Tatarzy krymscy nigora Akilova 1 rok, sew wybory 2002. Wyniki Tatarów krymskich



Pobieranie 49.9 Kb.
Data06.05.2016
Rozmiar49.9 Kb.
Tatarzy KRYMSCY

 

Nigora Akilova 1 rok, SEW   



Wybory 2002. Wyniki Tatarów krymskich

 

  W maju 1994 r. na Krymie zostały przeprowadzono wybory do Rady Najwyższej Autonomicznej Republiki Krym. Wybory wygrał „Rosyjski blok” z Leonidem Graczem na czele. Za czasów przewodnictwa Leonida Gracza w Radzie Najwyższej Republiki Krym, ten organ ustawodawczy prowadził politykę prorosyjską, wchodząc w poważny konflikt z Ukraińcami i Tatarami Krymskimi. Okres rządu Leonida Gracza charakteryzuje się największym napięciem między władzą półwyspu a władzą centralną. Za tych czasów kwestia krymskotatarska stała się „political issue” w rękach miejscowej władzy i centrum. W kwietniu 1999r. została stworzona przez Leonida Kuczmę „Rada Narodu Krymskotatarskiego” przy Prezydencie Ukrainy, do której weszli wszyscy członkowie Medżlisu. To oznaczało, że Medżlis Narodu Krymskotatarskiego po raz pierwszy uznano de-jure w polityce ukraińskiej wbrew polityce zupełnego ignorowania Medżlisa przez miejscowe władze Krymu. Odpowiedzią Leonida Gracza  na to było stworzenie przez niego „Rady Aksakałów” przy Radzie Najwyższej Republiki Krym („Aksakal” tur.- białobrody, czyli radca, nauczyciel). Jednocześnie Leonid Gracz ciągle oskarżał Medżlis o radykalizm islamski, o ruchy separatystyczne itd., chociaż sam w rozmowie z rosyjskim dziennikarzem mówi o oderwaniu Krymu od Ukrainy i przyłączeniu go do Rosji.

 

Sytuacja się zmieniła dopiero w marcu 2002r., po kolejnych wyborach do parlamentu Autonomicznej Republiki Krym, w których blok Leonida Gracza przegrał. Nowym przewodniczącym Rady Najwyższej został Borys Dejcz, który do dziś prowadzi na Krymie politykę współpracy z rządem oficjalnym Ukrainy. A więc, wybory 2002 r. można nazwać momentem przełomowym w polityce Krymu. Do tego czasu na Krymie istniało kilka ruchów etniczno-politycznych opozycyjnych między sobą. Z jednej strony Rosjanie (65%) popierani przez Moskwę (ale nie koniecznie, w zależności od stosunków miedzy Kijowem a Moskwą), z drugiej strony Ukraińcy (20%), oczywiście wspierani przez centrum, oraz Tatarzy Krymscy uznawani przez Turków za braci i wspierani oficjalnie przez Ankarę (jednak ostrożnie z uwagi na Kijów). Mówiono wtedy nawet o narodzeniu się nowego Kosowa, na tyle stosunki były napięte. Dużym czynnikiem wpływu była kiepska sytuacja gospodarcza na całej Ukrainie, a na Krymie właściwie z powodu dużego napływu emigrantów. W ciągu ostatnich dwóch lat sytuacja zmieniła się na lepsze, chociaż najważniejsze problemy nie zostały dotychczas do końca rozwiązane. Wśród nich można wymienić przypadki samowolnego objęcia gospodarstw rolnych przez Tatarów z powodu braku ustawodawstwa, niedostateczną ilość szkół w językach mniejszości narodowych oraz określenie samego statusu  mniejszości narodowych, ciągle toczący się konflikt między Tatrami a kozakami. W listopadzie 2003 roku jeszcze jedno zdarzenie spowodowało duży rezonans w społeczeństwie krymskim. Były przewodniczący Rady Najwyższej Krymu a obecnie członek Rady Najwyższej Ukrainy Leonid Gracz opublikował w jednej z największych gazet rosyjskich „Izwestiach” artykuł o istniejących na Krymie bazach militarnych, przygotowujących bojówkarzy dla islamskich grup terrorystycznych. Chociaż ten fakt jest mało prawdopodobny (mam na myśli istnienie owych baz), sam fakt opublikowania tej rozmowy wskazuje na istnienie w Rosji sił, zainteresowanych w stworzeniu „islamskiego” image Tatarów Krymskich, tym samym destabilizując Krym, gdzie sytuacja dopiero w ciągu ostatnich dwu lat trochę ustabilizowała się.         

      W ciągu ostatnich lat polityczne możliwości Tatarów krymskich znacznie się zwiększyły. Na przykład, jeżeli w wyborach 1998r. bardzo poważnie przed Tatarami stał problem obywatelstwa ukraińskiego, potrzebny dla uczestnictwa w wyborach, teraz już nie było z tym prawie żadnych problemów, i większość Tatarów krymskich mogła glosować na swoich kandydatów. Sprawie uczestnictwa Tatarów krymskich w wyborach został poświęcony IV Kurułtaj Narodu Krymskotatarskiego, podczas którego została podjęta decyzja wsparcia przez Tatarów bloku „Nasza Ukraina” Wiktora Juszczenki. Jak się okazało - dość skutecznie. W wyniku wyborów – dwu liderów Medżlisu – Mustafa Dżemilew i jego zastępca Refat Czubarów zostali deputowanymi Rady Najwyższej Ukrainy i trafili do parlamenty z listy partyjnej. Jeszcze jeden mandat dostała Zarema Katuszewa – członek KPU.

      W odróżnieniu od przewidywalnego sukcesu w wyborach do Rady Najwyższej, z wyborami samorządowymi nie wszystko było jasne. Najważniejszy problem tworzył tutaj podział na okręgi wyborcze, przeprowadzony przez Leonida Gracza w taki sposób, iż Tatarzy krymscy ani w jednym z nich nie stanowili nawet 40% mieszkańców, nie mówiąc już o większości. Dlatego zdawało się, że w wyniku kolejnych wyborów parlament ARK znów zostanie pozbawiony reprezentantów mniejszości tatarskiej, jak to się zdarzyło w 1998r, kiedy w parlamencie nie było ani jednego przedstawiciela mniejszości tatarskiej, mimo tego że Tatarzy tworzą 13% mieszkańców Krymu. Skutkiem tego stało się bardzo powolne rozwiązywanie problemów Tatarów krymskich. IV Kurułtaj podjął decyzję o aktywnym uczestnictwie Tatarów krymskich w wyborach do parlamentu ARK. Mówiono także o przeprowadzeniu masowych akcji protestu, w przypadku nieadekwatnej reprezentacji Tatarów krymskich w parlamencie ARK.

    Jednak wyniki wyborów do parlamentu ARK, które odbyły się razem z wyborami do Rady Najwyższej przewyższyły oczekiwania kierownictwa Medżlisu, liczącego na 2-3 mandaty. Deputowanymi zostało 7 Tatarów krymskich, z których 6 było kandydatami, wspieranymi przez Medżlis.



1.      Edip Gafarow – przewodniczący Komitetu ds. Spraw Narodowości i Obywateli Deportowanych.

2.      Ilmi Umerow – zastępca przewodniczącego rejonowej państwowej administracji m. Bachczysaraj.

3.      Albert Kangiew - zastępca przewodniczącego rejonowej państwowej administracji m. Białogorsk.

4.      Aziz Abdullajew – zastępca przewodniczącego Funduszu Majątku Autonomii.

5.      Kadyr Osmanow – przedstawiciel partii Rolników.

6.      Relsu Wielilajew – przedsiębiorca z Białogorska.

7.      Lentur Bezaziew – członek KPU.

        Jeszcze bardziej udane okazały się wyniki wyborów do lokalnych organów władzy. Do miejscowych organów władzy zostało wybranych 957 Tatarów. Największy wskaźnik uzyskano w rejonie Biełgorodskim, gdzie Tatarzy stanowią 36,8% składu miejscowych organów ustawodawczych,  w rejonie Kirowskim -25,6%, w Sudaksim - 22,5%, w Bachczysarajskim - 21,8%.

         Czym się tłumaczy tak widoczny sukces Tatarów Krymskich w wyborach? Po pierwsze, odegrała swoją rolę tradycyjna aktywność mniejszości narodowych i religijnych, charakterystyczna dla całego świata. Drugim czynnikiem było to, że większość Tatarów dostała w końcu obywatelstwo Ukrainy. Wśród czynników wpływających na wyniki wyborów można także wymienić ścisłą współpracę między Medżlisem i „Drużyną Kunicyna”, który aktywnie wspierał Tatarów w wyborach. Jednak, Refat Czubarow wskazuje także na inne czynniki, wśród nich na to, że większość sił politycznych była wciągnięta w wojnę miedzy sobą i nie miała czasu na maksymalne korzystanie z antykrymskotatrskiego syndromu celem połączenia swoich zwolenników. Dlatego w tych wyborach nie było niechęci do Tatarów, jak to było wcześniej. Jednak mimo tego że wyniki okazały się pozytywne, problem limitu i proporcjonalnej reprezentacji Tatarów krymskich w organach władzy nie stracił na swojej aktualności.

       Wyniki wyborów widocznie zmieniły rozmieszczenie sił w organach władzy autonomii. 1 kwietnia 2002r. przedstawicielstwo Tatarów krymskich liczyło w organach władzy wykonawczej 5% (219 z 4207). Szczególnie w Radzie do spraw Rady Ministrów ARK pracuje 3 Tatarów krymskich, w ministerstwach – 18, w Komitetach Republikańskich – 29, w Rejonowych Państwowych Administracjach – 95, w organach władzy miejscowej – 69 osób.

       Tatarzy krymscy objęli stanowiska vice-speakera parlamentu (Ilmi Umerow), vice-premiera rządu ARK (Edip Gafarow), ministra przemysłu (Aziz Abdullaew) i przewodniczącego Komitetu Narodowości (Serwer Saliew).

Przydział ziemią – jeden z najważniejszych problemów.

      Problem obdzielenia ziemią obecnie bardzo zaktualizował się. Jeszcze za czasów radzieckich wobec Tatarów stosowano pojęcie „granica osiedlenia”, według którego Tatarom nie wolno było zamieszkiwać na pewnych terenach Krymu. Istniał tajny rozkaz Rady Ministrów RRFSR z 24 grudnia 1988 r., podpisany przez Ryżkowa, według którego Tatarzy krymscy nie mogli zamieszkiwać w rejonach znajdujących się na wybrzeżu morza oraz w centralnych rejonach Krymu. Obecnie już nie ma żadnych ograniczeń, jednak zamieszkiwanie na tych terenach wciąż nie jest możliwe dla Tatarów, ponieważ ziemia tam kosztuje bardzo drogo. Według nowego Kodeksu Ziemskiego Ukrainy, przekazanie ziemi przeprowadzono według udziału w kołchozach, jednak Tatarzy krymscy nie mogli być członkami kołchozów (Refat Czubarów mówi, że Tatarzy krymscy byli członkami kołchozów w Uzbekistanie, jednak pochodzę z Uzbekistanu i mogę powiedzieć, że nigdy nie widziałam, żeby Tatarzy krymscy mieszkali na wsi, w większości mieszkali w dużych miastach i oczywiście nie byli członkami kołchozów). Obecnie można stwierdzić istnienie wyraźnego konfliktu między właścicielami gospodarstw rolnych (ziemia na Krymie jest bardzo droga i została wykupiona w większości przez przedstawicieli wielkiego biznesu) i Tatarami krymskimi, żądającymi ziemi, a czasami nawet obejmującymi ziemię samowolnie.

 

Natalia Dmytryszyn, rocznik IV

 


Partia

Siła

Geneza

Ludzie

Poglądy

 

Organizacja krymsko

tatarskiego ruchu narodowego

(OKND)

(lub: Ruch

Dżemilewa)

 

koalicja "Nasza Ukraina"

2 mandaty.

 Najbardziej wpływowa i liczna siła polit. t. k.:



od 600 do

800 członków

Współpraca z

prawicą ukr., zwłaszcza z

NRU.

 


 

Stara opozycja: tatarski ruch narodowy w ZSRR na rzecz powrotu do ojczyzny (od1956r),

nie inspirowany z zewnątrz, oddolny, ludowy.

Oficjalnie założony w maju 1989 r.

 

Mustafa

Dżemilew

(Cemiłogłu),

Refat Czubarow,

Wredżep

Chajredinow

 

Podstawowe wymogi:

powrót do ojczyzny;

uznania t. k. za naród

autochtoniczny na Krymie  i nadanie mu  odpowiednich praw obywatelskich; 

– „pajowanie” ziemi prywatyzacja ziemi oraz kompensacje materialne;

odrodzenie "symboli" narodowych (język, kultura, religia);

autonomia narodowo-terytorialna, czyli utworzenie autonomicznej tatarskiej republiki na Krymie w ramach Ukrainy.

 Wzorowanie się na proeuropejskim ruchu demokratycznym na rzecz praw człowieka.

Opcje:

narodowa, proukraińska,

antykomunistyczna,

konfrontacja z

prorosyjską

władzą

Krymu


 

Ruch Narodowy Tatarów Krymskich

(NDKT)

 


 

nie reprezentowana w organach władzy

 


 

Opozycja krymsko–tatarska  w ZSRR.

Założony: 10.02. 1991r.

 

Jurij

Osmanow

Waszti

Abdurajmow,

 


 

Umiarkowany nurt,

polityka kompromisu – współpraca z władzą krymską oraz integracja t.k. ze  „społeczeństwem krymskim”

Konfrontacja z "Medżlisem"

 

Milli Firka

(Krymsko

tatarska partia narodowa)

 

 



 

 


 

Opozycja krymsko–tatarska  w ZSRR oraz emigracja przedwojenna.

Założona (odrodzona) latem 1993 r.

 


 

Ilmi Umerow

 


 

Narodowe, antykomunistyczne,

Popierają "Medżlis"

Zarząd Duchowy Muzułmanów Krymu

(lub:

Kadijat muzułmanów Krymu)

 

Od 1991 - na fali odrodzenia

ruchu muzułmańskiego na Ukrainie.  t. k. repatrianci - działacze religijni,

posiada status muchtasibata, t.z samodzielna kanoniczna jednostka na czele z imamem-muchtasibem.

 

 



Ali Abu Abłalew,

 

Seitdżelil-efendi Ibraimow,

 

Nuri-efendi Mustafajew


Akcenty na działalność religijną,

muzułmański religijny ośrodek Tatarów krymskich:

szerzenie islamu, odrodzenie kultury muzułmańskiej Krymu.

Członkostwo

w Medżlisie, jaki uznają

za organ przedstawi-

cielski

t. k.

Demokratyczne Forum

Krymu

 

 



nie reprezentowana w organach władzy,

mało wpływowa

 


 

 


Jurij

Osmanow

 


grupa Tatarów, związana z komunistami

 


Millet

(Naród)

(ruch społeczno polityczny)

 

 


 

 

orientacja liberalna

 


 

Adałet

(Sprawiedliwość)

(Krymsko

tatarska partia)

 

 

Założona w 1995r.

 

 

tatarscy nacjonaliści

 

Ludzie:

 

Mustafa Dżemilew: (ur. 1943); lider ruchu narodowego Tatarów krymskich. 1962 r - udział w "Związku Młodzieży Krymskotatarskiej". Jeden z najbardziej aktywnych dysydentów w ZSRR.  Z 1969 r. - członek Grupy Helsińskiej w ZSRR. Współpraca z A. Sacharowym, Aleksejem Kosterinym, Piotrem Hryhorenko. Wielokrotnie aresztowany. W 1974 r. ogłosił strajk głodowy w więzieniu, najdłuższy w historii opozycji - 303 dni. Od 1988 do 1991 r. przewodniczący Centralnej Rady OKND; od 1991 r. przewodniczący "Medżlisu" Narodu Krymskotatarskiego; od 1994 r. poseł do Rady Najwyższej Krymu; od 1998 r poseł do parlamentu Ukrainy z ramienia "Medżlisu", z listy "Ruchu"; od 2000 r. przewodniczący Rady Przedstawicieli Narodu Krymskotatarskiego przy Prezydencie Ukrainy; od 2002 r. poseł do parlamentu Ukrainy z listy bloku Juszczenki "Nasza Ukraina". W 1991 Kurułtaj nadaje mu imię Kirimoglu (syn Kryma) za wyznania jego wyjątkowego charyzmatu w walce o prawa obywatelskie Tatarów krymskich.

 

Refat Czubarow - bliski współpracownik Mustafy Dżemilewa. Wiceprzewodniczący "Medżlisu". Przewodniczący OKND od 08. 1991 r. W 1994 - 1998: poseł do Krymskiej Rady Najwyższej.

 

Ajsze Sejmuratowa (ur. 1937 r.) Aktywna działaczka ruchu narodowego Tatarów krymskich w ZSRR i zagranicą. Asystent, później doktorant w Instytucie Historii Akademii Nauk Uzbeckiej SRR. Wielokrotnie wyjeżdżała do Moskwy jako przedstawiciel tatarskich grup inicjatywnych z Samarkandy (1964, 1965, 1967). Brała udział w przygotowywaniu, redagowaniu i kolportowaniu tatarskich wydawnictw "drugiego obiegu", tzw. samizdatu. Kilkakrotnie aresztowana (1966, 1971). W 1978 r. opuściła ZSRR i od tego czasu na stale zamieszkuje w USA, gdzie współpracowała z szeregiem rozgłośni radiowych, nadających programy w językach narodów ZSRR, były to: "Głos Ameruki", "Swoboda", "BBC", "Niemiecka Fala". Bierze udział w konferencjach poświęconych prawom człowieka, prezentując  sytuację Tatarów krymskich w Waszyngtonie, Ottawie, Montrealu, Londynie, Oslo, Rzymie, Ankarze, Stambule. Występowała przed senatem USA, prezentując sytuację´ swego narodu (1980). Odbyła spotkania na najwyższych szczeblach z prezydentami: R. Reaganem (USA), T. Ozalem (Turcja), V. Havlem (Czechy), L. Krawczukiem (Ukraina). Od 1992 r. zajmuje się działalnością dobroczynną (fundacja "Marchamet Evi). Przysyła z USA pomoc humanitarną, wspomaga wydawnictwa Tatarów krymskich.

 

dr. Ilmi Umerow: przewodniczący "Milli Firka", przewodniczący Bahczysarajskiego regionalnego "Medżlisu". W 1994 - 1998: poseł do Krymskiej Rady Najwyższej, jeden z wicepremierów.

 

Jurij (Jusuf) Osmanow: (ur. 1941) inżynier fizyk, działacz tatarskiego ruchu narodowego w ZSRR. Autor serii artykułów i esejów, publikowanych metodą "samizdatu" na temat historii i kultury swego narodu oraz bieżących wydarzeń politycznych; listów do pisarzy i władz sowieckich dotyczących powrotu Tatarów na Krym, odpowiedzi na antytatarskie publikacje w prasie sowieckiej. Przez cały czas znajdował się pod obserwacją KGB. Kilkakrotnie aresztowany (1968; 1982). Wyrok odsiadywał w łagrach. Zimą 1987 r. zamknięty w szpitalu psychiatrycznym i dopiero w drugiej połowie 1987 r. wypuszczony na wolność. Od tej pory lider Fergańskiego ośrodka ruchu narodowego t. k., który przekształcił się w liberalną siłę polityczną: NDKT.

 

 

Kurułtaj - zgromadzenie narodowe Tatarów krymskich. Funkcja - wybiera Medżlis.



Drugi Kurułtaj – 26–30. 06. 1991 r. ( 280 delegatów), Simferopol

Medżlis - organ przedstawicielski Tatarów krymskich; 33 deputowanych; zarejestrowano 450 lokalnych medżlisów – lokalnych organów przedstawicielskich t. k.

1991 - prezydium Medżlisu: M. Dżemilew, R. Czubarow, R. Appazow, Dż. Ablamitow, S.Kierimow, R. Muzaforow, I. Umerow, S. Omerow.

Wydziały:

1) polityczny (R. Czubarow)

2) inwestycji i polityczno-ekonomicznego zabezpieczenia repatriacji Tatarów krymskich (S. Omerow )

3) samorządu lokalnego  - (Dż. Ablamitow);

4) odrodzenia języka, kultury i religii (R. Muzaforow)

5) służba informacyjno-wydawnicza (I. Umerow)

 

Udział w wyborach do Rady Najwyższej Krymu (razem – 100 mandatów):



03. 1994 r.: 14 mandatów (między innymi - Mustafa Dżemilew, Ilmi Umerow, Refat Czubarow, Nadir Bekirow, Szewked Ramazan, Ennan Ennanow...)

03. 1998 r. : 0 mandatów

 

W 2000 r. zostaly utworzone dwie "Rady", jakie wzajemnie się zwalczają:



1) Rada Przedstawicieli Narodu Krymskotatarskiego przy Prezydencie Ukrainy, w składzie 33 przedstawicieli "Medżlisu":

Mustafa Dżemilew – przewodniczący Rady;

Regat Czubarow – zastępca przewodniczącego Rady;

Nadir Bekirow – sekretarz Rady.

2) Rada Askałów ("białobrodych") przy przewodniczącym Rady Najwyższej Krymu - opiera się´ na dawnej nomenklaturze partyjnej, zwalcza proukraińską opcję "rady prezydenckiej" (między innymi – Rustem Sulejmanow, Naryman Ibadułajew, Szewked Memetow, Enwier Hulachmedow).


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna