Spektrometria Optyczna i Rentgenowska w Analityce Ćwiczenie Analityczna Spektrometria Absorpcyjna



Pobieranie 47.3 Kb.
Data28.04.2016
Rozmiar47.3 Kb.
Spektrometria Optyczna i Rentgenowska w Analityce

Ćwiczenie

Analityczna Spektrometria Absorpcyjna

Oznaczanie zawartości pierwiastków głównych i śladowych w winie (miodzie pszczelim) metodą płomieniowej absorpcyjnej spektrometrii atomowej (ASA)
1. Wstęp
Absorpcyjna spektrometria atomowa (ASA) opiera się na prawie Kirchoffa zgodnie, z którym każda substancja absorbuje promieniowanie o takiej długości fali, jakie sama może wypromieniować. Podstawą ilościowych oznaczeń metodą AAS jest fakt, iż wielkość absorpcji promieniowania zależy od ilości wolnych atomów w środowisku absorpcyjnym, a liczba ta z kolei zależy od całkowitego stężenia analizowanego pierwiastka w próbce. Najczęściej stosowaną metodą w praktyce analitycznej jest metoda krzywej analitycznej (wzorcowej - kalibracyjnej) w układzie absorpcja – stężenie Ai = f(Ci) oraz metoda dodatku wzorca.

AAS jest metodą analityczną, która charakteryzuje się dużą czułością, selektywnością i prostotą wykonania oznaczenia. Umożliwia oznaczanie szeregu pierwiastków w różnego rodzaju próbkach (próbki żywności, środowiskowe, farmaceutyki, materiały budowlane, popioły, stopy, itd.).





    1. Oznaczenie zawartości metali w winie

Wino oprócz substancji organicznych (m.in. kwas winowy, kwas cytrynowy, alkohol etylowy, cukier, glicerol, witaminy, kwas octowy, białka) zawiera różne składniki mineralne. Analiza zawartości składników mineralnych w winie jest jednym z elementów dziedziny nauki - enologii, która zajmuje się wszelkimi kwestiami związanymi z ustalaniem składu wina, produkcją, przechowaniem oraz uprawą winorośli. Oznaczenie zawartości składników mineralnych (metali) ma zasadnicze znaczenie w badaniu jakości wina oraz jego pochodzenia.


Składniki mineralne (metale) zawarte w winie są dwoistego pochodzenia:
1. Metale, które wchodzą w skład winogron np. K, Mg, Na, Ca, mikroelementy: Fe, Zn, Mg, Cu, Co – pełniące ważne funkcje w diecie człowieka

2. Metale, które są wprowadzane „sztucznie” podczas procesów technologicznych wyrobu wina jak w wyniku stosowania środków fitosanitarnych lub w wyniku zanieczyszczeń środowiska (np. Cu, Pb, Zn, Sn, Al).


Potas – jest najważniejszym metalem występującym w winie, ma on zasadniczy wpływ na strącanie kwasu winowego jak i na kwaśnienie win.
Wapń – Oznaczenie wapnia ma zasadnicze znaczenie w przewidywaniu strącania kwasu winowego w butelce.
Magnez – występuje on w zawartości przeważnie większej niż wapń i podobnie jak wapń ma ważne znaczenie w strącaniu koloidów.
Sód – występuje w stosunkowo małych ilościach w winie. Jego zawartość rośnie dla winnic położnych w pobliżu morza
Żelazo - pochodzi przede wszystkim z winogron a także z zanieczyszczeń. Zawartość żelaza jest ważna w badaniu klarowności wina.
Miedź – zawartość tego pierwiastka w głównej mierze jest związana z stosowaniem środków fitosanitarnych jak i procesami technologicznymi. Zawartość miedzi w winie jest ważna w badaniu klarowności.
Mangan – zawartość tego pierwiastka jest związana bardzo często z glebą, na której była uprawiana winorośl.
Cynk - pochodzi w głównej mierze z zanieczyszczeń, wprowadzanych w procesie produkcji wina. Cynk w małych stężeniach jest pierwiastkiem potrzebnym do wzrostu organizmów żywych. Przy wyższych stężeniach cynk jest jednak szkodliwy dla organizmów.
Średnią zawartość metali w winie zebrano w tabeli 1.


K

100 – 1700 ppm

Mg

50 – 200 ppm

Ca

100 – 200 ppm

Na

5 – 400 ppm

Cu

0,2 – 2 ppm

Fe

5 – 30 ppm

Mn

0,5 – 15 ppm

Al

0,3 – 1,5 ppm

Pb

0,025 – 0,4 ppm

Zn

0 – 0,5 ppm

Rb

0,2 – 4 ppm

Tab 1 Średnia zawartość metali w winie [1].


W oparciu o bazy dane i dostępną literaturą podobne opracowanie proszę przygotować dla miodów pszczelich.

  1. Oznaczanie zawartości metali w winie/miodzie pszeliczm .



    1. Roztwarzanie próbki wina/miodów na drodze mokrej.

20 cm3 wina umieścić w zlewce o pojemności 150 ml – dodać 1 cm3 kwasu siarkowego i pogrzać na łaźni piaskowej w celu usunięcia całego alkoholu etylowego. Następnie dodać porcjami 5cm3 stężonego kwasu azotowego i prowadzić ogrzewanie, aby zatężyć roztwór po roztworzeniu. W momencie, gdy roztwór będzie brunatniał, dodać stężonego kwasu azotowego kropla po kropli bez przerywania wrzenia. Roztwarzanie kończy się z chwilą, kiedy pojawiają się pary kwasu siarkowego a roztwór już nie brunatnieje. W celu dalszego rozkładu próbek do analizowanych roztworów można dodawać porcjami 5 cm3 stężonego nadtlenku wodoru. Następnie roztwór należy oziębić i dodać 15 cm3 wody destylowanej a następnie ogrzać aż do momentu pojawienia się białych dymów. Produkt po roztworzeniu przenieś ilościowo do kolbki miarowej o pojemności 50 cm3 i dopełnia wodą redestylowaną do kreski. Równolegle z podaną procedurą należy przygotować tzw. „ślepą próbę”. Dodatkowo należy przygotować nie roztworzone próbki wina zakwaszone kwasem azotowym.



Próbki miodów (o masie 0,5g) roztwarzamy w podobny sposób jak w przypadku wina. Jedynie pomijamy etap dodatku kwasu siarkowego. Dodatkowo proszę przygotować nie roztworzone próbki miodów zakwaszone kwasem azotowym.



    1. Przygotowanie roztworów wzorcowych.

Dysponując odpowiednimi metalami i kwasami i/lub solami metali należy sporządzić roztwory podstawowe K, Mg, Ca, Cu, Mn, Zn, Fe o stężeniu 1000 μg/cm3. W tym celu należy do kolb miarowych o poj. 250 ml wprowadzić odpowiednią ilość soli lub roztworzonego metalu (wcześniej obliczoną i zważoną!). Następnie dodać wodę demineralizowaną i ok. 19 cm3 stężonego kwasu azotowego i wymieszać. Roztwory należy uzupełnić wodą do kreski a następnie znowu wymieszać.

Z tak przygotowanych roztworów podstawowych, należy sporządzić roztwory wzorcowe metali w kolbach o pojemności 50 cm3, umożliwiające wykonanie krzywej wzorcowej składającej się z 4-5 punktów pomiarowych dla każdego z analizowanego pierwiastka. W oparciu o zakresy pomiarowe krzywej wzorcowej (patrz tabela 2) należy zaproponować jak przygotować 4-5 roztworów wzorcowych oraz obliczyć odpowiednie rozcieńczenia roztworów podstawowych.

Do 4-5 kolb o pojemności 50 cm3 wprowadzić wcześnie wyliczone ilości roztwory podstawowego metalu. A następnie do każdej kolby dodać 25 cm3 wody demineralizowanej i 3 cm3 stężonego kwasu azotowego. Roztwory wymieszać i uzupełnić wodą do kreski, a następnie znowu wymieszać. Procedurę ww. przeprowadzić dla każdego analizowanego pierwiastka.




Pierwiastek

Zakres pomiarowy krzywej wzorcowej [μg/cm3]

K

0,5 – 2

Ca

1 – 5

Mg

0,1 – 0,5

Cu

1 – 5

Zn

0,2 – 1

Mn

1 – 3

Fe

1 – 5

Tab. 2. Zakres pomiarowy krzywej wzorcowej dla analizowanych pierwiastków




    1. Wyznaczanie zawartości metali w winie/miodzie pszczelim

Oznaczanie zawartości pierwiastków w winie/miodzie wykonać na aparacie firmy Perkin-Elmer metodą krzywej wzorcowej stosując odpowiednie lampy. Zmierzyć absorpcję roztworów wzorcowych, a następnie zmierzyć absorpcje wybranych metali dla ślepej próby i analizowanych próbek. stosując płomień acetylenowo – powietrzny. W przypadku przekroczenia dla danego metalu zakresu pomiarowego krzywej wzorcowej analizowaną próbkę należy odpowiednio rozcieńczyć. Pomiary absorbancji dla ślepej próby oraz dla roztworów analizowanych należy zmierzyć dziesięć razy !



W celu sporządzenia wykresu krzywej wzorcowej w układzie współrzędnych C-A (stężenie C w μg/cm3) nanieść punkty pomiarowe zmierzonej absorbancja (A) i aproksymować prostą postaci A=bC+d, stosując metodę najmniejszych kwadratów lub korzystając z odpowiedniego modułu programu statystycznego lub arkusza kalkulacyjnego. Wykresy krzywych wzorcowych jak i znalezione równania regresji liniowej punktów pomiarowych, współczynniki R2 zamieścić w sprawozdaniu. Na podstawie równania krzywej wzorcowej/pomiarów wyznaczyć czułość, granicę wykrywalności oraz stężenie charakterystyczne dla analizowanych pierwiastków (patrz dodatek A).
Następnie w oparciu o wyznaczone krzywe wzorcowe obliczyć w analizowanym winie zawartości metali w μg/cm3 i w mmol/dm3 (w obliczeniach uwzględnić zawartości analizowanych metali w ślepej próbie oraz rozcieńczenia oraz odchylenia standartowe! – patrz dodatek C). Wynik końcowy podać jako wartość średnią wraz ze względnym odchyleniem standardowym (wyniki odstające odrzucić korzystając z testu Q-Dixona). Korzystając z testu t-Studenta podać przedział ufności wartości średniej przy założeniu 95% poziomu ufności (patrz dodatek B).

2.4 Sprawozdanie
Sprawozdanie z ćwiczenia powinno zawierać krótki opis stosowanej metody analitycznej, opis ćwiczenia., wszystkie wyniki, obliczenia, wykresy, krytyczną ocenę wyników oraz wnioski. We sprawozdaniu powinna być dyskusja wyznaczonych parametrów opisujących metodę analityczną oraz pomiar, tj. czułość metody, granica wykrywalności oraz stężenie charakterystyczne. Proszę także załączyć informacje o możliwych interferencjach. Dodatkowo proszę porównać wyznaczone koncentracje z wartościami literaturowymi dla innych próbek miodów (korzystając z bazy SCOPUS).
Literatura zalecana:

  1. M. Pinta, Absorpcyjna Spektrometria Atomowa – zastosowania w analizie chemicznej, Wyd. PWN, Warszawa 1977

  2. W. Szczepaniak, Metody instrumentalne w analizie chemicznej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1985

  3. B. Weltz, M. Spearling, Atomic Absorption Spectrometry, Wiley –VCH, 1999, Berlin


Dodatek A
Czułość metody (b) dla poszczególnych pierwiastków można wyliczyć w oparciu o współczynnik kierunkowy krzywej wzorcowej.

Granica wykrywalności (Gw) można opisać wzorem: Gw= 3σs/b, gdzie: b jest czułością metody, a σs jest odchyleniem standartowym dla n - pomiarów ślepej próby.
Stężenie charakterystyczne (Cch) jest określane jako stężenie pierwiastka wymagane do osiągniecia sygnału o wartości 1% absorpcji tj. 0,0044 jednostek umownych absorbancji. Można je obliczyć zgodnie ze wzorem: Cch=C0*0,0044/A0. Gdzie Co i Ao – są to odpowiednio stężenie standardowe oraz zmierzona absorbancja.
Dodatek B

Przedział ufności średniej arytmetycznej jest zakresem obejmującym średnią arytmetyczną X, o którym można powiedzieć, że przy założonym prawdopodobieństwie p wartość prawdziwa µ jest w nim zawarta:



gdzie: t jest współczynnikiem Studenta dla określonego prawdopodobieństwa p i danej liczby stopni swobody k, sr natomiast średnim odchyleniem standardowym dla n pomiarów.








t

n

k=n-1

p=0,90

p=0,95

p=0,99

2

1

6,31

12,71

63,66

3

2

2,92

4,30

9,92

4

3

2,35

3,18

5,84

5

4

2,13

2,78

4,60

6

5

2,01

2,57

4,03

7

6

1,94

2,45

3,71

8

7

1,89

2,37

3,50

9

8

1,86

2,31

3,36

10

9

1,83

2,26

3,25



Dodatek C


Propagacja błędu




Działanie

Przykład

Odchylenie standartowe

Dodawanie

lub odejmowanie



X = a+b-c

sx = (sa2+sb2+sc2)1/2

Mnożenie

lub dzielenie



X = a*b/c

sx=x*((sa/a)2+(sb/b)2+(sc/c)2)1/2

Potęgowanie

X = ab

sx=x*b*(sa/a)

Logarytmowanie

X = ln(a)

sx=sa/a




X = log(a)

sx=0,434*(sa/a)


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna