Spis treści



Pobieranie 350.2 Kb.
Strona3/8
Data28.04.2016
Rozmiar350.2 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8

Do 2018 r. na zakup nowego sprzętu Ministerstwo Obrony Narodowej planuje wydać aż 31 mld złotych. Podczas, gdy w innych krajach na import uzbrojenia wydaje się ok. 10 proc. środków, Polska 1/3 sprzętu kupuje zagranicą. Instytut Globalizacji uważa, że traci na tym rodzima gospodarka.

Wydatki na obronność w Polsce w XXI wieku


Wydatki na wojsko w czasie pokoju mogą nie być dobrze postrzegane przez społeczeństwo. Pojawia się dylemat, po co wydatki na siły zbrojne
w trakcie pokoju i czy nie lepiej pieniądze te spożytkować na zapewnienie innych, bardziej wymiernych społecznie, potrzeb. W trakcie trwania ostatniego tzw. kryzysu finansowego, przeprowadzono badania opinii publicznej, z których wynikało, że aż 36% Polaków opowiedziało się za cięciem wydatków na armię.8 Wiele osób zostało przekonanych, że za bezpieczeństwo w kraju odpowiedzialne są instytucje międzynarodowe, w związku z tym utrzymywanie wydatków na wojsko na obecnym poziomie postrzega jako zbyteczne.
Przy występujących problemach budżetowych ministerstwo obrony jest jednym z resortów, gdzie najczęściej poszukuje się oszczędności. Wg budżetu na 2011 r. wydatki na obronę narodową są czwartym, po różnych rozliczeniach, obowiązkowych ubezpieczeniach społecznych oraz obsłudze długu publicznego, największym obszarem wydatków pochodzących z budżetu centralnego. Wydatki na obronę należą do tzw. sztywnych wydatków budżetowych. Ustawa o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej z 2001 roku gwarantuje finansowanie w wysokości co najmniej 1,95% PKB (z roku poprzedzającego budżet) na obronę narodową9. Jednocześnie, od 2006 roku, co najmniej 20% wydatków na obronę narodową powinno być przeznaczane na wydatki majątkowe.10 Ustawowe przypisanie wielkości wydatków, powoduje, że ministerstwo finansów nie ma prawnej możliwości uchwalenia budżetu z wydatkami na wojsko poniżej 1,95% PKB z roku poprzedniego. Każdy budżet obrony narodowej jest dodatkowo badany przez Najwyższą Izbę Kontroli, pod kątem wywiązania się z tego ustawowego obowiązku.

Wydaje się, że kierunek ustawowego zapisania wydatków na wojsko jest jak najbardziej słuszny i jest to jedyna możliwość zapewniająca stałe finansowanie armii. Już w sierpniu 2008 roku, gdy okazało się, że wpływy budżetowe w Polsce są dalekie od oczekiwań, Minister Finansów Jan Vincent Rostowski chciał dokonać cieć budżetowych właśnie na wydatkach obronnych i tylko poprzez ustawę gwarantującą stałe przychody musiał się z tego pomysłu wycofać.11 Jednak już dwa lata później Minister Finansów chciał zmienić metodę liczenia przyznawanych pieniędzy


i zamienić okres roczny na okres sześcioletni, co miałoby pozwolić kolejnym ministrom elastycznie reagować na bieżące trudności budżetowe.12 Może się jednak okazać, że taki zapis posłużyłby kolejnym ministrom odpowiedzialnym za finanse publiczne i budżet centralny na zmniejszenie (w relacji do Produktu Krajowego Brutto) wydatków na obronę. Zapewnienie stałego finansowania armii pozwala Ministerstwu Obrony Narodowej na długofalowe planowanie wydatków (przede wszystkim majątkowych). Skazanie Ministra Obrony Narodowej na coroczną walkę
z Ministrem Finansów o środki budżetowe, mogłoby spowodować obniżenie zdolności bojowych Sił Zbrojnych RP.
Pomimo, iż armia może liczyć na stały dopływ środków na swoje zadania, to są one co najwyżej na przeciętnym światowym poziomie. Polska pod względem wydatków na siły zbrojne w 2007 roku zajmowała 24 miejsce na świecie z wydatkami wynoszącymi 11,8 miliarda dolarów (patrz poniższy wykres).
Największe wydatki na obronność miały Stany Zjednoczone (741 miliardów dolarów), później Chiny (380), Indie (92), Rosja (82,5), Arabia Saudyjska (59,1), Francja (54,5), Wielka Brytania (50,9), Turcja (46,6), Niemcy (42,2), Korea Południowa (36,7). Biorąc pod uwagę brak bezpośredniego zagrożenia militarnego wydatki polskie na obronność należy uznać za przeciętne.

Oczywiście ewentualne zagrożenie ze strony jednego


z sąsiadujących z nami państw, jeżeli porównywać wydatki na obronę, stawiałoby Polskę na straconej pozycji w ewentualnym konflikcie. Polska ma siedmiokrotnie niższe wydatki na obronę narodową niż Rosja.

Źródło: CIA


W ostatnim dziesięcioleciu polskie wydatki na armię systematycznie zwiększają się. Dzieje się tak głównie w wyniku wzrostu gospodarczego. Kolejne rządy raczej nie przeznaczały większych środków, niż ustawa wymagała.
W tabeli1 zaprezentowano budżety przeznaczane na obronę narodową. Wartości zaprezentowane w tabeli są wartościami deklaratywnymi, tzn. wynikającymi
z przyjętych przez Ministerstwo Obrony Narodowej budżetów (wykonanie tych budżetów może różnić się od zaprezentowanych w tabeli danych, o czym w dalszej części raportu).
Tabela 1: Budżet obronny Polski w latach 2001-2010 (w mld zł)

 

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

2009

2010

wydatki obronne

15,5

14,8

15,4

16,8

17,7

19

21,6

23,7

24,9

25,7

Wzrost/spadek

 

-4,5%

4,1%

9,1%

5,4%

7,3%

13,7%

9,7%

5,1%

3,2%

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Ministerstwa Obrony Narodowej
Oprócz 2002 roku, gdy zanotowano spadek nakładów na obronę, w kolejnych latach w ciągu ostatnich dziesięciu lat wzrost wydatków odpowiadał przynajmniej wzrostowi gospodarczemu w roku poprzednim. Zgodnie z obowiązującym prawem, od 2006 roku co najmniej 20% środków przeznaczanych na obronę narodową powinno być wydawanych na tzw. wydatki majątkowe (sprzęt oraz infrastruktura). Podział wydatków w poszczególnych latach został zaprezentowany w tabeli drugiej.
Tabela 2: Wydatki na obronę w Polsce w latach 2001-2010 z podziałem na
poszczególne kategorie (dane w mld zł)


 

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

2009

2010

wydatki majątkowe

2,04

1,81

2,24

2,92

3,78

4,49

5,76

6,04

5,17

5,72

Udział w wydatkach

13,2%

12,2%

14,5%

17,4%

21,4%

23,6%

26,7%

25,5%

20,8%

22,3%

uposażenia i wynagrodzenia

5,19

4,71

5

4,91

4,93

5,35

5,03

6,42

7,3

7,21

Udział w wydatkach

33,5%

31,8%

32,5%

29,2%

27,9%

28,2%

23,3%

27,1%

29,3%

28,1%

Emerytury i renty

3,29

3,62

3,59

3,76

4,03

4,32

4,75

4,81

5,14

5,45

Udział w wydatkach

21,2%

24,5%

23,3%

22,4%

22,8%

22,7%

22,0%

20,3%

20,6%

21,2%

Źródło: obliczenia własne na podstawie danych Ministerstwa Obrony Narodowej
Według przyjmowanych budżetów ministerstwu udało się spełnić postulat wydatków majątkowych na poziomie co najmniej 20% od roku 2006. Wydatki na emerytury i renty w obliczu ostatnich 10 lat kształtują się na prawie identycznym poziomie (znamienne, że w 2010 oraz w 2001 roku ich udział we wszystkich wydatkach na obronność stanowił tyle samo, czyli 21,2%). Wzrost udziału wydatków majątkowych w ostatnim dziesięcioleciu odbywał się głównie kosztem uposażeń
i wynagrodzeń. Bynajmniej jednak nie spadły wynagrodzenia, ale (patrz tabela 3) w wyniku wprowadzania armii zawodowej, liczba osób pracujących w wojsku. Wydatki majątkowe odpowiadają mniej więcej wydatkom na wojskowe renty i emerytury. Należy zastanowić się, czy nie powinno się wyprowadzić rent i emerytur poza Ministerstwo Obrony Narodowej. Obecne przepisy powodują, że wydatki socjalne wojska poprawiają statystyki odnośnie osiągnięcia limitu wydatków na poziomie 1,95% PKB.
Tabela 3: Zatrudnienie i liczba żołnierzy zawodowych w Polsce
w latach 2001-2010 (w tys. osób)


 

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

2009

2010

Zatrudnienie

180

162

150

148

148

145

146

137

120

110

w tym żołnierze zawodowi

78,5

78,5

76,9

76

77,4

84,2

84,5

85,4

85,9

96,6

Źródło: obliczenia własne na podstawie danych Ministerstwa Obrony Narodowej
W ostatnim dziesięcioleciu zatrudnienie w służbach podległych resortowi obrony narodowej spadło o 40%, przy jednoczesnym wzroście żołnierzy zawodowych o 23%. Kierunek, który obrano w Polsce, czyli profesjonalizacji armii, jest jak najbardziej słuszny. O sile armii nie musi stanowić duża liczebność poborowych, ale wyszkolona kadra dysponująca bardzo dobrym sprzętem. W 2010 roku na sam sprzęt przeznaczono 4,1 miliarda złotych, z czego 2,6 miliarda zostało zrealizowanych w polskich przedsiębiorstwach.13

1   2   3   4   5   6   7   8


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna