative study on subjectivity, family, gender and health services. Reproductive Health 2007, 4, 2.
24. Donovan KA, Taliaferro LA, Alvarez EM, [et al.]. Sexual heath in women treated for cervical cancer:characteristics and correlates. Gynecol Oncol. 2007, 104, 428-34.
25. Frumovitz M, Sun ChC, Schover LR, [et al.]. Quality of life and sexual functioning in cervical cancer survivors. J Clin Oncol. 2004, 23, 7428-7436.
26. Wenzel L, DeAlba I, Habbal R, [et al.]. Quality of life in long- term cervical cancer survivors. Gynecol Oncol. 2005, 97, 307-9.
27. Pieterse QD, Maas CP, ter Kuile MM, [et al.]. An observational longitudinal study to evaluate miction, defecation, and sexual function after radical hysterectomy with pelvic lymphadenectomy for early – stage cervical cancer. Int J Gynecol Cancer. 2006, 16, 1119-29.
28. Jensen PT.Gynaecological cancer and sexual functioning: Does treatment modality have an impact? Seksologies. 2007, 16, 279-285.
29. Burns M, Costello J, Ryan-Woolley B, [et al.]. Assesing the impact of late treatment effects in cervical cancer: an exploratory study of women’s sexuality. Eur J Cancer Care (Engl). 2007, 16, 364-72.
30. Carter J, Auchincloss S, Sonoda Y, [et al.]. Cervical cancer:issues of sexuality and fertility. Oncology (Williston Park). 2003, 17, 1229-34.
31. Hellsten C, Lindqvist PG, Sjostrom K, [et al.]. A longitudinal study of sexual functioning in women referred for colposcopy: a 2-year follow up. BJOG. 2008, 115, 205-11.
32. Kritcharoen S, Suwan K, Jirojwong S. Perceptions of gender roles, gender power relationships,and sexuality in Thai women following diagnosis and treatment for cervical cancer.Oncol Nurs Forum. 2005, 32, 682-8.
33. Lindau ST, Gavrilova N, Anderson D. Sexual morbidity in very long term survivors of vaginal and carvical cancer: A comparison to national norms. Gynecol Oncol. 2007, 106, 413-418.
34. Thomas DB, Ray MR, Pardthaisong T, [et al.]. Prostitution, condom use, and Invasive Squamous Cell Cervical Cancer in Thailand. Am J Epidemid. 1996, 143, 779-786.
35. Baay Marc FD, Verhoeven V, Peremans L, [et al.]. General practitioners’ perception of risk factors for cervical cancer development: Consequences for patient education. Patient Education and Counseling. 2006, 62, 277-281.
36. Glasier A, Gulmezoglu AM, Schmid GP, [et al.]. Sexual and reproductive health: a matter of life and death. Lancet. 2006, 368, 1595-1607.

37. Hogewoning CJ, Bleeker MC, van dev Brule AJ, [et al.]. Condom use promotes regression of cervical intraepithelial neoplasia and clearance of human papillomavirus: a randomized clinical trial. Int J Cancer. 2003, 107, 811-6.


38. Baldwin SB, Wallace DR, Papenfuss MR, [et al.]. Human papillomavirus infection in men attending a sexually transmitted disease clinic. J Infect Dis. 2003, 187, 1064-70.
39. Auvert B, Sobngwi – Tambekou J, Cutler E, [ et l.]. Effect of male circumcision on the prevalence of high-risk human papillomavirus in young men: results of randomized controlled trial conducted in orange farm, South Africa. J Infect Dis. 2009, 199, 14 – 9.
40. Van Hove RS, Hodgest FM. The carcinogenicity of smegma: debunking a myth. JEADV. 2006, 20,1046-1054.
41. Smith JS, Melendy A, Rana RK, [ et al.]. Age – specific prevalence of infection with human papillomavirus in females: a global review. J Adolesc Health. 2008, 43 (4 Suppl), S5 – 25.
42. Greenwald HP, McCorkle R. Sexuality and sexual function in long-term survivors of cervical cancer. J Womens Health (Larchmt). 2008, 17, 955 – 63.
43. Burns M, Costello J, Ryan-Woolley B. [ et al.]. Assessing the impact of late treatment effects in cervical cancer: an exploratory study of women’s sexuality. Eur J Cancer Care (Engl). 2007, 16, 364 – 72.







©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna