Uwaga: lista zagadnień do samodzielnego opanowania w oparciu o podręcznik juliana sutora



Pobieranie 21.49 Kb.
Data04.05.2016
Rozmiar21.49 Kb.

Materiały do wykładu XIII z prawa dyplomatycznego i konsularnego. Semestr letni

2007/2008


UWAGA:

LISTA ZAGADNIEŃ DO SAMODZIELNEGO OPANOWANIA W OPARCIU O PODRĘCZNIK JULIANA SUTORA

a) Zakres osobowy korzystania z przywilejów i immunitetów dyplomatycznych [dotyczy zdających w terminie „zerowym”],

b) Zakres terytorialny korzystania z przywilejów i immunitetów dyplomatycznych [dotyczy zdających w terminie „zerowym”],

c) Zakres czasowy korzystania z przywilejów i immunitetów dyplomatycznych [dotyczy zdających w terminie „zerowym”],

d) Koniec funkcji dyplomatycznych [dotyczy zdających w terminie „zerowym”],

e) Misje specjalne [dotyczy wszystkich zdających],

f) Prawo konsularne, tj.

- funkcje konsularne,

- początek i koniec funkcji konsularnych,

- przywileje oraz immunitety konsularne

[dotyczy wszystkich zdających].

Sprawa Montwid-Białłozór v. Ivaldi (polski SN, 1925 rok)

Włoski attache wojskowy w Warszawie zawarł umowę najmu lokalu z osobą prywatną. W umowie zawarta została klauzula, że w razie ewentualnego sporu związanego z wykonywaniem umowy, dyplomata nie będzie powoływał się na przysługujący mu immunitet jurysdykcyjny.

W sprawie o eksmisję, wszczętej przeciwko dyplomacie (który nie płacił czynszu) przez właściciela lokalu, SN stwierdził, że „oczywistą jest rzeczą, że immunitet sądowy jest przywilejem nie osobistym tego, czy innego dyplomaty obcego państwa, a przywilejem samego państwa, a więc, [...] poseł [...] sam w tej dziedzinie rozporządzać nie może”. Zrzeczenie się w umowie immunitetu przez dyplomatę jest zatem prawnie bezskuteczne.

Sprawa Hart v. Helinski (sąd holenderski)

Helinski - członek misji dyplomatycznej Stanów Zjednoczonych w Hadze -domagał się od pewnego właściciela ziemskiego zwrotu nadwyżki zapłaconego przez siebie czynszu. Pozwany właściciel ziemski odmówił zwrócenia pieniędzy twierdząc, że dyplomata jest mu winien pewną kwotę z innego tytułu. Wystąpił jednocześnie z powództwem wzajemnym przeciwko dyplomacie, domagając się zasądzenia na jego rzecz należnej kwoty (z tego innego tytułu; mogła być to np. pożyczka).

W odpowiedzi na złożenie powództwa wzajemnego dyplomata podniósł m. in. w toku postępowania, że nie jest ono dopuszczalne, jako że państwo, które reprezentuje (tj. Stany Zjednoczone) nie zrzekło się wyraźnie immunitetu w stosunku do niego.

Sąd holenderski dopuścił jednak powództwo wzajemne twierdząc, że konwencja wiedeńska o stosunkach dyplomatycznych nie uzależnia wszczęcia postępowania sądowego przez dyplomatę od zgody państwa, które on reprezentuje. Skoro zatem dyplomata sam wszczyna postępowanie, to musi liczyć się z tym, że jego przeciwnicy procesowi będą się bronić w drodze wytaczania powództw wzajemnych.


Art. 285 Kodeks postępowania karnego

„§ 1. Na świadka [...], który bez usprawiedliwienia nie stawił się na wezwanie organu prowadzącego postępowanie [...] można nałożyć karę pieniężną w wysokości do 3.000,00 zł.

§ 2 W przypadkach określonych w § można ponadto zarządzić zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie świadka”.
Sprawa Yerodii (Kongo v. Belgia, MTS, 2002 rok)

Belgijski sędzia śledczy wydał międzynarodowy nakaz aresztowania niejakiego Abdulaye Yerodia Ndombasi, zarzucając mu m. in. współudział w popełnieniu zbrodni ludobójstwa. Nakaz został następnie przekazany innym państwom za pośrednictwem Interpolu.

W momencie wydania nakazu aresztowania Yerodia pełnił funkcję ministra spraw zagranicznych Konga.

Kongo wszczynając postępowanie przed MTS stwierdziło, że Belgia naruszyła prawo międzynarodowe w zakresie immunitetu personalnego, przysługującego wysokim urzędnikom państwowym.

MTS rozstrzygając spór wskazał, że wysocy urzędnicy państwowi są reprezentantami państwa, a ewentualne przywileje i immunitety nie są przyznawane dla ich osobistej korzyści, lecz w interesie państwa. Chodzi o to, że funkcje reprezentanta państwa może efektywnie sprawować tylko taka osoba, która nie musi obawiać się, że obce państwo pociągnie ją do odpowiedzialności karnej w związku z jakimkolwiek aktem tej osoby.

Sąd stwierdził następnie, że taki immunitet (personalny, związany z wykonywaniem funkcji wysokiego urzędnika państwowego) nie doznaje ograniczeń niezależnie od:



  • ciężar aktu, w związku z którym dana osoba może być ścigana,

  • jak również od tego, kiedy ten akt został popełniony (np. przed objęciem urzędu ministra spraw zagranicznych).

Sąd uznał w wreszcie, że samo wydanie międzynarodowego listu gończego naruszyło immunitet Yerodii (mógł on się obawiać, że zostanie aresztowany w państwie, do którego udaje się z oficjalną wizytą. Istnienie takiej obawy wpływać mogło zaś na sposób wykonywania przezeń obowiązków przedstawiciela państwa).
Sprawa Ariela Sharona (belgijski Sąd Najwyższy, 2003 rok)

W 1982 roku w czasie wojny w Libanie doszło do masakry w obozach uchodźców Sabra i Shatila. Grupa libańskich chrześcijan (tzw. Falanga Maronicka), przystąpiła do kontrolowania obozów palestyńskich uchodźców, poszukując w nich członków OWP. Wsparcia udzielały im oddziały armii izraelskiej pozostających pod rozkazami ministra obrony Izraela – Sharona. Doszło do masakry cywilnych uchodźców (różne dane: od 600 do 2.000 ofiar).

Kiedy w 2001 roku Sharon został premierem Izraela, grupa mieszkających w Belgii Palestyńczyków podjęła kroki zmierzające do wszczęcia przed sądami belgijskimi postępowania karnego przeciwko Sharonowi.

Sąd Najwyższy uznał jednak, że prowadzenie takiego postępowania byłoby sprzeczne z prawem międzynarodowym, które urzędującym szefom rządów przyznaje pełny immunitet personalny w sprawach cywilnych.


Art. 27 Statutu Międzynarodowego Trybunału Karnego

1. Niniejszy statut ma równe zastosowanie do wszystkich osób, bez jakichkolwiek różnic wynikających z pełnienia funkcji publicznej. W szczególności pełnienie funkcji głowy państwa czy szefa rządu, członka rządu czy parlamentu, wybieralnego przedstawiciela lub funkcjonariusza państwowego w żadnym razie nie może zwolnić sprawcy od odpowiedzialności karnej przewidzianej niniejszym statutem, ani nie może samo w sobie stanowić podstawy do zmniejszenia wymiaru kary.



2. Immunitety i inne przywileje związane z pełnieniem funkcji publicznej danej osoby, przewidziane przez prawo krajowe lub międzynarodowe, nie stanowią przeszkody do wykonywania jurysdykcji Trybunału wobec takiej osoby”.
Sprawa Charlesa Taylora

Informacje o sprawie, zob.

http://www.sc-sl.org/links.html

Dnia 16 stycznia 2002 roku Organizacja Narodów Zjednoczonych podpisała z rządem Sierra Leone umowę międzynarodową, na podstawie której utworzono Specjalny Sąd Karny dla Sierra Leone (SSKSL). Jego zadaniem jest osądzenie sprawców najpoważniejszych naruszeń międzynarodowego prawa humanitarnego i prawa Sierra Leone, popełnionych w tym państwie po dniu 30 listopada 1996 roku (w toku konfliktu wewnętrznego).

W 2003 roku Prokurator SSKSL wydał nakaz aresztowania urzędującego wówczas prezydenta Liberii Charlesa Taylora. Wskazywano, że ponosi on odpowiedzialność za destabilizowanie sytuacji w Sierra Leone, w szczególności zaś za: dokonywanie zabójstw, akty przemocy (w tym seksualnej), wykorzystywanie dzieci jako żołnierzy, porwania, przymuszanie do pracy, niszczenie mienia, ataki na osoby prowadzące akcje udzielania pomocy humanitarnej. Sam Taylor ponosi odpowiedzialność pośrednią: jako prezydent Liberii podejmował decyzję o udzielaniu wsparcia (głównie finansowego) rebeliantom w Sierra Leone, którzy opisanych wyżej czynów bezpośrednio się dopuścili .

W 2003 roku (już po wydaniu nakazu aresztowania) Taylor zrezygnował z urzędu i przyjął azyl polityczny udzielony mu przez władze nigeryjskie. W 2006 roku po wyborach prezydenckich w Liberii, Nigeria wydała go władzom w Monrovii, te zaś, przekazały go SSKSL.

Postępowanie sądowe rozpocząć się ma dnia 4 czerwca 2007 roku (Prokurator Sądu zamierza przedstawić 193 świadków).

W oficjalnym oświadczeniu biura prokuratorskiego stwierdzono, że: „That Charles Taylor will now face justice is the very embodiment of the maxim that no one is above the law.”


Sprawa Pinocheta (brytyjska Izba Lordów, 1999 rok)

Senator Pinochet, była głowa państwa chilijskiego, przybył do Wielkiej Brytanii na kurację. W tym czasie władze hiszpańskie złożyły u władz brytyjskich wniosek o ekstradycję Senatora. Wskazywały w nim, że w Hiszpanii toczy się przeciwko niemu postępowanie karne związane z postawionymi mu zarzutami autoryzowania aktów tortur w stosunku do obywateli hiszpańskich (akty tortur miały być dokonane wówczas, gdy Pinochet był głową państwa).

W toku postępowania ekstradycyjnego Senator podniósł zarzut przysługującego mu, jako byłej głowie państwa, immunitetu jurysdykcyjnego w sprawach karnych.

Izba Lordów przyjmując podaną wyżej definicję immunitetu materialnego musiała odpowiedzieć na pytanie, czy wydawanie rozkazów w przedmiocie torturowania przeciwników politycznych można uznać za „akt w ramach pełnionych funkcji urzędowych”.



Izba Lordów uznała, że akty kryminalne zakazane przez prawo międzynarodowe (takie jak np. akty tortur, ludobójstwa, zbrodnie przeciwko ludzkości) nie mogą być uznane za „akty mieszczące się w ramach pełnionych funkcji urzędowych”.

Pinochetowi immunitetu zatem nie przyznano.



John Doe v. Roman Catholic Diocese of Galveston-Houston (U.S. District Court for the Southern District of Texas, 2005 rok)

Powodami w tej sprawie cywilnej były trzy osoby twierdzące, że w połowie lat 90-tych ubiegłego stulecia, na terenie diecezji Galveston-Houston były wykorzystywane seksualnie przez niejakiego Juan Carlos Patino Arango – studiującego w tamtym czasie w miejscowym seminarium.

Jednym z pozwanych w tej sprawie był kardynał Ratzinger (obecny papież Benedykt XVI). Powodowie wskazywali, że jako ówczesny Prefekt Kongregacji Nauki i Wiary (a zatem osoba odpowiedzialna za badanie wszelkich przypadków nadużyć seksualnych dokonywanych przez duchownych) opracował i wprowadzał w życie plan ukrywania przed opinią publiczna skandali seksualnych, w które zamieszane miały być osoby związane ze stanem duchownym.

W orzeczeniu z dnia 22 grudnia 2005 roku sąd uznał, że Benedyktowi XVI – jako głowie suwerennego państwa: Stolicy Apostolskiej - przysługuje immunitet jurysdykcyjny w sprawach cywilnych.


Sprawa Querouil v. Breton (Sąd Apelacyjny w Paryżu, 1967 rok)

Sąd stwierdził, że obywatel Francji pełniący służbę dyplomatyczną w paryskim poselstwie Czadu nie jest uprawniony do powoływania się na immunitet jurysdykcyjny.









©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna