Studium to zostało napisane przez dr. Bogusława Czarnego ze Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie



Pobieranie 33.04 Kb.
Data07.05.2016
Rozmiar33.04 Kb.
Studium to zostało napisane przez dr. Bogusława Czarnego ze Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie.

___________________________________________________

Podatek powoduje przesunięcie się punktu równowagi rynkowej (...). Skala handlu zmniejsza się z Q* do Q1. Cena płacona przez nabyw-ców wzrasta z P* do P1.

Bogusław Czarny i in., Podstawy ekonomii, PWE 1998.

Akcyza a cena benzyny w Polsce jesienią 1998 r.


__________________________________________________



Warszawa, październik 1998 r.

Jak działa podatek?

Pamiętacie rozdział Rynek? Na osi pionowej wykresu mierzy-my cenę płaconą przez nabywcę (cena brutto, PB), a nie przez sprzedawcę (cena netto, PN). Sprzedawcy dostarczą na rynek ty-le samo, co przed wprowadzeniem podatku, pod warunkiem, że nabywcy zapłacą „starą” cenę plus podatek.




S




P*

PB



Q

S’

To jest stawka podatku.

E

Q1

D

E1

P1

P2


Q*



Na przykład, na rysunku obok przed wprowadzeniem po-datku, przy cenie P2 sprzedawcy oferowali nabywcom ilość Q1. Po wprowadzeniu podatku sprzedawcy będą nadal oferować Q1, jeśli w dalszym ciągu za jednostkę towaru otrzymywać będą P2, czyli jeśli nabywcy zapłacą (P2 + stawka podatku), tzn. P1. W re-zultacie cała linia podaży wędruje w górę o odcinek odpowiada-jący stawce podatku. Przy danej ilości zaoferowanej sprzedaw-cy dostają „na rękę” tyle, co przed wprowadzeniem podatku.


To nieważne, kto wysyła czek!

Zwróćmy uwagę na pewien szczegół. Za oznaczeniem PB płaconej przez nabywcę ceny brutto z osi pionowej mogą się kryć różne rozwiązania techniczne. Na przykład, nabywca rze-czywiście płaci sprzedawcy tę cenę, a następnie sprzedawca wy-syła państwu należne mu z tytułu podatku pieniądze. Albo: na-bywca płaci w dwóch ratach; najpierw cenę sprzedawcy, a po-tem - podatek państwu. Z punktu widzenia nabywcy oba rozwią-zania mają dokładnie taki sam skutek i sprowadzają się do za-płacenia ceny PB.



A zatem (wbrew intuicji...), niezależnie od tego, „kto wysyła czek”, nasza analiza obowiązuje, a widoczny na rysunku rozkład ciężaru opodatkowania nie ulega zmianie!

* * *


Stawka akcyzy (śrdw. łac. accisia - podatek) w Polsce w końcu lat dziewięćdziesiątych była - zależnie od tego, jakiego dobra dotyczyła - albo konkretną kwotą albo odsetkiem ceny. W przy-padku paliw silnikowych chodziło o kwotę. Poziom stawki ak-cyzy określał Minister Finansów. Na przykład, w czerwcu, a tak-że w końcu października 1998 r. Minister Finansów podniósł stawki akcyzy ustalone w styczniu.1 W rezultacie, np. akcyza uk-ryta w cenie etyliny 94 oraz benzyn bezołowiowych wzrosła z - odpowiednio - 1129 zł /t do 1182 zł/t i 1209 zł/t oraz z 1040 zł/t do 1092 zł/t i 1118 zł/t. Przeczytaj komentarze prasowe dotyczą-ce tych zdarzeń.

* * *


„Zazwyczaj wzrost podatku akcyzowego powodował, że produ-cenci i importerzy automatycznie podnosili swoje ceny o wyso-kość wzrostu tego podatku. Jedynym wyjątkiem był luty tego roku, gdy podwyżka cen paliw stanowiła ok. 80 proc. podwyżki podatku. Stało się tak jednak tylko dlatego, że ceny ropy na ryn-kach światowych były wtedy bardzo niskie.

Ministerstwo Finansów twierdzi, że najwięksi krajowi producenci (Petrochemia Płock i Rafineria Gdańska) obiecali nie podnosić cen swoich produktów. (...) Rzecznik prasowy Petro-chemii Płock SA (...) uważa, że wzrost akcyzy nie będzie powo-dem do podniesienia cen. Może nim być natomiast wzrost kursu dolara lub ceny ropy naftowej na świecie.”



Artur Morka, Danina tylko jeden raz, Rzeczpospolita, nr 152, 1998 r. (1 lipca 1998 r.)

„Od dziś o ponad 20 zł na tonie rosną stawki podatku ak-cyzowego płaconego w cenie paliw silnikowych. (...) Zwiększe-nie stawek podatku akcyzowego może, ale nie musi, spowodo-wać podwyżkę ceny paliw o ok. 2 grosze na litrze.

Ministerstwo Finansów zdecydowało się na podniesienie stawek podatku akcyzowego o 4-27 zł na tonie paliwa. O 4 zł/t wzrosła stawka akcyzy w odniesieniu do oleju napędowego z za-wartością siarki od 0,05 do 0,2 proc. Stawki dotyczące pozosta-łych olejów napędowych zwiększyły się o 24 zł/t, benzyny bez-ołowiowej - o 26 zł/t, a etyliny 94 - o 27 zł/t. (...)

Podwyżka zapewne nie dotknie klientów indywidual-nych, którzy przyzwyczaili się już do tego, że ceny na stacjach benzynowych różnią się od siebie o kilka groszy - uważa Witold Ozimski z Biura Maklerskiego Reflex w Łodzi.

Według niego, część producentów i importerów może się zdecydować na utrzymanie dotychczasowych cen. Przemawia za tym fakt, że obecnie ceny ropy na rynku światowym są bardzo niskie, ustabilizował się też kurs złotego w stosunku do dolara. Obecnie baryłka ropy Brent kosztuje ok. 13 USD. (...)

Trzeba jednak pamiętać, że gdyby ceny ropy powróciły do poziomu z października 1997 r. - ok. 20 USD za baryłkę - wtedy paliwo na stacjach benzynowych gwałtownie podrożeje.”



Artur Morka, Ceny o dwa grosze w górę, Rzeczpospolita, nr 252, 1998 r. (27 października 1998 r.)

* * *


A teraz...

ODPOWIEDZ NA NASTĘPUJĄCE PYTANIA!

1.


Czy akcyza jest w Polsce podatkiem kwotowym?

2.


Jak sądzisz, jaki wpływ - ceteris paribus - wywarłoby znaczne zwiększenie akcyzy na ceny benzyny na stacjach benzynowych? Odwołaj się do wyników analizy działania podatku kwotowego z rozdziału Rynek.

3.


Dlaczego - zwykle - producentom benzyny w Polsce w 1998 r. udawało się przerzucić na nabywców prawie cały ciężar spowo-dowany podwyżką akcyzy?

4.


Dopuść zmienność dolarowych cen ropy na świecie. Czy twoja odpowiedź na pytanie 2 zmieni się?

5.


A jakie znaczenie mają tu ewentualne zmiany kursu złotego?

6.


Postaw kropkę nad i! Dlaczego jesienią 1998 r., po kolejnej pod-wyżce, cytowani przez dziennikarza eksperci twierdzili, że „zwiększenie stawek podatku akcyzowego może, ale nie musi, spowodować podwyżkę ceny paliwa” na stacjach benzynowych?


1Zob. Dziennik Ustaw z 8 stycznia 1998 r., nr 2, poz. 3, Rozporządzenie Mi-nistra Finansów w sprawie podatku akcyzowego, §1 z zał. 1, s. 121 i 127 oraz Dz. U. nr 80, poz 519 i Dz. U. nr 129, poz. 85).





©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna