Szczegółowy program zajęć z Immunologii



Pobieranie 26.02 Kb.
Data01.05.2016
Rozmiar26.02 Kb.

Szczegółowy program zajęć z Immunologii


kierunek: Analityka Medyczna rok 2014/2015

Ramowy program zajęć z Immunologii – Analityka Medyczna:
Liczba godzin dydaktycznych: 30
Wykłady: 10 godzin (5 x 2h):

08.10. Odporność nieswoista

15.10. Odporność swoista komórkowa

22.10. Odporność swoista humoralna

29.10. Rozwój odporności. Układ HLA

05.11. Wprowadzenie do immunopatologii


Ćwiczenia: 20 godzin (7 ćwiczeń): 07.11, 14.11, 21.11, 28.11, 05.12, 12.12, 19.12.
1. Podstawy funkcjonowania układu odpornościowego. Odporność nieswoista cz. I (humoralna)

Układ limfatyczny – budowa i funkcje: pierwotne (centralne) i wtórne (obwodowe) narządy limfatyczne, krążenie limfocytów. Rozwój układu odpornościowego: komórki macierzyste, linia limfo- i mieloidalna.

Podziały odporności: wrodzona, nabyta; czynna, bierna; nieswoista, swoista; naturalna, sztuczna;

Komórki układu odpornościowego – budowa i funkcje: komórki macierzyste (stem cells), limfocyty B, T, NK, makrofagi, granulocyty, komórki dendrytyczne, komórki tuczne, płytki krwi.

Mediatory rozpuszczalne: dopełniacz, przeciwciała, cytokiny (monokiny, limfokiny, interleukiny, chemokiny...), interferony, mediatory zapalne.

Odporność nieswoista (wrodzona): drogi wnikania antygenu do ustroju, naturalne bariery anatomiczno-czynnościowe skóry i błon śluzowych, rola flory fizjologicznej; nieswoiste czynniki humoralne (dopełniacz, interferony, lizozym, laktoferyna, fibronektyna, białko C-reaktywne, białka szoku termicznego).

Dopełniacz: aktywacja (droga klasyczna, alternatywna i lektynowa), biologiczne efekty układu dopełniacza (zwiększenie przepuszczalności naczyń, chemotaksja i aktywacja neutrofilów, adherencja i opsonizacja, przetwarzanie kompleksów, liza lub uszkodzenie komórki). Receptory dla fragmentów dopełniacza na komórkach. Współdziałanie układu dopełniacza z układem krzepnięcia i kinin.

Część praktyczna:

Film: The immune system.

Organizacja pracy, zasady bezpieczeństwa i higieny pracy w laboratorium immunologicznym.

Morfologia komórek układu immunologicznego (neutrofile, bazofile, eozynofile, monocyty, limfocyty) – wykonanie i demonstracja preparatów mikroskopowych rozmazu krwi.


Metody badania układu dopełniacza: oznaczanie składowych – C3, C4, inhibitora C1, czynnika B, aktywności hemolitycznej.
2. Odporność nieswoista cz. II

Komórki uczestniczące w odporności wrodzonej: komórki fagocytujące, naturalne komórki cytotoksyczne (NK), mastocyty i bazofile.

Fagocytoza: migracja komórek fagocytujących, cząsteczki adhezyjne (integryny, selektyny), czynniki chemotaktyczne (składowe dopełniacza, chemokiny), receptory na komórkach fagocytujących, opsonizacja, pochłanianie, wewnątrzkomórkowe zabijanie drobnoustrojów – mechanizmy zależne i niezależne od tlenu.

Cytotoksyczność naturalna – komórki NK (brak restrykcji MHC), mechanizm działania (perforyny, gramzymy).

Rozpoznanie antygenu („nieswoiste”) - cząsteczki PAMP, receptory PPR, Toll-podobne (TLR), receptory mannozy.

Bariera patologiczna – odczyn zapalny (chemotaksja, opsonizacja, fagocytoza, cytokiny prozapalne, chemokiny, rola komórek fagocytujących i składowych dopełniacza w rozwoju reakcji zapalnej).



Część praktyczna:

Film: Fagocytoza. Krwinki białe.

Ocena chemotaksji – metoda agarozowa.

Metody oceny funkcji komórek fagocytujących – odsetek komórek fagocytujących, indeks fagocytarny, odsetek komórek zabitych, test NBT, test z oranżem akrydyny.


3. Odporność nabyta – swoista odpowiedź komórkowa

Antygen: pełnowartościowy, hapten; autologiczny, izogeniczny (syngeniczny), allogeniczny, ksenogeniczny; antygeny MHC (HLA), antygeny reagujące krzyżowo (heterofilne); alergen, tolerogen. Determinanty antygenowe (epitopy), immunogenność (antygenowość), swoistość, immunogenność a budowa chemiczna antygenu i wielkość cząsteczki; antygeny T-zależne i T-niezależne, superantygeny.

Budowa i funkcje limfocytów T: subpopulacje (limfocyty pomocnicze - Th1, Th2 CD4+, cytotoksyczne - Tc CD8+ , regulatorowe - Treg), NK; rozwój; markery/receptory powierzchniowe: antygeny różnicowania - CD, inne: B – Ig, T – TCR, HLA; produkcja cytokin; krążenie limfocytów.

Prezentacja antygenu: komórki prezentujące antygen (APC). Rozpoznawanie i przetwarzanie antygenu przy udziale cząsteczki MHC klasy I oraz przy udziale cząsteczki MHC klasy II.

Główne etapy swoistej odpowiedzi immunologicznej: faza indukcyjna (rozpoznanie antygenu), faza centralna (aktywacja, proliferacja - selekcja klonalna i różnicowanie zaangażowanych komórek w limfocyty efektorowe), faza efektorowa (eliminacja antygenu przy współdziałaniu różnych mechanizmów i komórek). Pamięć immunologiczna.

Swoista odpowiedź komórkowa: typu cytotoksycznego - rozpoznanie antygenu (T CD8 – restrykcja MHC kl. I), mechanizmy cytotoksyczności; typu późnego – rozpoznanie antygenu (T CD4 – MHC kl. II), faza efektorowa (aktywowany makrofag). Udział cytokin (interleukiny, IFN-).

Część praktyczna:

Film: Cellular mechanisms of the immune response.

Metody badania poziomu i funkcji limfocytów T i B: izolacja limfocytów, ocena markerów powierzchniowych (testy rozetkowe, przy użyciu przeciwciał monoklonalnych metodą IF, cytometria przepływowa), ocena funkcji limfocytów (test transformacji blastycznej pod wpływem fitohemaglutyniny, test zahamowania migracji), ocena stężenia cytokin, testy cytotoksyczne.
4. Odporność nabyta – swoista odpowiedź humoralna

Budowa i funkcje limfocytów B: subpopulacje limfocytów B(B1, B2), antygeny różnicowania (CD), receptor dla antygenu, komórki plazmatyczne, produkcja przeciwciał. Rozwój limfocytów B w szpiku kostnym.

Swoista odpowiedź humoralna: rozpoznanie antygenu przez limfocyty B, współdziałanie T i B, komórki plazmatyczne – produkcja przeciwciał, pierwotna i wtórna odpowiedź typu humoralnego, pamięć immunologiczna.

Przeciwciała: budowa (Fab i Fc, izotyp, allotyp, idiotyp, paratop) oraz klasy przeciwciał, funkcje poszczególnych klas przeciwciał, obecność receptorów Fc na komórkach i ich znaczenie biologiczne, przeciwciała monoklonalne, antyidiotypowe; swoistość i siła wiązania z antygenem (powinowactwo – affinity, zachłanność – avidity). Immunoglobuliny błonowe. Rodzina immunoglobulin.

Reakcje antygen – przeciwciało: in vivo - neutralizacja, kompleksy immunologiczne, opsonizacja, liza; in vitro - aglutynacja, precypitacja, hemaglutynacja bierna, OWD, IF bezpośrednia i pośrednia, Elisa, RIA, immunoblotting.

Kooperacja odpowiedzi swoistej humoralnej i komórkowej: immunofagocytoza, ADCC – odpowiedź komórkowa zależna od przeciwciał (NK CD16, makrofagi, neutrofile).

Regulacja odpowiedzi immunologicznej: rola antygenu (charakter chemiczny, dawka, droga podania), dopełniacza, przeciwciał, limfocytów regulatorowych (supresyjnych i kontrasupresyjnych), sieć immunologiczna – regulacja poprzez idiotypy. Udział cytokin (interleukiny, IFN-). Interakcje neurohormonalne, pokarmowe i genetyczne.

Układ immunologiczny skóry i błon śluzowych: SIS (SALT), MALT – GALT, NALT, BALT.

komórkowa, humoralna. Odporność a odpowiedź immunologiczna.



Część praktyczna:

Film: Antibody structure and the generation diversity.

Oznaczanie poziomów przeciwciał w surowicy w poszczególnych klasach (IgG, IgM, IgA) metodą immunodyfuzji radialnej.

Obserwacja funkcji przeciwciał in vivo: odczyn lityczny na przykładzie krwinek czerwonych, precypitacja pierścieniowa.

Analiza wyników serologicznych w odpowiedzi pierwotnej i wtórnej.
5. Rozwój układu immunologicznego. Główny układ zgodności tkankowej MHC

Układ MHC (HLA). Budowa cząsteczek MHC klasy I i II, rola w procesie prezentacji antygenu i w transplantologii, dochodzeniu ojcostwa, restrykcja MHC, związek z chorobami. Zasady doboru dawcy i biorcy przeszczepu.

Filogeneza i ontogeneza układu odpornościowego: rozwój układu immunologicznego w okresie płodowym, odporność u noworodków i dzieci, fizjologiczne starzenie się układu immunologicznego. Gatunkowe, indywidualne i inne nieswoiste czynniki wpływające na odporność. Rola flory fizjologicznej w odporności.

Tolerancja immunologiczna, mechanizmy tolerancji.



Część praktyczna:

Metody badania antygenów zgodności tkankowej: oznaczanie HLA-I i II klasy: metody serologiczne, molekularne (PCR-SSP, PCR-SSO). Odczytanie testu limfocytotoksycznego.


6. Metody diagnostyczne w badaniach immunologii. Wprowadzenie do immunopatologii - korzystne i niekorzystne konsekwencje odpowiedzi swoistej

Reakcje korzystne - ochrona przed czynnikami infekcyjnymi (odporność w zakażeniach bakteryjnych, wirusowych, grzybiczych, pasożytniczych), kontrola rozrostu nowotworowego.

Reakcje niekorzystne – reakcje z nadwrażliwości, alergia, autoimmunizacja, odrzucanie przeszczepu, erytroblastoza płodowa.

Niedobory immunologiczne i metody laboratoryjne służące badaniu układu immunologicznego.

Podstawowe i złożone odczyny serologiczne –rodzaje, zasada działania, odczyt, interpretacja, wady i zalety: aglutynacja, hemaglutynacja, precypitacja, OWD, odczyn Coombsa, immunofluorescencja, RIA, ELISA, immuno-blotting.



Część praktyczna:

Wykrycie antygenu lub przeciwciał swoistych w testach serologicznych in vitro – prezentacja/ wykonanie testów: aglutynacja szkiełkowa i probówkowa, precypitacja pierścieniowa, podwójna dyfuzja w żelu, immunodyfuzja radialna, odczyn wiązania dopełniacza, immunofluorescencja bezpośrednia i pośrednia, ELISA, immuno-blotting.

Wizyta w pracowniach immunologicznych. Zasady pobierania i transportu materiałów do badań immunologicznych, procedury metodyczne badań wykonywanych w pracowni, dokumentacja wyników, błędy przedlaboratoryjne, błędy laboratoryjne. Mechanizacja i automatyzacja w pracowni immunologicznej.
7. Odrabianie, zaliczanie ćwiczeń.
Zalecane podręczniki: (najnowsze wydania)

J. Gołąb, M. Jakóbisiak i wsp., „Immunologia”. PWN, Warszawa 2012, wyd. nowe.

D. Male, J. Brostoff , I. Roitt, “Immunologia”. Elsevier Urban & Partner, Warszawa 2008 wyd. 2

W. Ptak, „Podstawy immunologii”. UJ, Kraków


R. M. Hyde, E. Skopińska-Różewska, „Immunologia”, NMS, Wrocław






©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna