Teza główna: Badania nad rolą aktu przyrzeczenia w prawie pozwalają na lepsze zrozumienie istoty samego prawa, jak i podstawowej dla prawa cywilnego instytucji oświadczenia woli



Pobieranie 13.99 Kb.
Data08.05.2016
Rozmiar13.99 Kb.
Monika Markowska
Rola przyrzeczenia w fundowaniu stosunków prawnych

Teza główna:

Badania nad rolą aktu przyrzeczenia w prawie pozwalają na lepsze zrozumienie istoty samego prawa, jak i podstawowej dla prawa cywilnego instytucji oświadczenia woli, stanowiącej pierwotne źródło stosunku obligacyjnego pomiędzy podmiotami prawa.



Cele rozprawy:

  • Analiza ontologiczna aktu przyrzeczenia z dwóch perspektyw filozoficznych: fenomenologicznej i miękkiej analizy językowej

  • Wskazanie różnic i zbieżności metodologicznych oraz wyników badań filozofii fenomenologicznej i analitycznej

  • Rekonstrukcja rozumienia przyrzeczenia w prawie

  • Odpowiedź na pytanie o znaczenie aktu przyrzeczenia w prawie prywatnym


CZĘŚĆ I

Filozoficzna i filozoficzno-prawna analiza pojęcia przyrzeczenia

1. Metoda miękkiej analizy językowej a analiza fenomenologiczna w badaniu pojęcia przyrzeczenia

Myślenie o przyrzeczeniu sprowadza się w ostateczności do tych dwóch metod (spojrzenie konwencjonalne oraz aprioryczne)



2. Fenomenologiczne ujęcie przyrzeczenia – studium aktu społecznego Adolfa Reinacha

- przyrzeczenie jest źródłem pierwotnej relacji pomiędzy roszczeniem i zobowiązaniem oraz między podmiotami tych tworów prawnych (przyrzekającym i odbiorcą przyrzeczenia).

- Badania fenomenologiczne właściwości, struktury oraz mocy wiążącej aktu społecznego, oparte o subtelne (ale doniosłe) rozróżnienia ukazują całościowe spojrzenie na podstawowy atom prawa, jakim jest przyrzeczenie

3. Analityczne badania aktu przyrzeczenia (J.L. Austin, J. Searle)

- Językowy, konwencjonalny wymiar przyrzeczenia – przyrzeczenie jako performatyw, illokucja czy akt mowy możliwe jest jedynie w świetle istniejących procedur społecznych

- reguła konstytutywna determinantą instytucji przyrzeczenia (konwencjonalność aktów mowy)
WNIOSKI: Przyrzeczenie jest intencjonalnym, spontanicznym aktem przyrzekającego, odnoszącym się do odbiorcy przyrzeczenia i przez niego przyjmowanym do wiadomości, wyrażanym za pomocą konwencjonalnych środków (reguł) językowych lub niejęzykowych, presuponujących zamiar przyrzekającego do spełnienia treści aktu, jak i samozobowiązania się wobec adresata; do istoty tego aktu społecznego należy kreowanie stosunku obligacyjnego pomiędzy nadawcą, a odbiorcą przyrzeczenia.
CZĘŚĆ II

Rekonstrukcja pojęcia przyrzeczenia w prawie

Celem niniejszej części jest znalezienie odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób myślimy o prawie. Czy akt przyrzeczenia, będący źródłem stosunku obligacyjnego i jednocześnie atomem prawa jako takiego jest właśnie w taki sposób postrzegany przez współczesnego prawnika w procesie stosowania, tworzenia prawa, czy samej refleksji nad prawem. Jeśli tak, to warto się zastanowić, które z ujęć aktu przyrzeczenia jest bliższe współczesnej koncepcji przyrzeczenia w prawie: aprioryczne czy konwencjonalne? Rozważania fenomenologów oraz przedstawicieli szkoły języka potocznego odnośnie pojęcia przyrzeczenia posiadają bowiem doniosłe znaczenie nie tylko dla prawoznawstwa, ale również dogmatyki i interpretacji prawniczej.

Na potrzeby mojej pracy zajmuję się wyłącznie tym poziomem rozważań, który odda rekonstrukcję pojęcia przyrzeczenia w prawie, zakładając, że możemy rozumieć przyrzeczenie na dwa sposoby: bądź jako performatyw (czy illokucję), bądź jako akt społeczny.

4. Przyrzeczenie według współczesnej teorii prawa

4.1. Ontologia prawa w rozumieniu apriorycznym i instytucjonalnym

- sposób ujęcia przyrzeczenia w prawie wiąże się ściśle z zakładaną ontologią prawa

- fenomen reguł konstytutywnych, fundujących strukturę systemu prawnego oraz nadających sens i skutek czynnościom prawnym (MacCormik, Ota Weinberger i in.) – instytucjonalna filozofia prawa

- pierwotność struktur prawnych wobec wszelkich aktów normowania (Reinach) – aprioryczna nauka prawa



4.2. Pojecie konwencjonalnej czynności prawnej

Spojrzenie teoretyczno-prawne na doniosły prawnie akt przyrzeczenia (w szczególności kontynuujące myśl Austina i Searle’a na arenie polskiej jurysprudencji) transponuje do analiz nad znacznie szerszym pojęciem – czynności konwencjonalnej. Podjęta rekonstrukcja przyrzeczenia na podstawie badań m.in. Ziembińskiego, Zielińskiego, czy Czepity wskazuje, iż filozofia prawa ujmuje ten przyrzeczenie jako czynność konwencjonalną pierwszego stopnia, którą można określić jako materialny i pierwotny substrat oświadczenia woli. Oświadczenie woli z kolei będzie czynnością konwencjonalną drugiego stopnia, kreującą typowo prawne skutki poprzez normy oraz na mocy reguł sensu, zawartych w zwyczajach, porozumieniach społecznych i normach.



5. Rekonstrukcja rozumienia przyrzeczenia na gruncie teorii i dogmatyki prawa cywilnego

Recepcję przyrzeczenia na płaszczyźnie prawa stanowionego odnajdujemy w instytucji oświadczenia woli (Willenserklärung), która stanowi podstawowy element czynności prawnej definiowanej przez prawo cywilne, będącej z kolei najważniejszym źródłem stosunków obligacyjnych. Rekonstrukcję przyrzeczenia w prawie pozytywnym podejmuję więc, analizując wybrane rozwiązania z zakresu teorii i dogmatyki prawa cywilnego, które odzwierciedlą sposób myślenia o tym akcie, jak i o samym prawie przez współczesnych prawników:

- Przyrzeczenie jako źródło stosunku prawnego

- Nieporozumienia związane z pojęciem przyrzeczenia w języku prawnym

- Teorie wykładni oświadczeń woli jako próba przezwyciężenia dualizmu zewnętrznej i wewnętrznej strony przyrzeczenia

- Wady oświadczenia woli – rozwiązanie problemu przyrzeczeń pozornych?



- Modyfikacje przyrzeczenia i jego treści. Oświadczenia woli warunkowe

- Moc wiążąca oświadczenia woli. Związanie ofertą.


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna