Struktura programu



Pobieranie 133.67 Kb.
Strona3/3
Data08.05.2016
Rozmiar133.67 Kb.
1   2   3

Metoda programowania różni się od heurezy nadawaniem większości poleceń formy zdań rozkazujących z orzeczeniami w 2. os. lp., np.: przeczytaj, podkreśl, wypisz, policz, sformułuj. Dzięki temu badanie tekstu przez uczniów jest wnikliwsze, ściślejsze i prowadzi ich do procesualnie narastającego rozumienia. Do rozumienia bowiem – o czym mówi lingwistyczna teoria nauki czytania – dochodzi się stopniowo za sprawą wielokrotnego obcowaniu z percypowanym tekstem. Zgodnie z tą zasadą poznawane są również dzieła niewerbalne.

Metoda hermeneutyczna jest szczególnie przydatna do analizy i interpretacji utworów poetyckich. Polega na badaniu tekstu bez odwoływania się do kontekstu historycznoliterackiego i biograficznego. Uczniowie i nauczyciel stawiają tekstowi pytania i szukają na nie odpowiedzi. Dzięki temu odczytują znaczenia językowych struktur i odwołania intertekstualne, dochodząc do rozumienia utworu. Metoda problemowa czyni z uczniów badaczy rozstrzygających samodzielnie lub w grupach dany dylemat, przy wykorzystaniu różnych źródeł informacji. Problem może być otwarty (tzn. jego rozwiązanie nie jest znane) lub zamknięty (jego rozwiązanie jest znane, ale nie uczniom). Metoda problemowa ma różne odmiany, np.: metoda za i przeciw, projekt, portfolio, mapa mentalna. Metoda za i przeciw jest przydatna, gdy trzeba zanalizować problem z dwóch przeciwstawnych punktów widzenia, by podjąć decyzję akceptującą bądź odrzucającą konkretne rozwiązanie. Uczy dyskutowania, widzenia problemu z różnych perspektyw, szanowania i doceniania poglądów innych ludzi oraz negocjowania.

Metoda projektu znajduje zastosowanie przy rozwiązywaniu szerszych, czasochłonnych problemów, które zakresem mogą wykraczać poza jeden przedmiot. Dlatego szczególnie ważne staje się tu kierowanie działaniem uczniów przez nauczyciela. Metoda projektu może być realizowana indywidualnie lub grupowo. Uczy planowania pracy, samodzielności, przedsiębiorczości, gromadzenia informacji z różnych źródeł, sporządzania notatek i posługiwania się sposobami graficznego przedstawiania własnych pomysłów. Prezentacja wyników pracy nad projektem może mieć formę pisemną, graficzną (np. modelu, makiety, planu, folderu), inscenizacji, przemówienia lub gry dydaktycznej. Na zakończenie nauczyciel ocenia projekt na podstawie przyjętych na początku i znanych uczniom kryteriów.

Za pomocą mapy mentalnej opracowuje się graficznie problem z wykorzystaniem pojęć, skojarzeń, haseł, rysunków i symboli. Dzięki temu porządkuje się informacje, a następnie przedstawia związki między nimi na plakacie, schemacie lub rysunku. Metoda ta sprzyja aktywizowaniu uczniów, ponieważ każda osoba w klasie ma możliwość wypowiedzenia się oraz przedstawienia własnych skojarzeń i pomysłów. Mapę mentalną stosuje się jako jedną z form notowania wyników rozwiązywania problemu, powtarzania wiadomości bądź systematyzowania wiedzy, kształcenia myślenia i rozwijania słownictwa.



Portfolio to metoda, która uczy wyszukiwania i segregowania wiadomości na jeden temat. Uczniowie przez określony czas przygotowują teczki z materiałami związanymi z podanym przez nauczyciela zagadnieniem. Uczą się wykorzystywać różne źródła informacji (np. prasę, encyklopedie, słowniki, Internet), mogą też wymieniać się materiałami. Następnie podczas lekcji przedstawiają wyniki swojej pracy. Nauczyciel przy ocenie prac uwzględnia odpowiedni dobór materiałów do tematu (umiejętność odrzucania materiałów nieistotnych), pomysłowość oraz sposób prezentacji przed klasą.

Dyskusja i pochodzące od niej metody (np. dyskusja panelowa, dyskusja wielokrotna, burza mózgów, metaplan) pełnią doniosłą rolę w rozwoju sprawności językowej uczniów. Podstawową umiejętnością obywatela demokratycznego państwa powinno być bowiem publiczne zabieranie głosu, przedstawianie swoich poglądów, polemizowanie z wyrazicielami odmiennych zdań oraz przyczynianie się do rozstrzygania dyskutowanych spraw. Podczas debaty przeprowadzanej w klasie każdy uczeń ma prawo zabrać głos, pamiętając o zasadach rzeczowego dyskutowania. Nauczyciel pilnuje kulturalnego przebiegu rozmowy i tego, by uczniowie mówili wyłącznie na zadany temat. Uczący również może uczestniczyć w dyskusji i wypowiadać swoje opinie, czasami kontrowersyjne, by w ten sposób zaktywizować uczniów. Szczególnej uwagi wymagają osoby, które zazwyczaj nie zabierają głosu w czasie lekcji. Wówczas wskazane jest, żeby nauczyciel zwracał się bezpośrednio do tych uczniów, pytając, co sądzą na dany temat. Na zakończenie nauczyciel powinien przedstawić wnioski z przebiegu dyskusji.

Dyskusję panelową przeprowadzają wybrani uczniowie, występujący w roli ekspertów z danej dziedziny. Najpierw pojedynczo wygłaszają referaty przed klasą. W kolejnej fazie dyskutują między sobą, a pozostali uczniowie przysłuchują się im. Następnie do rozmowy włącza się publiczność, zadając pytania ekspertom. Warto określić maksymalny czas wypowiedzi, aby głos mogło zabrać jak najwięcej osób. Nauczyciel pełni rolę moderatora (osoby prowadzącej). Na początku formułuje temat spotkania i przedstawia ekspertów, a na dalszym etapie udziela głosu osobom z publiczności. Ponadto czuwa nad rzeczowym przebiegiem debaty, a jeśli to konieczne kieruje ją na właściwy tor. Na zakończenie przedstawia najważniejsze wnioski z dyskusji. Moderatorem może być również odpowiednio przygotowany uczeń, jeżeli nauczyciel uzna, że wykona on zadanie właściwie.

Dyskusja wielokrotna (dyskusja 66 lub Philips 66) polega na intensywnym analizowaniu danego zagadnienia w kilku sześcioosobowych zespołach przez sześć minut. Po upływie wyznaczonego czasu grupy spotykają się na wspólnej sesji i przedstawiają wszystkie pomysły. Następnie uczniowie ponownie dyskutują w zespołach nad usłyszanymi koncepcjami, a po sześciu minutach powtarza się sesja zbiorowa, podczas której przedstawiciele grup prezentują wyniki swojej pracy. Proces ten powtarza się aż do osiągnięcia wyników zadowalających większość klasy.

Burza mózgów (giełda pomysłów) jest metodą zbiorowego rozwiązywania problemów. Składa się ona z dwóch części. Najpierw zapisuje się (np. na tablicy) wszystkie pomysły uczniów (nawet najbardziej zaskakujące i dziwne). W drugiej części wspólnie dokonuje się selekcji, oceniając poszczególne propozycje i wybierając najlepsze rozwiązania. Dzięki tej metodzie młodzież rozwija swoją wyobraźnię. Uczniowie mają także możliwość modyfikowania cudzych pomysłów oraz podawania innych na zasadzie skojarzenia. Ponadto przeprowadzanie burzy mózgów przebiega w sposób spontaniczny, najczęściej towarzyszy temu humor, co może być czynnikiem pobudzającym do aktywności nawet uczniów niechętnie zabierających głos. Podczas burzy mózgów trzeba przestrzegać zasad dyskusji w grupie, takich jak:

- gdy jedna osoba mówi, pozostałe słuchają i nie przerywają jej;

- nie należy źle oceniać osoby, która się wypowiada;

- jedna osoba nie powinna mówić zbyt długo, żeby wystarczyło czasu na wypowiedzi innych;



- należy uzasadniać swoje opinie.

Metaplan pozwala na postawienie diagnozy sytuacji i znalezienie rozwiązania problemu indywidualnie lub grupowo. Stosując graficzny sposób zapisu kolejnych etapów analizy danego zagadnienia, uczniowie odpowiadają na umieszczone w tabeli pytania: Jak jest?; Jak być powinno?; Dlaczego nie jest tak, jak powinno być?. Następnie w ostatniej rubryce zapisują wnioski. Metoda ta uczy analizowania i oceniania różnych kwestii oraz wyrażania własnego zdania i dochodzenia do konkluzji.

3. Metody wdrażające do praktycznego działania

Metoda zajęć praktycznych umożliwia uczniom stosowanie wiedzy w praktyce. Dzięki określonym przez program nauczania wiadomościom z nauki o języku, praktycznej stylistyki, teorii i historii literatury oraz ortografii uczeń wypowiada się ustnie i pisemnie, słucha i czyta ze zrozumieniem, analizuje i interpretuje różne typy tekstów. W wyniku organizowanych przez nauczyciela działań staje się więc autorem konkretnego wytworu, np. opowiadania, opisu, rozprawki. Elementy tej metody występują łącznie z metodami wymienionymi wcześniej.

Przekład intersemiotyczny polega na wytworzeniu tekstu opisującego dzieło plastyczne lub na wykonaniu ilustracji do utworu literackiego.

4. Metody inne

Drama to metoda związana z teatrem i aktorstwem, umożliwiająca przyswajanie wiedzy przez zabawę i działanie. Służy obserwacji zachowań ludzkich i wynikających z nich problemów. Jej celem jest wczucie się w przeżycia, poglądy i zachowania osób, których role są odgrywane. W dramie, podobnie jak w burzy mózgów (giełdzie pomysłów), można wykorzystać naturalną spontaniczność uczniów oraz ich chęć do aktywnego działania. Drama rozwija wyobraźnię, pomysłowość, zdolności artystyczne i motorykę ciała. Pomaga kształtować zdolność empatii i postawę tolerancji wobec innych. Dzięki tej metodzie uczniowie zdobywają umiejętność rozróżniania emocji oraz ich okazywania lub ukrywania, a także poznają różnorodne role społeczne. W dramie można wyodrębnić kilka technik. Należą do nich: stop-klatka, wejście w rolę, inscenizacja improwizowana, udawana fotografia, zabawa w muzeum, wywiad oraz rzeźba.

Wycieczka jest metodą, która dostarcza okazji do rozwijania wiedzy o świecie, rozbudza potrzebę uczestniczenia w życiu kulturalnym i obcowania ze sztuką oraz integruje klasowy zespół. W miarę możliwości należy organizować wycieczki do miejsc związanych z życiem pisarzy bądź twórców kultury, do cennych zespołów architektonicznych i muzeów, a także w celu obejrzenia wystaw, przedstawień teatralnych (również dla poznania teatru od kulis), operowych, baletowych, wysłuchania koncertów. Przed każdą wycieczką nauczyciel powinien przedstawić klasie informacje o jej celu i korzyściach (mogą to zrobić wyznaczeni uczniowie), a także przypomnieć o odpowiednim zachowaniu.

Opis założonych osiągnięć ucznia i propozycje metod ich oceny
Uczeń kończący klasę IV technikum:

– przeczytał, zna i rozumie treść oraz problematykę lektury obowiązkowej, wykazuje orientację w lekturze wybranej, omawianej na lekcjach;

– umie scharakteryzować epoki literackie i ich znaczenie dla kultury polskiej i światowej;

– potrafi umiejscowić dzieło literackie na tle epoki, porządkować zjawiska literackie według zasady chronologicznej, rozpoznać czas powstania utworu na podstawie obrazu, kultury materialnej, obyczaju, konwencji, stylu i języka;

– zna najważniejsze daty z historii literatury i biografie największych pisarzy: Jana Kochanowskiego, Adama Mickiewicza, Juliusza Słowackiego, Cypriana Norwida, Bolesława Prusa, Stanisława Wyspiańskiego, Stefana Żeromskiego, Bruno Schulza, Witolda Gombrowicza, Tadeusza Borowskiego, Gustawa Herlinga-Grudzińskiego); potrafi wskazać kontekst biograficzny utworów;

– rozumie pojęcia: epoka, prąd literacki i artystyczny, mit, mitologia, apokalipsa, archetyp, antropocentryzm, ascetyzm, teocentryzm, franciszkanizm, humanizm, sarmatyzm, utopia, prometeizm, mesjanizm, wallenrodyzm, winkelriedyzm, mistycyzm, improwizacja, miłość romantyczna, utylitaryzm, emancypacja, asymilacja, praca u podstaw, praca organiczna, dekadentyzm, katastrofizm, witalizm;

– potrafi scharakteryzować konwencje artystyczne epok: klasycyzm renesansowy, marinizm, klasycyzm oświeceniowy, sentymentalizm, rokoko, romantyzm, realizm, naturalizm, modernizm, impresjonizm, ekspresjonizm, symbolizm, dekadentyzm, katastrofizm, surrealizm, awangarda, abstrakcjonizm, kreacjonizm, socrealizm, futuryzm, postmodernizm;

– potrafi rozpoznać różne style w sztuce (np. klasyczny, romański, gotycki, renesansowy, barokowy, klasycystyczny, secesyjny, impresjonistyczny, akademicki, konstruktywistyczny, surrealistyczny, abstrakcjonistyczny);

– umie porównać utwory literackie z różnych epok o podobnych motywach (np. miłość, dom, rodzina, droga, wędrówka, pielgrzymka, wina i kara, władza, cierpienie, bunt, ojczyzna, natura-cywilizacja, życie-teatr, franciszkanizm, moralność, młodość, samotność, heroizm, patriotyzm, miasto, artysta, człowiek, kobieta, religia, Bóg), zna pojęcie topos, umie dostrzegać związki (kontynuacje i nawiązania) między tekstami kultury różnych epok, potrafi wskazać tradycje literackie w literaturze współczesnej,

konteksty biblijne i antyczne w epokach następnych;

– dostrzega kontekst kulturowy: historyczny i filozoficzny dzieła, umie wyjaśnić pojęcia: epikureizm, stoicyzm, tragizm, matafizyka, augustynizm, scholastyka, tomizm, racjonalizm, empiryzm, deizm, ateizm, utylitaryzm, ewolucjonizm, schopenhaueryzm, bergsonizm, nietzscheanizm, freudyzm, egzystencjalizm, psychoanaliza, absurd;

– rozpoznaje kategorie estetyczne: tragizm, komizm, groteska, ironia romantyczna, patos;

– potrafi określić cechy gatunków: epos, epos rycerski, tragedia, tragedia renesansowa, przypowieść, list, psalm, hymn, legenda, kronika, misterium, pieśń religijna, fraszka, tren, sonet, komedia, pamiętnik, bajka, satyra, powieść, ballada, powieść poetycka, dramat romantyczny, poemat dygresyjny, felieton, nowela, opowiadanie, powieść realistyczna, narrator wszechwiedzący, powieść historyczna, powieść psychologiczna, narracja z punktu widzenia, powieść młodopolska, dramat symboliczny, dramat współczesny, esej, reportaż, dziennik, eseizacja prozy, literatura faktu;

– potrafi określić funkcję środków stylistycznych i zastosować w analizie utworów literackich pojęcia: porównanie homeryckie, inwokacja, heksametr, sylabizm, sylabotonizm, wiersz wolny, symbol, alegoria, antyteza, sentencja, paradoks, puenta, przerzutnia, inwersja, oksymoron, metafora, koncept, morał, peryfraza, archaizm, neologizm; stylizacja, parodia;

– potrafi rozpoznać wartości i ich hierarchię w dziełach literackich: prawda, dobro, piękno, sacrum i profanum, miłość, wolność, odpowiedzialność, sprawiedliwość, tolerancja, ojczyzna, naród, społeczeństwo;

– umie określić cechy i rozumie pojęcia: społeczne środki przekazu, kultura masowa i kultura wysoka, kicz i arcydzieło; potrafi wartościować dzieło literackie i opracowania tego dzieła dostępne na rynku księgarskim, umie ocenić dostępne teksty kultury (film, spektakl teatralny),

– jest świadomym odbiorcą kultury masowej i wykazuje orientację we współczesnym życiu literackim i kulturalnym (czyta ze zrozumieniem teksty publicystyczne i recenzje, ogląda programy kulturalne, bierze udział w życiu kulturalnym swojego regionu).
Nauczyciel w liceum i technikum musi pełnić rolę przewodnika w świecie literatury i kultury. Uczeń ma być przygotowywany do samodzielnego zdobywania i wykorzystywania wiedzy, planowania i organizowania pracy własnej, twórczego rozwiązywania problemów, rozwijania zainteresowań i sprawności.

Od pierwszych zajęć kształcić należy umiejętność posługiwania się współczesnymi źródłami informacji, słownikami, kompendiami, wartościowymi opracowaniami literackimi, Internetem – a w tym umiejętność czytania ze zrozumieniem, problematyzowania, hierarchizowania, streszczania, sporządzania notatki (selekcja materiału, przejrzystość, zwięzłość ). Coraz większego znaczenia będzie nabierała umiejętność korzystania z Internetu.

Uczeń powinien znać kryteria oceniania wypowiedzi ustnych i pisemnych, będące załącznikiem do Przedmiotowego Systemu Oceniania w zakresie języka polskiego obowiązującego w szkole – wiedzieć, kiedy otrzyma ocenę negatywną, a kiedy zasłuży na celującą (kryteria te odpowiadać muszą obowiązującemu w szkole wewnątrzszkolnemu systemowi oceniania).

Każdą dłuższą wypowiedź ustną nauczyciel powinien zrecenzować – wskazać jej zalety i niedociągnięcia. Ocena powinna zachęcać ucznia do samodzielnej i poprawnej językowo wypowiedzi. Wskazane jest ocenianie wypowiedzi w toku lekcji przy wprowadzaniu nowego materiału (głos w dyskusji, wyrażanie własnej opinii, argumentowanie) i wypowiedzi związanej z wiedzą nabytą wcześniej.

Nauczyciel powinien premiować każdą samodzielną pracę ucznia, jego inicjatywę w poszerzaniu wiedzy, dodatkowe wiadomości związane np. z kontekstem kulturowym omawianego tekstu.

W każdym semestrze uczeń powinien pisać co najmniej dwie prace klasowe, zrecenzowane przez uczącego. Recenzja powinna uświadomić uczniowi jego osiągnięcia, informować o brakach i dawać wskazówki do dalszej pracy.

W toku nauczania należy kształcić umiejętność rozumienia tekstu naukowego i publicystycznego, skracania i poszerzania treści. Wskazana jest także kontrola znajomości tekstów lekturowych (egzekwowanie czytania!) oraz wiedzy historycznoliterackiej i językowej (sprawdziany, testy, ewentualnie dyktando). Uczeń powinien w wypracowaniach klasowych rozwijać poznawane formy wypowiedzi, interpretować teksty literackie.

Ocenie powinna podlegać także recytacja tekstu, przygotowywane przemówienia, referaty, prezentacje indywidualnych zainteresowań czytelniczych. Podkreślać w nich należy samodzielność i oryginalność wypowiedzi, wkład pracy, bogactwo i kulturę języka.



Ocena (bieżąca, okresowa, roczna) ma być miernikiem umiejętności ucznia i stanowić motywację do dalszej pracy.


1   2   3


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna