Specjalistyczna Poradnia Profilaktyczno Terapeutyczna



Pobieranie 483.92 Kb.
Strona4/5
Data10.05.2016
Rozmiar483.92 Kb.
1   2   3   4   5

4.2 Czynniki wpływające na stosowanie przemocy lub agresywne zachowania.

Psychologowie badający przyczyny agresji nie są zgodni w swoich poglądach. Dla jednych agresja „jest rezultatem spontanicznych impulsów zakotwiczonych w zespole instynktów ludzkiego organizmu”. Dla drugich agresja jest następstwem frustracji. Dla innych jeszcze agresja powstaje w procesie uczenia się. Przyjmuje się też, że agresja może być skutkiem zaburzonej osobowości lub systemu wartości.

W naszych badaniach wzięto pod uwagę takie czynniki jak wartości życiowe, wiarę religijną, przekonania samych zainteresowanych na temat stereotypów dotyczących przemocy, ich mniemania o przyczynach tego zjawiska, osobach, które najbardziej są narażone na agresję. Badani także wskazywali miejsca gdzie stykają się z agresją. Czynniki te są bezpośrednio związane z wymienionymi wyżej domniemanymi przyczynami agresji.


      1. Czy wartości życiowe wpływają na stosowanie przemocy i agresję?

Badanym uczniom nie sprawiło problemu wybranie kilku najważniejszych dla nich wartości. Większość z nich będzie podobna do wartości reprezentowanych przez osoby dorosłe i to prawdopodobnie w podobnej kolejności. Trzy najczęściej wymieniane wartości to miłość, szczęście rodzinne, wykształcenie. Spora część uczniów zwraca uwagę na pragmatyczne wartości jak wykształcenie, praca, pieniądze, wygodne życie. Gdzieś pomiędzy tymi wartościami umiejscawia się wiara religijna, ale raczej w rozumieniu praktyk religijnych niż wyższych idei, ponieważ wiara w idee pozostaje na szarym końcu w hierarchii wartości.


Wykres nr 4 Wartości życiowe reprezentowane przez badanych uczniów

Ponieważ przytłaczająca większość uczniów przyznaje się do agresji, lub przemocy trudno domniemywać, jaka jest różnica w wartościach między tymi uczniami, którzy dopuszczają się agresji i tymi, którzy tego nie robią. Jednak te osoby, które częściej niż sporadycznie stosują przemoc fizyczną czy psychiczną, większy niż pozostałe osoby kładą nacisk na wartości materialne a także na szukanie nowych wrażeń bez względu na konsekwencje.


4.2.2 Wiara religijna a przemoc

W pytaniu dotyczącym wartości życiowych uczniów pojawiła się także jako wartość wiara religijna. Następne pytanie natomiast wymagało od badanych jasnej deklaracji na temat swojej wiary.




Wykres nr 5 Deklarowana wiara religijna

Najczęściej uczniowie określają siebie jako osoby wierzące. Oczywiście musimy wziąć pod uwagę, że jest to wartość deklaratywna, może być ona rozumiana w sensie pewnych praktyk religijnych, może także być rozumiana jako system wartości, wiara w pewne religijne idee. Przypuszczalnie bardziej możliwy jest pierwszy wariant, czyli wiara jako pewien zespół praktyk, wynikający bardziej z tradycji niż świadomego wybory własnej drogi religijnej. Co potwierdza się, w pytaniu dotyczącym wartości i w poniżej przedstawionych wynikach badań.

Otóż wynika z nich, że deklarowana wiara religijna nie wpływa w znaczący sposób na zjawisko agresji. Do pewnego stopnia wyróżniają się osoby deklarujące głęboką wiarę. Mają oni o wiele mniejsze skłonności do poważniejszych występków o charakterze przestępczym.
4.2.3 Przyczyny przemocy w opinii uczniów.
Trudno domniemywać, co leży u podstaw agresji i przemocy bez zapytania samych zainteresowanych, co o tym myślą. Pytanie skonstruowano w ten sposób, by wyrażało ich opinię na temat przyczyn przemocy, a nie bezpośrednio odnosiło się do nich. Wynika to z prostej przyczyny, że taka forma jest bezpieczniejsza, nie powoduje takich blokad jak pytanie wprost. Nie będzie to dokładne odwzorowanie przyczyn tego zjawiska, ale w dużym stopniu ujawni mechanizmy postrzegania osób agresywnych, a także własne skłonności.

Uczniowie mieli wybrać z listy, lub samemu napisać maksymalnie trzy najważniejsze przyczyny.




Wykres nr 6 Przyczyny przemocy w opinii uczniów

Uczniowie najczęściej wskazywali jako przyczynę przemocy chęć popisania się przed innymi, potrzebę „liczenia się” oraz przyjemność, jaką mają sprawcy z jej stosowania. Wymienione czynniki są związane ściśle z poczuciem siły, mocy, ważności w grupie. Tak najczęściej postrzegani są sprawcy przemocy. Takie przekonanie może wypływać z codziennych obserwacji wydarzeń zarówno na terenie szkoły jak i poza nią. Uczniowie obserwujący w swoim środowisku agresję, mogą także zaobserwować, że zachowania takie budzą w innych lęk, respekt, uległość. Nie są to jednak jedyne mocno dominujące nad innymi czynniki, ponieważ niewiele mniej uczniów zaznaczyło, że przemoc jest wynikiem kłopotów, z którymi trudno sobie poradzić lub w ten sposób sprawcy próbują osiągnąć dany cel. Jeśli o pierwszych trzech wymienionych przyczynach będziemy mówić jako o postrzeganiu sprawcy z obserwacji, to o tych możemy powiedzieć, że ujawniają wewnętrzna motywację sprawcy. Warto zwrócić uwagę na wymienione przez uczniów inne przyczyny takie jak: problemy emocjonalne, problemy w domu, przemoc w rodzinie, przekonanie, że „jedyną ideą, którą się kierują to lepiej zjeść niż być zjedzonym”, pojawia się też wątek kibicowania przeciwnym drużynom piłkarskim.

W badaniach tych zajmujemy się cały czas grupą wiekową, w której agresja ma różne formy. Okres dorastania jest czasem, w którym poszukuje się własnej tożsamości, kształtuje się samoocena i samoakceptacja. W tym czasie młody człowiek utrwala w sobie te mechanizmy, które w jego przekonaniu są najskuteczniejsze, a jednocześnie najprostsze.

Z tych względów zachowania agresywne nawet w łagodnej formie muszą spotkać się z konsekwencjami dla ucznia, niezbędne też jest utrwalanie w młodym człowieku mechanizmów zastępowania agresji innymi sposobami rozwiązywania sytuacji trudnych.


Tabela nr 10 Rozkład odpowiedzi na pytanie: Dlaczego uczniowie stosują przemoc? A typ szkoły

Lp.

Rodzaj zachowania

Gimnazjum

liczba/% gim.

Ponadgimnazjalne

liczba/% podagim.

1

Zachowują się tak, żeby uzyskać coś od kogoś

44

30,8%

68

31,3%

2

Zachowują się podobnie jak dorośli wobec nich i innych ludzi

23

16%

41

18,9%

3

Robią to, bo w ten sposób chcą żeby się z nimi liczyć

50

35%

94

43,3%

4

Robią to, bo sprawia im to przyjemność

58

40,6%

80

36,8%

5

Robią to, bo muszą się bronić przed innymi

10

7%

16

7,4%

6

Robią to, ponieważ w ten sposób mogą się popisać przed innymi, jacy są silni i ważni

104

72,7%

154

70,8%

7

Zachowują się tak, ponieważ są bezkarni

37

25,9%

61

28,1%

8

Zachowują się tak, ponieważ mają problemy, z którymi nie potrafią sobie poradzić

43

30%

82

37,8%

9

Inne przyczyny

10

7%

6

2,8%

Zarówno gimnazjaliści jak i uczniowie szkół ponadgimnazjalnych zwracają uwagę na podobne przyczyny przemocy, mają, więc podobne obserwacje z życia codziennego i podobne refleksje na ten temat. Największa prawie ośmioprocentowa różnica jest w tym, że uczniowie ponadgimnazjalni częściej niż gimnazjalni uważają, że przyczyną mogą być osobiste problemy sprawcy, z którymi nie potrafi sobie poradzić.


4.2.4 Uczniowie, którzy najczęściej narażeni są na agresję.
Obraz zjawiska agresji nie mógłby być pełny gdybyśmy nacisk kładli tylko na sprawców przemocy, ponieważ w każdej sytuacji dotyczącej agresji zachodzi pewna interakcja miedzy sprawcą i ofiarą. W tym kontekście istotne jest kim jest ofiara, jak się zachowuje, jak jest postrzegana. Ważne jest to także z powodów wychowawczych, nauczyciel czy opiekun musi wiedzieć, na kogo zwrócić szczególną uwagę jako potencjalną ofiarę. W tym kontekście poprosiliśmy uczniów, aby zaznaczyli lub napisali maksymalnie trzy odpowiedzi na pytanie „Jacy uczniowie są najczęściej narażeni na agresję?”
Wykres nr 7 Uczniowie najczęściej narażeni na agresje w opinii badanych.

Podobnie jak w ogólnopolskich badaniach z 2003 roku ponad połowa badanych uważa, że uczniowie nieśmiali, delikatni są najbardziej narażeni na agresję, niewiele mniej wskazuje na uczniów uważanych za ulubieńców nauczycieli i uczniów będących na uboczu klasy. Widać wyraźną różnicę w porównaniu z rokiem 2003 jeśli chodzi o dyskryminację ze względu na kolor skóry, wyznanie lub warunki materialne. Dane w naszych badaniach są nawet sześć razy mniejsze, jeśli chodzi np. o wyznanie i kolor skóry. Możemy, więc przypuszczać, że w tej sferze nastąpiła pewna poprawa.

Zauważalne są także różnice w poglądach, jeśli chodzi o szkoły.



Tabela nr 11 Rozkład odpowiedzi na pytanie: Jacy uczniowie są najczęściej narażeni na agresję? (z podziałem na typ szkoły)

Lp.

Rodzaj zachowania

Gimnazjum (143)

liczba/% gim.

Ponadgimnazjalne

(217 os.)

liczba/% podagim.

1

Nieśmiali, delikatni

67

46,8%

124

57,1%

2

Bardzo dobrze uczący się

46

32,2%

72

33.2%

3

„Niemodnie” ubrani

24

16,8%

42

19,3%

4

Mający złe stopnie

6

4,2%

9

4,1%

5

Narzucający innym swoja władzę, siłę

28

19,6%

37

17%

6

Niedający odpisywać na klasówkach

45

31,5%

20

9,2%

7

Przeciętni uczniowie

14

9,8%

14

6,4%

8

Uczniowie uważani za ulubieńców nauczycieli

58

40,6%

112

51,6%

9

Mający złe warunku materialne

16

11,2%

14

6,4%

10

Regularnie biorący udział w praktykach religijnych

0

0

5

2,3%

11

Uczniowie o innym kolorze skóry, wyznaniu

13

9,1%

17

7,8%

12

Uczniowie będący na uboczu klasy

43

30,1%

80

36,9%

13

Inni, jacy?..................................................

11

7,7%

10

4,7%

Uczniowie gimnazjum kładą większy nacisk na osoby niedające odpisywać na klasówkach, narzucające swoją władzę, siłę, mające złe warunki materialne, niż uczniowie szkół ponadgimnazjlanych. Natomiast ci drudzy większy nacisk położyli na osoby nieśmiałe, delikatne, uważane za ulubieńców nauczycieli, będących na uboczu klasy.



Ogólnie rzecz biorąc istnieje powszechne przekonania, które nie podlegają dużym zmianom odnośnie cech ofiary. Te cechy to nieśmiałość, delikatność, bardzo dobre wyniki w nauce, izolacja od grupy. Możemy tu mówić o dwóch typach ofiar. Pierwszy typ to osoby nieśmiałe, niezaradne, stroniące od innych, drugi to osoby pewne siebie, mający lepsze niż pozostali stopnie w szkole, mający pewna pozycję u nauczycieli, postrzegani jako osoby egoistyczne np. niedające odpisywać na klasówkach. Prawdopodobnie pierwsza grupa staje się obiektem agresji na podłożu frustracyjnym. Druga zaś prowokuje swoim zachowaniem agresywne odpowiedzi.
4.2.5 Przekonania, stereotypy uczniów na temat agresji i przemocy
Jednym z czynników wpływających na zjawisko agresji są wyobrażenia, stereotypy obowiązujące w danym środowisku, w tym przypadku uczniowskim. W ankiecie poproszono uczniów, aby wskazali czy według nich dane stwierdzenie jest prawdziwe czy fałszywe, ewentualnie, jeśli nie mają zdania na ten temat mogli zaznaczyć odpowiedź „trudno powiedzieć”.

Tabela nr 12 Przekonania uczniów na temat agresji

Przekonanie

Prawda
Os./%

Fałsz
Os../%

Trudno powiedzieć

Os./%

1. Agresja wśród chłopców jest bardziej akceptowana niż agresja wśród dziewcząt

227

63%

31

8,6%

91

25,3%

2. To jest naturalne, że przy bójce leci krew

118

32,8%

120

33,3%

103

28,6%

3. Uczniowie na co dzień biją się między sobą

76

21,1%

146

40,5%

116

32,2%

4. Gdy mam w sobie dużo złości wyżywam się na przedmiotach

122

33,9%

126

35%

90

25%

5. Stosowanie przemocy jest przejawem siły, mocy

114

31,7%

125

34,7%

106

29,4%

6. Przemoc stosowana jest najczęściej w grupie i przez grupę

166

46,1%

67

18,6%

113

31,4%

7. Żeby cos osiągnąć trzeba stosować przemoc

33

9,2%

253

70.3%

59

16,4%

Najwięcej badanych (63%) zgodziło się z stwierdzeniem, że agresja wśród chłopców jest bardziej akceptowana niż agresja wśród dziewcząt. Prawie połowa ankietowanych uważa także, że przemoc stosowana jest w grupie i przez grupę, a więc to jest to, co obserwujemy na co dzień w szkole, na podwórkach i osiedlach.

Natomiast prawie 2/3 badanych nie zgodziło się ze stwierdzeniem, że żeby coś osiągnąć trzeba stosować przemoc. Jest to bardzo pozytywny sygnał, świadczący już o pewnej samoświadomości młodych ludzi, dający podstawę do całej profilaktyki zachowań agresywnych i przemocy.

Duża cześć uczniów również zaprzecza, że uczniowie biją się miedzy sobą na co dzień. Nie ma natomiast zdecydowanej zgodności, co do takich stwierdzeń jak: „ to jest naturalna, że przy bójce leci krew”„ stosowanie przemocy jest przejawem siły i mocy”. Jeśli chodzi o to drugie stwierdzenie, to warto zauważyć, że ponad 70% uważa, że inni stosują przemoc, ponieważ w ten sposób chcą się popisać swoją siłą.

Warto zwrócić uwagę, że znacząca część uczniów (co trzeci badany) rozładowuje swoją złość na przedmiotach. Złość jest naturalnym uczuciem, które towarzyszy każdemu człowiekowi w mniejszym lub większym stopniu, natomiast ważne jest jak tą złością się pokieruje. Fakt, że spora grupa młodych ludzi, kieruje swoją złość w kierunku przedmiotów świadczy, że prędzej czy później agresja ta zostanie przeniesiona na innych ludzi. Widoczne jest spore pole dla działania profilaktyki zarówno w rodzinnym domu ucznia jak i w szkole, polegającej nie na eliminacji trudnych uczuć, ale na uczeniu alternatywnych sposobów radzenia sobie z trudnymi emocjami, takimi właśnie jak złość, frustracja.
4.2.6 Miejsca, gdzie młodzież styka się najczęściej z agresją i przemocą.
Badając czynniki wpływające na agresję nie sposób pominąć miejsca, gdzie najczęściej się ona przejawia. Dlatego zapytaliśmy uczniów, gdzie najczęściej stykają się z agresją (można było wybrać tylko jedną odpowiedz).
Wykres nr 8 Miejsca przemocy i agresji

Co trzeci uczeń styka się z przemocą, agresją na osiedlach i podwórkach i tam istnieje

największe zagrożenie. Warto zwrócić na to uwagę, ponieważ już w poprzednich badaniach wyszło nam, że osiedla są miejscem największego zagrożenia narkotykami. Na trzecim miejscu jest szkoła, to w niej co piąty uczeń doznaje przemocy.

Cześć osób (8,6%) zaznaczyło, że nie spotyka się w ogóle z agresją. Nie jest do końca prawdą, skoro aż 95% uczniów potwierdziło, że byli świadkami zachowań agresywnych i przemocy. Wynika to najprawdopodobniej z tego, że nie wszystkie wymienione zachowania w tabeli „Bycie świadkiem przemocy” są dla tych młodych ludzi zachowaniami agresywnymi. Często młodzi ludzie nie zdają sobie sprawy, że zachowania takie jak przezywanie kogoś, rozpowszechnianie „niewinnych” kłamstw, oszukiwanie z premedytacją - są formą agresji i wyrządzają komuś krzywdę.


4.3 Pomoc osobom, które doznały przemocy lub agresji.
Z pośród 284 osób, które doznały w jakiś sposób agresji lub przemocy tylko 64 osoby to jest 22,5% korzystało z pomocy innej osoby lub instytucji. Nie ma żadnej różnicy w tym zakresie między gimnazjum i szkołą ponadgimnazjalną, dokładnie po tyle samo osób korzystało z pomocy w obu rodzajach szkół.

W ankiecie zapytano uczniów, do kogo najczęściej zwracali się o pomoc, mieli wskazać maksymalnie 3 odpowiedzi).


Wykres nr 9 Rozkład odpowiedzi na pytanie „Do kogo zwróciłeś/aś się w sprawie doznanej przemocy, agresji?


Najczęściej uczniowie zawracali się o pomoc do kolegów, koleżanek (64%), w dalszej kolejności do rodziców (42,2%) i wychowawców (29,7%).

Zauważamy, więc, że większość uczniów zostaje sam ze swoim problemem. Tak niewielka liczba osób korzystających z pomocy innych może świadczyć o nieufności, braku wiary, że ktoś może im pomóc, albo przekonaniu, że można sobie samemu poradzić. Rodzi to pewną izolację ofiary przemocy, zwłaszcza, jeśli ta przemoc przybiera drastyczniejsze formy. Warto zwrócić uwagę, że jeśli już młody człowiek szuka pomocy to najczęściej szuka jej nie u osób dorosłych, ale u rówieśników. Jest to o tyle zrozumiałe, że nastolatkowi bliżej emocjonalnie do rówieśników niż do osób dorosłych, jednakże nie zawsze koledzy, koleżanki potrafią pomóc w trudnej sytuacji, co pokazują statystyki. Zadowolonych z udzielonej pomocy było 48,4% osób, a niezadowolonych - 20,3%, pozostali w ogóle nie odpowiedzieli na to pytanie. Jeśli zsumujemy te wszystkie dane to okaże się, że tylko garstka uczniów dostała taką pomoc, jakiej oczekiwała i potrzebowała.



1   2   3   4   5


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna