Tezy do egzaminu z teorii osobowośCI, rok akademicki 2005 / 06



Pobieranie 26.72 Kb.
Data10.05.2016
Rozmiar26.72 Kb.
Tezy do egzaminu z TEORII OSOBOWOŚCI, rok akademicki 2005 / 06

do wykładu prowadzonego przez dr Wacława Bąka




  1. Wprowadzenie do psychologii osobowości: definiowanie osobowości i odróżnienie od pojęć pokrewnych (charakter, temperament); historia psychologii osobowości i jej miejsce wśród innych nauk i innych dziedzin psychologii; podstawowe pytania i główne kontrowersje psychologii osobowości; sposoby poznawania osobowości; kryteria oceny teorii osobowości.




  1. Klasyczna teoria psychoanalityczna Freuda: historia rozwoju naukowego Freuda; trzy fundamentalne założenia (determinizm, konflikt, nieświadomość); model topograficzny (trzy poziomy funkcjonowania psychiki); struktura osobowości (id, ego, superego); teoria popędów, lęk i mechanizmy obronne; rozwój psychoseksualny (faza oralna, analna, falliczna, genitalna, kompleks Edypa) i formowanie się charakteru; typy charakteru; psychopatologia i terapia; mocne i słabe strony teorii.




  1. Współczesna teoria psychoanalityczna: psychologia ego: Anna Freud; Heinz Hartmann - koncepcja autonomii ego; Jack Block – kontrola i prężność ego; Robert White – rozwój ego; Erik Erikson – psychospołeczna teoria rozwoju osobowości (charakterystyka poszczególnych stadiów).




  1. Psychologia indywidualna Alfreda Adlera: główne różnice w stosunku do klasycznej psychoanalizy i okoliczności odejścia od Freuda; koncepcja fikcyjnego finalizmu; dążenie do wyższości (przezwyciężenia); poczucie niższości i jego kompensacja; styl życia; zainteresowania społeczne.




  1. Psychologia analityczna Carla G. Junga: główne różnice między Jungiem i Freudem; struktura osobowości – ego; nieświadomość indywidualna i zbiorowa; archetypy, persona, cień, anima i animus, Jaźń; podstawy i funkcje psychologiczne i związana z nimi typologia osobowości; dynamika osobowości (energia psychiczna); rozwój osobowości (proces indywiduacji).




  1. Neopsychoanaliza: specyfika nurtu i różnice w stosunku do teorii Freuda; Karen Horney – stosunek do Freudyzmu, koncepcja lęku podstawowego, postawy wobec świata, neurotyczne potrzeby i teoria nerwicy; Erich Fromm – ucieczka od wolności w poszukiwaniu bezpieczeństwa, potrzeby jako wewnętrzne determinanty zachowania, typy charakteru społecznego; interpersonalna teoria H. S. Sullivana – definicja osobowości, dynamizmy, procesy psychiczne i personifikacje, dynamika osobowości (potrzeby i lęk), rozwój osobowości.




  1. Teorie relacji z obiektem oraz psychodynamiczna teoria self: ogólna charakterystyka nurtu – główni przedstawiciele, podstawowe założenia i cechy wspólne; koncepcja Melanie Klein; koncepcja separacji-indywiduacji Margaret Mahler; teoria Heinza Kohuta – narcyzm, rozwój osobowości; Otto Kernberg – tożsamość ego.




  1. Personologia Henry’ego Murraya: interdyscyplinarne studium osobowości; badania indywidualnych przypadków i poznawanie osobowości osób zdrowych; personologia a psychoanaliza; definicja osobowości i struktura osobowości; teoria potrzeb; charakterystyka pojęć: presja, temat, integrat potrzeby, wektor-wartość; TAT – specyfika metody; „Murrayowskie” inspiracje (m.in.: McClelland, Winter, ACL, psychologia narracyjna).




  1. Psychologia jednostki Gordona Allporta: definicja osobowości; teoria cech; koncepcja proprium; motywacja i koncepcja autonomii funkcjonalnej; kryteria dojrzałej osobowości; teoria Allporta jako inspiracja dla innych nurtów teoretycznych w psychologii; najczęściej wysuwane zarzuty.




  1. Teorie cech: specyfika podejścia cechowego i tezy podzielane przez wszystkich przedstawicieli nurtu; czynnikowa teoria Raymonda B. Cattell – definicja osobowości, koncepcja cech powierzchniowych i źródłowych, analiza czynnikowa jako metoda „wykrywania” cech osobowości, cechy zdolnościowe, temperamentalne i dynamiczne, trzy źródła informacji o osobowości (dane L, Q i T), kwestionariusze Cattella, przewidywanie zachowania i równania specyfikacyjne; trójczynnikowa teoria Hansa J. Eysencka – różnice w porównaniu z podejściem Cattella, definicja osobowości, trzy podstawowe wymiary osobowości (PEN), uniwersalny charakter czynników, typy osobowości a zdrowie, Allport, Cattell, Eysenck – porównanie; Pięcioczynnikowy model osobowości PMO – badania leksykalne, model P. Costy i R. McCrae, model Zuckermana, biologiczne podłoże, uniwersalność i stałość cech, porównanie z koncepcją Cattella i Eysencka.




  1. Teorie społecznego uczenia się: behawioryzm i prekursorzy podejścia, warunkowanie klasyczne i instrumentalne; poglądy B. F. Skinnera na temat rozwoju i powstawania zaburzeń; teoria bodźca-reakcji Dollarda i Milleraistota uczenia się, teoria frustracja-agresja, teoria konfliktu i trzy rodzaje konfliktów; teoria osobowości Juliana Rottera – poglądy na temat uczenia się, teoria oczekiwania-wartości, koncepcja lokalizacji kontroli; mocne i słabe strony teorii uczeniowych.




  1. Teoria społeczno-poznawcza: specyfika nurtu oraz ujęcie osoby i nauki; teoria Alberta Bandury – uczenie jako podstawa rozwoju osobowości, modelowanie, czyli uczenie się przez obserwację, przekonanie o własnej skuteczności, cele i kompetencje, motywacja i procesy samoregulacji, psychopatologia i zmiana; teoria Waltera Mischela – krytyka teorii cech, poznawcze zmienne osobowościowe (konstrukty i strategie kodowania informacji, oczekiwania, cele, kompetencje, systemy samoregulacji), kognitywno-afektywna systemowa teoria osobowości (Mischel i Shoda).




  1. Poznawcza psychologia osobowości: specyfika podejścia poznawczego, związki z innymi nurtami teoretycznymi i elementy odróżniające; teoria konstruktów osobistych G. Kelly’ego – ujęcie osoby i nauki (metafora człowieka jako naukowca), konstrukty osobiste, typy konstruktów, Rep Test jako metoda poznawania systemu konstruktów, dynamika osobowości (lęk, strach, zagrożenie), wzrost i rozwój, psychopatologia i propozycje terapeutyczne; teoria pola Kurta Lewina – struktura osobowości (zróżnicowanie w obrębie przestrzeni życiowej), dynamika osobowości (potrzeby i wartościowania, siły, wektory, przemieszczenia, przepuszczalność granic; psychologia polska – Józef Kozielecki, Janusz Reykowski, Wiesław Łukaszewski, Kazimierz Obuchowski.




  1. Poznawcze teorie Ja: William James jako prekursor nurtu – rozróżnienie na I i Me; rozwój systemu Ja w trzech aspektach: różnicowanie „Ja” vs „nie-Ja”, samoświadomości, zdolność do autorefleksji; Ja jako złożona i dynamiczna struktura poznawcza (schematy Ja wg Markus, wymiary opisu reprezentacji Ja, hierarchiczna organizacja Ja wg Cantor i Kihlstroma); motywy organizujące koncepcję siebie; Markus – robocza koncepcja siebie; koncepcja Ja możliwych Markus i Nurius; poczucie własnej wartości i klarowność koncepcji siebie; problem różnic międzykulturowych; Duval i Wicklund – teoria przedmiotowej samoświadomości; teoria samoregulacji Carvera i Scheiera – model cybernetycznmy; teoria rozbieżności Ja E. T. Higginsa.




  1. Teorie socjobiologiczne: podstawowe założenia; związek z teorią ewolucji i etologią; socjobiologiczne interpretacje agresji i altruizmu; teoria pewności rodzicielstwa i inwestycji rodzicielskich D. Bussa; socjoanalityczna teoria R. Hogana; teoria przywiązania M. Ainsworth i J. Bowlby; teoria opanowania trwogi Greenberga, Pyszczynskiego i Solomona.




  1. Psychologia humanistyczna: „trzecia siła” w psychologii jako wynik niezgody na behawioryzm i psychoanalizę; elementy wspólne łączące poglądy przedstawicieli psychologii humanistycznej; poglądy Kurta Goldsteina; koncepcja A. Maslowa – teoria potrzeb, samoaktualizacja, cechy osoby dojrzałej (samoaktualizującej się), fenomenologiczna teoria C. Rogersa – istota podejścia fenomenologicznego, terapia skoncentrowana na kliencie, struktura osobowości – organizm i pole fenomenologiczne, pojęcie Ja, rozbieżność między Ja realnym i Ja idealnym, zgodność między Ja i organizmem, dynamika osobowości – aktualizacja siebie, rozwój osobowości i osoba w pełni funkcjonująca.




  1. Psychologia egzystencjalna: czynniki, które wpłynęły na wyłonienie się nurtu; główni przedstawiciele, związek z psychologią humanistyczną (z jednej strony) i z psychoanalizą (z drugiej); główne założenia; struktura egzystencji (Dasein); trzy obszary świata (Umwelt, Mitwelt, Eigenwelt); sposoby bycia w świecie (Binswanger) i nieodłączne atrybuty ludzkiej egzystencji (Boss); przekraczanie świata i rozwój; dynamika egzystencji – problem wolności, odpowiedzialności i winy; lęk egzystencjalny – typologie Tillicha i Bugentala; psychoterapia – koncepcja nerwicy noogennej i logoterapii V. E. Frankla.




  1. Psychologia narracyjna: narracyjność jako uniwersalna cecha człowieka; J. Brunera rozróżnienie na myślenie paradygmatyczne vs narracyjne; charakterystyczne cechy opowieści jako efektu narracyjnej aktywności człowieka; etapy w rozwoju aktywności narracyjnej człowieka; elementy „myślenia narracyjnego” w różnych teoriach osobowości; teoria skryptu S. Tomkinsa; teoria narracyjnej tożsamości D. McAdamsa; teoria wartościowania i teoria dialogowego Ja H. Hermansa; ogólne założenia akceptowane przez przedstawicieli różnych teorii narracyjnych.


LITERATURA

Podstawowe podręczniki:

  1. Oleś, P. K., (2003). Wprowadzenie do psychologii osobowości. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

  2. Pervin, L. A., John, O.P. (2002). Osobowość. Teoria i badania. Kraków: Wydawnictwo UJ.

  3. Hall, C. S., Lindzey, G., Campbell, J. B. (2004). Teorie osobowości. Wydanie nowe. Warszawa: PWN.

  4. Hall., C. H., Lindzey, G. (1994). Teorie osobowości. Warszawa: PWN.

  5. Pervin, L. A. (2002). Psychologia osobowości. Gdańsk: GWP.


Literatura uzupełniająca

  1. Łukaszewski, W. (2000). Psychologiczne koncepcje człowieka. W: J. Strelau (red.) Psychologia. Podręcznik akademicki. Tom 1. (s. 67-92). Gdańsk: GWP.

  2. Drat-Ruszczak, K. (2000). Teorie osobowości – podejście psychodynamiczne i humanistyczne. W: J. Strelau (red.) Psychologia. Podręcznik akademicki. Tom 2. (s. 601-652). Gdańsk: GWP.

  3. Płużek, Z. (1994). Psychologia pastoralna. Kraków: Instytut Teologiczny Księży Misjonarzy.

  4. Fhanēr, S. (1996). Słownik psychoanalizy. Gdańsk: GWP.

  5. Gałdowa, A. (1999). Psychologia analityczna C. G. Junga. W: A. Gałdowa (red.). Klasyczne i współczesne koncepcje osobowości, (s. 57-86). Kraków: Wydawnictwo UJ.

  6. Opoczyńska, M. (1999). W stronę psychologii subiektywnej – Alfreda Adlera koncepcja człowieka. W: A. Gałdowa (red.). Klasyczne i współczesne koncepcje osobowości, (s. 87-110). Kraków: Wydawnictwo UJ.

  7. Pospiszyl K. (1995). Narcyzm. Drogi i bezdroża miłości własnej. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.

  8. Nielicki, A. (1999). Psychologia jednostki Gordona W. Allporta. W. A. Gałdowa (red.). Klasyczne i współczesne koncepcje osobowości, (s. 143-158). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

  9. Tucholska, S. (1997). Allporta koncepcja selfu. W: P. Oleś (red.). Wybrane zagadnienia z psychologii osobowości, (s. 257-269). Lublin: TN KUL.

  10. Brzozowski, P., Drwal, R. Ł. (1995). Kwestionariusz Osobowości Eysencka. Polska adaptacja EPQ-R. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP.

  11. Strelau, J. (2000). Osobowość jako zespół cech. W: J. Strelau (red.) Psychologia. Podręcznik akademicki. Tom 2. (s. 525-560). Gdańsk: GWP.

  12. Beauvale, A. (1999). Czynnikowe ujęcie osobowości (osobowość w świetle psychologii różnic indywidualnych). W: A. Gałdowa (red.). Klasyczne i współczesne koncepcje osobowości, (s. 235-255). Kraków: Wydawnictwo UJ.

  13. McCrae, R. R., Costa, P. T. (2005). Osobowość człowieka dorosłego. Kraków: Wydawnictwo WAM.

  14. Ostaszewski, P. (2000). Procesy warunkowania. W: J. Strelau (red.) Psychologia. Podręcznik akademicki. Tom 2. (s. 97-116). Gdańsk: GWP.

  15. Wojciszke, B. (2002). Człowiek wśród ludzi. Zarys psychologii społecznej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar. (teoria frustracji – agresji)

  16. Doliński, D., Łukaszewski, W. (2000). Typy motywacji. W: J. Strelau (red.) Psychologia. Podręcznik akademicki. Tom 2. (s.469-491). Gdańsk: GWP.

  17. Szmigielska, B. (1999). Społeczno-uczeniowa teoria osobowości Juliana B. Rottera. W: A. Gałdowa (red.). Klasyczne i współczesne koncepcje osobowości, (s. 209-223). Kraków: Wydawnictwo UJ.

  18. Kofta, M., Doliński, D. (2000). Poznawcze podejście do osobowości. W: J. Strelau (red.) Psychologia. Podręcznik akademicki. Tom 2. (s. 561-600). Gdańsk: GWP.

  19. Kozielecki, J. (1981). Psychologiczna teoria samowiedzy. Warszawa: PWN.

  20. Niedźwieńska, A. (1999). Geneza, struktura i mechanizmy motywacyjne w ujęciu Alberta Bandury. W: A. Gałdowa (red.). Klasyczne i współczesne koncepcje osobowości, (s. 195-207). Kraków: Wydawnictwo UJ.

  21. Neckar, J. (1999). Waltera Mischela interakcyjna teoria osobowości. W: A. Gałdowa (red.). Klasyczne i współczesne koncepcje osobowości, (s. 225-234). Kraków: Wydawnictwo UJ.

  22. Obuchowski, K. (2000). Człowiek intencjonalny, czyli o tym jak być sobą. Poznań: Dom Wydawniczy Rebis.

  23. Turopolski, W. (1999). Koncepcja „Ja” w psychologii Williama Jamesa. W: A. Gałdowa (red.). Wybrane zagadnienia z psychologii osobowości, (s. 31-55). Kraków: Wydawnictwo UJ.

  24. Turopolski, W. (1999). Poznawcza i społeczna psychologia „Ja”. W: A. Gałdowa (red.). Wybrane zagadnienia z psychologii osobowości, (s. 57-65). Kraków: Wydawnictwo UJ.

  25. Bąk, W. (2002). E. Tory Higginsa teoria rozbieżności Ja. Przegląd Psychologiczny, 45, 39-55.

  26. May, R. (1995). O istocie człowieka. Szkice z psychologii egzystencjalnej. Poznań: Dom Wydawniczy Rebis.

  27. Pisula, W. (2000). Psychologia ewolucyjna. W: J. Strelau (red.) Psychologia. Podręcznik akademicki. Tom 1. (s.179-204). Gdańsk: GWP.

  28. Buss, W. (1985). Biologia ewolucyjna a psychologia osobowości. O koncepcjach natury ludzkiej i różnicach międzyosobniczych. Nowiny Psychologiczne, 9-10, 24-48.


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna