Układ w sprawie Antarktyki



Pobieranie 0.5 Mb.
Strona1/14
Data29.04.2016
Rozmiar0.5 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14



Referat numer 1

Układ w sprawie Antarktyki




Historia


  • wzrost zainteresowania państw po II wojnie światowej rozległymi obszarami Antarktyki.

- rejon polarny i subpolarny na półkuli południowej stał się obszarem możliwej eksploatacji



bogactw naturalnych (bogate złoża węgla kamiennego, około dwustu gatunków różnych minerałów, możliwość występowania ropy naftowej i gazu).
- zainteresowanie się strategów wojskowych Antarktyką( rozwój techniki np.: okręty podwodne o napędzie nuklearnym umożliwiające długie rejsy bez konieczności uzupełniania paliwa, wyrzutnie pocisków dalekiego zasięgu, których zainstalowanie na terytorium Antarktyki mogłoby razić cele przeciwnika).


  • zainteresowanie się Antarktyką jako obszarem, na którym można by umieszczać wzrastającą corocznie ilość odpadów radioaktywnych, będących ubocznym produktem pracy reaktorów jądrowych.




  • lata 50 – liczne spory międzynarodowe dotyczące zakresu terytorialnego suwerennych uprawnień państw zainteresowanych rozległymi obszarami Antarktyki (formalne pretensje do takich uprawnień zgłaszały wówczas Argentyna, Australia, Chile, Francja, Norwegia, Nowa Zelandia i Wielka Brytania.




  • uzasadnia roszczeń: odkrycie, prowadzenie badań, geograficzne sąsiedztwo lub terytorialna ciągłość (tylko 15% całego obszaru Antarktyki nie było przedmiotem niczyich roszczeń).




  • Związek Radziecki i USA nie zgłaszały roszczeń




  • Międzynarodowa współpraca naukowa w ramach Międzynarodowego Roku Geofizycznego punktem wyjścia do podjęcia rozmów nad traktatowymi rozwiązaniami powstałych kwestii. Stany Zjednoczone i Związek Radziecki były przeciwne uznaniu czyichkolwiek roszczeń terytorialnych do obszaru Antarktyki




  • Dwa mocarstwa wypowiadały się za wypracowaniem zasad regulujących działalność wszystkich zainteresowanych państw w tym rejonie, bez uszczerbku dla czyichkolwiek interesów.




  • Dwie koncepcje: a) ONZ jako właściwa organizacja do omówienia i ustalenia odpowiedniego porozumienia w kwestii Antarktyki, b) konferencja z udziałem przedstawicieli państw bezpośrednio zaangażowanych w działalność badawcza na tym kontynencie.




  • 1956 r Indie wystąpiły z propozycją aby do porządku dziennego obrad ONZ została włączona sprawa pt. ,,Pokojowe wykorzystanie Antarktyki’’, wygrała jednak pierwsza propozycja o rozpatrzeniu tej sprawy w gronie państw bezpośrednio zainteresowanych biorących aktywny udział w programie badań Antarktyki.




  • Maj 1958 r. USA wystosowały noty do państw (12)1 biorących udział w konferencjach Międzynarodowego Roku Geofizycznego proponując zawarcie wielostronnego układu potwierdzającego zasadę wolności badań naukowych w Antarktyce oraz wyłącznie pokojowe wykorzystanie tego kontynentu.




  • Wstępne uzgodnienia:

  1. status prawnomiędzynarodowy kontynentu nie powinien być zmieniony;

  2. międzynarodowa współpraca w badaniach Antarktyki powinna być kontynuowana;

  3. kontynent powinien być wykorzystany wyłącznie do celów pokojowych.

- Wynegocjowanie Układu w sprawie Antarktyki – konferencja 12 państw Waszyngton 15 października – 1 grudnia 1959 r. wszedł w życie 23 czerwca 1961 r.




  • zakres terytorialny układu: obszar na południe od 60 równoleżnika szerokości południowej łącznie ze wszystkimi lodowcami szelfowymi.


Główne Postanowienia Układu



  1. Status międzynarodowy Antarktyki oraz roszczenia do zwierzchnictwa terytorialnego wnoszone przez niektóre państwa wobec określonych części Antarktyki.

- art. IV układu – sprawa statusu międzynarodowego. Artykuł ten zamraża (ale nie eliminuje) roszczenia do zwierzchnictwa terytorialnego wymienionych państw. Państwa przystępujące do układu nie wyrzekają się uprzednio zgłoszonych praw lub roszczeń w tym względzie ani nie rezygnują z podstaw, na których opierają się te roszczenia. Podpisując układ jego sygnatariusze nie uzyskują podstaw do zgłaszania i popierania własnych praw do suwerenności. ,,Dopóki będzie obowiązywał niniejszy układ nie będą zgłaszane żadne nowe roszczenia ani nie nastąpi roszczenie istniejących roszczeń do zwierzchnictwa terytorialnego w Antarktyce.




  1. swoboda badań naukowych w Antarktyce i współpracy międzynarodowej w tym zakresie.




  • sprawy dotyczące eksploracji Antarktyki zawarte są w art. II i III układu




  • preambuła jak i art. I układu nawiązują do doświadczeń Międzynarodowego Roku Geofizycznego i zapowiadają kontynuację swobodnych badań naukowych i zgodnej współpracy międzynarodowej w tej dziedzinie.




  • W art. III sygnatariusze układu zgodzili się na realizowanie w możliwie najszerszym zakresie: a)wymiany informacji o własnych programach badawczych dotyczących Antarktyki; b) wymiany personelu naukowego między ekspedycjami i stacjami w Antarktyce; c) udostępniania wyników własnych badań naukowych. Zapowiedziano również nawiązanie współpracy z wyspecjalizowanymi instytucjami ONZ i innymi naukowymi i technicznymi ośrodkami zainteresowanymi problemami Antarktyki.



  1. status wojskowy Antarktyki.




  • mocą układu waszyngtońskiego na obszarze Antarktyki zakazane zostały wszelkie formy działalności wojskowej. O postanowieniach takich możemy przeczytać w preambule oraz w art. I,V i VII.




  • Art. I mówi o tym, że Antarktyka będzie wykorzystywana wyłącznie do celów pokojowych. Zakaz wszelkich działań o charakterze militarnym na jej obszarze (zakaz zakładania baz i innych umocnień wojskowych, przeprowadzania manewrów wojskowych i dokonywania prób z wszelkiego rodzaju bronią).




  • Art. V układu stanowi, że ,,zabronione będzie dokonywanie w Antarktyce jakichkolwiek eksplozji jądrowych i wyrzucanie w tej strefie odpadów radioaktywnych’’.




  • Układ z 1959r. nie zabronił ,,wykorzystywania wojskowego personelu lub sprzętu do prowadzenia badań naukowych albo jakichkolwiek innych celów pokojowych’’.


System Kontroli


  • sygnatariusze zostali zobowiązani do wcześniejszego wzajemnego powiadamiania się o zamierzonych ekspedycjach do Antarktyki, w których biorą udział ich statki lub obywatele; o ekspedycjach do Antarktyki organizowanych na ich terytoriach lub wysyłanych z ich terytoriów; strony zostały zobowiązane do powiadamiania ,,o wszystkich stacjach w Antarktyce, w których przebywają jej obywatele’’ oraz ,,o wszelkim wojskowym personelu lub sprzęcie, który ma być przez nie wysłany do Antarktyki’’.




  • prawo sygnatariuszy do dokonywania inspekcji na miejscu oraz zwiadu lotniczego, możliwość wyznaczania obserwatorów przez każde z dwunastu państw sygnatariuszy układu (art. VIII), sprawozdania obserwatorów są przekazywane państwom uczestniczącym w okresowych spotkaniach konsultatywnych stron układu.




  • Personel naukowy i pomocniczy, jak i obserwatorzy przebywający w Antarktyce podlegają jurysdykcji państwa, którego są obywatelami.


Inne Postanowienia


  • art. IX układu zakłada możliwość odbywania się co pewien czas konsultatywnych konferencji przedstawicieli państw sygnatariuszy ,,w celu wymiany informacji i wzajemnych konsultacji w zagadnieniach Antarktyki stanowiących przedmiot wspólnego zainteresowania, a także w celu opracowania, rozważenia i zalecenia swoim rządom środków zmierzających do realizacji zasad i celów niniejszego układu’’.

Chodzi tu o środki dotyczące:

  1. wykorzystywania Antarktyki tylko do celów pokojowych

  2. popierania badań naukowych w Antarktyce;

  3. popierania międzynarodowej współpracy naukowej w Antarktyce;

  4. ułatwień w wykonywaniu prawa inspekcji przewidzianych w art. VII układu.

  5. spraw związanych z wykonywaniem jurysdykcji w Antarktyce;

f) ochrony i zachowania biologicznych zasobów w Antarktyce’’.



  • w okresowych konferencjach konsultatywnych mogą brać udział reprezentanci państw, które przystąpiły do układu później jeżeli państwo to bierze udział w działaniach na obszarze Antarktyki np.: zakładanie stacji naukowej, wysłanie ekspedycji naukowej itp.



  • konferencje konsultatywne odbywają się przeciętnie co dwa lata.




  • Zalecenia konferencji nabierają mocy wiążącej po uzyskaniu akceptacji rządów państw , których przedstawiciele brali udział w takiej konferencji.




  • Odbywają się także spotkania na szczeblu ekspertów.




  • Spory związane z interpretacją postanowień układu lub ich zastosowaniem rozstrzygane będą za pomocą środków pokojowych lub w ostateczności przez Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości za zgodą stron.




  • możliwość składania do układu zmian i poprawek (art. XII), niepowiadomienie depozytariusza układu (USA) o ratyfikacji ,,w czasie dwóch lat od dnia wejścia w życie zmiany lub poprawki’’ uznane będzie za wycofanie się danego państwa z układu.




  • Układ w sprawie Antarktyki ma charakter bezterminowy, jednak art. XII przewiduje możliwość zwołania po trzydziestu latach od wejścia układu w życie konferencji, która ma zadecydować czy ma on obowiązywać nadal.




  • Układ ma charakter otwarty, może do niego przystąpić każde państwo – członek ONZ lub ,,każde inne państwo, które zostania zaproszone za zgodą wszystkich jego sygnatariuszy, których przedstawiciele mają prawo uczestniczenia w konferencjach konsultatywnych.


Znaczenie Układu



  • układ stał się stymulatorem międzynarodowej współpracy w dziedzinie badań Antarktyki i ochrony środowiska.

- przyczynił się do zażegnania zaostrzających się sporów

- wprowadził pełną demilitaryzację tego obszaru.



  • stał się pierwowzorem późniejszych układów o strefach bezatomowych

  • przyjęcie formuły o ,,wyłącznym wykorzystaniu Antarktyki do celów pokojowych’’ znalazło powszechne zastosowanie w ustalaniu przez państwa celów i zasad badań i eksploracji przestrzeni kosmicznej oraz dna mórz i oceanów

  • układ był politycznym kompromisem między dwunastoma bezpośrednio zainteresowanymi państwami.

  • Stał się wzorem dla formułowania zasad i norm prawnych obowiązujących na innych obszarach, pozostających poza suwerenną władzą państw, w szczególności dotyczących morza pełnego i przestrzeni kosmicznej.

  • 21 sygnatariuszy układu, Polska przystąpiła do układu 8 VI 1961 r.,



Referat numer 2



  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna