Społeczeństwo sumeróW



Pobieranie 110.43 Kb.
Data10.05.2016
Rozmiar110.43 Kb.

Sumer


    Sumerowie przez długi czas pozostawali nieznani. Dopiero odkrycie w Girsu nowego, nieznanego języka ujawniły, że przed Hammurabim był ktoś jeszcze. Ktoś, kto swoją kulturą wpłynął na cały starożytny Bliski Wschód, a swoimi odkryciami na całą historię ludzkości. W poniższym artykule chciałbym przedstawić historię owego tajemniczego, ale jak ważnego w dziejach ludu.

SPOŁECZEŃSTWO SUMERÓW
    Najprawdopodobniej Sumerowie przybyli do dolnej Mezopotamii pod koniec IV tys. p.n.e. Ich pochodzenie ciągle pozostaje nieznane. Podejrzenia padają na dzisiejszy Bahrajn czy Wietnam, jako na pierwotną siedzibę nowego ludu. Jednak ostatnio coraz bardziej doszukuje się korzeni Sumerów z powstaniem kultury Indusu.
   Oprócz antropologii Sumerów nieznana jest również ich infiltracja z pierwotnymi Semitami. Najprawdopodobniej przybysze pokojowo zasymilowali się z gospodarzami, a poprzez znacznie większą kulturę łatwo osiągnęli supremacje w dolnej Mezopotamii (zwanej przez Semitów Sumerem).
   Sumerowie prowadzili osiadły tryb życia. Trudnili się głównie hodowlą i rolnictwem i rzemiosłem. Założyli oni wiele nowych miast, takich jak Uruk, Ur, Lagasz, Szuruppak, czy Nippur. Nie utworzyli oni jednak scentralizowanego państwa, a jedynie system miast-państw. Każde miasto państwo posiadało swojego króla, zarazem najwyższego kapłana, w którego rękach spoczywała władza religijna, administracyjna, czy militarna (mamy więc tutaj przejaw typowego teokratyzmu). Do imion władców dodawano przedrostek en lub ensi (co najprawdopodobniej w języku Sumerów oznaczało król). Dalej w hierarchii społecznej plasowali się urzędnicy, pisarze, rzemieślnicy i wojownicy. Najcięższą dolę miał chłop, na którego barkach spoczywał obowiązek częstego odmulania kanałów irygacyjnych.
   Jeżeli chodzi o władzę w sumeryjskich miastach-państwach ciekawy jest proces wyodrębniania, od teokratycznego władcy, dowódcy wojskowego. Często owi dowódcy mając za sobą poparcie armii sami stawali się "ensi". Ambitni władcy chcieli podporządkować sobie sąsiednie miasta-państwa. Powodowało to liczne wojny i zaburzenia początkowego partykularyzmu administracyjnego państewek Sumeryjskich.

SPRAWY GOSPODARCZE
    Jak wcześniej wspomniałem gospodarka Sumerów opierała się na rolnictwie, hodowli i rzemiośle (w późniejszym okresie również na handlu). Dobra struktura irygacyjna jak systematyczne odmulanie kanałów powodowało duże zyski w rolnictwie. Około roku 3000 p.n.e. Sumerowie wynaleźli koło do wozu, zaprzężonego w dwa woły. W ten sposób uzyskali niezwykle zwrotny i przydatny środek transportu.
   Południowa Mezopotamia nie obfitowała w surowce mineralne, takie jak chociażby kamień budowlany. Toteż Sumerowie do budowy używali wypalanych na słońcu cegieł glinianych.
   Najprawdopodobniej to właśnie mieszkańcy Sumeru jako pierwsi uzyskali aliaż miedzy i cyny czyli brąz. Był to fenomenalny wynalazek, umożliwiając lepszych narzędzi rolniczych, przez co jeszcze bardziej zwiększyły się plony.
   Sumerów jeszcze należy pamiętać jako twórców wspaniałych wyrobów ze srebra i złota, czy inkrustowanych naczyń. Do najpiękniejszych i najbardziej wartościowych znalezisk tego okresu należy m.in. kamienna waza - stanowi ona najwspanialszy zabytek. Jest ozdobiona trzema rzędami płaskorzeźb przedstawiających procesję wiernych niosących dary , będących podstawą bogactwa świątyń.


   Do innych bezcennych wykopalisk z czasów Sumerów należą :

- Głowa boga z Lagasz - ok.2800r.p.n.e.

- Figurka Eannatuma - władcy Lagasz , kroczącego na czele oddziałów idących na podbój Ummy.

- Statua mężczyzny ze świątyni w Tell - Asmar - znalezisko datowane po 2400r.p.n.e.

- Głowa byka z Ur - ok.2600r.p.n.e.

- Głowa kobiety z Uruk , znana jako "Dama z Uruk" wykonana z białego marmuru - ok.3200 3000r.p.n.e.

- Wapienna plakietka wotywna z Lagasz - ok.2600 - 2350r.p.n.e.

- Alabastrowa waza z miasta Uruk - przedstawia składanie ofiar sumeryjskiej bogini płodności - ok.3200 - 3000r..pn.e.

- Figurka wotywna przedstawiająca Gudeę - władcę Lagasz.

- Głowa z brązu , przedstawia prawdopodobnie Sargona I - władcę Niwy - ok.2350 - 2150p.n.e.

- Srebrna waza z Lagasz - na której przedstawiony jest ptak Imudugut (Imudugut czyli Orzeł).

- Stella Narman - Sina - króla Akadu.



RELIGIA
    Sumerów można zaliczyć do ludu religijnego. Władcy miast-państw przed każdą ważną decyzją zasięgali rady nadwornych astrologów i wróżbitów.
   Sumeryjska religia oparta była na kulcie sił przyrody. Z czasem wytworzył się całkiem pokaźny panteon bogów; do najważniejszych należą:

- An (bóg nieba, władca wszechświata)


- Inana (Królowa Niebios, najważniejsza bogini Sumerów)
- Ea (bóg świata podziemnego)
- Sin (bóg księżyca)
- Anat (bóg wojny)

   Pamiętać należy jednak, że Sumerowie odznaczali się partykularyzmem religijny, tzn. każde miasto posiadało swojego boga opiekuna, któremu składano ofiary.


   W Sumerze powstawały również utwory literackie o charakterze religijno-filozoficznym. Najsłynniejszym, zachowanym do naszych czasów jest "Epos o Gilgameszu" (cały utwór można pobrać z działu download). Odnosi się on do mitycznego półboga-półczłowieka, ale podejmuje również ponadczasowe tematy jak przemijanie.
   Jak w większości obrządków religijnych, również w religii Sumerów najważniejszym miejscem kultu była świątynia. Świątynie (tzw. Zigguraty) były budowane schodkowo, przypominając ścięty ostrosłup, na szczycie którego były odprawiane rytuały. Jednak oprócz religijnego akcentu, Zigguraty były również miejscem administracyjnym (siedziba teokratycznego króla; to tutaj przyjmowano posłów, wysłuchiwano urzędników itd.) jak również gospodarczym (stanowiła magazyn dla nadwyżek płodów rolnych).
   Rytuał pogrzebowy przypominał sposób w jaki chowano starożytnych Egipcjan. W pobliżu miasta Ur odkopano cmentarz gdzie zmarli Sumerowie wyposażeni zostali w cenne przedmioty ze srebra , złota i innych metali oraz kamieni szlachetnych. Wśród wyposażenia sumeryjskich zmarłych znajdowała się ponadto misternie wykonana biżuteria , broń , a nawet instrumenty muzyczne.
   Ponadto znaleziska świadczą o istnieniu niewolnictwa na terenach starożytnego Sumeru oraz o ponurym zwyczaju zabijania niewolników w raz ze zmarłym panem czy władcą , aby mogli mu służyć na tamtym świecie. W jednym z grobowców znaleziono ponad 70 ciał położonych blisko siebie i ułożonych dookoła komory grobowej władcy.

SUPREMACJA AKADÓW
    Akadowie był to lud sąsiadujący przez wieki z Sumerami. Skupiał się wokół głównego miasta Akad, które było stolicą gospodarczą, administracyjną i religijną. Etnicznie lud akadyjski należał do pierwotnych ludów Mezopotamii czyli semitów. Sami Akadowie jednak nie byli rdzennym ludem Urodzajnego Półksiężyca. Przybyli w III tys. najprawdopodobniej z Płw. Arabskiego na stałe osiedlając się w północnej części Mezopotamii.
   Do dużego znaczenia Akadowie doszli za panowania Sargona I (ok. 2334-2279 p.n.e.), który postanowił podbić swoich południowych sąsiadów. Skłócone państwa Sumeryjskie nie zdołały przeciwstawić się armii najeźdźcy . . .


   Sargon jako pierwszy utworzył jedno, wielkie państwo na terenie Mezopotamii. Uznawane jest ono za pierwsze imperium. Mimo to nie było ono silnie scentralizowane, gdyż zdobywca często zostawiał podbitych "ensi" na stanowiskach głównych administratorów miast.
   Po śmierci Sargona siła państwa akadyjskiego znacznie osłabła, by wzrosnąć za panowania wnuka Sargona, Naramsina (ok. 2259-2223 p.n.e), który obok swojego wielkiego przodka jest uważana za najlepszego władcę akadyjskiego. Naramsin prowadził bardzo aktywną politykę militarną, odnosząc wiele sukcesów. Jednak sprawy gospodarcze również nie były zaniedbywane. Dzięki zjednoczeniu wielu ziem bardzo rozwinął się, przynosząc wielkie zyski handel. Następowała również ekspansja języka akadyjskiego na cały Bliski Wschód.
   Mimo to po śmierci Sargona, państwo akadyjskie rozpadło się przez dążące do samodzielności dawne, sumeryjskie miasta-państwa i atak górskiego plemienia Gutium. Umożliwiło to tymczasowy renesans Sumerów, który określany jest mianem Sumero-Akadu (ok. 2100-1900 p.n.e.).

KRES SUMERÓW
    W okresie Sumero-Akadu Sumerowie odzyskali władzę w miastach-państwach. Na pierwsze miejsce wysunęła się III dynastia z Ur. Mimo to, Sumerowie już nigdy nie odzyskali dawnej świetności. Musieli paść łupem semickich Babilończyków.

   W ten oto sposób powolne wchłanianie Sumerów przez Semitów dobiegło końca. Ci drudzy zwyciężyli, niszcząc również pamięć o Sumerach, których kultura odegrała istotną rolę w dziejach Ziemii.



Kalendarium starożytności

Bliski Wschód
Sumer, Akad, Babilon, Mitanni, Asyria, Elam

Połowa IV tys. pne - przybycie Sumerów
Ok. 3000-2800 - okres Dżemdet-Nasr
Ok. 2800-2350 - okres wczesnodynastyczny
Ok. 2700 - Enme-baragesi z Kisz
Ok. 2375-2350 - Lugal-zagesi z Ummy
Ok. 2350-2210 - okres staroakadyjski
2350-2295 - Sargon Akadyjski
2270-2235 - Naram-Sin
Ok. 2210-2120 - okres gutejski
2120-2005 - okres neosumeryjski
2095-2048 - Szulgi z III dynastii Ur
2005-1595 - okres starobabiloński
1813-1781 - Szamszi-Adad I z Asyrii
1792-1750 - Hammurabi z Babilonu
1595-1157 - okres średniobabiloński (Kasyci)
1157-626 - okres późnobabiloński
1126-1105 - Nabuchodonozor I z Babilonu
1115-1077 - Tiglatpilesar I z Asyrii
ok. 750-640 - okres neoelamicki
745-727 - Tiglatpilesar III z Asyrii; unia personalna z Babilonem
722-705 - Sargon II Wielki z Asyrii; najazd na państwo Urartu
668-627 - Asurbanipal z Asyrii; zdobycie Egiptu
612 - upadek Niniwy; koniec państwowości asyryjskiej
626-539 - okres chaldejski
626-605 - Nabopolasar z Babilonu
605-562 - Nabuchodonozor II z Babilonu
539 - zdobycie Babilonu przez Cyrusa II

Egipt
Ok. 3100-2675 pne - okres wczesnodynastyczny (I i II dynastia)
Ok. 2675-2170 - Stare Państwo (III-VI dynastia)
Ok. 2625-2500 - IV dynastia; wielkie piramidy Cheopsa i Chefrena
Ok. 2170-2000 - I Okres Przejściowy (VII-poł. XI dynastia)
Ok. 2000-1760 - Średnie Państwo (poł. XI-XII dynastia)
Ok. 1760-1565 - II Okres Przejściowy (XIII-XVII dynastia)
Ok. 1565-1085 - Nowe Państwo (XVIII-XX dynastia)
Ok. 1525-1510 - Totmes I
Ok. 1480-1450 - Totmes III
Ok. 1375-1360 - Amenhotep IV Echnaton; reforma religijna
Ok. 1305-1240 - Ramzes II; bitwa pod Kadesz (1300); pokój z Hattusilisem III (1285)
Ok. 1200-1166 - Ramzes III; pokonanie Ludów Morza
Ok. 1085-332 - Epoka Późna (XXI-XXXI dynastia)
664-610 - Psametyk I
526 - podbój Egiptu przez Kambyzesa
405 - powstanie antyperskie i odzyskanie wolności
343-341 - drugi podbój perski

Anatolia (Hatii, Frygia, Lidia)
Pocz. II tys. pne - przybycie Hetytów do Anatolii
Poł. XVII-XVII w. - państwo starohetyckie
Ok. 1650 - Hattusilis I
Ok. 1595 - Mursilis I; zdobycie Halab i Babilonu
Ok. 1525 - Telipinus
XIV-XII w. - państwo nowohetyckie
Ok. 1380-1340 - Suppiluliumas I; podbój Mitanni i Syrii
1300 - bitwa pod Kadesz między Muwatallisem II, a Ramzesem II
1285 - pokój między Hattusilisem III, a Ramzesem II
ok. 1200 - najazd Ludów Morza
VIII w. pne - państwo Frygów
I poł. VII w. pne - Gyges zakłada państwo lidyjskie
546 - Cyrus II pokonuje Krezusa; koniec Lidii

Syria, Palestyna, Fenicja
III/II tys. pne - przybycie Kananejczyków i Amorytów do Syro-Palestyny
XVIII-XVII w. pne - potęga Jamchadu; Jarim-Lim; najazd Mursilisa I i zdobycie Halab (1595)
XIV w. pne - powstanie państwa Amurru
Ok. 1200 - najazd Ludów Morza
XIII-XII w. - osiedlanie się Hebrajczyków w Palestynie
XII w. - powstanie Fenicji
Ok. 1200-1000 - hegemonia Sydonu w Fenicji
Koniec XII w. - najstarsze kolonie fenickie: Gades i Liksus
Ok. 1000 - początek hegemonii Tyru w Fenicji
1030-1000 - król Saul w Izraelu
1000-960 - król Dawid w Izraelu
960-932 - król Salomon w Izraelu
932 - rozpad królestwa żydowskiego na Izrael i Judeę
814 - założenie Kartaginy
722 - upadek Izraela
586-538 - upadek Judei; tzw. "niewola babilońska" zakończona przez Cyrusa II

Medowie i Persowie
Pocz. I tys. pne - osiedlanie się Medów i Persów w Iranie
Pocz. VII w. - powstanie państwa Medów
Ok. 625 - zjednoczenie wszystkich Medów przez Kyaksaresa
614 - zdobycie Assur
612 - zdobycie Niniwy
559-530 - Cyrus II Wielki
Ok. 550 - Cyrus przejmuje państwo Medów
546 - podbój Lidii i miast greckich w Anatolii
539 - podbój Babilonii
526 - podbój Egiptu przez Kambyzesa II
521-486 - Dariusz I Wielki
520-518 - reforma administracyjna państwa
513 - podbój doliny Indusu
486-465 - Kserkses I
480-479 - wyprawa przeciw Grekom
465-424 - Artakserkses I
405 - powstanie w Egipcie i jego utrata
404-359 - Artakserkses II; wojna domowa (401)
358-338 - Artakserkses III Ochos
343-341 - odzyskanie Egiptu
335-330 - Dariusz III Kodoman

Grecja (Hellada), Macedonia

Kreta
3000-2000 - okres wczesnominojski
2000-1580 - okres średniominojski; pierwsze pałace
1580-1100 - okres późnominojski
Ok. 1450 - podbój Krety przez Mykeńczyków
Ok. 1375 - zniszczenie pałacu w Knossos

Grecja kontynentalna
2900-1900 - okres wczesnohelladzki
1900-1580 - okres średniohelladzki
1580-1200 - okres późnohelladzki
Ok. 1200 - upadek kultury mykeńskiej

VIII-II w. pne
776 - pierwsze igrzyska olimpijskie
775 - początek kolonizacji na Zachodzie
740-720 - I wojna meseńska
650-620 - II wojna meseńska
632 - spisek Kylona w Atenach
621/620 - prawa Drakona
594 - reformy Solona
582 - pierwsze igrzyska pytyjskie
560-528 - tyrania Pizystrata w Atenach
510 - koniec tyranii Pizystratydów w Atenach
498-494 - powstanie w Jonii; zdobycie Miletu (494)
490 - I wojna perska; bitwa pod Maratonem
480-479 - II wojna perska
480 - bitwa pod Termopilami i Salaminą
479 - bitwa pod Platejami i Mykale
478 - powstanie I Związku Morskiego
462/461 - reformy Efialtesa w Atenach
449 - pokój Kalliasa; koniec wojen grecko-perskich
443-429 - urząd stratega w Atenach sprawuje Perykles
431-404 - wojna peloponeska
429 - zaraza w Atenach; śmierć Peryklesa
421 - pokój Nikiasza
415-413 - wyprawa sycylijska
404 - kapitulacja Aten; tyrania trzydziestu
403 - przywrócenie demokracji w Atenach
378/377 - II Związek Morski
359-336 - Filip II Macedoński
338 - bitwa pod Cheroneją
337 - założenie Związku Korynckiego przez Filipa
336 - początek wyprawy perskiej; śmierć Filipa
336-323 - Aleksander Wielki
334 - bitwa nad rzeką Granikos
333 - bitwa pod Issos
331 - założenie Aleksandrii; bitwa pod Gaugamelą
326 - wyprawa Aleksandra do Indii
323 - śmierć Aleksandra
306/305 - diadochowie przyjmują tytuły królewskie
280 - powstanie Związku Achajskiego
148 - podbicie Macedonii przez Rzymian
146 - zburzenie Koryntu

Rzym

Republika Rzymska
474 - bitwa pod Kyme; zwycięstwo Greków z Syrakuz nad Etruskami
449 - ogłoszenie prawa XII tablic
445 - Etruskowie tracą władzę nad Kampanią
444 - początek najazdów celtyckich
Ok. 406-ok. 396 - zdobycie Wejów przez Rzymian
367 - Leges Liciniae Sextiae
366 - pierwszy konsul plebejski
356 - dopuszczenie plebsu do dyktatury
348 - traktat między Rzymem, a Kartaginą
343-341 - I wojna samnicka; przyłączenie Kapui do Rzymu
340-338 - wojna z Latynami; rozwiązanie Związku Latyńskiego
326-304 - II wojna samnicka; klęska Rzymian w Wąwozie Kaudyńskim (321); Rzym uzyskuje całą Kampanię
312 - budowa via Appia przez Appiusza Klaudiusza
300 - Lex Ogulnia; dopuszczenie plebsu do kolegiów kapłańskich
298-290 - III wojna samnicka
280-275 - wojna z Pyrrusem w przymierzu z Kartaginą
272 - kapitulacja Tarentu
264 - zdobycie Volsini; podporządkowanie całej Italii przez Rzymian
264-241 - I wojna punicka
260 - zwycięstwo pod Mylae
247 - dowództwo wojsk Kartaginy na Sycylii obejmuje Hamilkar Barkas
241 - pokój z Kartaginą; Sycylia staje się prowincją rzymską
238 - zagarnięcie przez Rzym Sardynii i Korsyki
236-229 - podboje Hamilkara Barkasa w Hiszpanii
229 - Śmierć Hamilkara; Hazdrubal rozszerza imperium Barkasów
229-219 - podboje Rzymu na wybrzeżu Illyricum
222 - powstanie prowincji Galia Przedalpejska
221 - dowództwo w Hiszpanii obejmuje Hannibal Barkas
219 - oblężenie Saguntu przez Hannibala
218-201 - II wojna punicka
218 - bitwy nad Ticinus i Trebią; zwycięstwa Hannibala
217 - klęska Rzymu nad Jeziorem Trazymeńskim
216 - klęska Rzymu pod Kannami
209 Rzymianie zdobywają Nową Kartaginę w Hiszpanii
206 koniec wojny w Hiszpanii
204 - Publiusz Korneliusz Scypion wyprawia się do Afryki
202 - klęska Kartaginy pod Zamą; pokój z Kartaginą (201); Rzym zdobywa posiadłości hiszpańskie
215-205 - I wojna macedońska
200-195 - II wojna macedońska
183 - śmierć Hannibala w Bitynii
171-167 - III wojna macedońska; bitwa pod Pydną (168);podbicie Grecji i Macedonii
149- 146 - III wojna punicka; zniszczenie Kartaginy
136-132 - I powstanie niewolników na Sycylii
133-123 - reformy Tyberiusza i Gajusza Grakchów
129 - zajęcie Pergamonu
118 - założenie Galii Narbońskiej
113 - najazd Cymbrów i Teutonów
111-105 - wojna z Jugurtą numidyijskim
107; 104-101; 86 - konsulaty Gajusza Mariusza
104-101 - II powstanie niewolników na Sycylii
90-88 - wojna ze sprzymierzeńcami
88-85 - I wojna z Mitrydatesem
83-82 - I wojna domowa; II wojna z Mitrydatesem
82-79 - dyktatura Sulli
74-64 - III wojna z Mitrydatesem
73-70 - powstanie Spartakusa
71 - zwycięstwo Krassusa nad Spartakusem
64 - podbicie Bitynii i Pontu
63 - spisek Katyliny; zajęcie Syrii i Judei
60 - I triumwirat (Pompejusz, Krassus, Cezar)
58-50 - Cezar w Galii
56 - zjazd triumwirów w Lukkce
55-54 - wyprawa Cezara do Brytanii
51 - ostateczne ujarzmienie Gallów przez Cezara
49-45 - II wojna domowa
45 - wprowadzenie kalendarza julijskiego
44 - 15 marca zamordowano Cezara
43 - II triumwirat (Marek Antoniusz, Oktawian, Lepidus)
32 - Oktawian zrywa z Antoniuszem; Rzym wypowiada wojnę Kleopatrze
31 - bitwa pod Akcjum
30 - zajęcie Egiptu; Oktawian staje się jedynowładcą Imperium Romanum

Cesarstwo Rzymskie

Oktawian August (30 pne-14 ne)
28 - Oktawian princeps senatus
27 - podział prowincji na cesarskie i senatorskie
25 - przyłączenie Galacji
19 - zakończenie podboju Hiszpanii
16/15 - podbój Noricium i Recji
12 - początek podboju Germanii
12-10 pne - Tyberiusz podbija Panonię
6 ne - przyłączenie Judei i Mezji
6-9 - powstanie w Panonii i Ilirii
9 - klęska w Lesie Teutoburskim
14 - bunt legionów w Germanii i Panonii; śmierć Augusta

Tyberiusz (14-37)
14-17 - wyprawa do Germanii

Gajusz Kaligula (37-41)
39 - konflikt z Żydami w Judei
41 - zamordowanie Kaliguli

Klaudiusz (41-54)
42-45 - podbój Mauretanii
46 - przyłączenie Tracji

Nero (54-68)
59 - zamordowanie Agryppiny, matki cesarza
64 - pożar Rzymu, prześladowanie chrześcijan
66-73 - wielkie powstanie w Judei; dowództwo Wespazjana, a następnie Tytusa

Wespazjan (69-79)
70 - Tytus zdobywa Jerozolimę i burzy świątynię
78-84 - rozszerzenie podbojów w Brytanii

Tytus (79-81)
79 - wybuch Wezuwiusza
80 - dedykowanie Colosseum

Domicjan (81-96)
85-89 - wojna z Dakami
92 - edykt o winnicach
96 - zamordowanie Domicjana

Nerwa (96-98)

Trajan (98-117)
101-102 - I wojna dacka
105-106 - II wojna dacka; przyłączenie Dacji i Arabii Skalistej
113 - konflikt z Partami o Armenię
114-117 - wojna partyjska Trajana
116/117 - powstanie w Mezopotamii; bunt Żydów w Cyrenajce, Egipcie i na Cyprze

Hadrian (117-138)
Ok. 122 - budowa Wału Hadriana w Brytanii
132-135 - powstanie Bar-Kochby w Judei
138 - adopcja Antonina; śmierć Hadriana

Antoninus Pius (138-161)
149-152 - powstanie w Mauretanii

Marek Aureliusz (161-180)
167-180 - wojny markomańskie
177 - prześladowanie chrześcijan w Lugdunum

Kommodus (180-192)
180 - Kommodus rezygnuje z wojny z Markomanami
192 - zamordowanie Kommodusa

Septyniusz Sewer (193-211)
197-199 - II wojna partyjska

Karakalla (211-217)

Heliogabal (218-222)

Aleksander Sewer (222-235)

Galienus (253-268)
260 - edykt o tolerancji religijnej
261-268 - reformy Galiena

Aurelian (270-275)
271 - budowa muru Aureliana wokół Rzymu

Dioklecjan (284-305)
285 - zwycięstwo Dioklecjana nad Karinusem nad rzeką Margus
286 - powołanie Maksymiana jako współrządcy
293 - rządy tetrarchii; Augustowie - Dioklecjan i Maksymian, Cezarowie - Galeriusz i Konstancjusz
299 - usunięcie chrześcijan z armii
301 - edykt o cenach maksymalnych
302 - edykt przeciwko manichejczykom
305 - abdykacja Augustów
311 - edykt o tolerancji religijnej Galeriusza

Konstantyn Wielki (306-337)
313 - edykt o tolerancji religijnej z Mediolanu
324 - Konstantyn staje się jedynowładcą
325 - sobór w Nicei; potępienie arianizmu
330 - założenie Konstantynopola
337 - śmierć Konstantyna; współrządy jego synów: Konstantyn II, Konstans, Konstancjusz

Julian Apostata (361-363)
362 - restauracja kultów pogańskich

Teodozjusz Wielki (379-395)
380 - ogłoszenie chrześcijaństwa religią panującą
391-392 - zakazy odprawiania kultów pogańskich
395 - śmierć Teodozjusza; podział cesarstwa na wschodnie i zachodnie

476 - upadek cesarstwa zachodniorzymskiego; Odoaker ostrogocki usuwa z tronu Romulusa Augustulusa

Mezopotamia

 Nazwa Mezopotamia jest pochodzenia greckiego i oznacza Międzyrzecze. Obejmuje obszar między dwiema rzekami Tygrysem i Eufratem. Nigdy nie było tam państwa, które dałoby się nazwać. Na tym obszarze kolejno istniały różne twory polityczne, następujące kolejno jeden po drugim. Ślady kultury ludzkiej sięgają tutaj 7 tysiąclecia, czyli 5 tysiąclecia p.n.e. Najstarszą cywilizacją, która rozwinęła się na terenie Mezopotamii była cywilizacja sumeryjska. Sumerowie byli najprawdopodobniej ludnością napływową, czyli przybyli tu spoza Mezopotamii podbijając tutejszą ludność. Etnicznie należeli do grupy ludów semickich. Sumerowie nigdy nie stworzyli cywilizacji państwowej tylko system 12 państw – miast. Do największych miast należały: Kisz, Ur, Uruk, Larsa, Umma, Babilon. Na początku swojego istnienia sumeryjskie państwa były państwami o charakterze teokratycznym. Władzę sprawował królewicz – kapłan nazywany patesi. Z czasem te dwie funkcje uległy rozdzieleniu, ale faktyczna władza nadal pozostawała w rękach arcykapłanów. Królów uznawano za żywe wcielenia najwyższego bóstwa rządzącego danym miastem i praktycznie w ten sposób odizolowano go całkowicie do rządów, Król zamieszkiwał na najwyższym piętrze świątyni i nigdy nie miał z niego schodzić, gdyż wierzono, że gdyby dotknął stopą ziemi to utraciłby swoją boskość. Tylko raz w roku ukazywał się. Miasta prowadziły między sobą walkę o dominację. Państwem – miastem, które zdobyło na dłużej hegemonię było miasto Kisz. Po wielu latach dominacja Kisz osłabła i co jakiś czas inne państwo – miasto uzyskiwało hegemonię, ale za każdym razem król miasta przyjmował tytuł króla Kisz. Sumeryjczycy byli monistami pod względem religijnym. Uznawali istnienie wielu bogów, ale czcili tylko jednego.

Sumerowie dokonali wieku ważnych odkryć ( wynalazków ), z których świetnym przykładem są świątynie zikkuraty. Były to świątynie tarasowe. Najsłynniejszym zikkuratem był zikkurat babiloński na Etemenaki, Żydzi umieścili go w Biblii jako wieżę Babel. Na fasadach świątynnych Sumeryjczycy nauczyli się uprawiać ogrody. Te ogrody zostały przez Żydów uznane za wiszące ogrody, a ogrody na Etemenaki w Babilonie zostały uznane za jeden z 7 cudów świata; nazwali je Wiszącymi Ogrodami Królowej Semiramidy ( królowa Semiramida nigdy w Babilonii nie istniała, ogrody stworzyła królowa Amytis ). Drugim ważnym osiągnięciem była umiejętność budowania systemów irygacyjnych, czyli kanałów nawadniających. Mezopotamia była bowiem nieustannie zalewana przez wody Tygrysu i Eufratu, które pozostawiały żyzny namuł ( gleby aluwialne, mady ). Wylewy należało odpowiednio wykorzystać i w tym celu zaczęto budować system kanałów. Istnieje teoria, że starożytne cywilizacje powstawały przy wielkich rzekach, ponieważ właśnie budowa kanałów i ich wykonanie było na tyle skomplikowanym zajęciem, że wymagała podziału pracy oraz pojawienia się grupy ludzi, która będzie tę pracę wykonywać. Tak kształtowało się państwo. W Sumerze powstał też pierwszy kodeks prawny. Powstał on w 23 wieku p.n.e. w mieście Umma, stworzony przez króla Urukaginę. Był to także pierwszy kodeks świata, który w opiekę brał ludzi biednych ( obrona przed możnymi ). W Sumerze powstał też pierwszy epos – „ Pieśń o Gilgameszu ”, który opowiadał o chłopcu z miasta ........, który odkupił świat. Gilgamesz jako jedyny sprawiedliwy był z woli bogów wybrany, by odrodzić życie na ziemi. Architektura monumentalna zmusiła Sumeryjczyków do rozwijania matematyki, czyli dwóch systemów matematycznych: dwunastkowego i sześdziesiętnego. To oni podzielili godzinę na 60 minut, dobę na 24 godziny, minutę na sekundy. Do dziś liczymy tym systemem. Sumeryjczycy interesowali się astronomią – nadali znane nam do dziś nazwy zodiaku. Wynaleźli również koło garncarskie. O wysokim poziomie rozwoju tej cywilizacji świadczy fakt, że posiadali pismo. Ze względu na specyficzny kształt tego pisma jest ono nazywane pismem klinowym. To pismo zostało odczytane w

2 poł. XIX wieku przez Niemca von Grottefenda.

W 21 wieku p.n.e. Sumer został napadnięty przez plemię Akadyjczyków. Akadyjczycy zamieszkiwali środkową Mezopotamię. Było to plemię prymitywne pod względem cywilizacyjnym, natomiast silne militarnie. Akadyjski król Sargon I Wielki stworzył w Mezopotamii pierwsze imperium. ( Imperium to państwo, w którym jedno państwo spełnia rolą hegemona i rządzi innymi państwami. Słowo imperium pochodzi z jęz. łacińskiego i oznacza „władzę”. ) Sargon I Wielki stworzył państwo sięgające od Zatoki Perskiej po Azję Mniejszą. Wprowadził po raz pierwszy na świeci jednolity system monetarny i jednolity system miar i wag, co ułatwiało wyprawy kupcom. Cywilizacyjnie Akadyjczycy ulegali Sumeryjczykom i przejęli ich wszystkie osiągnięcia.

Imperium Akadyjskie trwało do 18 wieku p.n.e., wtedy to Mezopotamia została najechana przez plemię semickich Amorytów, którzy zdobyli miasto Babilon i utworzyli z niego stolicę swego państwa, które w historii zwane jest Starą Babilonią albo państwem starobabilońskim. Najwybitniejszym królem Starobabilońskim był Hammurabi, który panuje w latach 1792 – 1750 p.n.e. Hammurabi stworzył nowe imperium w Mezopotamii, ale najważniejszą jego zasługą jest stworzenie największego kodeksu w historii starożytnego świata, który miał swój wpływ na wszystkie inne kodeksy starożytne. Jego zasady można znaleźć także w Starym Testamencie. Kodeks Hammurabiego jest oparty o zasadę talionu, czyli zasadę zemsty: oko za oko, ząb za ząb. Kodeks liczył sobie 264 artykuły prawne, które zostały wyryte na diorytowych stellach. Dioryt to rodzaj twardego minerału. Żeby bardziej uprawomocnić kodeks, na stellach została przedstawiona scena jak Bóg Szamasz wręcza kodeks Hammurabiemu, co miało oznaczać, że ludzie muszą być posłuszni kodeksowi, ponieważ jest on darem Boga. Hammurabi ustalił też w swoim kodeksie zasadę Sądu Bożego, która wśród koczowniczych plemion Bliskiego i Środkowego Wschodu istnieje do dziś.

Państwo Starobabilońskie przetrwało do 12 wieku p.n.e., kiedy to Mezopotamia zostaje najechana przez Asyryjczyków. Stworzyli oni swoje własne państwo, któremu nawet podporządkowali Egipt i Królestwo Izraelskie. Stolicą Asyrii była Niniwa, która największym, obok Babilonu, miastem starożytnego świata. Asyryjczycy byli świetnymi żołnierzami. Jeden z najbardziej znanych królów asyryjskich to panujący w 8 wieku p.n.e. Tiglat Pilesar III, który jako pierwszy władca podzielił armię na piechotę i konnicę. Wyposażył ją także w maszyny oblężnicze oraz słynne katapulty. Asyryjczycy byli także pierwszym ludem, który stosował inżynierię środowiskową. Żeby uniknąć buntów w imperium przenosili całe ludy z ich naturalnego miejsca zamieszkania w inne. Są także wynalazcami przewodników turystycznych. Pokryli cały Środkowy i Bliski Wschód systemem znakomitych dróg. Dopiero Rzymianie będą budowali lepsze drogi. Większość asyryjskich dróg istnieje do dzisiaj.

Imperium asyryjskie upadło w roku 612 p.n.e., kiedy to plemię Chaldejczyków ( semici ) i Medów ( indoeuropejczycy ) zdobyło Niniwę. Została ona zniszczona. Chaldejczycy w Mezopotamii założyli państwo nowobabilońskie. Najwybitniejszym królem był Nabuchodonozor, który ponownie podbił Egipt, a w roku 587 p.n.e. zdobył Jerozolimę i nakazał Żydom przenieść się do Mezopotamii, gdzie zapoznali się oni z kulturą mezopotamską, której wpływom ulegli. Państwo nowobabilońskie zostało rozbite w roku 538 p.n.e. przez perskiego króla Cyrusa II Wielkiego, który rozbił armię babilońską w bitwie pod Opis, następnie Mezopotamia została przekształcona w perską prowincję. Dopiero w XX wieku odzyska niepodległość jako Irak ( 1945 r. z Persji ).



Sumer (Shumer, Sumeria, Shinar) – starożytna kraina leżąca w południowej części MezopotamiiMezopotamia (z greckiego międzyrzecze) to starożytna kraina na Bliskim Wschodzie, obszar dorzecza Tygrysu i Eufratu (obecnie w granicach Iraku, Syrii, Kuwejtu, Iranu, Turcji)....
[click for more] (dzisiaj południowy IrakIrak, Republika Iraku (arab. Al Iraq, العراق; Republika Iraku, Al Jumhuriyatu al Iraq, الجمهوريّة العراق) – państwo arabskie na Bliskim Wschodzie, graniczące (zgodnie z ruchem wskazówek zegara) z Turcją, Iranem, Zatoką Perską, Kuwejtem, Arabią Saudyjską, Jordanią i Syrią. Stolicą i największym miastem Iraku jest Bagdad....
[click for more]). Zamieszkiwali ją SumerowieSumerowie to lud niewiadomego pochodzenia, który pod koniec IV tysiąclecia p.n.e. stworzył wysoko rozwiniętą cywilizację w dolnej Mezopotamii (Sumer). Po 2000 roku p.n.e. zostali wchłonięci przez ludność należącą do grupy semickiej....
[click for more], lud nieznanego pochodzenia, który stworzył wysoko rozwiniętą cywilizację, uznawaną za kolebkę kultur Bliskiego Wschodu i EuropyEuropa (gr. i łac. Europa, może związane z gr. europos, 'łagodnie wznoszący się', względnie od asyr. ereb 'zachód') – część świata (a według niektórych kontynent), która rozciąga się od Oceanu Atlantyckiego na zachodzie, do gór Ural włącznie na wschodzie, oraz od Morza Śródziemnego, Morza Czarnego i obniżenia Kumsko-Manyckiego na południu do Morza Arktycznego na północy. Dokładny przebieg wschodniej granicy geograficznej przedstawiony jest w haśle granica Europa-Azja....
[click for more]. Sumerowie wybudowali na terenie Mezopotamii szereg miast, z których warto wymienić następujące: EriduEridu miasto w Mezopotamii. Pierwsze ślady osadnictwa pochodzą z V tysiąclecia p.n.e. Ośrodek kultu boga Enki. Obecnie znajduje się na terenie Iraku. Sumerowie uznawali je za najstarsze miasto świata....
[click for more], Ur, LagaszLagasz to sumeryjskie miasto-państwo w południowej Mezopotamii (obecnie Tallu w Iraku). Zostało zasiedlone około 4 tysiące lat p.n.e. W drugiej połowie trzeciego tysiąclecia p.n.e. był to ważny ośrodek polityczny i kulturalny Sumerów. Po upadku, miasto-państwo odrodziło się za rządów Gudei (2144-2124 p.n.e), później utraciło jednak znaczenie. W latach 1877-1933 prowadzono w nim (z przerwami) wykopaliska. W ruinach miasta odkryto liczne tabliczki z pismem sumeryjskim, pieczęcie cylindrycz...
[click for more], UmmaUmma - miasto-państwo w Mezopotamii. Jego władca, Lugalzagesi, ok. 2350 r. p.n.e. zjednoczył na 16 lat Sumer i Akad, a następnie państwo to podbił Sargon Wielki....
[click for more], UrukUruk miasto w Sumerze, identyfikowane z biblijnym Erech, ważny ośrodek religijny i polityczny, przeżyło największy rozkwit w III tysiącleciu p.n.e. Obecnie znajduje się na terytorium Iraku, w miejscowości Al-Warka. Wykopaliska archeologiczne na jego terenie odsłoniły wielki kompleks świątynny obejmujący posiadłości ziemskie i dwie świątynie, jedna boga nieba Anu i druga bogini płodności, miłości i wojny Inanny. Do najbardziej znanych obiektów zalicza się tzw. Białą Świątynię. Z U...
[click for more], KiszKisz - prastare miasto sumero-akadzkie, nad Eufratem, 13 km na wschód od Babilonu, obecnie znane jako Tell al Uhaimar (Czerwony Pagórek), niewątpliwie jedno z najstarszych miast świata....
[click for more], Sippar.



http://www.definicja.com/Sumer


Historia Sumeru

Okres Uruk (4300-3100 p.n.e.)


Sumerowie pojawiają się w południowej Mezopotamii i rozpoczynają budowę kanałów oraz osuszanie rozlewisk w delcie Tygrysu i EufratuEufrat (Firat, arab. الفرات, Nahr al-Furat) to obok Tygrysu jedna z dwu największych rzek Mezopotamii. Powstaje w górach wschodniej Turcji z Eufratu Zachodniego zwanego też Karasem, Firatem lub po prostu Eufratem, oraz z Eufratu Wschodniego zwanego Muratem mającego źródła prawie u samych stóp Araratu. Obie odnogi łączą się w okoliach zapory wodnej w Kebanie. Eufrat przepływa przez Turcję, Syrię i Irak w dolnym biegu w okolicach Al Qurnah łącząc się z Tygrysem i formując rzekę Shat...
[click for more]. Powstają pierwsze miasta, z których największym było Uruk, mające około 10 tysięcy mieszkańców. Około 3400 roku p.n.e. pojawiło się pismo obrazkowe, a pod koniec IV tysiąclecia brąz. W początkowo zdominowanych przez rolników miastach pojawiało się coraz więcej rzemieślników. Rozwijał się handel.

Okres Dżemdet Nasr (3100-2900 p.n.e.)


Dalszy rozwój cywilizacji. Więcej w artykule Dżemdet Nasr.

Okres wczesnodynastyczny (2900-2334 p.n.e.)


Sumerowie coraz lepiej radzili sobie z osuszaniem podmokłych terenów, co powodowało wzrost wydajności rolnictwa. Dzięki temu w roku 2700 p.n.e. Zmarli Wydarzenia w Europie Wydarzenia w Azji Wydarzenia w Afryce około 2640 p.n.e. egipscy władcy Nebka i Dżoser rozpoczynają trzecią dynastię i okres Starego Państwa egipski budowniczy i lekarz Imhotep pisze Nauki Imhotepa około 2630 p.n.e. - pierwsza egipska piramida powstaje w Sakkarze Wydarzenia w Ameryce...
[click for more] Uruk miało już 50 tysięcy mieszkańców. Wzrost gęstości zaludnienia pociągnął za sobą coraz częstsze konflikty między miastami. Pojawiły się armie1. Określenie ogółu sił zbrojnych danego państwa. Armia może być: z poboru - bazująca na powszechnym obowiązku odbywania służby wojskowej przez obywateli, głównie mężczyzn (w Izraelu również kobiety są objęte poborem); zawodowa - żołnierze dobrowolnie zgadzają się na służbę na określony okres czasu w zamian za wynagrodzenie. Takie rozwiązanie stosują m.in. Wielka Brytania, Francja, USA; ochotnicza; najemna. Armie utrzymywane są w celu realizowania polityki międzynarodowej - w ...
[click for more], królowie, a także prawa Definicje prawa Prawo ze względu na wielość opinii jest pojęciem wyjątkowo trudnym do zdefiniowania. Dla potrzeb encyklopedii przedstawiamy kilka głównych koncepcji pojęcia prawa. W spojrzeniu pozytywistycznym prawo jawi się jako zespół norm prawnych regulujących stosunki społeczne. Koncepcje prawno naturalne podkreślają służebną rolę prawa stanowionego przez państwo w stosunku do prawa naturalnego....
[click for more], administracjaAdministracja (łac. administrare - być pomocnym), działalność organizatorska realizowana przy pomocy aparatu urzędniczego, obejmująca zakres spraw o charakterze publicznym, regulowana przez ogólne normy prawne. W innym ujęciu może także oznaczać zarządzanie jakimikolwiek sprawami (np. gospodarstem domowym)....
[click for more], sądy oraz... korupcjaKorupcja (łac. corruptio - zepsucie) - nadużycie stanowiska publicznego w celu uzyskania prywatnych korzyści. Korupcja może w praktyce powstawać niezależnie od formy rządów. Poziom korupcji może być bardzo różny, od drobnych przypadków wykorzystania wpływu lub faworyzowania w celu wyświadczenia lub oddania przysługi, przez zinstytucjonalizowane łapówkarstwo aż do skrajnej postaci - kleptokracji (rządów złodziej), gdzie porzucone zostają nawet zewnętrzne pozory uczciwości....
[click for more]. Silniejsze miasta zaczęły sobie podporządkowywać słabsze. Na początku tego okresu rywalizowały ze sobą trzy spośród sumeryjskich miast-państw: Kisz, Uruk oraz Ur. Bogaty Sumer stał się też celem łupieżczych wypraw Elamitów i górali z gór ZagrosZagros góry w Iranie, od pd.-zach. obrzeżają Wyżynę Irańską. Długość ok. 1600 km, szerokość 200-300 km. Najwyższy szczyt Zard Kuh, 4548 m. Obejmują kilkanaście grzbietów górskich (biegnących równolegle z pn.-zach. na pd.-wsch.) rozdzielonych podłużnymi obniżeniami pochodzenia tektonicznego i krasowego. Grzbiety z płaskimi wierzchołkami i stromo opadającymi stokami....
[click for more]. Najprawdopodobniej około roku 2500 p.n.e. Zmarli około 2490 p.n.e. - Chefren, egipski władca z czwartej dynastii około 2471 p.n.e. - Mykerinos, władca egipski z czwartej dynastii Wydarzenia w Europie...
[click for more] Mesilim z Kisz stał się nominalnym władcą całego Sumeru. Po 100 latach dominującą pozycję przejęło miasto Lagasz, aby około 2350 roku p.n.e. ulec Lugalzagasziemu z Ummy, który opanował również, leżący na północ od Sumeru AkadAkad (Agade) to starożytne miasto w Mezopotamii założone przez Sargona I około 2330 roku p.n.e. Miasto to było stolicą imperium akadyjskiego, które stworzył Sargon I. Imperium obejmowało prawdopodobnie całą Mezopotamię (nie ma pewności czy północną Mezopotamię podbił Sargon, czy któryś z jego następców)....
[click for more] zamieszkany przez ludność pochodzenia semickiegoLudy semickie - ludy posługujące się językami należącymi do rodziny języków semickich. Do Semitów zaliczają się m.in.: Akadowie Arabowie Asyryjczycy Babilończycy Fenicjanie Izraelici W III tysiącleciu p.n.e. plemiona semickie zaczęły rozprzestrzeniać się na obszary Mezopotamii oraz krajów basenu Morza Śródziemnego....
[click for more].

Imperium akadyjskie i bezkrólewie (2334-2113 p.n.e.)


W roku 2334 p.n.e. Lugulzagasziego obalił SargonSargon I (ok. 2334-2279 p.n.e.) ( Szarru-kin - prawowity król ) - twórca państwa Akkad, które jest zazwyczaj uważane za pierwsze imperium w historii świata. Założyciel I dynastii akkadyjskiej, oraz pierwszy władca któremu udało się zjednoczyć obszary od Elamu aż po Taurus...
[click for more] z Akadu. Sumeryjskim miastom narzucono akadyjskich gubernatorówGubernator - zarządca: kolonii - pochodzi wtedy z państwa, do którego należy dana kolonia, prowincji, stanu itp. np.: w Chinach, Indiach, USA itp., Generalnej Gubernii - jej gubernatorem był Hans Frank. Gubernator generalny Kanady ...
[click for more]. Uległo przyśpieszeniu wypieranie języka sumeryjskiego przez języki semickie (np. akadyjski). Na początku XXII w. p.n.e. imperium Akadu padło pod ciosami Gutejczyków, po czym nastąpił kilkudziesięcioletni okres bezkrólewia i najazdów, który zakończył się przejęciem władzy w Sumerze przez Utuhengala z Uruk.

III dynastia z Ur (2113-2004 p.n.e. Zmarli Wydarzenia w Europie Wydarzenia w Azji około 2100 p.n.e. - w Ur, Eridu i Uruk powstały pierwsze zigguraty około 2080 p.n.e. - Gudea, sumeryjski władca z Lagasz, podbił znaczną część Sumeru, okres kulturalnego rozkwitu około 2034 p.n.e. - Amoryci docierają do Mezopotamii około 2003 p.n.e. - trzecia dynastia z Ur została obalona przez Amorytów, którzy splądrowali Sumer Wydarzenia w Afryce...
[click for more])


W roku 2113 p.n.e. władca z Uruk został obalony przez swojego gubernatora z Ur, niejakiego Urnammu...
[click for more], który następnie, głównie drogą dyplomatyczną, podporządkował sobie cały Sumer i Akad. Jego następcy stworzyli w obu krainach silną administrację (zasługującą podobno na miano biurokracji) i podbili ziemie leżące na wschód i północ (m.in. Elam). W roku 2025 p.n.e. żyjący na wschodzie Elamici odbili swoją stolicę SuzęSuza to miasto w starożytnej Mezopotamii. Miasto to było już dużym ośrodkiem miejskim Elamu i przez pewien czas było stolicą tego kraju. Potem była pod władaniem Asyrii i Babilonii. Swą świetność osiągnęła jako stolica Persji. W roku 331 p.n.e. zdobyta przez Aleksandra Wielkiego. Po rozpadzie jego imperium znalazła się we władaniu Seleucydów (którzy nadali jej nazwę Seleucji nad Eulajosem) a później Partów i Sasanidów. W VII wieku została zdobyta i zniszczona przez Arabów....
[click for more] i zaczęli atakować Sumer. Dwadzieścia jeden lat później zdobyli i splądrowali Ur.

Okres starobabiloński (2004-1531 p.n.e.)


Po upadku Ur nastąpił okres ostrej rywalizacji między pozostałymi miastami. W tym czasie w wielu sumeryjskich miastach dominowali Semici (np. AmoryciAmoryci to starożytny zachodniosemicki lud koczowniczy, odnotowany już w tekstach sumeryjskich i akadyjskich w III tysiącleciu p.n.e., jako lud "Amurru". Zawładnął on Mezopotamią i uzyskał przewagę na całym Bliskim Wschodzie w II tysiącleciu p.n.e....
[click for more]), a język sumeryjski powoli stawał się językiem martwym i w roku 1800 p.n.e. Zmarli 1781 p.n.e. - Szamsziadad, władca Aszur 1750 p.n.e. - Hammurabi, król Babilonii Wydarzenia w Europie...
[click for more] był używany już tylko w literaturze i administracji.

Początkowo najsilniejszym miastem było sumeryjskie Isin, które opanowało Akad, a w roku 1931 p.n.e. Zmarli 1962 p.n.e. - Amenemhet I, król egipski około 1926 p.n.e. - Sezostris I, król egipski z dwunastej dynastii Wydarzenia w Europie...


[click for more] wypędziło Elamitów z Ur. Jednak pod koniec XX w. p.n.e. na czoło wysunęło się miasto Larsa i na przełomie XIX Wydarzenia w Europie Wydarzenia w Azji około 1900 p.n.e. - w Chinach pojawiają się wyroby z brązu około 1840 p.n.e. - założenie Aszur 1830 p.n.e. - amorycki władca Samuabum zakłada w Babilonie nową dynastię około 1813 p.n.e. - początek panowania Szamsziadada w Aszur, które za jego rządów staje się potęgą Wydarzenia w Afryce...
[click for more] i XVIII w. p.n.e. ostatecznie podbiło Isin. W roku 1763 p.n.e. potęga Larsy została zniszczona przez HammurabiegoHammurabi – szósty król (panował najprawdopodobniej w latach 1792-1750 p.n.e.) pierwszej dynastii babilońskiej, który podbił miasta-państwa Sumeru i Akadu, tworząc potężne imperium babilońskie. Pochodzenie i znaczenie imienia Hammurabiego stanowi pewną zagadkę. Niektórzy uczeni uważają, że imię króla pochodzi z dialektu arabskiego, więc i dynastia mogła być arabskiego lub aramejskiego pochodzenia, jednak większość badaczy uważa, że dynastia pochodziła z "kraju Amurru"....
[click for more] – amoryckiego władcę akadyjskiego BabilonuBabilon (akadyjskie Babilani - brama boga) - miasto położone w Mezopotamii, nad Eufratem, dawna stolica Babilonii. Historia Pierwsza osadą w miejscu późniejszego Babilonu założyli w XXIV wieku p.n.e. Sumerowie. Po opanowaniu przez ludy semickie osada stała się około 1900-1850 roku p.n.e. miastem i stolicą niewielkiego królestwa Babilonii. Rola miasta wzrosła znacznie za panowania Hammurabiego 1792-1750 p.n.e., który stworzył duże imperium ze stolicą w Babilonie. Babilon był centrum kultu b...
[click for more]. Dwadzieścia jeden lat później w Larsie wybuchła rebelia przeciwko władzy Babilonu. Po pięciu latach walk mieszkańcy Sumeru ulegli synowi Hammurabiego, Samsuilunowi.

Na tym w zasadzie kończy się historia Sumerów. W roku 1595 p.n.e....


[click for more] Babilon został złupiony przez HetytówHetyci (biblijni חתי lub HTY) – lud indoeuropejski posługujący się językiem hetyckim, który około XVII w. p.n.e. stworzył potężne państwo z centrum w Hattusa (dzisiejsze Bogazköy) w Anatolii. Potęga państwa opierała się na znakomicie jak na owe czasy uzbrojonej armii (broń z żelaza, zbroje, doskonałe rydwany bojowe). W okresie największej świetności Hetyci kontrolowali Anatolię, północną Mezopotamię, Syrię i Palestynę. Państwo Hetytów upadło około 1200 p.n.e. pod naporem...
[click for more], ale miasta sumeryjskie już się nie podniosły, a sami Sumerowie roztopili wśród ludów semickich.

Za potomków Sumerów uznają się Mad'an (tzw. Arabowie z bagien), którzy wciąż zamieszkują mokradła w delcie Eufratu i Tygrysu.


Zobacz też


  • bala...
    [click for more], en...
    [click for more], ensiEnsi - sumeryjski tytuł używany przez władców niektórych miast-państw, który oznaczał zarządcę, gubernatora....
    [click for more], gun madaGun mada - podatek uiszczany corocznie w żywcu przez wojskowych z północnych i wschodnich krańców ziem kontrolowanych przez trzecią dynastię z Ur....
    [click for more], historia starożytna, mitologia sumeryjskaMitologia sumeryjska to mitologia z południowych terenów Mezopotamii z okresu, kiedy były pod panowaniem Sumerów. Posiada wiele wspólnych cech z mitologią Akadu, Babilonii i Asyrii....
    [click for more], pieczęć cylindryczna, sztuka sumeryjska i akadyjska // Pradzieje Najstarsze ślady osadnictwa znalezione na terenach Mezopotamii pochodzą z ósmego tysiąclecia p.n.e.. Są to niewielkie osady złożone z glinianych domów na planie koła. W tych półziemiankach odkryto kamienne podłogi i paleniska. Znaleziono też gliniane, wypalane figurki zwierząt oraz ludzi. Z początkowym okresem neolitu związana jest kultura Dżarmo, datowana na siódme tysiąclecie p.n.e. Odnaleziona osada złożona była z glinianych domów budowanych na planie prostokąta. Dom...
    [click for more].



Odcisk pieczęci z okresu przejściowego po patesim Entemenie z podwójnie przedstawioną postacią bohatera – Gilgamesza



Kategorie stron: Archeologia...
[click for more] | Mezopotamia...
[click for more]



Sumer
Sumerowie










Tresc udostepniana na licencji 'GNU Free Documentation License'.

Cache: OK - (Cache Hit) | Exec Czas: 2.466 | INTLinks: 70



Contakt: info AT definicja DOT com
"starożytne cywilizacje semici"
"pierwsze miasta starożytne starożytna mezopotamia ur"
"dynastia z Kisz"
"język starobabiloński"
"prawo urnammu"
"pierwsza dynastia z Kisz"
""gun mada""
"dynastia z isin"
"Historia starożytna Sumerowie"
"okres starobabiloński"



©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna