Stosunek państwa do kościołÓw w krajach unii europejskiej dania



Pobieranie 137.09 Kb.
Strona1/3
Data09.05.2016
Rozmiar137.09 Kb.
  1   2   3
STOSUNEK PAŃSTWA DO KOŚCIOŁÓW W KRAJACH UNII EUROPEJSKIEJ

DANIA

Ludność: ok. 5,3 mln; chrześcijanie – ok. 90,4%, w tym: luteranie – 89%, inne protestanckie –0,5%, katolicy – 0,6%, inne chrześcijańskie – 0,4%, ok. 7% - inne religie i bezwyznaniowcy.


1) Konstytucja (1953)

- art. 4: „Ewangelicki Kościół Luterański jest Duńskim Kościołem Narodowym i jako taki jest wspierany przez państwo

dni świąteczne Kościoła Narodowego – dniami ustawowo wolnymi od pracy.
- obowiązek przynależności do w/w Kościoła przez głowę państwa

art. 66: Struktura Kościoła uregulowana jest ustawą indywidualną

art. 67: pozostałe kościoły i związki wyznaniowe, gwarancja wolności tworzenia kościołów
2) 1992: inkorporowanie do krajowego porządku prawnego Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 1950.XI.04 (art. 9)
3) Ministerstwo ds. Kościelnych (Kirkeministeriet) – najwyższa władza administracyjna dla Kościoła: mianuje proboszczów, rekomenduje królowej kandydatów na biskupów
Inne kościoły i związki wyznaniowe – instytucje prawa prywatnego [katolicy (fundacja św. Ansgara)] – tryb rejestracyjny (decyzja ministra ds. kościelnych) – brak przymusu (ogólnego)
przymus – gdy: chcą pełnić funkcje publiczne, zakładać fundacje, szkoły, szpitale, prowadzić działalność duszpasterską w miejscach publicznych, żeby małżeństwa kościelne wywoływały skutki cywilne

WIELKA BRYTANIA

Ludność: ok. 59,3 mln, w tym: chrześcijanie – ok. 87%, w tym: anglikanie — 57%, katolicy — 13%, prezbiterianie — 7%, inne wyznania — 4%, bezwyznaniowcy — 9%.


2 Kościoły państwowe:
1) Kościół Anglikański – głowa państwa - Głową Kościoła Anglikańskiego i Obrońcą Wiary

1534 – I Act o Supremacji (Henryk VIII); 1558 – II Act o Supremacji (Elżbieta I)

- Królowa mianuje: arcybiskupów, biskupów, dziekanów Kościoła – na wniosek premiera

- Królowa – głową tylko jednego kościoła, ślubuje na jego zasady i obowiązuje się strzec jego praw

- prawo kanoniczne Kościoła Anglikańskiego – częścią systemu prawa Anglii

- prawo kanoniczne stanowione jest przez synod generalny (3 izby): biskupów, duchownych i świeckich – obowiązek promulgacji prawa przez królową


Inne kościoły i związki wyznaniowe

- stowarzyszenia zwykłe – brak szczególnych praw i przywilejów; zakładanie – umowa wiernych – „powiernikami” majątku kościelnego

- brak Rejestru i pojęcia kościoły uznane przez państwo

- istnieje rejestr świątyń – tylko zarejestrowane mogą udzielać ślubów ze skutkiem cywilnym


2) Państwowy Kościół Szkocki (Kirk of Scotland)

- 1592, kościół państwowy – symbol szkockiej odrębności i dumy narodowej



- państwo nie ma wpływu na doktrynę, zarząd, liturgię i organizację Kirku.

Walia i Irlandia Północna – brak kościoła państwowego


SZWECJA
Ludność: ok. 8,9 mln; luteranie — 88,9%, katolicy — 1,7%, zielonoświątkowcy — 1,1%, inne wyznania — 8,3%.
- 1523 – rozpad Unii kalmarskiej

- 1527 – Szwecja państwem luterańskim; silny związek państwa i Kościoła (Svenska Kyrkan)

- 1873 - zniesiono zakaz uczestnictwa Szwedów w katolickich nabożeństwach.

- 1975 – Konstytucja
- przynależność do Szwedzkiego Kościoła Narodowego – automatycznie po 6 tygodniach od narodzin, jeżeli jedno z rodziców należało i nie złożyło sprzeciwu; brak wymogu chrztu
- inne kościoły i związki wyznaniowe

– pozycja stowarzyszeń altruistyczne ~ związków zawodowych, ~ partii politycznych lub poza formą prawną


- 2000.I.01. – Reforma prawna stosunków wyznaniowych – konstytucyjna dominacja Kościoła Szwedzkiego:

- ustawa o Kościele Szwecji z 1998 (struktura demokratyczna)

- ustawa o związkach wyznaniowych z 1998 r. (pojęcie zarejestrowanego związku: statut, cele, procedura podejmowania uchwał, określenie organu kierującego); zakaz rejestracji kościołów pod szyldem: spółek prawa handlowego, stowarzyszeń gospodarczych, fundacji).

- ustawa o wsparciu dla związków wyznaniowych z 1999

- rozporządzenie o rejestracji związków wyznaniowych z 1999

- rozporządzenia o rządowych gruntach dla związków wyznaniowych z 1999

- Głowa państwa (król, królowa, następca tronu) muszą należeć do Kościoła Szwecji

- 2006: Zmiana przepisów religijnych przy naborze do pracy w policji.



GRECJA
Ludność: ok. 11 mln; chrześcijanie – ok. 98%, w tym: prawosławni (pod jurysdykcją metropolity Aten i patriarchatu Ekumenicznego, w tym półautonomiczny Kościół Prawosławny Krety) — 97,6%, katolicy — 0,4%, protestanci — 0,1%; muzułmanie — 1,5%, inne wyznania - 0,4%.
Konstytucja (1975/1986)

- Wschodnio-Prawosławny Kościół Chrystusa – Kościołem dominującym w Grecji (art. 3)

- brak wymogu przynależności do tego Kościoła, wyjątek Prezydent Republiki – składa przysięgę religijną „w imię Trójcy Świętej”
Przywileje Wschodnio-Prawosławnego Kościoła Chrystusa:

- uroczystości państwowe według obrządku prawosławnego,

- wynagrodzenie kleru Kościoła prawosławnego (łącznie z klerykami) finansuje państwo

- nauka religii prawosławnej obowiązkowa w publicznych szkołach podstawowych i średnich

- w celu budowy świątyni lub budynku kościelnego jakiegokolwiek kościoła jest wymagana zgoda biskupa prawosławnego miejsca.

- Jednostki organizacyjne tego Kościoła (diecezje, parafie, klasztory, szkoły) mają status osób prawa publicznego.

- Święty Synod – najwyższa władza w Kościele prawosławnym – wypowiada się w sprawach kościelnych i niektórych świeckich

- ograniczono prawa polityczne duchownych prawosławnych.


- Status prawny innych Kościołów w Grecji jest zróżnicowany. Jedne z nich mają status „religii znanej” (art. 13 § 2), inne „uznanej” przez państwo (np. Kościół katolicki)

- 2006 - Grecki sąd pierwszej instancji zezwolił na utworzenie stowarzyszenia o nazwie "Apostolos Vrachiodilis", które ma za cel oddawanie czci 12 dawnym bogom olimpijskim

- trudności formalne nowych ruchów religijnych, „względna wolność religijna” (Świadkowie Jehowy, Kościół Scientologiczny),

- spory o umieszczanie informacji w dowodach osobistych o przynależności wyznaniowej.


Święta Góra Athos – specjalny status prawny

- 872 – pierwszy pisany uprzywilejowany (autonomiczny) status – respektowany przez wieki



- Współczesne źródła autonomii:
1) konstytucja Grecka, art. 105: „Status Świętej Góry Athos”

ust. 1: „Półwysep Athos, poczynając od Megali Vigla, który tworzy okręg Świętej Góry, jest zgodnie ze swoim uprzywilejowanym statusem samodzielną częścią państwa greckiego, którego suwerenność nad Świętą Górą pozostaje nienaruszona. W wymiarze duchowym Święta Góra pozostaje pod bezpośrednią zwierzchnością Patriarchy Ekumenicznego. Kto się tam osiedla, wraz z dopuszczeniem jako członek nowicjatu lub mnich nabywa bez żadnych dalszych formalności greckie obywatelstwo”.

Ust. 2: „Święta Góra jest zgodnie ze swoim statusem zarządzana przez święte klasztory, między które jest podzielony Półwysep Athos. Ich ziemia nie może zostać wywłaszczona. Administracja jest sprawowana przez przedstawicieli świętych klasztorów, którzy tworzą Świętą Wspólnotę. W żadnym wypadku nie wolno zmieniać systemu administracyjnego ani liczby klasztorów, jak również ich hierarchii i majątków. Osiedlanie się osób innych wyznań lub schizmatyków jest zabronione.

Ust. 3: „Wyczerpujące uregulowanie porządku na Świętej Górze oraz sposób jego wykonywania zostaje w szczegółach zapisane w konstytucyjnej Karcie Świętej Góry, która została opracowana i uchwalona przez dwadzieścia świętych klasztorów przy współudziale przedstawicieli państwa i zatwierdzona przez Patriarchat Ekumeniczny i Parlament Grecki.

Ust. 4: „Staranne zachowanie porządku Świętej Góry pozostaje w wymiarze duchowym pod najwyższym nadzorem Patriarchy Ekumenicznego, w wymiarze administracji jednak pod nadzorem państwa, do którego należy jednak tylko utrzymanie bezpieczeństwa publicznego i porządku.

Ust. 5: „Powyższe zadania państwa są realizowane przez gubernatora, którego prawa i obowiązki zostają ustawowo uregulowane. Tak samo zostaną ustawowo uregulowane orzecznictwo urzędów klasztornych i Świętej Wspólnoty, jak również przywileje celne i podatkowe Świętej Góry”.

- rozwinięcie w: „Karta Góry Athos”, deklaracja mnichów zatwierdzona dekretem w 1926

2) wspólna deklaracja nr 4 o przystąpieniu Grecji do EWG z 1979

3) deklaracji Grecji na konferencji w Amsterdamie z 1997


MALTA
Ludność: ok. 0,4 mln, katolicy — 97,3%, anglikanie — 1,2%, inni — 1,5%.
Konstytucja Republiki Malty z 1964:

Ustrój Malty łączy element: wolność religii i uprzywilejowaną pozycję Kościoła katolickiego


Art. 2 ust. 1: „Religia apostolska, katolicka, Rzymska jest religią Republiki Malty”.

Ust. 2: „Władze Kościoła rzymskokatolickiego mają obowiązek i prawo nauczania [w szkole publicznej], które zasady są sprawiedliwe, a które są złem

Ust. 3: „Nauczanie religijne wiary rzymskokatolickiej powinno być zapewnione w każdej szkole publicznej jako część obowiązkowego programu nauczania

Art. 40: - każdy korzysta z pełnej wolności sumienia i swobody wykonywania praktyk religijnych

Art. 40(2): „Nikt nie może być zmuszony do pobierania nauczania religijnego lub wykazania się znajomością religii, o ile w przypadku osoby, która nie osiągnęła jeszcze 16 lat, zastrzeżenie wobec takiej edukacji wyraziła osoba, która sprawuje nad małoletnim pieczę, a także jeśli w jakimkolwiek innym wypadku osoba małoletnia wyraziła sprzeciw”.

Art. 45: - gwarantuje ochronę przed dyskryminacją, która mogłaby wystąpić z powodu rasy, pochodzenia, przekonań politycznych, koloru skóry, płci oraz wiary.

- zakaz rozwodów.


CYPR

Ludność: ok. 0,7 mln; prawosławni — 80%, muzułmanie — 18,6%, inni — 1,4%.


Konstytucja Republiki Cypru z 1980 r.
- Formalnie: Rozdział Państwa i Kościoła

- Nie istnieje Kościół państwowy (poglądy: Cypr jest demokratycznym państwem wyznaniowym).


status oficjalny dwóch wspólnot religijnych:

Prawosławnego Kościoła Greckiego i wspólnot religijnych muzułmańskich.


Kościół prawosławny cieszy się osobowością prawa publicznego. Konstytucja powierza mu:

- niektóre kompetencje administracyjne i sądowe, przysługujące organom państwowym, jak: sprawy dotyczące zawieranie małżeństw, udzielania rozwodów, separacji małżeńskiej zgodnie z prawem kościelnym.


- Ale jednocześnie państwo przyznaje mu autonomię wewnętrzną, w zakresie zarządzania swoimi sprawami i swoim mieniem, zgodnie z prawem kościelnym.
Konstytucja Cypru gwarantuje również zasadę równości wszystkich religii wobec prawa, zakazuje ich dyskryminacji przez organy państwowe (art.18).

FINLANDIA

Ludność: ok. 5,2 mln; luteranie — 88,1%, prawosławni — 1,1%, inne wyznania - 0,9%, bezwyznaniowcy — 9,9%.


- Formalnie: System niedookreślony: ani konfesyjny ani rozdział Państwa i Kościoła
Konstytucja z 1919 r. uznawała: oficjalną pozycję dwóch Kościołów: Kościoła prawosławnego i Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego (art. 83).

- 2 w/w kościoły – status osób prawnych prawa publicznego – szeroka autonomia; własna jurysdykcja; porządek wewnętrzny Kościołów reguluje ustawa: nr 1054/1993 o kościele luterańskim (ustawa o stosunku Państwo-Kościół Luterański) i nr 521/1969 – o Kościele prawosławnym (§ 9 – rząd Finlandii – najwyższą władzą w kościele)


§ 5: Podstawowe wolności i prawa

- Wszyscy są równi wobec prawa. Nikt nie może być traktowany inaczej, bez możliwej do zaakceptowania przyczyny, z powodu płci, wieku, pochodzenia, języka, religii, przekonań, poglądów, stanu zdrowia lub inwalidztwa, ani z innego powodu odnoszącego się do jego osoby.

§ 9: Każdy ma prawo do wolności wyznania i sumienia.

Wolność wyznania i sumienia obejmuje prawo do wyznawania i praktykowania religii, prawo do głoszenia swoich przekonań oraz prawo przynależności lub nienależenia do związku wyznaniowego. Nikt nie jest zobowiązany wbrew swoim przekonaniom do udziału w wykonywaniu praktyk religijnych.


- Nowelizacja konstytucji z 1995 r.
IX. Związki wyznaniowe

§ 83: Postanowienia dotyczące organizacji i administrowania Kościołem Ewangelicko-Augsburskim zawierają kodeks Kościoła.

- Do 2000 r. – biskupów Kościoła prawosławnego mianował Prezydent Republiki

- Kościoły i związki mogą nabywać, posiadać i zbywać nieruchomości, na cele religijne, na inne cele – potrzeba zgody Rządu.

- kościoły i związki religijne – opiniują zmiany ustawodawcze

Nowe związki wyznaniowe mogą być tworzone w trybie ustalonym w ustawie (wydanej na podstawie art. 83 ust. 3 d. Konstytucji); mogą być zarejestrowane (Minister edukacji); założyciele: 20 osób, osiadli we Finlandii, brak odpowiedzialności wiernych za długi kościoła

1999: zarejestrowano 45 związków wyznaniowych



FRANCJA
Ludność: ok. 59, 6 mln, katolicy (formalnie) 75%, protestanci (głównie luteranie w Alzacji, ewangelicy reformowani w Dolinie Rodanu i w Sewannach) – ok. 3%, muzułmanie – ok. 4,5%, judaizm – ok. 1% (aglomeracja paryska), inne wyznania — 17,8%.
Ustawodawstwo tzw. Bloku konstytucyjnego:

  1. konstytucja V Republiki (1958) art. 2: „Francja jest republiką niepodzielną, laicką, demokratyczną i społeczną. Zapewnia równość wobec prawa wszystkich obywateli, bez różnicy pochodzenia, rasy lub religii. Szanuje wszystkie przekonania”.

  2. Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela (1789) art. 10: „Nikt nie może być niepokojony z powody swych przekonań także religijnych, pod warunkiem, że wyrażanie tych przekonań nie zakłóca porządku publicznego ustanowionego przez prawo”.

  3. Preambuła Konstytucji z 1946 r.

  4. Ustawa z 1905 r.

- Francuska świeckość państwa jest utożsamiana z neutralnością wobec przekonań religijnych, światopoglądowych i filozoficznych, pojmowaną w sensie negatywnym, tzn. jako zakaz uzewnętrzniania przekonań religijnych w życiu publicznym.


- Przykład: ustawa z 2004 r. zabraniająca uczniom w szkołach publicznych noszenia: chusty muzułmańskiej przez dziewczęta, większej wielkości krzyży, bądź jarmułki przez wyznawców religii mojżeszowej.
- W trzech francuskich departamentach wschodnich: Dolny Ren, Górny Ren i Mozela - trzy kościoły mają status religii oficjalnej (katolicyzm, luteranizm i religia mojżeszowa), w wersji ustalonej w „artykułach organicznych” dołączonych przez Napoleona Bonaparte do Konwencji zawartej ze Stolicą Apostolską w 1801 r.
HOLANDIA
Ludność: ok. 16,2 mln, chrześcijanie – ok. 59%, z czego katolicy ok. 34% (południe kraju) i protestanci – ok. 25% (północ), bezwyznaniowcy – ok. 37%, inne – ok. 5%.
Model państwa świeckiego w wersji radykalnej

- Po reformacji pozycję kościoła oficjalnego miał Kościół reformowany (kalwiński).

- w 1983 r. z Konstytucji holenderskiej, usunięto wszelkie odniesienia do religii w wymiarze instytucjonalnym; pozostawiono tylko gwarancje wolności religii w wymiarze indywidualnym (art. 6 §1).

- instytucje kościelne otrzymują subwencje państwowe na prowadzenie działalności edukacyjnej i charytatywnej.



LUKSEMBURG
Ludność: ok. 0,4 mln; katolicy — 94,6%, protestanci — 1,1%, inne wyznania — 4,3%.
- konstytucja z 1868 (modyfikowana 1919, 1948, 1956)

- trzy kościoły mają status religii oficjalnej (katolicyzm, luteranizm i religia mojżeszowa), w wersji ustalonej w "artykułach organicznych" dołączonych przez Napoleona Bonaparte do Konwencji zawartej ze Stolicą Apostolską w 1801 r.



AUSTRIA
Ludność: ok. 8,1 mln; katolicy — 84,8%, protestanci — 5,7%, inne wyznania — 9,5%.

- Ustawa zasadnicza o ogólnych prawach obywateli z 1867 (art. 14): gwarantuje każdemu obywatelowi prawo do swobodnego i wolnego od jakiegokolwiek wpływu państwa ukształtowania swego wyznania oraz podejmowania działań religijnych wynikających z tego przekonania


- Ustawa zasadnicza z Saint Germain (art. 15) wyklucza istnienie Kościoła państwowego, państwo świecki; wspólnoty wyznaniowe są ustawowo uznawane – stosunki z Państwem oparte na zasadzie równouprawnienia i neutralności

- w konstytucji z 1955 r. brak invocatio Dei ani odniesienia do korzeni wyznaniowych i religijnych




NIEMCY

Ludność: ok. 82,6 mln; chrześcijanie – ok. 85%, w tym: katolicy — 33,0% (głównie południe kraju), protestanci (Kościół Ewangelicki Niemiec) — 33,0% (głównie północ kraju), muzułmanie — 2,7%, Żydzi - 0,1%, inne wyznania (starokatolicy, prawosławni, adwentyści, zielonoświątkowcy, metodyści, kwakrzy) — 12,1%.


Model ten opiera się na trzech zasadach:
- neutralności,
- tolerancji,
- parytetowości.

Konstytucja Republiki Weimarskiej (1919) + Konstytucja RFN (1949) – sprawy wyznaniowe należą do właściwości poszczególnych landów (krajów) niemieckich;

w konstytucji landu znajdują się przepisy o: wolności sumienia i wyznania, nauczanie religii w szkołach, stosunki kraj-kościół;

umowy (2 podstawowe typy i modyfikacje):

1) stwierdza się dalsze obowiązywanie praw i obowiązków wynikających z umów pomiędzy krajem a kościołami - konstytucja: Badenii-Wirtembergii z 1953; Wolnego Państwa Bawarskiego z 1946; Wolnego Państwa Saksonii z 1992; konstytucja Saary z 1947

1a) zniesienie takich praw i obowiązków może nastąpić wyłącznie w drodze porozumienia, które wymaga potwierdzenia w postaci ustawy krajowej: konstytucja Brandenburgii z 1992; Północnej Nadrenii-Westfalii z 1950; Nadrenii-Palatynatu z 1947

2) możliwość zawierania umów dotyczących wspólnego zainteresowania kraju i kościoła: konstytucja Meklemburgu-Pomorze Przednie z 1993, kraju Saksonia-Anhalt z 1992 + konstytucja Hesji z 1946

3) konstytucje 5 krajów pomijają problem umów pomiędzy krajami i kościołami: Berlin, Brema, Hamburg, Szlezwik-Holsztyn i Turyngia.


- konstytucja niemiecka: wolność religijną jest wartością podstawową człowieka (art. 4):

1) Nienaruszalna jest wolność wiary, sumienia i wolnego wyboru przekonania religijnego i światopoglądowego.
2) Zapewnia się nienaruszalność praktyk religijnych.
3) Nikt nie może zostać zmuszony wbrew swojemu przekonaniu do służby wojskowej z bronią w ręku. Szczegóły reguluje ustawa.

- ujęcie pozytywne: jednostka ma prawo do wewnętrznej wolności wierzenia, posiadania przekonań religijnych lub światopoglądowych, zewnętrzna wolność manifestowania tych przekonań, rozpowszechniania ich i zachowania się zgodnie z tymi przekonaniami

- ujęcie negatywne: wolność do niewyznawania wiary i nieposiadania przekonań światopoglądowych, wolność odrzucania religii lub prawo milczenia na ten temat


- art. 140 Konstytucji przejmuje postanowienia Konstytucji Weimarskiej z 1919 r. (art. 136, 137, 138, 139, 141): brak kościoła państwowego, gwarancje swobody zrzeszania się w związki religijne, każdy kościół samodzielnie zarządza i administruje swoimi sprawami w ramach ogólnych ograniczeń ustawowych (art. 137); wykonywanie wolności religijnej nie ogranicza praw i obowiązków obywatelskich; nikt nie jest zmuszany do ujawniania swoich przekonań religijnych, organy państwowe mogą pytać o przynależność religijną, gdy zależą od tego prawa bądź obowiązki lub dla obowiązków statystycznych (art. 136); kościoły mają podmiotowość publiczną, podatek kościelny, rozstrzyganie sporów państwo-Kościół w drodze umów, rozbudowane funkcje subsydiarne kościołów (pomoc społeczna); państwowe wsparcie działań kościołów, zakaz uprzywilejowania danych wyznań.
- separacja skoordynowana, „rozdział kulawy” – Federalny Sąd Konstytucyjny, „partnerstwo pomiędzy Kościołami a państwem”;
USTAWA ZASADNICZA REPUBLIKI FEDERALNEJ NIEMIEC

Preambuła:

Świadomy swej odpowiedzialności przed Bogiem i ludźmi,

ożywiony wolą służenia pokojowi świata jako równouprawniony

człon zjednoczonej Europy, Naród Niemiecki nadał sobie mocą swej

władzy ustrojodawczej niniejszą Ustawę Zasadniczą

Niemcy w krajach Badenii-Wirtembegii, Bawarii, Berlina, Brandenburgii,

Bremy, Hamburga, Hesji, Meklemburgii-Przedpomorza, Saksonii Dolnej,

Północnej Nadrenii-Westfalii, Nadrenii-Palatynatu, Kraju Saary, Saksonii,

Saksonii-Anhalt, Szlezwika-Holsztynu i Turyngii dopełnili dzieła jedności i

wolności Niemiec w drodze swobodnego samostanowienia. Tym samym

niniejsza Ustawa Zasadnicza obowiązuje w odniesieniu do całego Narodu

Niemieckiego.

- art. 140 („Status wspólnot religijnych; dalsza moc obowiązująca Konstytucji Weimarskiej) Postanowienia artykułów 136, 137, 138, 139 i 141 niemieckiej konstytucji z 11 sierpnia 1919 r. stanowią część składową niniejszej Ustawy Zasadniczej”.

Art. 141 (Nauczanie religii): „Artykuł 7 ustęp 3 zdanie 1 nie ma zastosowania w kraju, w którym 1 stycznia 1949 r. obowiązywała inna regulacja prawa krajowego”.

Art. 7 (Szkolnictwo):

(1) Całe szkolnictwo znajduje się pod nadzorem państwa.

(2) Uprawnieni do wychowania mają prawo decydowania o uczestniczeniu dziecka w nauce religii.

(3) Nauka religii jest w szkołach publicznych, z wyjątkiem szkół bezwyznaniowych, normalnym przedmiotem nauczania. Z zachowaniem państwowego prawa nadzoru nauka religii będzie udzielana zgodnie z zasadami związków religijnych. Żaden nauczyciel nie może zostać wbrew swojej woli zobowiązany do nauczania religii.

(4) Zapewnia się prawo do zakładania szkół prywatnych. Szkoły prywatne jako uzupełnienie szkół publicznych wymagają zezwolenia państwa oraz podlegają ustawom krajowym. Zezwolenia należy udzielić, gdy cele nauczania i urządzenie, jak również naukowe wykształcenie kadry nauczycielskiej szkół prywatnych nie ustępują szkołom publicznym oraz gdy nie czyni się różnicy między uczniami ze względu na sytuację majątkową rodziców. Zezwolenia należy odmówić, gdy ekonomiczna i prawna pozycja kadry nauczycielskiej nie jest dostatecznie zabezpieczona.

(5) Założenie prywatnej szkoły podstawowej jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy według administracji szkolnej przemawia za tym szczególny interes pedagogiczny albo gdy, na wniosek uprawnionych do wychowania, ma zostać ona założona jako szkoła określonej społeczności, jako szkoła wyznaniowa lub światopoglądowa, a w gminie nie istnieje publiczna szkoła podstawowa tego rodzaju.

(6) Szkoły wstępne pozostają z niesione.

Art. 136 (Konstytucja Weimarska)
1) Prawa i obowiązki obywatela i człowieka nie mogą być uwarunkowane lub ograniczone przez korzystanie z wolności religijnej. Nikt nie może być zobowiązany, do ujawnienia swojego religijnego przekonania. Urzędy mają prawo do pytania na ten temat jedynie o tyle o ile zależą od tego prawa i obowiązki lub wymaga tego ustawowo zarządzone badania statystyczne. Nikt nie może być zobowiązany do wyznaniowego działania lub brania udziału w święcie wyznaniowym lub do brania udziału w religijnych czynnościach lu do użycia religijnej formy przysięgi.

Art. 137 (Konstytucja Weimarska)
1) Nie istnieje kościół państwowy. Zapewnia się wolność zrzeszania w towarzystwa religijnych. Związki stowarzyszeń religijnych nie podlegają na terenie Rzeszy ograniczeniom. Każde stowarzyszenie religijne porządkuje i prowadzi swoje sprawy samodzielnie w ramach granic wszystkich obowiązującego prawa. Stowarzyszenie religijne decyduje o rozdaniu swoich urzędów bez współdziałania państwa lub gminy cywilnej. Stowarzyszenia religijne uzyskują osobowość prawną zgodnie z przepisami prawa cywilnego. Stowarzyszenia religijne pozostają jednostkami o osobowości prawnej, osobami prawnymi, o ile takimi były do tej pory. Innym stowarzyszeniom religijnym zapewnia się równe prawa na wniosek, gdy ze względu na swoją strukturę i ilość członków dają gwarancję trwałości. W wypadku połączenia kilku takich stowarzyszeń religijnych posiadających osobowość prawną w jedno towarzystwo, powstałe stowarzyszenie posiada także osobowość prawną. Stowarzyszenia religijne, posiadające osobowość prawną w prawie publicznym, są upoważnione do podniesienia podatków według list mieszkańców oraz według postanowień prawnych landu. Stowarzyszenia religijne są równe stowarzyszeniom, które przyjęły za swoje zadanie wspólną dbałość światopoglądu. O ile wykonanie tych postanowień wymaga dodatkowej regulacji, należy ona do ustawodawstwa landu.

art. 137 ust. 1 – zakaz kościoła państwowego

"Nie ma kościoła oficjalnego" (art.137); oznacza to odrzucenie zwierzchnictwa państwa nad Kościołem. Świeckość państwa w sensie pozytywnym wyrażona jest przez uznanie autonomii kościoła w słowach: "Każdy związek wyznaniowy rządzi się i administruje swoimi sprawami autonomicznie z poszanowaniem granic ustalonych w ustawie powszechnie obowiązującej" (art.137). Większe kościoły - mające zakorzenienie w historii Niemiec uzyskały status korporacji prawa publicznego, z prawem do zbierania "podatku kościelnego" od swych wyznawców za pośrednictwem organów państwowych. Kościoły w Niemczech prowadzą działalności edukacyjną, charytatywną i humanitarną, także dzięki subwencjom państwowym. Jako formę regulacji stosunków między państwem i Kościołem przyjęto dwustronne układy. Taki układ ze Stolicą Apostolską ma charakter umowy międzynarodowej, czyli konkordatu. Zasady te zostały wpisane do konstytucji krajów związkowych; także tych, które zostały utworzone po przyłączeniu NRD do RFN.
Wśród gwarancji wolności sumienia i religii w wymiarze indywidualnym w modelu niemieckim znajdujemy gwarancje nauczania religii w szkole jako przedmiotu obligatoryjnego.

Art. 138 (Konstytucja Weimarska)
1) Świadczenia państwa na rzecz stowarzyszeń religijnych wynikające z ustawy, umowy lub szczególnego tytułu prawnego, spadają na ustawodawstwo landu. Zasady ustala Rzesza. Zapewniona zostaje własność i inne prawa stowarzyszeń religijnych i religijnych związków dotyczących instytucji, fundacji i pozostałego majątku a istniejące dla celów wykształcenia, prowadzenia nauczania i celów charytatywnych.

Art. 139 (Konstytucja Weimarska)
1) Niedziela i uznane przez państwo święta są ustawowo chronione jako dni wolne od pracy i umysłowego uniesienia.

Art. 141 (Konstytucja Weimarska)
1) O ile istnieje potrzeba opieki wyznaniowej i mszy świętej w wojsku, szpitalach, zakładach karnych i innych zakładach publicznych, należy dopuścić stowarzyszenia religijne do podjęcia czynności religijnych, przy czym nie dopuszcza się do powstania obowiązku.

WŁOCHY

Ludność: ok. 57,3 mln; katolicy (ochrzczonych 95%) — 83,2% (faktycznie), bezwyznaniowcy — 16,2%, muzułmanie – 1%, Świadkowie Jehowy — 0,5%, protestanci (luteranie, baptyści, metodyści) - 0,3%, Żydzi — 35.000, buddyści — 30.000, prawosławni — 20.000 i ok. 13% bezwyznaniowcy.


Pakty Laterańskie (1929), 3 układy między Królestwem Włoch a Stolicą Apostolską:

  1. Traktat Laterański – uznaje suwerenność prawnomiędzynarodową Stolicy Apostolskiej i jej jurysdykcję w stosunku do Watykanu (przedstawicielstwo)

  2. Konkordat między S.A. a Włochami: regulacja Kościoła katolickiego we Włoszech

  3. Układ finansowy, świadczenia jednorazowe Włoch na rzecz S.A. za straty Państwa Kościelnego w 1870 r

Konstytucja Republiki Włoskiej z 1947 r.


Gwarancje wolności religijnej, jako praw człowieka: wolność wyrażania przekonań moralnych i filozoficznych (art. 21), wolność wyznawania wiary i propagowania swej wiary w jakiejkolwiek formie, indywidualnie, zbiorowo, prawo do sprawowania kultu prywatnie i publicznie ale bez sprzeczności z dobrymi obyczajami (art. 19)

- wolność religii w wymiarze: indywidualnym i instytucjonalnym

art. 7 i 8: równa swoboda wyznań, wzajemna niezależność i suwerenność państwa i Kościoła, autonomię innych związków wyznaniowych,

- wolność organizowania się w związki wyznaniowe wedle własnych statutów w zgodzie z zasadami porządku prawnego, państwo jest świeckie kooperujące z kościołami


Art. 8: dwustronna regulacja stosunków między państwem i:

1) Kościołem katolickim – accordo (układ, porozumienie, konkordat)

- Konkordat z 1984 r. + protokół z 1984 (ratyfikowane łącznie 1985): prawo do publicznego wykonywania kultu, gwarancje kontaktów duchowieństwa ze S.A., dostęp do środków masowego przekazu, kapelaństwo, uznanie osobowości cywilno-prawnej przez kościelne jednostki organizacyjne, sprawy majątkowe, swobody zmian personalnych i organizacyjnych w Kościele, skutki cywilne małżeństwa wyznaniowego, prawo rodziców do religijnego wychowania dzieci itd.).
2) porozumienia z innymi związkami wyznaniowymi:

a) Stół Waldecki (Tavola Valdese), 1984: = ustawa nr 449 z 1984:

- autonomia i niezależność wyznań i państwa, osobowość prawna instytucji kościelnych, swoboda mianowania duchownych, organizacji kościelnej, sądownictwa kościelnego, nauczanie religii we własnym zakresie, zapewnia się duszpasterstwo w wojsku, szpitalach, więzieniach; uznanie dyplomów szkół kościelnych (Waldecki Wydział Teologiczny), współdziałanie w ochronie dóbr kultury

małżeństwo religijne wywiera skutki cywilne (art. 11).

Stół rezygnuje z: bracchium saeculare, pomocy finansowej państwa, ochrony karnej i nauczania religii w szkołach państwowych.

b) 1986-1987, porozumienia z: Kościołem Luterańskim, Włoską Unią Kościoła Adwentystycznego, Zgromadzenie Boga we Włoszech (kościoły ewangeliczne, zielonoświątkowców), Związek Włoskich Gmin Izraelickich (ustawa nr 101 z 1989

c) 1993 porozumienie z Kościołem Baptystów

- porozumienia podobne do Stołu Waldeckiego, w tym skutki cywilne małżeństw religijnych

- wyjątek:

art. 15 z gminami izraelickimi – dotyczy gwarancji wieczystego utrzymania cmentarzy wyznaniowych, ochrona karna przed nietolerancją, nakazy religijne (ubój rytualny, prawo przysięgi z nakrytą głową, święta religijne, Szabas, szkoły żydowskie, szkoły rabinackie, dobra kultury, małżeństwa żydowskie, rejestr i działalność instytucji żydowskich, przepisy podatkowe, wznoszenie budynków kultowych, itp.)



HISZPANIA
Ludność: ok. 40,7 mln; chrześcijanie – ok. 97,4%, w tym: katolicy — 97%, protestanci — 0,4%, inne wyznania — 2,6%.
Do Konstytucji z 1975 r. wpisano formułę zapożyczoną z konstytucji Niemiec, głoszącą: "Żadne wyznanie religijne nie ma charakteru religii państwowej" (art. 1 ust. 3 ustawy organicznej z 1980 r.)

Do tej formuły dopisano zobowiązanie, iż: "Władze publiczne będą szanować wierzenia religijne społeczności hiszpańskiej i utrzymają współdziałanie z Kościołem katolickim i innymi wyznaniami".


- Państwo zrzekło się wszelkich przywilejów, na mocy których ingerowało w sprawy wewnętrzne Kościoła. Zniesiono też wszelkie przywileje Kościoła katolickiego.


- Konstytucja z 1978: brak wzmianki o umowach ze S.A., umowach między państwem a kościołami i innymi związkami wyznaniowymi.

Konstytucja zna ustawy organiczne („rozwijające prawa podstawowe i wolności publiczne”) i inne ustawy

- Ustawa organiczna 7/1980 z 1980 o wolności religijnej – „kościoły, wyznania i wspólnoty religijne” podlegają wpisowi do rejestru związków wyznaniowych, wniosek władz związku, wpis (decyzją Dyrektora Generalnego do Spraw Religii w Ministerstwie Sprawiedliwości) – osobowość prawna – możliwość zawarcia uprzedniej umowy między państwem a związkiem – później ustawa Kortezów: tylko Unia Kościołów Protestanckich (1992), Unia Gmin Żydowskich (1992) i Islamska Komisja Hiszpanii (1992) – umowy quasi-konkordaty
Charakterystyka rozwiązania w Hiszpanii i we Włoszech:

- Kościół Katolicki – pozycja zagwarantowana w konkordacie z 1953 + zmiany umowne: 1976 (zasada niezależności i autonomii Kościoła i Państwa), 1979 (swoboda komunikowania się duchowieństwa ze S.A., dostęp do środków masowego przekazu, prawo wiernych do zakładania i prowadzenia stowarzyszeń kościelnych, kapelaństwo, osobowość cywilno-prana jednostek kościelnych, zasady nabywania dóbr, uznanie skutków cywilnych małżeństw wyznaniowych, poszanowanie praw rodziców do nauki religii dzieci)

inne kościoły równouprawnione – jeżeli mają umowę państwo-kościół

- brak umowy – brak pełnego równouprawnienia

- Umowa państwa z kościołem, związkiem wyznaniowym – preferuje duże liczebnie kościoły

- Umowne położenie kościołów i związków wyznaniowych – problemem politycznym, nie wszystkie mogą się starać o status umowy, dobór różnych kryteriów



Prawa i wolności: Art. 14: Hiszpanie są równi wobec prawa. Niedopuszczalna jest wszelka dyskryminacja z powodu pochodzenia, rasy, płci, religii, poglądów albo jakichkolwiek innych osobistych lub społecznych warunków lub okoliczności.

O prawach podstawowych i wolnościach publicznych: Art. 16: Zapewnia się jednostkom i wspólnotom wolność w sferze ideologii, religii i kultu. Korzystanie z tych wolności podlega tylko takim ograniczeniom, jakie są konieczne dla utrzymania ładu publicznego chronionego przez ustawę.

Nikt nie może być zobowiązany do składania oświadczeń co do swej ideologii, religii lub swych przekonań.

Żadne wyznanie nie ma charakteru państwowego. Władze publiczne uwzględniają przekonania religijne społeczeństwa hiszpańskiego i utrzymują wynikające z tego stosunki współpracy z Kościołem Katolickim i pozostałymi wyznaniami.
  1   2   3


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna