Syllabus gramatyka opisowa języka polskiego 1 (niestacjonarne) Treści kształcenia



Pobieranie 15.67 Kb.
Data09.05.2016
Rozmiar15.67 Kb.
SYLLABUS
GRAMATYKA OPISOWA JĘZYKA POLSKIEGO 1

(niestacjonarne)



Treści kształcenia:

Wykład: (8 godz.)

1. Gramatyka opisowa języka polskiego jako przedmiot badań, gramatyka opisowa a gramatyka normatywna; działy gramatyki: fonetyka, fonologia, morfologia(słowotwórstwo i fleksja), składnia; zasady pisowni fonetycznej

2. Elementy fonologii. Fonologia jako poziom języka i dział gramatyki, pojęcie fonemu, fonologia a fonetyka, fonem a głoska, pojęcie cechy dystynktywnej, opozycje fonologiczne, kategorie fonologiczne, opis systemu fonologicznego polszczyzny na wybranym przykładzie (matryca / graf fonologicznych cech dystynktywnych fonemów języka polskiego).

3. Wprowadzenie do morfologii. Morfologia jako poziom języka i dział gramatyki (słowotwórstwo i fleksja), pojęcie morfemu i morfu, typologia i wariancja morfemów, elementy morfonologii: pojęcie alternacji i ich typologia.

4. Wprowadzenie do słowotwórstwa: kształtowanie się metod analizy słowotwórczej (analiza dwuczłonowa J. Rozwadowskiego, logiczno-syntaktyczna W. Doroszewskiego, onomazjologiczna M. Dokulila), struktura wyrazu motywowanego, typologia podstaw i formantów, pojęcie typu słowotwórczego, kategorii słowotwórczej i produktywności, pojęcie transpozycji, modyfikacji i mutacji.

5. Klasyfikacja leksemów na części mowy. Podstawy klasyfikacji leksemów na części mowy, przegląd podstawowych dla polszczyzny ujęć typologicznych (semantyczna T. Milewskiego,

morfologiczna Z. Saloniego, składniowa R. Laskowskiego, semantyczno-morfologiczno-składniowa S. Jodłowskiego, konotacyjna H. Wróbla).

6. Pojęcie kategorii gramatycznej, kategorie morfologiczne w języku polskim, pojęcia deklinacja i koniugacja, leksem, wyraz a forma fleksyjna, struktura formy fleksyjnej, ogólne podstawy paradygmatyki fleksyjnej w języku polskim (kryteria wyodrębniania wzorów odmiany).

7. Podstawowe pojęcia składniowe

a) wypowiedzenie, zdanie / oznajmienie: równoważnik, zawiadomienie.
b) semantyczna i syntaktyczna budowa wypowiedzeń: struktura predykatywno-argumentowa, modalność

c) konotacja jako własność wyrazów polegająca na otwieraniu pustych miejsc zapowiadających pojawienie się innego wyrazu (formy); cechy konotacyjne części mowy, zwłaszcza czasownika (wybrane zagadnienia).

d) pojęcie akomodacji syntaktycznej; typy związków akomodowanych; składnia zgody, rządu i przynależności; wyrazy poza związkami składniowymi.

8. Typologia wypowiedzeń w języku polskim. Struktura wypowiedzenia pojedynczego. Wypowiedzenia złożone współrzędnie i podrzędnie, wskaźniki zespolenia – ogólna charakterystyka.


Ćwiczenia:

Fonetyka (8 godz.)

1. Artykulacyjna klasyfikacja głosek i ich charakterystyka

2. Upodobnienia - przyczyny zjawiska., klasyfikacja upodobnień: ze względu na kierunek, na obszar upodobnienia, na głębokość upodobnienia, na żywotność zjawiska, ze względu na cechę, która się zmienia w wyniku asymilacji (pod względem dźwięczności, miejsca artykulacji, stopnia zbliżenia narządów mowy); uproszczenia grup spółgłoskowych. Elementy prozodii: intonacja i akcent podstawowa terminologia i charakterystyka zjawiska w języku polskim.

Słowotwórstwo (8 godz.)

3. Ogólne zagadnienia, podstawowe terminy: pojęcie motywacji, wyrazu motywowanego i motywującego, parafrazy słowotwórczej, derywatu, członów derywatu (podstawa słowotwórcza i formant, typologia), pojęcie typu słowotwórczego, kategorii słowotwórczej i produktywności, pojęcie transpozycji, modyfikacji i mutacji.

4. Opis budowy słowotwórczej podstawowych klas leksemów:

a) rzeczownik

Przegląd kategorii i typów słowotwórczych według ich wykładników; sufiksacja - transpozycja: nazwy abstrakcyjnych czynności, nazwy abstrakcyjnych

cech; modyfikacja: nazwy żeńskie od męskich, męskie od żeńskich, nazwy istot młodych, zdrobnienia, ekspresiwa (hipokoristika i augmentatiwa), mutacja: nazwy wykonawców czynności, nazwy narzędzi, wytworów, nosicieli cech, nazwy miejsc, zbiorów, mieszkańców,

pokrewieństwa; prefiksacja, rzeczowniki pochodne od wyrażeń syntaktycznych, rzeczowniki złożone (klasyfikacja strukturalna i semantyczna), skrótowce

b) przymiotnik*

charakterystyka afiksów i ich typologia, podstawowe typy derywatów (odczasownikowe,

odrzeczownikowe, odprzymiotnikowe, od wyrażeń syntaktycznych, przymiotniki złożone)

c) przysłówek*

typy słowotwórcze przysłówków: derywaty odprzymiotnikowe z suf. -o/-e, prefiksalno-sufiksalne

d) czasownik

charakterystyka ogólna słowotwórstwa czasowników, klasyfikacja derywatów (czasowniki odimienne: orzecznikowe, kauzatywne, dopełnieniowe, odczasownikowe:

dokonane, niedokonane, refleksywne)

Fleksja (4 godz.)

5. Fleksja rzeczownika; charakterystyka kategorii rodzaju, pojęcie synkretyzmu form, podział rzeczowników na deklinacje
* treści do samodzielnej realizacji przez studenta.
Literatura:

Bibliografia ogólna:
P. Bąk, Gramatyka języka polskiego. Zarys popularny, wyd. 10, Warszawa 1977 i nast. wyd.

W. Doroszewski, Podstawy gramatyki polskiej, cz. 1, Warszawa 1962 i nast. wyd.

3. Gramatyka opisowa języka polskiego z ćwiczeniami, red. W. Doroszewski i B. Wieczorkiewicz, oprac. B. Bartnicka-Dąbkowska i in., t. 1–2, Warszawa 1959 i nast. wyd.

4. Gramatyka współczesnego języka polskiego, red. S. Urbańczyk; Składnia, red. Z. Topolińska; Morfologia, red. R. Grzegorczykowa i in., Warszawa 1984 i nast. wyd.

5. M. Jaworski, Podręczna gramatyka języka polskiego, wyd. 6, Warszawa 1995.

6. E. Jędrzejko, M. Kita, Gramatyka polska. Podstawy wiedzy o budowie języka polskiego, Warszawa 2000.

7. Z. Klemensiewicz, Podstawowe wiadomości z gramatyki języka polskiego, wyd. 4, Warszawa 1962 i nast. wyd.

8. A. Nagórko, Zarys gramatyki polskiej, wyd. 2, Warszawa 1997.

9. A. Nagórko, Zarys gramatyki polskiej (ze słowotwórstwem) , wyd. 4, Warszawa 2000.

10. J. Strutyński, Gramatyka polska. Wprowadzenie, fonetyka, fonologia, morfologia, składnia, wyd. 3, Kraków 1999.

11. S. Szober, Gramatyka języka polskiego, wyd. 12, Warszawa 1962.

12. H. Wróbel, Gramatyka języka polskiego, Kraków 2001.



Fonetyka i fonologia:
1. M. Dłuska, Fonetyka polska. Artykulacja głosek polskich, wyd. 2, Warszawa–Kraków 1981.

2. L. Dukiewicz, I. Sawicka, Gramatyka współczesnego języka polskiego. Fonetyka i fonologia, Kraków 1995.

3. L. Madelska, M. Witaszek-Samborska, Zapis fonetyczny. Zbiór ćwiczeń, wyd. 5, Poznań 2000.

4. D. Ostaszewska, J. Tambor, Podstawowe wiadomości z fonetyki i fonologii współczesnego języka polskiego, Kraków 1990 i nast. wyd.

5. B. Rocławski, Zarys fonologii, fonetyki, fonotaktyki i fonostatystyki współczesnego języka polskiego, Gdańsk 1986.

6. B. Wierzchowska, Fonetyka i fonologia języka polskiego, Wrocław 1980.

7. B. Wierzchowska, Wymowa polska, Warszawa 1965 i nast. wyd.

8. M. Wiśniewski, Zadania z fonetyki i fonologii współczesnego języka polskiego, Toruń 1999.

9. M. Wiśniewski, Zarys fonetyki i fonologii współczesnego języka polskiego, Toruń 1997.

Słowotwórstwo:
1. R. Grzegorczykowa, Zarys słowotwórstwa polskiego. Słowotwórstwo opisowe, wyd. 3, Warszawa 1979 i nast. wyd.
Morfologia:
1. M. Bańko, Wykłady z polskiej fleksji, Warszawa 2002.

2. S. Mędak, Słownik form koniugacyjnych czasowników polskich, Kraków 1997.

3. Z. Saloni, Czasownik polski. Odmiana, słownik, Warszawa 2001.

4. J. Tokarski, Czasowniki polskie. Formy, typy, wyjątki, słownik, Warszawa 1951.

5. J. Tokarski, Fleksja polska, Warszawa 1973 i nast. wyd.


Literatura uzupełniająca:

Części mowy, red. J. Bartmiński, M. Nowosad-Bakalarczyk, Współczesna polszczyzna. Wybór opracowań, t. 6, Lublin 2003.


Encyklopedie, słowniki i inne syntezy:

1. B. Cząstka-Szymon, H. Synowiec, K. Urban, Mały słownik terminów gramatycznych, Kraków-Warszawa 1996.

2. Encyklopedia wiedzy o języku polskim, red. S. Urbańczyk, Wrocław 1978, nowe wyd. pt. Encyklopedia języka polskiego, Wrocław 1991 i nast. wyd.

3. Język polski. Encyklopedia w tabelach, red. W. Mizerski, Warszawa 2000.



4. Język polski. Kompendium, pod red. M. Derwojedowej, H. Karaś, D. Kopcińskiej, Warszawa 2005.

5. Nauka o języku polskim dla polonistów, red. S. Dubisz, wyd. 2, Warszawa 1998.


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna