Siły zbrojne instrument geopolityki. (szkic skryptu) – Funkcje, role, zadania sił zbrojnych



Pobieranie 193.16 Kb.
Strona3/4
Data10.05.2016
Rozmiar193.16 Kb.
1   2   3   4

7.5. Czynniki warunkujące kształt i charakter sił zbrojnych.

Każda z realnie funkcjonujących armii w świecie, zachowując uniwersalne (definicyjne) cechy i atrybuty, różni się mniej lub bardziej od innych. Te różnice dotyczą zarówno generaliów: charakteru, typów, liczebności, struktur jak i właściwości niepierwszorzędnych.

Kształt i charakter sił zbrojnych zdeterminowany jest wieloma czynnikami, spośród których rolę pierwszoplanową przypisuje się polityce. Polityka osadzona jest na określonym gruncie, w realiach ją warunkujących. Wśród tych realiów – czynników bezpośrednio warunkujących charakter polityki i jednocześnie wywierających istotny wpływ na kształt i charakter sił zbrojnych, największe znaczenie mają: podłoże cywilizacyjno-kulturowe wraz ze spuścizna historyczną, ustrój państwa, położenia geograficzne, siła państwa (obszar, liczba ludności, zasoby, siła gospodarki).

Motywem przewodnim polityki każdego państwa są jego aspiracje do odgrywania określonych ról w środowisku międzynarodowym. Mogą nimi być na przykład role/pozycje mocarstwa - globalnego, regionalnego, sektorowego czy średniej potęgi światowej lub regionalnej. Każda polityka służy realizacji określonych interesów, które stanowią źródło jej celów.

Aspiracjom, interesom, celom – charakterowi polityki odpowiada (powinien odpowiadać) charakter sił zbrojnych. W literaturze przedmiotu, biorąc za podstawę kryterium charakteru polityki można wyróżnić trzy typy sił zbrojnych30. Polityce ofensywnej, polityce ekspansji odpowiadają siły o charakterze ofensywnym, w których skład wchodzą przede wszystkim jednostki zdolne do przegrupowania bądź przerzutu na znaczne odległości, wykonania uderzeń lotniczo-rakietowych, inwazji na terytorium innego państwa, opanowania całości lub części jego terytorium.

Mocarstwa, państwa prowadzące zdecydowaną politykę globalną, ponadregionalną posiadają w składzie swoich wojsk wyodrębnione siły interwencyjne. Polityce zorientowanej ofensywnie o ambicjach odgrywania ról ponadregionalnych potrzebne są wojska (część sił zbrojnych) o charakterze ekspedycyjnym.

W klasycznym ujęciu państwa nastawione pokojowo tworzą siły stricte obronne, przygotowywane do obrony własnego terytorium.

Podział armii na ofensywne i defensywne podobnie jak w miarę jednoznaczne określenie charakteru polityki, jej podział na ofensywną (agresywną) i defensywną bywa zazwyczaj dość trudne, zawiera też wiele uproszczeń.

Na pozycję armii w państwie, stosunki cywilno-wojskowe, formy i metody sprawowania kontroli państwa nad armią silnie rzutuje ustrój państwa. W zależności ustroju różnie definiuje się role i zadania dla sił zbrojnych. Dotyczy to szczególnie ich funkcji wewnętrznej. Ustrój państwa rzutuje mniej lub bardziej wyraźnie na preferencje dotyczące typu armii (z poboru, zawodowa, milicyjna), a także na jej rozmiary i organizację, np. proporcje między częścią operacyjną a terytorialną. Ustrój państwa ma jednak mniejsze znaczenie w odniesieniu do wielu szczegółowych cech sił zbrojnych.

Wiele mniej lub bardziej wyrazistych cech sił zbrojnych tkwi w doświadczeniach historycznych. Z historycznych zaszłości wynika stosunek do innych narodów, w nich należy też upatrywać jednego ze źródeł aspiracji do odgrywania określonych ról na arenie międzynarodowej a także źródeł kultury politycznej. Pochodna i częścią kultury politycznej jest – rzutująca bezpośrednio na znaczenie siły w polityce, na pozycję sił zbrojnych w społeczeństwie, ich typ, rozmiar, charakter – kultura strategiczna. Kultura strategiczna bowiem to […] zespół symboli, które prowadzą do ustanowienia dominujących i trwałych preferencji strategicznych, co do roli sił zbrojnych w politycznych stosunkach międzynarodowych31. To […] sposób myślenia i działania poprzez siłę, wywodzący się z doświadczeń historycznych, z aspiracji do odpowiedzialnych zachowań zgodnych z interesem narodowym32.

Kultura strategiczna zawiera w sobie przede wszystkim percepcję zagrożeń oraz stosunek do używania siły. Jej znaczenie dla polityki bezpieczeństwa, praktyki strategicznej polega na tym, że:

- politykom, strategom dostarcza idei, norm;

- warunkuje percepcję otoczenia;

- w jej ramach dokonuje się selekcja opcji strategicznych;

- warunkuje zdolności mobilizacji zasobów;

- wyznacza ramy debaty o bezpieczeństwie narodowym (roli wojska)33.

Kultura strategiczna, to fenomen który niełatwo poddaje się uniwersalizacji. Tak jak każdy naród ma swoja unikalną kulturę, tak każde państwo ma swoja różniącą się od innych kulturę strategiczną.

Tak jak w przeszłości, tak obecnie jednym z podstawowych determinantów długofalowej polityki państwa – a zatem i charakteru jego sił zbrojnych – pozostaje czynnik geograficzny.

Jego znaczenie wyraża się w treściach przekładanej na praktykę geopolityki, geostrategii oraz geografii wojennej. Położenia geograficzne wciąż – choć współcześnie w innej mierze – rzutuje bezpośrednio na warunki bezpieczeństwa, w tym bezpieczeństwa militarnego państwa. Chodzi tu szczególnie o „rodzaj sąsiada” oraz charakter granic. Nie ulega wątpliwości, że charakter środowiska geograficznego determinujący charakter środowiska bezpieczeństwa wpływa bezpośrednio na kształt i charakter sił zbrojnych.

Od rozległości obszaru a jeszcze bardziej od liczby ludności zależą wprost rozmiary (liczebność) armii. Istotne, a nawet decydujące znaczenie składu sił zbrojnych, podziału na rodzaje, struktury maja inne czynniki geograficzne, takie jak: dostęp do morza (długość linii brzegowej), ukształtowanie i pokrycie terenu, jego dostępność, infrastruktura itp.

Wpływ czynnika geograficznego widoczny jest w wielu cechach i charakterystykach sił zbrojnych – najbardziej jednak w ich liczebności, składzie (np. procentowy udział poszczególnych rodzajów sił zbrojnych w państwach wyspiarskich) i strukturach.

Jakość armii – szczególnie jej uzbrojenia i wyposażenia – jest silnie uzależniona od możliwości ekonomicznych państwa. Przekładają się one, przede wszystkim w stanie pokoju, na wysokość wydatków obronnych (wojskowych), które nieprzypadkowo traktuje się jako wiarygodny, zagregowany wskaźnik jakości sił zbrojnych danego państwa. Istnieje też zależność, choć nieostra, między ekonomią państwa a liczebnością wojska.

Z możliwościami ekonomicznymi wiąże się też stopień profesjonalizacji sił zbrojnych; preferencje dotyczące typu armii. Przekładając się bezpośrednio na możliwości w zakresie uzbrojenia, rzutują one tym samym na skład sił zbrojnych (np. procentowy udział nowoczesnego lotnictwa), na ich strukturę.

Wpływ, jaki wywierają wyżej zasygnalizowane czynniki na kształt i charakter sił zbrojnych, można prześledzić, dokonując charakterystyki kilku armii wybranych państw świata. Będą to siły zbrojne: Stanów Zjednoczonych (mocarstwa światowego), Francji (mocarstwa – średniej potęgi światowej), Wielkiej Brytanii (mocarstwa pokolonialnego, państwa wyspiarskiego), Rosji (mocarstwa odradzającego się), Chin (mocarstwa wschodzącego), Szwajcarii (państwa, które „jest armią”).

Wyjątkowej pozycji Stanów Zjednoczonych w świecie, jedynego mocarstwa globalnego, odpowiadają wyjątkowe co do potęgi, charakteru i jakości siły zbrojne. Mają one uwiarygodniać przywództwo (bądź hegemonię) Ameryki w świecie, być zdolne do ochrony jej globalnych interesów, zapewnienia bezpieczeństwa własnego i sprzymierzeńców. Siły zbrojne Stanów Zjednoczonych maja być zdolne do działania – reagowania i akcji prewencyjnych, na dowolnym obszarze globu. Maja one zapewnić Stanom pełną przewagę militarną, w myśl obecnie nie eksponowanej, ale funkcjonującej zasady full spectrum domination – przewagę (dominację) we wszystkich środowiskach walki.

Globalnej polityce mają odpowiadać globalne możliwości sił zbrojnych. Ten postulat znajduje swoje wyraziste odbicie w praktyce amerykańskiej geostrategii – systemie dowodzenia oraz rozmieszczeniu baz wojskowych. Obszary lądowe świata dzieli się na dziesięć regionów strategicznych, obszary oceaniczne na pięć stref strategicznych. W strukturze dowodzenia istnieje sześć dowództw regionalnych przygotowanych do kierowania operacjami w określonych obszarach globu. Na wszystkich kontynentach rozmieszczone są amerykańskie bazy wojskowe. Ich liczba – wg danych Departamentu Obrony, to ponad 820 rozmieszczonych w co najmniej 135 krajach. Pięć amerykańskich flot stale kontroluje przestrzenie trzech oceanów i przyległych mórz.

Amerykańskie siły zbrojne są odpowiednio do swoich misji i zadań wyposażone i liczne. Ich liczebność jest stabilna – w służbie czynnej znajduje się ponad 1430 tysięcy żołnierzy wojsk operacyjnych oraz ponad 150 tysięcy Gwardii Narodowej. Rezerwy gotowe liczą około 1,5 miliona.

Unikalny jest skład i kompozycja amerykańskich sił zbrojnych. Oprócz klasycznych trzech rodzajów (wojsk lądowych, sił morskich i sił powietrznych) w ich strukturach jako rodzaj sił zbrojnych występuje piechota morska oraz straż przybrzeżna. Choć jednostki specjalne (liczące ponad 80 tysięcy żołnierzy) pozostają w strukturach rodzajów sił zbrojnych, to ich operacyjne wykorzystanie (w większych operacjach) leży w gestii Dowództwa Operacji Specjalnych). Użycie strategicznej broni jądrowej leży w gestii Dowództwa Sił Strategicznych.

Stany Zjednoczone są jedynym obok Rosji mocarstwem nuklearnym dysponującym tzw. triadą strategiczną – środkami przenoszenia ładunków jądrowych na odległość ponad 5 tysięcy kilometrów z lądu, morza i powietrza.. To Zjednoczonych nosiciele w postaci: 530 rakiet międzykontynentalnych, około 120 bombowców, 336 rakiet rozmieszczonych na 14 okrętach podwodnych.

Wojska lądowe (Army) liczą około 500 tysięcy żołnierzy. Ich uzbrojenie to: około 6300 czołgów, 6700 dział, 20000 bojowych wozów piechoty i transporterów opancerzonych.

Szczególny i znamienny składnik sił zbrojnych USA stanowi piechota morska (Marine Corps) jako silny samodzielny rodzaj sił zbrojnych przeznaczony do zamorskich ekspedycji. Ich siła – około 200 tysięcy marines – i specjalne usytuowanie ma bezpośredni związek zarówno z położeniem geograficznym USA, jak i interesami – amerykańską geopolityka i geostrategią.

Siły morskie (US Navy) to pięć flot oceanicznych z personelem liczącym około 330 tysięcy wojskowych. Na ich uzbrojeniu wśród około 280 dużych okrętów bojowych znajduje się: 12 lotniskowców (mieszczących na swoich pokładach 50-70 samolotów); 72 okręty podwodne (w tym 16 strategicznych z wyrzutniami rakiet); 27 krążowników; 49 niszczycieli. Na uzbrojeniu US Navy znajduje się ponadto około 1700 samolotów bojowych oraz 700 śmigłowców.

Siły powietrzne (US Air Forces) liczą około 320 tysięcy personelu. Na ich uzbrojeniu znajduje się łącznie około 3100 samolotów bojowych oraz 700 śmigłowców.

Należy zwrócić uwagę na szczególny procentowy udział poszczególnych rodzajów sił zbrojnych. Relatywnie niski procent całości stanowią wojska lądowe (zazwyczaj zdecydowanie najliczniejszy komponent). Wyspiarskie (w istocie) położenie państwa, szlaki komunikacyjne wiodące do teatrów działań wojennych przez oceany, interesy na odległych terytoriach skutkują dość unikalnymi proporcjami w liczebności rodzajów sił zbrojnych: wojska lądowe – ok. 30%, siły morskie – ok. 25%, siły powietrzne – ok. 25%, piechota morska - ok. 10%.

Wpływ amerykańskiej tradycji i ustroju jest wyraźnie widoczny w koncepcji gwardii Narodowej, stanowiącej w pewnym stopniu wojska poszczególnych stanów.

Amerykańskie siły zbrojne dysponują najlepszym, najnowocześniejszym uzbrojeniem i wyposażeniem Ich rozmiary i jakość pozostają w ścisłym związku z możliwościami ekonomicznymi państwa. Wydatki obronne po roku 2009 sięgają 700 miliardów dolarów rocznie, tj. ponad 40% wydatków wszystkich państw świata.

Stany Zjednoczone jako jedyne państwo posiadają siły zbrojne do projekcji siły w skali globalnej, co oznacza, ze posiadają możliwości szybkiego dyslokowania swoich wojsk w dowolny rejon świata w wielkości i składzie nieodzownym do przeprowadzenia tam operacji wojennej na dużą skalę.

W polityce Francji pierwszorzędne znaczenie odgrywa kultywowana pieczołowicie, własna tradycja kultury strategicznej. Najkrócej jej istotę opisują trzy główne cechy: uniwersalizm, światowa ranga i niezależność34. Dwie z nich – światowa ranga i niezależność – rzutuja bezpośrednio na rozmiary i charakter sił zbrojnych.

Francja aspiruje do roli jednego z liczących się w świecie mocarstw, do roli „średniej potęgi światowej”35. Aspiracjom tym musza odpowiadać trojakiego rodzaju zdolności – zdolności do działań suwerennych, do wymuszania i niedopuszczania innych państw do określonych zachowań, do odmowy. Światową rangę w przekonaniu Francuzów legitymizuje obok stałego członkowstwa w Radzie bezpieczeństwa ONZ, jej pozycji gospodarczej, potencjału naukowego i technologicznego i ukształtowanej historycznie strefy wpływów – potencjał militarny. Francja ze swoimi aspiracjami, potencjałem i aktywnością na scenie międzynarodowej jawi się – jak pisze Zbigniew Brzeziński – jako jeden z pięciu światowych strategicznych „graczy”36. Na charakter polityki Francji duży wpływ wywiera spuścizna historyczna, w tym spuścizna „materialna” – pozostałości kolonialne w postaci departamentów zamorskich jak i liczne kolonie z którymi Francja jest związana interesami i poczuciem odpowiedzialności.

Siła i skład armii odpowiadają aspiracjom Francji. Strategiczne credo, wyartykułowane przez generała de Gaulle’a – samodzielność Francji jako mocarstwa lądowo-morskiego z (globalną) odpowiedzialnością w obszarze zamorskich posiadłości i spuścizny historyczno-kulturowej pozostaje niezmienne.

Zasięg zainteresowania strategicznego przekłada się bezpośrednio na organizację i dyslokację wojsk, co w praktyce oznacza posiadanie 12 baz w rejonach o strategicznym znaczeniu, posiadanie większego lotniskowca, znacznej zdolności przerzutu wojsk („projekcji siły”).

Spośród zapisanych w Białych Księgach funkcji jakie ma spełniać armia, bezpośredni wpływ na jej charakter mają: odstraszanie, ochrona i interwencja. Odstraszanie z doktrynie francuskiej jest nadal równoznaczne z odstraszaniem nuklearnym. Jego wiarygodność maja zapewnić strategiczne siły jądrowe. Francja ze swoim potencjałem (ok. 300 głowic) jest trzecią potęgą nuklearną w świecie.

Siły zbrojne Francji zalicza się do grupy najsilniejszych w świecie. Francja należy do grupy pięciu państw o najwyższych wydatkach obronnych, na co pozwala wysoko rozwinięta gospodarka. Posiada najliczniejsza – około 250-tysieczną (z żandarmerią 350 tys.) armię w Unii Europejskiej. Jest trzecia potęga światową w zakresie zdolności ekspedycyjnych.

Spośród rodzajów sił zbrojnych szczególną jakością odznaczają się siły morskie i siły powietrzne. Na wyposażeniu sił morskich znajduje się m.in.: 1 duży lotniskowiec, 9 okrętów podwodnych (w tym 4 nosiciele broni jądrowej), 12 niszczycieli. To flota oceaniczna o zasięgu dalece ponadregionalnym. Siły powietrzne wyposażone są w ponad 260 nowoczesnych samolotów bojowych.

Charakterystyczne dla wojsk lądowych jest uzbrojenie – preferowanie wśród broni pancernej sprzętu lekkiego. Wśród 2400 czołgów, 1800 to czołgi lekkie. Liczba lekkich transporterów opancerzonych sześciokrotnie przewyższa liczbę bojowych wozów piechoty. Na uwagę zasługuje znaczna liczba wchodzących w skład wojsk lądowych śmigłowców bojowych. Takie wyposażenie pozostaje w ścisłym związku z zadaniami – zdolnościami do interwencji na odległych terytoriach.

Realizacji funkcji – ochrony, służy gruntownie zreformowany, wysoce efektywny system obrony narodowej. Jego podstawowy instrument stanowi Żandarmeria Narodowa37.

Zasada niezależności francuskiej kultury strategicznej swoją realizacje znajduje m.in. w tym, że praktycznie całe uzbrojenia sił zbrojnych – samoloty, czołgi, rakiety, okręty, broń strzelecka – to sprzęt rodzimej produkcji.

Od roku 2001 personel sił zbrojnych Francji stanowią ochotnicy. Pierwsza w świecie masowa armia z poboru przekształcona została w armię zawodową.



Wielka Brytania spełnia szereg kryteriów mocarstwowości. Do tego miana predestynuje ja potencjał gospodarczy, zasięg realnego wpływu polityki, posiadanie broni jądrowej, zasięg oddziaływania kulturowego.

Wyjątkowo silny wpływ na politykę bezpieczeństwa, obronność i wojskowość tego państwa wywarły trzy czynniki: specyfika kultury, spuścizna historyczna i – szczególnie – wyspiarskie położenie.

Brytyjczycy od kilku wieków świadomie wykorzystywali swoje położenie. Od zawsze związani z morzem, pierwsi wytworzyli wzór nowoczesnego państwa morskiego. Swoją imperialną pozycje zbudowali nie na ekspansji terytorialnej, lecz na kontroli nad morzami. Temu służyła silna, liczna, dobrze wyposażona flota. Na uwagę zasługuje specyficznie rozumiana rola sił zbrojnych w polityce tego kraju, których zadania ogniskowały się na ochronie interesów gospodarczych, zapewnieniu swobody handlu.

Wielka Brytania mimo utraty swojej pozycji po rozpadzie kolonialnego imperium pozostaje mocarstwem morskim. Brytyjska flota jest drugą pod względem siły w świecie. Jest mocarstwem jądrowym. Rakiety z głowicami jądrowymi znajdują się na czterech okrętach podwodnych.

Rozległym (też w sensie geograficznym) interesom odpowiada rozmieszczenie brytyjskich baz wojskowych (w roku 2012 – 10 baz), w których na stałe przebywa ok. 30 tys. żołnierzy.

Wojska brytyjskie (każdy ich rodzaj) zalicza się do najlepiej wyposażonych i najsprawniejszych na świecie. Wielka Brytania plasuje się na drugim miejscu pod względem zdolności projekcji siły na duże odległości, zdolności do działań ekspedycyjnych. Należy tu przypomnieć, że przez kilka wieków brytyjska armia i flota prowadziły w istocie wyłącznie działania ekspedycyjne. Atutem Brytyjczyków we współcześnie prowadzonych operacjach wojskowych (wojennych) są wysokie umiejętności w działaniach przeciwpartyzanckich, przeciwdywersyjnych, okupacyjnych. Umiejętności nabywane przez kilka stuleci.

Brytyjskie siły zbrojne, tradycyjnie nieliczne są w pełni uzawodowione. Preferencje dla właśnie tego typu armii miały ścisły związek z charakterem misji i zadań – realizowanych na oddalonych terytoriach. Żołnierz z poboru nie bardzo do nich się nadawał.

Brytyjską kulturę strategiczną cechuje preferowanie działań pośrednich, powściągliwość w podejmowaniu bezpośrednich działań, silna cywilna kontrola, kult profesjonalizmu, kult tradycji. Głęboko tkwi poczucie odrębności (autonomii) rodzajów sił zbrojnych. Jeszcze pół wieku temu armia, flota, siły powietrzne miały swoje odrębne ministerstwa. Ministerstwo obrony narodowej powstało po ich połączeniu w roku 1964.

Geografia, terytorium ze swoją rozległością mające dla Rosji (Rosjan) znaczenie wręcz mistyczne jest traktowana jako jeden z czynników kształtujących jej tożsamość. Naładowana znaczeniami afektywnymi, stanowi pierwszorzędny determinant organizacji bezpieczeństwa, a co za tym idzie, organizacji siły militarnej. W historii Rosji zdobywanie nowych terytoriów traktowane było jako sposób na zapewnienie sobie bezpieczeństwa oraz rozwoju.

Dzisiejsza Rosja to największe pod względem terytorium państwo świata, położone na dwóch kontynentach rozciągające się na 11 stref czasowych. Jej granice lądowe liczą prawie 20 tysięcy kilometrów, granice morskie – około 44 tysięcy. Z wieloma sąsiadami granice pozostają prawnie nie do końca uregulowane.

Historia Rosji do połowy XX wieku to historia terytorialnie rozrastającego się mocarstwa. Trzema głównymi atrybutami mocarstwowości dawnej Rosji a następnie Związku Radzieckiego niezmiennie były: rozległość terytorium z bogactwem zasobów, liczba ludności oraz siła armii. Charakterystyczna cecha rosyjskiej/radzieckiej polityki zagranicznej było dowartościowanie (nadwartościowanie) siły zbrojnej jako jej pierwszorzędnego instrumentu. Wojsko stanowiło także nierzadko stosowany instrument polityki wewnętrznej.

Wyjątkowo silny wpływ na skład i charakter sił zbrojnych Rosji wywarła historia najnowsza. W wyniku rozpadu Układu Warszawskiego i uzyskania pełnej suwerenności przez państwa Europy Środkowej do wycofania z ich terytoriów zmuszone zostały liczące ponad pół miliona żołnierzy Armii Czerwonej. Kolejnym zdarzenie wymuszającym zmiany dyslokacji na niespotykaną skalę był rozpad Związku Radzieckiego. Siedem spośród czternastu okręgów wojskowych znalazło się poza terytorium samodzielnej Federacji Rosyjskiej. Siły morskie utraciły część swoich baz.

Na kondycji armii rosyjskiej dramatycznie niekorzystnie odbiły się turbulencje ustrojowo-polityczne i gospodarcze lat dziewięćdziesiątych. Drastycznie, bo nawet kilkunastokrotnie obniżyły się wydatki wojskowe. Była armia radziecka podlegała gwałtownej redukcji (z 5300 tysięcy do ok. 1 miliona żołnierzy). Ocenia się, że w tym czasie o prawie połowę zmniejszyła się liczba gotowych do użycia okrętów, o połowę zmniejszyła się liczba zdatnych do użycia samolotów, czołgów, śmigłowców. Armia traciła swoją reputację w czasie poprowadzonej nieudolnie pierwszej wojny w Czeczenii (1994-96).

Po kilkuletnim okresie „smuty” od przełomu XX/XXI wieków następuje udana odbudowa i rozbudowa systemu militarnego. Symbolicznym wydarzeniem znamionującym zwrot była skutecznie przeprowadzona wojna w Czeczenii (1999-2001). Świadectwem w pełni odbudowanej roli, znaczenia a szczególnie siły wojsk rosyjskich – zajęcie Krymu wiosna 2014 roku.

Siły zbrojne Federacji Rosyjskiej to wciąż masowa armia z poboru, choć znaczną ich część stanowią zawodowcy.

Liczebność, skład, siła armii FR odzwierciadla zarówno ambicje polityczne jak i rzeczywiste potrzeby bezpieczeństwa kraju. Rosja wyraźnie wyraża aspiracje do odgrywania roli mocarstwa, ważnego gracza strategicznego w skali globalnej. Podstawowym atutem militarnym uwiarygodniającym te aspiracje jest jej arsenał jądrowy. Poczesne miejsce w strukturze sił zbrojnych zajmują Siły Strategicznego Powstrzymywania, w których skład wchodzą strategiczne wojska rakietowe, dywizje lotnictwa dalekiego zasięgu, okręty podwodne-nosiciele broni jądrowej. Rosja, jedyne obok Stanów Zjednoczonych mocarstwo atomowe dysponuje kompletną „triadą strategiczną”. Można ja nazwać, podobnie jak USA, supermocarstwem atomowym.

Militarną pozycje Rosji ilustrują wysokie, systematycznie rosnące wydatki obronne. Rosja plasuje się pod tym względem w ścisłej czołówce światowej.

Jednym z militarnych atutów Związku Radzieckiego były wojska specjalne (specnaz). W czasie kryzysu ta elitarna część armii objęta była specjalną troską.. Obecnie stanowi około 30 tysięcy świetnie wyszkolonych i wyposażonych żołnierzy.

Rosja była i pozostaje potęgą lądową. Na wyposażeniu wojsk lądowych FR znajduje się około 23 tys. czołgów, 15 tys. bojowych wozów piechoty, 10 tys. transporterów, 26 tys. dział. Pod względem tych wskaźników Rosja zajmuje zdecydowanie pierwsze miejsce w świecie. Tu należy dodać, że część tego uzbrojenia niekoniecznie nadaje się do użytku, jest - wg wojskowego żargonu - „nieoperacyjna”.

Siły morskie w okresie kryzysu poniosły mniejsze straty, niż to pierwotnie szacowano. Rosja wraca do wciąż bardziej umiarkowanej niż w okresie zimnej wojny obecności na morzach i oceanach świata. Siły morskie dzielą się na cztery floty (bałtycka, północna, dalekowschodnia, czarnomorska) oraz flotyllę kaspijską, co odpowiada dostępowi Rosji do akwenów morskich i oceanicznych. Ważniejsze uzbrojenie stanowią okręty podwodne (67, w tym 15 strategicznych), lotniskowiec, 5 krążowników, 17 fregat, 240 samolotów bojowych oraz 220 śmigłowców. W składzie czterech rosyjskich flot znajdują się jednostki piechoty morskiej (łącznie ok. 10 tys. żołnierzy) – formacje o zasadniczo ofensywnym charakterze.

W siłach powietrznych znajduje się ok. 120 samolotów dalekiego (strategicznego) zasięgu, ok. 1700 samolotów bojowych, ok. 630 śmigłowców.

Oprócz trzech klasycznych rodzajów sił zbrojnych jako samodzielne rodzaje wojsk występują: strategiczne wojska rakietowe, wojska kosmiczne i wojska powietrznodesantowe.

„Uzbrojenie” wojsk kosmicznych stanowią satelity (95-100). Rosyjskie wojska powietrznodesantowe to najsilniejsza formacja tego typu w świecie. W ich skład wchodzą cztery dywizje i jedna brygada; ponadto jedna dywizja i jedna brygada pozostają w strukturach macierzystych okręgów wojskowych. Jednostki powietrznodesantowe uznawane są za elitarne.

W rosyjskim systemie militarnym oprócz wojsk podporządkowanych ministerstwu obrony – co jest powszechną normą, występują wojska podległe innym ministerstwom, instytucjom i służbom federalnym38.

Rosyjskie bazy wojskowe rozlokowane są jedynie na terytorium byłego Związku radzieckiego. Przebywa w nich około 30 tysięcy personelu wojskowego. SPRAWDŹ!!!

Współczesna myśl strategiczna, koncepcje budowy sił zbrojnych Chin wyrastają zarówno ze starożytnej filozofii wojny, doświadczeń najnowszych (w tym wojny ludowej). Pewne charakterystyczne cechy wielowiekowej kultury strategicznej, opisane przez Sun Tzu preferowane zasady sztuki wojennej – stosowanie podstępu, zwodzenie przeciwnika, wyszukiwanie jego słabych punktów, uderzanie w strategię przeciwnika, nie tracą swojej aktualności. Znajdują zastosowanie w dzisiejszej praktyce strategicznej Chin, w priorytetach modernizacji sił zbrojnych – inwestycjach w operacje na sieciach komputerowych, rozwijaniu koncepcji tzw. trzech działań wojennych obejmujących walkę psychologiczną, medialną i prawną. Przy modernizacji wszystkich elementów armii, szczególny nacisk kładzie się na rozwój zdolności w sferze walki radioelektronicznej, cybersferze; zdolności rażenia obiektów kosmicznych.

Chiny osiągające rangę mocarstwa globalnego, w swojej obecnej strategii przyjmują pragmatyczne (powściągliwe) podejście do kwestii bezpieczeństwa globalnym wymiarze. Podstawowym założeniem strategii narodowej jest balans miedzy dwoma nadrzędnymi celami: rozwojem kraju i jego bezpieczeństwem. Wśród instrumentów strategii narodowej eksponuje się środki „miękkie”, sytuując środki wojskowe na dalszym planie.

Chińska Armia Ludowa skupiająca około 2250 tys. żołnierzy jest najliczniejszą (ale nie najpotężniejszą) armia w świecie. Liczba ta stanowi jednak relatywnie niski odsetek populacji – 0,17%, wyraźnie niższy niż w krajach Zachodu.

Struktura ChAL mimo zachodzących zmian wciąż jeszcze odzwierciedla kontynentalne tradycje chińskiej sztuki wojennej/wojskowej, wielowiekowe odwrócenie „plecami do morza”. Dokonywana modernizacja sił zbrojnych odpowiada pozycji międzynarodowej i (szczególnie) aspiracjom Chin.

ChAL jest armią masowa z poboru. Praktycznie wobec dużej liczby poborowych, żołnierzami zostają głównie ochotnicy. W jej strukturach obok trzech klasycznych rodzajów sił zbrojnych występuje rodzaj czwarty – wojska rakietowe (tzw. „Druga Artyleria”). Niekiedy jako piaty rodzaj sił zbrojnych wymieniana jest Zbrojna Policja Ludowa.

Najliczniejszą formację (ok. 1600 tys. żołnierzy, 70% całości) stanowią wojska lądowe. Wojska operacyjne to 64 dywizje. Na ich uzbrojenia składa się m.in. 8 tys. czołgów, 3,5 bojowych wozów piechoty i transporterów opancerzonych, ponad 17 tys. dział, kilkadziesiąt śmigłowców. Poza wojskami operacyjnymi istnieją nadal jednostki terytorialne – zmilitaryzowane struktury dawnych kolumn ludowych. Struktura ta, choć traci na znaczeniu, może po mobilizacji wystawić około 15 milionów żołnierzy (do niedawna 40 milionów).

Siły powietrzne z licznym personelem (ok. 250 tys.) mają na swoim uzbrojeniu ponad 1200 samolotów bojowych. Nie są to wciąż w swojej masie samoloty najwyższych klas.

Chińskie siły morskie (250 tys. marynarzy, 62 okręty podwodne, 80 większych okrętów nawodnych) odpowiadają przede wszystkim potrzebom kontroli wód przybrzeżnych. Nie jest to jeszcze flota oceaniczna. Istnieją natomiast już intensywnie realizowane plany jej rozbudowy.. Posiadanie sił morskich zdolnych do działań na morzach otwartych a następnie na akwenach oceanicznych, ma służyć zabezpieczeniu interesów Chin, uwiarygodnieniu ich pozycji jako mocarstwa.

„Druga Artyleria” – wojska rakietowe, siły nuklearne to element struktury charakterystyczny dla armii mocarstw. Na wyposażeniu strategicznych sił rakietowych znajduje się ponad 200 wyrzutni, w tym 32 zdolne do wystrzeliwania pocisków międzykontynentalnych oraz 1 okręt podwodny z rakietami balistycznymi (w planach jest budowa kolejnych). Chiny nie posiadają ciężkich bombowców-nosicieli broni jądrowej.

W kategorii rodzaju sił zbrojnych traktuje się niekiedy Zbrojną Policję Ludową licząca ok. 700 tys. personelu. Formacja podległa Ministerstwu bezpieczeństwa Publicznego, w czasie wojny wchodzi w skład sił zbrojnych.

Strefa penetrowaną przez Chiny na potrzeby militarne jest kosmos.

Dalece odmiennie niż na Zachodzie pojmowana i realizowana jest w Chinach funkcja wewnętrzna armii. W ChAL obowiązuje unikatowa formuła służby dwom suwerenom; pierwszym jest Komunistyczna Partia Chin, drugim – naród. . Fundamentalną zasadą jest absolutne zwierzchnictwo partii. Cywilna kontrola sprowadza się do kontroli przez partię; przy czym można tu mówić o kontroli dwukierunkowej, bowiem struktury partyjne i wojskowe wzajemnie się przenikają. W istocie ChAL stanowi ważną część aparatu bezpieczeństwa wewnętrznego państwa. W spełnianiu funkcji wewnętrznej oprócz standardowych działań ratowniczych, armia przejawia codzienną aktywność w wielu dziedzinach życia społecznego, w m.in. gospodarce, służbie zdrowia, ochronie środowiska, edukacji. W relacjach cywilno-wojskowych obowiązuje doktryna „podwójnego, wzajemnego wspierania się”39.

Modernizacja i rozwój sił zbrojnych Chin oparte SA na solidnych podstawach ekonomicznych. Budżet obronny przekraczający 100 miliardów dolarów rocznie plasuje Chiny na drugim miejscu w świecie; przyrost wydatków obronnych jest wprost proporcjonalny do wzrostu PKB, sięgał w ostatnich latach prawie 10%. Mimo tego stanu ChAL wciąż pozostaje na etapie zmniejszania dystansu do najsilniejszych i najnowocześniejszych armii świata.

Jedyną armię typu milicyjnego w Europie posiada Szwajcaria. To armia oparta na powszechnym, długoletnim (rozciągniętym w czasie) obowiązku służby wojskowej. Stały personel stanowi ok. 5% jej stanu; pozostały to przeszkoleni żołnierze będący przez kilkanaście (i więcej) lat w gotowości do aktywnej służby/działania, odbywający w macierzystych jednostkach regularne ćwiczenia. Obowiązkowi służby podlegają wszyscy mężczyźni w wieku 19-34 lat (oficerowie do 50-52 roku życia). Łączny czas ćwiczeń w okresie służby wynosi 300-600 dni. Przeszkoleni żołnierze osobiste wyposażenie wojskowe przechowują w domach.

Siły zbrojne Szwajcarii przed reforma/redukcją (2004r.) 400 tys. personelu, liczą około 200 tys. osób, z czego w jednostkach aktywnych służy ok. 130 tysięcy ( w tym ok. 4 tys. zawodowych) a w jednostkach rezerwowych – 80 tysięcy. Należy zauważyć to, ze nawet po tak znacznej redukcji armia szwajcarska należy do najliczniejszych w Europie.

W skład wojsk lądowych wchodzą cztery brygady piechoty, trzy brygady górskie, dwie brygady pancerne. Siły powietrzne Szwajcarii wyposażone są w ok. 270 samolotów i śmigłowców; ich uzbrojenie dostosowane jest do ograniczonego zasięgu działań; duża rolę odgrywają śmigłowce.

Szwajcarski system obronny charakteryzuje się niespotykana efektywnością mobilizacji. Sił zbrojne z ok. 4 tys. personelu stałego w krótkim czasie mogą rozwinąć się do stanu ponad 200 tysięcy.

Oprócz sił o charakterze operacyjnym w Szwajcarii istnieje rozbudowany system obrony terytorialnej (ok. pół miliona personelu), rozwinięte systemy ostrzegania i alarmowania oraz duża liczba tworzących silny system obrony cywilnej organizacji paramilitarnych.

Szwajcaria jest państwem neutralnym. Nienaruszalność neutralności państwa średniej wielkości wymaga podwójnych gwarancji, spełnienia dwóch koniecznych warunków: po pierwsze – zgody państw otoczenia (przede wszystkim mocarstw) na neutralności poszanowanie; po drugie – takiej siły, takiej strategii, które skutecznie zniechęcają ewentualnych agresorów. Potrzebuje zarówno gwarancji zewnętrznych jak i wewnętrznych.

Kluczowym problemem systemu obronnego jest tu wiarygodność odstraszania (odstręczania, zniechęcania). W Szwajcarii osiąga się to dzięki konsekwentnie stosowanej strategii obrony powszechnej, strategii optymalnego wykorzystania walorów obronnych terytorium, wszystkich środków obrony, jakimi państwo rozporządza. To strategia wikłania ewentualnego agresora w uporczywą, długotrwałą i wyniszczającą walkę na tyle, że czyni agresję nieopłacalną.

Koncepcji obrony powszechnej podporządkowany jest system wojskowy – struktury, rozmieszczenie sił zbrojnych. Dyslokacja jednostek limitowana jest czynnikiem geograficznym. Dzięki odpowiedniemu rozmieszczeniu wojsk wzmocnionemu operacyjnym przygotowaniem terenu, całe jego połaci maja się stać praktycznie niedostępne.

Istotny wpływ na organizację systemu wojskowego wywiera ustrój – to, że Szwajcaria jest konfederacją. Centralnemu kierownictwu podporządkowane są wojska operacyjne; kantonom przypisane są wojska obrony terytorialnej; kantonom i gminom jednostki obrony cywilnej. Obrona państwa jako całości jest dobrze skomponowana z samoobroną poszczególnych jego części. Jednostki wojskowe, z niewielkimi wyjątkami tworzy się ze społeczności lokalnych.

POLSKA……

1   2   3   4


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna