Temat: agresja, zachowania prospołeczne, uprzedzenia



Pobieranie 63.52 Kb.
Data10.05.2016
Rozmiar63.52 Kb.
PSYCHOLOGIA SPOŁECZNA

Wykład IV

5.12.2004

SOCJOLOGIA SEMESTR I

2004/2005

TEMAT: AGRESJA, ZACHOWANIA PROSPOŁECZNE, UPRZEDZENIA
AGRESJA
W 1974 Gamble Park Narodowy w Tanzanii 8 szympansów utworzyły oddział i wyruszyły na 21 letniego szympansa, który konsumował posiłek, zaatakowano go i okrutnie zamordowano. – dlaczego?
Naczelne w tym homo sapiens mają na celu nie tyle atak co odstraszenie.
Czy agresja jest wrodzona czy nabyta?
AGRESJA – zachowanie mające na celu zadanie cierpienia fizycznego lub psychicznego innemu człowiekowi, który jest motywowany do uniknięcia tego cierpienia.
Agresja (Arronson)

- słowna


- instrumentalna
Teorie agresji:
Agresję tłumaczymy jako:

  1. instynkt

  2. popęd (teoria frustracji – agresji)

  3. rezultat uczenia się

 warunki instrumentalne

 modelowanie – uczenie się przez obserwację




  • w 1961 Tomas lub Lewiatan Hobbes –„ społeczeństwo jest dobre a człowiek jest zły”

  • Jan Jakub Russo –„ człowiek jest dobry a społeczeństwo złe”

  • Freud – człowiekiem targają wrogie popędy: id, tanatos - energia musi być gdzieś w człowieku kumulowana i musi znaleźć ujście


Konrad Lorenz (1963) – współtwórca etologii


    1. Agresja jest wrodzonym wzorcem zachowania automatycznie wzbudzanym przez pojawienie się wrodzonych bodźców wzbudzających agresję – wyzwalaczy, a hamowanym przez pojawienie się kontrwyzwalaczy (inhibitorów)

    2. Hydrauliczna koncepcja agresji: energia agresywna jest samoistnie i w stałym tempie produkowana w organizmie, co powoduje konieczność okresowego jej wyzwalania

    3. Prawdopodobieństwo wystąpienia agresji zależy od:

      • Ilości zgromadzonej energii (czasu od ostatniego rozładowania)

      • Typowości bodźca wyzwalającego (wyzwalacz, bodźce podobne, a nawet zupełnie niepodobne – spontaniczna eksplozja agresywna)

4. Agresja wewnątrzgatunkowa jest pożyteczna

  • Zapewnia sukces reprodukcyjny najsilniejszemu z rywali

  • Przeciwdziała zagęszczeniu

  • Ustala hierarchię wewnątrzgatunkową

  • Agresji śmiertelnej przeciwdziałają kontryzwalacze i agresja zrytualizowana


EKSPERYMENT 1. – SZOKI ELEKTRYCZNE

- jeżeli w pokoju leżała flinta to wywoływała większą agresję niż leżąca paletka

  • Bardzo łatwo potwierdzić tę teorię u zwierząt, przy utwierdzaniu u ludzi budzi duży sprzeciw

  • IZBET

  • Wskaźnik zabójstw dokonywany przez białych mężczyzn jest wyższy w Ameryce Południowej - wynika to z KULTURY HONORU

  • KULTURA HONORU (nie kraść krowy)


Eksperyment 2 – szturchanie się ramionami przy mijaniu

- pomocnik eksperymentatora – afroamerykanin

- biali z południowej ameryki z tradycyjnych rodzin farmerskich, wzrastał u nich poziom kortyzony (hormon odpowiadający za agresję)
DOLARD & MILLER sformuowai w 1939 TEORIĘ AGRESJI I FRUSTRACJI


  1. Agresja jest zawsze wynikiem frustracji


Frustracja = zablokowanie ukierunkowanej na cel aktywności organizmu


  1. Każda frustracja prowadzi do agresji, dokładnej: budzi specyficzne pobudzenie agresywne

  2. Pobudzenie to może zostać rozładowane tylko przez agresję i agresja je rozładowuje

  3. Specyficzne pobudzenie (tendencja do agresji) jest tym większe

    • Im większa jest wartość zablokowanego cel

    • Im bardziej frustracja uniemożliwia cel

    • Im większa liczba działań zostaje zablokowana (sąsiad – wygląd Gołoty czy intelektualisty)

  4. Pobudzenie różnych frustracji mogą się kumulować, co może prowadzić do nieproporcjonalnie dużej agresji po ostatniej frustracji(łyżeczka obijana o szklankę)

  5. Wyrażanie agresji hamuje strach przed karą; jeżeli strach jest wystarczająco silny to może dojść do :

Przemieszczenia agresji na inny obiekt (gdzie agresja jest zagrożona słabszą karą)

Zmiana postaci agresji (na taki rodzaj reakcji, który zagrożony jest słabszą karą)



  • Nie każda frustracja prowadzi do agresji

  • Frustracja ma wiele różnych następstw


ETAPY WYSTĘPOWANIA FRUSTRACJI


  1. frustracja powoduje zachowania skierowane na usunięcie przeszkody

  2. frustracja powoduje regresję – powrót do wcześniejszych zachowań

  3. frustracja powoduje fiksację - usztywnienie

  4. długotrwała frustracja powoduje depresję

 nie każda frustracji prowadzi do agresji

 do agresji prowadzi frustracjia arbitralna – intencja przypisywana danemu zachowaniu

DO AGRESJI SAMA FRUSTRACJA NIE WYSTARCZA POTRZEBNE JEST:



pobudzenie emocjonalne, musi być traktowane jako prowokacja
Warunkowanie istrumentalne – organizm uczy się, że agresja jest instrumentem osiągania pożądanych stanów rzeczy;
Agresja pozwala skutecznie je osiągnąć

80% aktów agresywnych przedszkolaka zostaje nagrodzonych


Stany rzeczy są wartościowe

  • agresja nie jest samoistnie nagradzająca

  • nie jesteśmy sadystami – sygnały cierpienia silnie hamują agresjię

  • dostarcza stymulacji

  • redukuje nieprzyjemne stany (szczególnie gniew) - w istocie każda nagroda może nasilać agresję

  • agresja jest najłatwiejszym , najprostrzym sposobem osiągnięcia celu

  • większość ludzi nie jest psychopatami



psychopata – organiczne uszkodzenie mózgu

socjopata – przyjmuje wzorce z każdego środowiska

lobotomia – przecinanie wiązadeł między półkulami, aby zachowania nie były agresywne, u posychopatów, teraz się tego nie stosuje


  • tabu – przemoc domowa jest równo rozłożona, jednak psychiczna jest ze strony kobiet bardziej wyrafinowana

  • każda przemoc fizyczna czy psychiczna niesie za sobą ogromne skutki

  • klaps w tyłek – terapia systemowa

  • wzrost temperatury powoduje wzrost agrsji


Modelowanie (Albert Bandura) – ucznie się przez obserwację cudzego zachowania i jego konsekwencji


  1. Warunkiem nabycia nowego zachowania jest:

    • Skupienie uwagi na zachowaniu modela

    • Zapamiętanie tego zachowania

    • Wypróbowanie go we własnym zachowaniu

2. Warunkiem wykonywania tak nabytego zachowania jest:



  • Przekonanie, że zachowanie prowadzi do pożądanych konsekwencji to przekonanie jest ważniejsze od faktów, tj. rzeczywistych konsekwencji zachowania

  • Przekonanie o własnej skuteczności, że jest się w stanie dane zachowanie wykonać

Semangowie – społeczeństwo łagodne, bez agresji, nie posiadało w swoim słowniku słowa „bić”, idealne społeczeństwo dawane za przykład tego, że człowiek jest dobry.

- brytyjczycy wpadli na pomysł, aby wdrożyć ich do armii w walce z komunistami wietnamskimi

-„byliśmy pijani krwią”dosłownie, gdy zobaczyli, że zabijani są ich bliscy, pili krew, stało się najbardziej krwawym społeczeństwem zaraz po tym jak pokazano jak się bić



Wyznaczniki agresji:
Prowokacja – cudzy atak słowny lub fizyczny (bardziej skuteczna u mężczyzn)

  • Najbardziej niezawodny wyznacznik agresji u mężczyzn; „no przecież taki i owak nie bedzie mi tu.......” „nie może mi.....”

  • Nie prowadzi bezpośrednio do agresji, jedynie u mężczyzn w ychowanych w KULTURZE HONORU – społeczeństwo pasterskie gdzie prawo jest mało zaznaczone

Pobudzenie emocjonalne

  • 1/3 morderst w najbliższej rodzinie, ale nie spokrewnionej (mąż, zona)

  • Pobudzenie osłabia poznawczą kontrolę zachowania

  • Pobudzenie nasila przeżywanie prowokacji

Zachowanie innych osób

  • Agresja u mężczyzn występuje w 100% w obecności innych, jak już ma widza

  • Mechanizm uruchamiający agresję na skutek oglądania agresji

  1. Naśladownictwo

  2. Modelowanie uczenia sie na podstawie cudzego zachowania

  3. zobojętnienie na sygnały, że druga osoba cierpi (uprzedmiotowienie osoby – nadanie numeru)

  4. rozhamowanie agresji – czyli zawieszenie norm , które zakazują agresje

  5. nabywanie nierealistycznej wiedzy o świecie

Normy i oczekiwania społeczne

  • większość ...... i ideologii zakazuje agresji, ale jednocześnie postuluje wyłączenie grup wobec których należy tę agresję wykonywać

  • agresja mężczyzn rośnie gdy wśród świadków jest więcej meżczyzn a maleje gdy więcej kobiet

  • rośnie przy obserwatorach którzy akceptują tę postawę

  • maleje przy obserwatorach którzy nie akceptują takiej postawy

Alkohol

75% przesępstw, wykroczeń, rozbojów po alkoholu



Alkohol:

  1. zawęża uwagę

  2. rozhamowuje

  3. uwaga wybiórcza na pewne bodźce a reakcja nieadekwatna

Rola czynników genetycznych

Osobnicy o chromosomie XYY stanowi 2-3% populacji więziennej,

Y – dodatkowy chromoson

- powoduje większy wzrost

- obniża iloraz inteligncji

(są w więzieniu bo się dali złapać)

Płeć (Lit:Ks.Gilhieri „Ciemna strona człowieka”)



  • Syndrom młodego mężczyzny – mężczyźni częściej niż kobiety są ofiarami morderstw, W wieku 20 lat najwięcej ofiar , kobieta i mężczyzna wyrównują w wieku 70 lat

  • Płeć zależy od zachowań ukierunkowanych w aposób genetyczny

  • Mężczyźni są agresywni we wszystkich społeczeństwach

  • 10-cio krotnie bardziej agresywnie od kobiet gdy szkoda ma charakter fizyczny

Eksperyment: Kenrig i Shits przebadali 760 studentów „ w jakich okolicznościach i kiedy zdażało im się myśleć o zabiciu kogoś

- mężczyźni w 79%, kobiety 8% co najmniej 1 raz dziennie mają mordercze myśli

- studenci 18% fantazjowali

- mężczyzn 72%, kobiet 52% chcieli wiedzieć jak to jest.........................



  • 44% adoptowanych dzieci chce zamordować swoich rodziców

  • 59% jeśli mieszkały po 6-ciu latach

  • 1/3 naturalnych dzieci chce zamordować swoich rodziców


HIPOTEZA ZEŚLIZGNIĘCIA – 89% jest w stanie popełnić morderstwo, te osoby które powodują przestępstwa ześlizgują się z indywidualnych przyczyn.
Kontrola agresji:

  1. Katharsis (oczyszczenie)

  2. Karanie

  3. Złożone interwencje psychologiczne(nauczenie się zachowania w inny sposób)

  4. Empatia:

Agresja powoduje rozładowanie – to jest nagroda agresji


Eksperymenty – jeśli osoba rozdzielająca wstrząsy elektryczne znała nazwisko „ofiary” wstrząsy były mniejsze w porównaniu do „ofiary” bez nazwiska tylko z numerkiem

ZACHOWANIA PROSPOŁECZNE
Zachowania prospołeczne to działania ukierunkowane na działania przynoszące korzyść innemu człowiekowi
Altruizm – szczególny rodzaj zachowania prospołecznego, który nie przynosi korzyści a wręcz straty.


  1. Teoria socjobiologiczna

  • teoria altruizmu odwzajemnionego

  • teoria dóbr krewniaczych

  • teoria ewolucji

  1. Decyzyjny model

  2. Teoria norm

AD 1/ Teoria socjobiologiczna – tłumaczą zachowania ludzi teorią ewolucyjną



Opiera się na:

  1. ludzie o określonych genach są bardziej skłonni do zachowań określonego typu

  2. w toku rewolucji niektóre zachownia są utrwalane bardziej niż inne

Istnieje problem aby pogodzić działania altruistyczne z teorią doboru ewolucyjnego. Dlatego wprowadzone pojęcia altruizmu odwzajemnionego.


Altruizm odwzajemniony – zgodny z regułą wzajemności polega na tym, że inni będą nas traktować tak jak my ich traktujemy.
Teoria doboru krewniaczego jest wymieniona przeciwko całości
Główna teza Hamiltona, że jednostka zwiększa prawdopodobieństwo przekazania swoich genów zarówno

1/ przez posiedanie dzieci

2/ przeżycie spokrewnionych z nim osób

Zgodnie z prawem Hamiltona (tratwa -1-n balast – skok do wody)


Prawo Hamiltona

Zakłada pojawienie się altruizmu (czyli faworyzację takiego zachowania na mocy samego doboru naturalnego), gdy:



K

Gdzie :

K to koszty zachowania altruistycznego

P to współczynnik pokrewieństwa między altruistą i odbiorcą pomocy

Z to zysk odbiorcy



Wyniki odbiorcy 

 wyniki aktora



ZYSK

KOSZT

ZYSK

Kooperacja

Co z walką o byt?



Egoizm

Dlaczego nie silniejszy?

Strategia ewolucyjnie stabilna


KOSZT

Altruizm

Altruizm odwzajemniony

Zdolność łączna

Dobór krewniaczy



Bezinteresowna złośliwość



Współczynnik pokrewieństwa to frakcja genów identycznych u dwóch osobników w wyniku wspólnego pochodzenia

Wynosi on:

1,00 dla bliźniąt jednojajowych

0,50 dla rodzeństwa i par rodzic-dziecko;

0,25 dla ciotek, wujków, bratanic i siostrzeńców, dziadków

0,125 dla kuzynów
Altruizm krewniaczy i odwzajemniony – ludzie są bardziej skłonni do pomocy innym osobom, jeśli są to ich krewni.

EksperymentGrinberg wypuścił pszczółki obok obcego ula, pszczoły z ula instynktownie wyczuły, które pszczoły są najbliżej spokrewnine, jeśli miały powyżej 80% to nawet wpuszczano je do ula, poniżej 25% mordowano.
Teoria wymiany spłecznej – (tłumaczy zbiórkę pieniędzy w styczniu) – zakłada, że człowiek powodowany jest maksymalizacją swoich zysków i minimalizacją swoich kosztów. Człowiek skoncentrowany jest na swoim interesie. Nic nie jest bezinteresowne.

Piliavin, Rodin, Piliavin (1969, za Aronson, Wilson,Akert, 1996, str 459) przedstawili zyski i koszty w przypadku nieudzielenia pomocy.




Udzielenie pomocy

Nieudzielenie pomocy

KOSZTY

Krótkotrwała/długotrwała strata czasu

Bezpośrednie zagrożenie dla życia i własnego zdrowia

Prawna odpowiedzialność, gdy pogorszymy stan zdrowia rannej osoby

Osoba której pomagamy staje się od nas zależna

Odroczone zagroże nie dla własnego zdrowia i życia – zemsta napastnika


Obniżenie samooceny

Dezaprobata ze strony pozostałych świadów, którzy pomogli

Prawna odpowiedzialność – konieczność udzielenia pierwszej pomocy


ZYSKI

Poprawa samooceny

Uznanie ze strony pozostałych świadków

Uniknięcie prawnej odpowiedzialności za uchylenie się od pomocy

Umacnianie zachowań prospołecznych

Nagroda pieniężna

Czasami rozgłos i sława

Niekiedy postawienie przestępców przed sądem


Uniknięcie krótkotrwałej/długotrwałej straty czasu

Uniknięcie bezpośredniego/ odroczonego zagrożenia dla życia i własnego zdrowia

Uniknięcie dalszej odpowiedzialnści za losy ofiary

Uniknięcie odpowiedzialności karnej za pogorszenie stanu zdrowia


Pomocy udzielimy zgodnie z tą teorią, gdy zyski będą przewyższać straty.



Teoria wymiany zakłada, że człowiek jest ekonomistą:

  1. norma wzajemności

  2. przyjście komuś z pomocą zmniejsza dyskomfort

  3. jest działaniem nagradzającym (forma nagrody)

DOCZYTAĆ O TEORIACH POBUDZENIA W ARRONSONIE!!!!


Teoria pobudzenia podkreśla rolę empatii.
Teorie pobudzenia: rola empatii

(Daniel Batson)
Empatia – umiejętność do postawienia siebie na miejscu drugiej osoby i odczuwania w podobny do niej sposób zdarzeń w rzeczywistości społecznej
Hipoteza empatii – altruizmu Batsona – to przekonanie, że to właśnie empatia odczuwana w stosunku do ofiary skłania ludzi do pomocy, bez względu na konsekwencje tejże.
Aleksymiazaburzenie, które wpływa na życie społeczne
Aleksymicy – ludzie którzy nie przeżywają emocji, nie śnią. Zdjagnozowanie takich osób jest długotrwałe

- bardzo dobrze zsocjalizowani

- bardzo dobrze wychowani, bo wie jak się zachowywać

- dobry obserwator, przystosowany robi to świadomie

- osoby o pustce.........................
U innych osób stany emocjonalne przechodzą na innych.
U nas: najpierw emocjonalny stosunek, potem intelektualna obróbka danych (poznanie)
Rysunek: „mózg gadzi” odpowiadający tylko za emocje
Odwiedziny osoby z „dołem emocjonalnym” dostajemy „głupawki” aby nie popaść w taki stan oraz aby wyciągnąć tę osobę z takiego stanu emocjonalnego.
Za dużo syrotoniny popadamy w „manię”
Dwa rodzaje pomocy:


  1. ratownictwo – ktoś się topi rzucamy koło

  2. jeżeli mamy empatię pomagamy zawsze

Zauważenie osoby potrzebującej pomocy

Odczuwanie empatii wobec tej osoby



 

TAK NIE

 
Pomoc niesiona bez względu na Pomoc niesiona tylko, gdy leży

to, czy leży to w interesie to w interesie jednostki, czyli

jednostki czy też nie gdy:

- nawet, gdy koszty>zyski koszty
DOCZYTAĆ ARRONSON STR 463
1/ pobudzenie egoistyczne czyli własne cierpienie wywołane jest stanem ofiary, może być zredukowane przez udzielenie pomocy lub przez ucieczkę
2/ pobudzenie empatyczne czyli współczucie, wczucie się w położenie ofiary, może byś zredukowane poprzez:

- pomoc ofierze

- wyjście z pokoju nie redukuje tego stanu
AD 3/ TEORIE NORM

(Berkowic, Schwartz)
Normy odpowiedzialności społecznej tj.oczekiwanie i nakaz pomagania tym osobom, których losy zależą od naszych działań.
L.Berkowic twierdzi, że jeżeli losy danej osoby zależą od nas pomagamy jej bez względu na to czy zyski przekroczą koszty, nawet gdy nikt się o tym nie dowie, ta osoba nie musi być spokrewniona. Skłonność ta jest słabsza w społeczeństwie indywidualistycznym i jeżeli osoba, która potrzebuje pomocy spostrzegana jest jako osoba , która znalazła się w tej sytuacji na własne życzenie.
Norma wzajemności to oczekiwanie i nakaz pomagania osobom, które pomogły nam w przeszłości , występuje we wszystkich społeczeństwach i zawiera trzy reguły:


  1. nakaz pomagania czy wyrządzania przyslug innym

  2. nakaz przyjmowania cudzej pomocy

  3. nakaz odwzajemniania sie przysługa za przysługę

Cialdini u kogo występuje –sprawdzić w Arrononie!!!


Regan twierdził, że usyskiwanie od kogoś pomocy obliguje silnie do odwzajemnienia.
Schwartz sformuował pojęcie normy osobiste tj poczucie osobistej obligacji moralnej do postępowania w określony sposób w konkretnej sytuacji, pozwala lepiej przewidywać zachowanie.
Wyznaczniki pomagania innym:

  1. Obecność i postępowanie innych

Obecność innych osób którzy nie przeszkadzają w pomocy innym na skutek efektu rozprzestrzenienia odpowiedzialnosci. KUMULACJA IGNORANCJI


    • Aktywacja norm

    • Modelowanie – małpa widzi, małpa robi

2. Właściwości biorcy pomocy



      • częściej pomagamy osobom bezradynm, których los zależy od nas jest to zgodne z naszą ................................................................................(dzieci, osoby starsze)

      • częściej pomagamy człowiekowi, który należy do tej samej grupy co my i którego lubimy

Dlaczego pomagamy zwierzętom?




  • Podwyższenie swojej samooceny, patrz stereoty „dobry człowiek” łatwiej pomaga się zwierzętom niż ludziom


Jeżeli ktoś ma wysoką empatię, będzie altruistą, odwrotnie nie
3. Relacje pomiędzy dawcą a odbiorcą pomocy
Dwa typy motywacji do pomagania:


  • Motywacja endocentryczna – żeby polepszyć własne samopoczucie,

  • Motywacja egzocentryczna – tj. tendencja do pomagania innym osobom, aby polepszyć samopoczucie tym osobom, którym się pomaga

4. Stan emocjonalny osoby pomagającej




  • Nastawienie pozytywne podnosi szanse pomocy innym osobom, umożliwia podtrzymywanie dobrej samooceny (czasami ta pomoc może nam go zepsuć)

  • Pomagamy kiedy pomoc służy dokupieniu winy (nie wstydu bo przy wstydzie nie chces zpomagać tylko uciekać)


Cialdini – Hipoteza redukcji negatywnego stanu emocjonalnego - jest to założenie zgodne, z którym ludzie angażują się w pomaganie innym osobom, coby pozbyć się własnego smutku lub przygnębienia.
Pomaganie innym osobom:


  • Zachowanie pomocne jest łatwe i nie wymaga dużego wysiłku

  • Istnieją powody wierzyć, że te zachowanie polepszy nastrój

  • Niedostępne są inne formy poprawienia negatywnego nastroju

  • Początkowy zły nastrój nie jest zbyt silny


Stereotyp = schemat poznawczy np.Brudny Harry
Dyskryminacja = postawa + działanie

uprzedzenie



jeśli należy do grupy etnicznej lub mniejszościowej tj.rasizm


Etnofaulizmy – obraźliwe określenie określonej grupy etnicznej
KONIEC WYKŁADÓW





©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna