Skale ekwiwalentnośCI



Pobieranie 87.77 Kb.
Data10.05.2016
Rozmiar87.77 Kb.
SKALE EKWIWALENTNOŚCI



  1. Ogólna charakterystyka skal ekwiwalentności




  1. Podejścia do wyznaczania skal ekwiwalentności




  1. Normatywne skale ekwiwalentności




  1. Empiryczne skale ekwiwalentności

4.1. Metody przybliżone


4.2. Metody bazujące na całkowitych wydatkach gospodarstw domowych


  1. Subiektywne skale ekwiwalentności


OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA

SKAL EKWIWALENTNOŚCI



  • Badane populacje gospodarstw domowych składają się z gospodarstw domowych o różnej liczebności i składzie demograficznym, niejednorodnych pod względem potrzeb konsumpcyjnych.




  • Aby dochód (wydatki) gospodarstwa domowego prawidłowo spełniał rolę miernika możliwości zaspokojenia potrzeb porównywalnego dla gospodarstw domowych niejednorodnych pod względem potrzeb konsumpcyjnych, powinien on zostać skorygowany ze względu na poziom ich potrzeb


Rozwiązania:


  • Przyjęcie, że wszystkie osoby w gospodarstwie domowym mają te same potrzeby i korygowanie dochodu gospodarstwa domowego przez jego podzielenie przez liczbę osób w gospodarstwie domowym. Rozwiązanie to posiada jednak dwie zasadnicze wady:




  • przyjęcie nierealistycznego założenia, że zarówno zakres potrzeb jak i ich poziom, a tym samym wielkość środków pieniężnych potrzebnych na ich zaspokojenie, są dla osób dorosłych oraz dzieci w różnym wieku takie same



  • pomijanie występowania pewnych oszczędności związanych ze wspólnym zamieszkiwaniem i gospodarowaniem członków gospodarstwa domowego (np. wspólne opłacanie czynszu, użytkowanie telewizora, pralki czy też zmywarki)




  • Korygowanie dochodów przy wykorzystaniu tzw. skal ekwiwalentności



  • Skale ekwiwalentności są parametrami pozwalającymi na pomiar wpływu wielkości i charakterystyk demograficznych gospodarstw domowych na poziom ich potrzeb, a tym samym na różnice w wielkości dochodów (wydatków) niezbędnych do osiągnięcia tego samego poziomu zaspokojenia potrzeb przez te gospodarstwa domowe.




  • Skala ekwiwalentności dla gospodarstwa domowego danego typu mówi, ile razy należałoby zmniejszyć lub zwiększyć jego dochód, aby osiągnęło ono ten sam poziom zaspokojenia potrzeb, co gospodarstwo standardowe stanowiące punkt odniesienia porównań.


PODEJŚCIE DO WYZNACZANIA

SKAL EKWIWALENTNOŚCI

Podejście obiektywne: metody normatywne, metody empiryczne


  • szacunek skal ekwiwalentności odbywa się bez odnoszenia się do wartościowań swoich dochodów przez gospodarstwa domowe



  • metody normatywne




  • wysokość skal ekwiwalentności ustalają eksperci




  • zaleta: prostota wyznaczania oraz łatwość zastosowania w porównaniach międzynarodowych




  • wada: arbitralność powodująca w efekcie, że nie odzwierciedlają one oczywistej struktury konsumpcji gospodarstw domowych o różnym składzie, a tym samym rzeczywistych relacji ich dochodów pozwalających na zaspokojenie ich potrzeb na tym samym poziomie




  • metody empiryczne




  • skale są wyznaczane na podstawie zachowań konsumpcyjnych gospodarstw domowych (ich rzeczywistych dochodów lub wydatków) w oparciu o modele ekonometryczne




  • zaleta: ich dostosowanie do rzeczywistej struktury konsumpcji gospodarstw domowych o różnym składzie oraz mniejszy stopień arbitralności niż w przypadku skal normatywnych, chociaż ich szacunek także wymaga przyjęcia pewnych arbitralnych założeń




  • wada: konieczność stosowania skomplikowanych modeli ekonometrycznych, co powoduje obciążenie uzyskanych oszacowań wielkości skal błędami estymacji i specyfikacji

Podejście subiektywne



  • wyznaczanie skal ekwiwalentności dokonywane jest w oparciu o subiektywne granice ubóstwa, wyznaczane przy wykorzystaniu osobistych wartościowań dochodów przez gospodarstwa domowe




  • wady: różny sposób określania przez respondentów standardów poziomu życia, różne zestawy towarów i usług są przez nich brane pod uwagę gdy odpowiadają na pytania dotyczące pożądanych dochodów


NORMATYWNE SKALE EKWIWALENTNOŚCI

SKALE OECD


  • Parametrami uwzględnianymi w szacunku skal OECD są liczba dorosłych oraz liczba dzieci.




  • Sposób wyznaczania:

  • dla pierwszej osoby dorosłej w gospodarstwie przyjmuje ona wartość 1, co oznacza że gospodarstwem standardowym, stanowiącym punkt odniesienia, jest gospodarstwo domowe jednoosobowe

  • kolejnym osobom dorosłym w gospodarstwie domowym przyporządkowujemy wartość 1 przemnożoną przez współczynnik mniejszy od jedności

  • każdemu dziecku przyporządkowujemy wartość 1 przemnożoną przez współczynnik niższy niż dla osób dorosłych




  • Od strony formalnej wzór na skale OECD można przedstawić następująco:

,

gdzie:


LA, LC - odpowiednio liczba osób dorosłych oraz liczba dzieci,

, β - ustalane arbitralnie parametry.





  • oryginalna skala OECD

  • wartość parametru =0,7 a parametru β=0,5

  • każdej następnej osobie dorosłej w gospodarstwie domowym przypisuje się wartość równą 0,7, a każdemu dziecku wartość 0,5




  • zmodyfikowana skala OECD

  • każdej następnej osobie dorosłej w gospodarstwie domowym przypisuje się wartość 0,5, a każdemu dziecku wartość 0,3

  • wartość parametru =0,5 a parametru β=0,5


SKALA LIS



  • skala LIS zakłada, że wydatki konsumpcyjne gospodarstw domowych zależą wyłącznie od liczby osób w gospodarstwie domowym:

,

gdzie:


 – współczynnik elastyczności skali (wydatków konsumpcyjnych względem liczby osób w gospodarstwie domowym)

Tabela 3.1. Normatywne skale ekwiwalentności dla wybranych typów gospodarstw domowych w Polsce.


Charakterystyki gospodarstwa domowego


Wartości skal ekwiwalentności

Liczba osób

Liczba dzieci

OECD

oryginalna

OECD

zmodyfiko-wana

LIS*

1

2

2



3

3

3



4

4

4



4

5

5



0

0

1



0

1

2



0

1

2



3

2

3



1,00

1,70


1,50

2,40


2,20

2,00


3,10

2,90


2,70

2,50


3,40

3,20


1,00

1,50


1,30

2,00


1,80

1,60


2,50

2,30


2,10

1,90


2,60

2,40


1,00

1,65


1,65

2,21


2,21

2,21


2,71

2,71


2,71

2,71


3,19

3,13


Źródło: opracowanie własne oraz (Szulc, 2007).

* Współczynnik elastyczności skali przyjęto na poziomie 0,72, tak jak w opracowaniu B. Buchmann i in. (1988) oraz M. Radziukiewicz (1992).



EMPIRYCZNE SKALE EKWIWALENTNOŚCI



  • metody przybliżone (proxy methods), w których jako miary dobrobytu gospodarstw domowych o różnym składzie demograficznym wykorzystuje się pewne zmienne reprezentanty, które przy ocenie dobrobytu nie uwzględniają całkowitych wydatków gospodarstw domowych lecz tylko ich zasadnicze składowe

  • metoda Engla

  • metoda Rothbartha



  • metody bazujące na funkcjach użyteczności (unility based methods), określanych także jako funkcje dobrobytu tych gospodarstw domowych, wykorzystujące w szacunkach całkowite wydatki konsumpcyjne gospodarstw domowych, a nie tylko ich wybrane elementy

  • metoda Szulca



METODY PRZYBLIŻONE

METODA ENGLA


  • W metodzie Engla miarą dobrobytu gospodarstwa domowego jest zmienna będąca udziałem wydatków na żywność gospodarstwa domowego w jego wydatkach ogółem (w niektórych badaniach jako miarę dobrobytu gospodarstwa domowego traktowano udział wydatków na dobra podstawowe w wydatkach ogółem)




  • Krzywe Engla można zdefiniować poprzez jednorównaniowe modele ekonometryczne, w których zmienną objaśnianą jest popyt na dane dobro (grupę dóbr), a zmienną objaśniającą dochód lub suma wydatków konsumpcyjnych gospodarstwa domowego




  • Popyt może być wyrażany jako udział wydatków na dane dobro (dobra) w wydatkach ogółem




  • Obok dochodu (sumy wydatków) gospodarstwa domowego jako zmienne objaśniające stosowane są w modelu także inne zmienne, najczęściej demograficzne charakterystyki gospodarstw domowych


ETAPY OBLICZEŃ



  • Przedstawiamy krzywe Engla w postaci modelu model Workinga-Lesera:

, (3.3)

gdzie:


wr – odsetek wydatków na r-te dobro,

r, βr – parametry modelu.




  • W celu oszacowania skal ekwiwalentności wykorzystujących krzywe Engla do równania (3.3) wprowadzamy charakterystyki gospodarstw domowych i ich członków, które chcemy uwzględnić w obliczeniach.




  • Jednocześnie zakładamy, że gospodarstwa domowe wszystkich typów, dla których udział wydatków na żywność w wydatkach ogółem jest taki sam, osiągają ten sam poziom dobrobytu mierzony poziomem dochodów lub konsumpcji. W sytuacji gdy korzystamy z danych pochodzących z wielu okresów niezbędne jest wprowadzanie do równania także dodatkowych zmiennych objaśniających w postaci cen dóbr, albo indeksów ich cen o stałej podstawie.




  • Równanie popytu na żywność dla i-tego gospodarstwa domowego, stanowiące jedną z możliwych postaci krzywej Engla, możemy zapisać następująco:

, (3.4)

gdzie:


pr – cena (indeks cen) r-tego dobra (grupy dóbr),

P – agregatowy indeks cen,

Xli l-ta charakterystyka i-tego gospodarstwa domowego,

, r, β, , l– parametry modelu.




  • Po oszacowaniu parametrów modelu (3.4) wartość skali ekwiwalentności dla i-tego gospodarstwa domowego o charakterystykach opisanych wektorem Xi, przy przyjęciu i'-tego gospodarstwa domowego o charakterystykach opisanych wektorem Xi’ jako gospodarstwa domowego stanowiącego punkt odniesienia, otrzymujemy znajdując iloraz dochodów (wydatków) porównywanych gospodarstw domowych yi/yi’ za pomocą równania o postaci:

, (3.5)


  • Równanie (3.5) opisuje sytuację, w której oba porównywane gospodarstwa domowe mają taki sam udział wydatków na żywność w wydatkach ogółem, a tym samym osiągają taki sam poziom dobrobytu.




  • Jeżeli wektor Xi' charakteryzujący gospodarstwo odniesienia, jest wektorem jedynek to logarytm skali ekwiwalentności Engla przyjmuje następującą postać:

,

METODA ROTHBARTHA



  • Miarą dobrobytu gospodarstwa domowego jest zmienna będąca sumą wydatków (dochodów) gospodarstw domowych przeznaczana na dobra konsumowane przez dorosłych. Takimi dobrami są zazwyczaj wyroby alkoholowe i tytoniowe, ubrania dorosłych itp.




  • Przyjmuje się założenie, że gospodarstwa domowe o tym samym poziomie wydatków na dobra konsumowane przez dorosłych mają ten sam poziom dobrobytu.




  • Przyjmuje się założenie o stabilności i separowalności preferencji osób dorosłych.




  • założenie o stabilności preferencji oznacza, że preferencje osób dorosłych w gospodarstwie domowych nie ulegają zmianie wraz z pojawieniem się w gospodarstwie dzieci

  • założenie o separowalności mówi, że możliwe jest rozdzielenie preferencji osób dorosłych w gospodarstwie domowych w stosunku do dóbr konsumowanych tylko przez dorosłych od ich preferencji względem dóbr konsumowanych przez dzieci



  • Skalę ekwiwalentności dla gospodarstw o danej liczbie dzieci można ustalamy dzieląc ich wydatki (dochody) ogółem przez wydatki (dochody) gospodarstwa domowego bez dzieci, o tej samej liczbie dorosłych (gospodarstwo to stanowi tym samym punkt odniesienia).


METODY OPARTE NA FUNKCJACH UŻYTECZNOŚCI



  • Skale oparte na funkcjach użyteczności obliczane są przy wykorzystaniu oszacowań pełnego modelu popytu, tzn. modelu uwzględniającego wszystkie wydatki konsumpcyjne gospodarstw domowych




  • Metody oparte na funkcjach użyteczności bazują na neoklasycznej teorii konsumenta, a w szczególności na modelu optymalnego postępowania konsumenta




  • postępowanie konsumenta realizuje się poprzez jego wybór struktury konsumpcji, maksymalizującej jego funkcję użyteczności, przy zadanym z góry ograniczeniu budżetowym (danej sumie wydatków) i cenach



  • Znając strukturę konsumpcji danego konsumenta można oszacować jego funkcję użyteczności




  • Funkcja użyteczności opisuje preferencje konsumenta oraz określa postać funkcji wydatków, której wartość wskazuje minimalną sumę wydatków pozwalających konsumentowi przy danych cenach dóbr osiągnąć dany poziom użyteczności




  • Funkcja użyteczności, traktowana jako miernik kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, jest stosowana bezpośrednio do zdefiniowania skal ekwiwalentności




  • Ze względu na fakt, że skale ekwiwalentności porównują poziom zaspokojenia potrzeb (koszty utrzymania) gospodarstw domowych o różnych charakterystykach niezbędne jest wprowadzenie jako argumentów funkcji wydatków wektora opisującego te charakterystyki



  • Postać ogólnej skali ekwiwalentności, odnoszącej się do łącznej konsumpcji gospodarstwa domowego, zdefiniowanej jako stosunek dwóch funkcji wydatków, w których argumentami są ceny dóbr i usług, agregatowe mierniki poziomu konsumpcji (użyteczności) oraz wektor charakterystyk gospodarstw:

, (3.7)

gdzie:


C - neoklasyczna funkcja wydatków,

P - wektor cen dóbr,

u - poziom użyteczności (miernik poziomu konsumpcji) odpowiadający dochodom (wydatkom) pozwalającym osiągnąć pożądany poziom zaspokojenia potrzeb.


  • Wartość skali (3.7) zależy od wielkości parametrów, które należy oszacować w ramach estymacji równań współzależnych o ogólnej postaci zbliżonej do krzywych Engla




  • Należy założyć określoną klasę funkcji wydatków



SKALE QUASI-DOKŁADNE



  • Skale są obliczane na podstawie oszacowań tylko niektórych parametrów funkcji wydatków, a mianowicie elastyczności wydatków względem charakterystyk gospodarstw domowych.




  • Skale quasi dokładne obliczane są według następującego wzoru:

gdzie:


wri, wri' - odsetki wydatków na r-tego dobro w i-tym i i'-tym gospodarstwie domowym (będącym punktem odniesienia),

- oszacowania elastyczności wydatków na r-te dobro ze względu na l-tą charakterystykę gospodarstwa domowego,

Xli, Xli' - l-ta charakterystyka i-tego i i'-tego gospodarstwa domowego.


  • skala ekwiwalentności jest średnią geometryczną ilorazu charakterystyk gospodarstw domowych ważoną elastycznościami wydatków względem tych charakterystyk i udziałami wydatków




  • Oszacowania parametrów rl otrzymujemy poprzez estymację równania popytu konsumpcyjnego, którego postać dla i-tego gospodarstwa domowego jest następująca:

,

gdzie:


pr - indeks cen r-tego dobra,

r, rl, dr, mrl - parametry równania,



  • - oszacowanie wartości funkcji użyteczności r-tego gospodarstwa domowego.

Tabela 3.2. Empiryczne skale ekwiwalentności dla wybranych typów gospodarstw domowych w Polsce w 1997 r.


Charakterystyki gospodarstwa domowego

Wartości skal ekwiwalentno-ści

liczba osób w wieku

głowa gospodarstwa

w wieku

ogółem

1-9 lat

10-15 lat

ponad

15 lat

do 30 lat

31-59 lat

ponad

59 lat

metoda

Engla

metoda

Szulca

1

2

3



3

3

4



4

0

0

0



1

0

0



1

0

0

0



0

1

0



1

1

2

3



2

2

4



2

0

0

0



0

0

0



0

1

1

1



1

1

1



1

0

0

0



0

0

0



0

1,00

1,71


2,35

1,87


2,06

2,94


2,24

1,00

1,64


2,28

2,02


2,21

2,84


2,57

Źródło: opracowanie własne na podstawie (Szulc, 1996).


SUBIEKTYWNE SKALE EKWIWALETNOŚCI



  • Podstawą obliczeń subiektywnych skal ekwiwalentności są subiektywne granice ubóstwa wyznaczane w oparciu o faktyczne dochody gospodarstw domowych oraz oceny dochodów gospodarstw domowych formułowane przez same gospodarstwa.



  • Przy ich szacunku mogą być uwzględniane obok liczby osób w gospodarstwie domowym inne charakterystyki gospodarstw domowych i ich członków




  • Gdy jako gospodarstwo domowe standardowe przyjmiemy gospodarstwo jednoosobowe to skalę ekwiwalentności dla gospodarstwa domowego L-osobowego obliczamy według wzoru:




  • Tabela 3.3. Subiektywne skale ekwiwalentności dla wybranych typów gospodarstw domowych w Polsce w 2005 r.





Liczba osób

Wartości skal ekwiwalentności

szacowane według metody

subiektywnej

linii ubóstwa

lejdejskiej

1

2

3



4

5

6



1,00

1,34


1,59

1,79


1,57

2,12


1,00

1,26


1,44

1,59


1,71

1,81



Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badań z Diagnozy Społecznej 2005 (metoda subiektywnej linii ubóstwa) oraz wyników badań budżetów gospodarstw domowych GUS (metoda lejdejska).


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna