Teoria frustracji- agresji (f-a) : Dollard, Doob, Miller, Mowrer, Sears (1939) Agresja jako popęd nabyty ukierunkowany na cel



Pobieranie 11.23 Kb.
Data10.05.2016
Rozmiar11.23 Kb.
Teoria frustracji- agresji (F-A) : Dollard, Doob, Miller, Mowrer, Sears (1939)

Agresja jako popęd nabyty ukierunkowany na cel.


  1. Podstawowe założenia:

Agresja jest popędem bedącym reakcją na frustrację.

Frustracja to:



2. I wersja teorii F-A (Dollard, 1939):

  • każda frustracja prowadzi do agresji

  • agresja jest zawsze wynikiem frustracji.

3. Tendencja do wyzwolenia się reakcji agresywnej jest tym większa im większa:

  • wartość zablokowanego celu

  • przeszkoda na drodze do celu

  • liczba działań zostaje zablokowana.

4. Na rodzaj i siłę agresji jako reakcji na frustrację ma wpływ czynnik lęku.

W związku z tym rozróżniamy dwa typy zachowań:



  • przemieszczenie agresji – skierowanie jej na inny obiekt zagrożony karą o mniejszej sile

(np. uczeń sfrustrowany przez nauczyciela kieruje swoją agresję/ wrogość na innego ucznia)

  • zmianę postaci agresji – zastąpienie jej reakcją agresywną słabiej zagrożoną karą (np. uczeń zamiast pobić „kolegę”, będzie go oczerniał/ ośmieszał).

Ogólny wniosek z powyższego rozróżnienia:

Silniejsze oczekiwanie kary za agresję = mniejsze prawdopodobieństwo wystąpienia reakcji agresywnej.
5. Wersja zmodyfikowana (Miller, 1941): frustracja wywołuje nie tylko agresję, ale też inne zachowania, tj:
!Lęk przed karą hamuje tylko wyrażanie agresji, ale nie pobudzenie wewnętrzne, które nasila się pod wpływem kary. Kara działa jak dodatkowa frustracja.

Eksternalizacja agresji (akt behawioralny)= rozładowanie pobudzenia.

Siła katharsis (oczyszczenia z negatywnych emocji) jest większa w przypadku agresji bezpośredniej niż przemieszczonej lub zastąpionej inną reakcją.

Frustracja wywołuje najsilniejsze pobudzenie do zachowania agresywnego skierowanego bezpośrednio na czynnik postrzegany jako jej przyczyna.

Powstają też stopniowo coraz słabsze pobudzenia do stopniowo coraz mniej bezpośrednich aktów agresji (np. człowiek sfrustrowany przez swojego pracodawcę, będzie również bardziej poirytowany na całe otoczenie: rodzinę, współpracowników, znajomych).




  • regresja, np. tupanie nogami u dorosłych tak jak u dzieci;

  • fiksacja, np. gniewne chodzenie po pokoju tam i z powrotem ;

  • apatia i wycofanie się;

  • redukcja napięcia bez próby dotarcia do i zmiany jego źródła (np. ucieczka w zażywanie środków psychoaktywnych);

  • zaburzenia psychosomatyczne (wg Bandury).

6. Czynniki wyzwalające agresję, towarzyszące frustracji: przykład: eksperyment- Berkowitz i LaPage (1967): „efekt broni”. Model F – A jako podwaliny teorii Berkowitza:

frustracja – gniew – sygnały/ bodźce sytuacyjne wywołujące zachowania agresywne – agresja.


Opracowanie: Daria Jakulewicz

Na podstawie:

Krahe, B. (2006). Agresja (s.38- 39). Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, GWP.

Wojciszke, B.(2005). Relacje interpersonalne. W: J. Strelau (red.) Psychologia. Podręcznik akademicki, t.3. (s.150-152). Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne GWP



Kmiecik- Baran, K.(2000). Młodzież i przemoc. Mechanizmy socjologiczno- psychologiczne. s.17-18. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN

Kosewski, M. (1977). Agresywni przestępcy. s. 66- 74. Warszawa: Wiedza Powszechna


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna