Spis treści



Pobieranie 350.2 Kb.
Strona1/8
Data28.04.2016
Rozmiar350.2 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7   8


Raport Instytutu Globalizacji

Nowoczesne Wojsko Polskie

czy skansen NATO?

Marek Łangalis




Marzec 2011

Spis treści


Spis treści 2

Kluczowe wnioski raportu 6

Do 2018 r. na zakup nowego uzbrojenia i sprzętu wojskowego Ministerstwo Obrony Narodowej planuje wydać aż 31 mld złotych. Podczas, gdy w innych krajach na import uzbrojenia wydaje się ok. 10 proc. środków, Polska 1/3 sprzętu kupuje zagranicą. Instytut Globalizacji uważa, że traci na tym rodzima gospodarka. 6

W porównaniu z innymi państwami NATO, polskie wydatki na sprzęt


i infrastrukturę wypadają przeciętnie. Polska znajduje się na czternastym miejscu ze swoją strukturą wydatków majątkowych na 25 zbadanych państw. Lepiej z modernizacją radzą sobie m.in. Czesi, Estończycy czy Bułgarzy. Niestety unowocześnianie polskiej armii zostało wyhamowane od końca 2007 r., wraz z objęciem teki przez obecnego ministra obrony. 7

Wojsko Polskie staje się skansenem NATO: dominuje import uzbrojenia, dodatkowo wadliwego, zdezelowanego, którego liczne usterki utrudniają wykonywanie zadań bojowych, pochłaniają duże wydatki remontowe, a nawet stają się przyczyną zagrożenia zdrowia i życia żołnierzy oraz dowództwa. 7

Państwo polskie w dalszym ciągu planuje utrzymywanie statusu skansenu
w Siłach Zbrojnych RP. MON rozważa zakup od Grecji wadliwego okrętu podwodnego typu 214, który według opinii ekspertów wojskowych posiada bardzo poważne usterki i problemy wynikające z niskiej jakości, takie jak: zbyt duże przechyły boczne, kawitacja śruby napędowej, przeciekająca instalacja hydrauliczna, przegrzewający się system napędu AIP oraz awarie peryskopów i systemu walki, odpadanie płyt poszycia, urwany jeden z sensorów sonaru. 7

Wstęp 7


Do 2018 r. na zakup nowego sprzętu Ministerstwo Obrony Narodowej planuje wydać aż 31 mld złotych. Podczas, gdy w innych krajach na import uzbrojenia wydaje się ok. 10 proc. środków, Polska 1/3 sprzętu kupuje zagranicą. Instytut Globalizacji uważa, że traci na tym rodzima gospodarka. 10

Wydatki na obronność w Polsce w XXI wieku 11

TNS OBOP dla "Wiadomości": 82 proc. Polaków za zmniejszeniem liczby posłów, dostęp - http://www.money.pl/archiwum/wiadomosci_agencyjne/pap/artykul/tns;obop;dla;wiadomosci;82;proc;polakow;za;zmniejszeniem;liczby;poslow,207,0,423375.html 11

Wydatki majątkowe na obronność 15

Wydatki sprzętowe Sił Zbrojnych RP 18

18


Z powodu braku uchwalenia Programu Rozwoju Sił Zbrojnych RP w latach 2009-2018 jedynym dokumentem, który prognozuje w długim okresie potrzeby zbrojeniowe armii jest Wizja Sił Zbrojnych – 2030. Zgodnie z przyjętą strategią : 19

Zakup samolotów 20

Gdyby zrealizować zamierzenia strategii w ciągu 20 lat, oznaczałoby to istną rewolucję technologiczną polskiej armii. Większość opisanych technologii nie jest nawet dziś na wyposażeniu najnowocześniejszych armii na świecie. Zaskakuje również troska o ochronę środowiska (napędy hybrydowe). Realizacja tak odważnych planów wymaga ciągłej restrukturyzacji wyposażenia. Obecnie polska armia musi borykać się z usterkami technicznymi sprzętu, wynikającymi z wieku oraz czasu użytkowania. Wejście Polski do struktur natowskich miało być jednym z przyczynków do wymiany sprzętu. Po ponad 10 latach wnioski płynące z zakupów armii w tym czasie nie są optymistyczne. Polski przemysł obronny nie jest w stanie zaspokoić wszystkich potrzeb modernizacyjnych armii, dlatego też duża część sprzętu podlega zakupom międzynarodowym. W tabeli 5 zaprezentowano rodzaj, liczbę i, gdzie to było możliwe, cenę, zakupionego przez Polskę sprzętu latającego na międzynarodowym rynku zbrojeniowym. Niestety w większości przypadków (poza myśliwcami F-16 oraz samolotami transportowymi CASA C-295M) był to zakup sprzętu używanego. 20

Tabela 5: Zakup importowanego sprzętu latającego przez Siły Zbrojne RP


w latach 2000-2010 20

Polski przetarg na samolot wielozadaniowy był największym tego typu przetargiem w historii uzbrojenia po 1989 roku. Koszt programu dotyczący F-16 wyniósł ok. 3,8 miliarda dolarów. Zakupiono w wersji Advanced Block 52 + 36 samolotów jednomiejscowych F-16C oraz 12 dwumiejscowych F-16D. Zakup nowego samolotu bojowego miał wprowadzić Polskę na salony światowego lotnictwa. Według dyrektora odpowiedzialnego w Ministerstwie Obrony Narodowej za program F-16, Piotra Łukaszewicza, po dostawach samolotu: 21

„Polskie Siły Zbrojne rozpoczną wówczas grę w pierwszej lidze światowego lotnictwa bojowego” 21

Dostawy samolotów rozpoczęły się w listopadzie 2006 roku, ostatnie samoloty dotarły do Polski w grudniu 2008 r. Już przylot pierwszych dwóch egzemplarzy ze Stanów Zjednoczonych odbył się z kłopotami, z powodu psucia się silników w locie (samoloty lądowały awaryjnie w Islandii). 21

W pierwszym roku użytkowania samolotów odnotowano ok. 1700 usterek, z czego co dziesiąta była poważna. W pierwszym roku użytkowania na usunięcie samych awarii Polska wydała ok. 120 milionów dolarów. Program (obliczony do 2012 roku), który miał kosztować ok. 3,8 miliarda dolarów zwiększył się do sumy 4,5 miliarda dolarów. Już w pierwszym roku został zużyty cały sześcioletni budżet na naprawy. 21

Wiele kontrowersji wzbudził również przetarg na dostawę bezzałogowych statków latających (mających docelowo być wykorzystywanych w ramach misji w Afganistanie). Do przetargu stanęły 3 izraelskie przedsiębiorstwa, a wygrał go model Aerostar, którego dwa egzemplarze kosztowały ok. 88 milionów złotych. Przetarg został rozstrzygnięty na początku 2010 roku, a głównym kryterium rozstrzygającym (70% wyniku) stanowiła cena. Wg ekspertów techniki wojskowej wyposażenie samolotu, który wygrał przetarg jest zbyt ograniczone jak na warunki bojowe w Afganistanie. Ministerstwo oszczędziło na przetargu ponad 50% wobec planowanych środków, ale jak podkreślają eksperci kosztem wyposażenia i nowoczesnej technologii (dostępna technologia w samolocie Aerostar ma już ponad 15 lat). 22

Obecnie rozpisano przetarg na dostawę 16 samolotów szkolno-bojowych wraz z systemem szkolenia, częściami zamiennymi, symulatorami oraz wyposażeniem sal wykładowych. Całość przetargu warta jest ok. 1,5 miliarda złotych. 22

Zakupy wyposażenia Marynarki Wojennej 22

W porównaniu z lotnictwem wyposażenie posiadane przez Marynarkę Wojenną pochodzi z innej epoki. Składa się ono z dwóch trzydziestoletnich fregat typu Oliver Hazard Perry (ORP Gen. K. Pułaski, ORP Gen. T. Kościuszko), podarowanych przez rząd Stanów Zjednoczonych w ramach programu FMS (patrz tabela 6), dwudziestoczteroletniej korwety zwalczania okrętów podwodnych proj. 620 (ORP Kaszub), dwóch korwet rakietowych proj. 1241 (ORP Rolnik, ORP Metalowiec) (jedna dwudziesto dwu, druga dwudziesto trzy letnia), trzech małych okrętów rakietowych proj, 660 (ORP Orkan, ORP Piorun, ORP Grom) (z kadłubami zbudowanymi jeszcze w stoczniach w Niemieckiej Republice Demokratycznej), okrętu podwodnego typu Kilo (ORP Orzeł), zbudowanego przez stocznię w Leningradzie, pod polską banderą od 1986 roku, czterech okrętów podwodnych typu Kobben (OORP Bielik, Kondor, Sęp i Sokół), które mają za sobą od czterdziestu siedmiu do czterdziestu czterech lat służby (głównie pod banderą norweską), trzy będące w podobnym wieku niszczyciele min proj. 206FM oraz pozostałe jednostki takie jak 12 trałowców proj. 207 w wieku od 30 do 20 lat; 5 dwudziestoletnich okrętów transportowo-minowych proj. 767 użytkowanych od około dwudziestu lat oraz jednostki pomocnicze. Jedynym w miarę nowym okrętem na wyposażeniu Marynarki Wojennej jest okręt wsparcia logistycznego (pełniący obecnie rolę okrętu dowodzenia siłami obrony przeciwminowej), o wyporności 2 390 ton, ORP „Kontradmirał Xawery Czernicki”, który został zwodowany w 2000 r. w Stoczni Północnej w Gdańsku (brał udział między innymi podczas trwania misji w Iraku w operacjach na Zatoce Perskiej). Ten „nowy” okręt został zresztą zbudowany na bazie kadłuba stacji demagnetyzacyjnej proj. 130 nieodebranego na początku lat 90 przez klienta z ZSRR. 22

Tabela 6: Zakup importowanych okrętów bojowych wprowadzonych do służby


przez Siły Zbrojne RP w latach 2000-2010 23

Tak słabe i wiekowe wyposażenie posiadane przez Marynarkę Wojenną było podstawą do podjęcia decyzji o budowie serii korwet wielozadaniowych proj. 621 Gawron. Ministerstwo Obrony Narodowej początkowo chciało zakupić w Stoczni Marynarki Wojennej w Gdyni serię siedmiu korwet. Ciągłe problemy z finansowaniem spowodowały, że od 2001 roku, gdy zapadła decyzja o zakupie, do dziś nie został oddany do służby choćby jeden w pełni wyposażony okręt. Prawdopodobne odbiór pierwszej jednostki nastąpi ok. 2015 roku, a jej budowa pochłonie od 1,2 do 1,5 miliarda złotych (chociaż pierwotnie mówiono o znacznie mniejszych kwotach). Tak wysoki koszt został spowodowany opóźniającymi się płatnościami ze strony ministerstwa, wstrzymywaniem prac projektowych (w wyniku braku środków), opóźnieniami zakupów odpowiednich komponentów służących do prawidłowego wyposażenia okrętu (również wynikających z opóźnień finansowania). Jednocześnie, ponad dziesięcioletnie prace nad statkiem oraz szereg już poniesionych kosztów nie pozwala ministerstwu na całkowite wycofanie się z projektu. Zamiast jednak 7 korwet mówi się obecnie o zakupie jednej. W związku z brakiem zamówień oraz poczynionymi pod korwety inwestycjami infrastrukturalnymi Stocznia Marynarki Wojennej, która realizowała zamówienie, znalazła się w trudnej sytuacji, co z kolei wymusiło przeprowadzenie zwolnień grupowych. Najpierw w 2009 roku zwolnionych zostało 300 spośród 1300 osobowej załogi, w tym roku w kwietniu planuje się dodatkowe zwolnienie 300-400 osób. Gdyby planowo były realizowane zamówienia na korwety to prawdopodobnie nie dokonano by tych zwolnień. Polska miałaby 7 sprawnych i szybkich jednostek bojowych średniej wielkości (idealne na małe Morze Bałtyckie, ale również zdolne do wypraw operowania na innych akwenach), pracę zachowałoby co najmniej 600-700 osób oraz zostałyby wypełnione zobowiązania modernizacyjne Marynarki Wojennej podjęte wobec Paktu Północnoatlantyckiego. Instytut Globalizacji zajmował już stanowisko wobec Stoczni Gdynia w 2007 roku, popierając prywatyzację całego sektora. Brak podjętych odpowiednich działań w przeciągu blisko czterech lat, wycofywanie się ministerstwa obrony ze zleconych prac budowy korwety powoduje podupadanie kolejnych przedsiębiorstw związanych z sektorem stoczniowym. 23

Broń pancerna 27

Mniejszy sprzęt 28

Tabela 8: Zakup importowanych radarów przez Siły Zbrojne RP
w latach 2000-2010 29

Tabela 9: Zakup importowanych pocisków przez Siły Zbrojne RP


w latach 2000-2010 29

Handel zagraniczny uzbrojeniem 30

Polska jest dużym importerem uzbrojenia. Polskie przedsiębiorstwa nie mogąc spełnić wszystkich stawianych jakościowych i technicznych wymagań nie mogą wygrać konkurencji z przedsiębiorstwami zagranicznymi, bardziej zaawansowanymi technologicznie. Jednocześnie sprzęt polskiej produkcji nie znajduje wielu chętnych na międzynarodowym rynku zbrojeniowym. Jest to wynik polityki państwa prowadzonej wobec przemysłu zbrojeniowego. Największy podmiot na tym rynku grupa Bumar, stanowiąca własność Skarbu Państwa, jest jednym
z przykładów tego zacofania. Jednocześnie powstają małe prywatne przedsiębiorstwa, konkurujące ofertą w swojej specjalności na międzynarodowym rynku, takie jak WB Electronics, mający w swojej ofercie również samolot bezzałogowy. 30

Tabela 10: Import i eksport broni w Polsce i wybranych państwach w latach


2000-2009 (w mln USD, ceny stałe z 1990 r.) 31

Polska, gdzie import broni jest co najmniej czterokrotnie większy od eksportu (patrz tabela 10 oraz wykres), nie jest krajem odosobnionym w swojej strukturze handlu bronią. Dużym importerem są również Chiny, Turcja czy Korea Południowa. Po przeciwnym biegunie są Stany Zjednoczone, które w ciągu 10 lat wypracowały jedenastokrotnie wyższy eksport broni nad importem. We Francji ten współczynnik jest jeszcze większy, bo prawie trzydziestokrotny (a najwyższy w Rosji – pięćsetkrotnie wyższy eksport nad importem). Duże i silne zbrojeniowo państwa wspierają swoją rodzimą produkcję ograniczając (formalnie lub nie) import uzbrojenia. Oprócz ewidentnej korzyści ekonomicznych ma tu również znaczenie fakt bezpieczeństwa żołnierzy używających sprzęt. 31

Źródło: opracowanie własne na podstawie SIPRI Arms Transfers Database 32

Główne kierunki importu dla Polski to Stany Zjednoczone, Niemcy i Włochy. Łącznie 12 państw znajduje się na liście eksporterów uzbrojenia do Polski. 32

Tabela 11: Kierunki i wartość importu broni do Polski w latach 2000-2009
(w mln USD, ceny stałe z 1990 r.) 32

Tabela 12: Kierunki i wartość eksportu broni z Polski w latach 2000-2009


(w mln USD, ceny stałe z 1990 r.) 33

Podsumowanie 34

Wojsko Polskie wymaga stałej modernizacji w celu zapewnienia naszemu krajowi zdolności obronnych. Niestety unowocześnianie polskiej armii zostało wyhamowane od końca 2007 r., wraz z objęciem teki przez obecnego ministra obrony. 34

Mimo dużego budżetu na wydatki, dominuje import uzbrojenia, a w dodatku uzbrojenia używanego, żeby nie użyć określenia zdezelowanego. Ilość usterek i niedogodności, z którymi borykają żołnierze utrudnia bowiem realizację zadań bojowych. Tym samym Wojsko Polskie coraz bardziej przypomina skansen NATO, a będąc dosadnym – skansen Bundeswehry, bo właśnie z Niemiec pochodzi lwia część uzbrojenia używanego w rodzimej armii. 34

1700 usterek importowanych samolotów w ciągu pierwszego roku eksploatacji, flota kilkudziesięcioletnich okrętów z czasów Układu Warszawskiego, plany zakupu wadliwego okrętu podwodnego typu 214 od Grecji, narzekania żołnierzy na transportery opancerzone podczas misji w Afganistanie – tak wygląda techniczny obraz współczesnego Wojska Polskiego. 35

Według ekspertów ds. wojskowości w pełni suwerenne państwo, nawet będące członkiem NATO, musi wytwarzać więcej niż połowę niezbędnego sprzętu wojskowego. Instytut Globalizacji przychyla się do tej opinii. Polska zaniedbała rozwój rodzimego przemysłu zbrojeniowego i traci na tym gospodarka. Sytuacja może także zagrażać bezpieczeństwu narodowemu naszego kraju. 35

36



  1   2   3   4   5   6   7   8


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna