Warunki naturalne i środowisko przyrodnicze



Pobieranie 63.97 Kb.
Data10.05.2016
Rozmiar63.97 Kb.

Syntetyczna charakterystyka gminy.




    1. Warunki naturalne i środowisko przyrodnicze.

Na terenie Pojezierza Poznańskiego, w obrębie którego znajduje się stęszewska gmina występuje klimat umiarkowany. Szczególną cechą tego klimatu jest wzajemne oddziaływanie powietrza morskiego i kontynentalnego. Oddziaływanie to powoduje dużą zmienność stanów pogody. Najczęściej napływa tutaj powietrze polarno – morskie pochodzące znad północnego Atlantyku. W lecie jest to powietrze chłodne, przynoszące znaczne zachmurzenie nieba, częste opady atmosferyczne. W zimie powietrze to przynosi ocieplenie i przyczynia się do odwilży. Znacznie rzadziej napływa powietrze polarno – kontynentalne znad Europy Wschodniej i Azji. Cechuje się ono małą wilgotnością i przynosi zmniejszenie zachmurzenia nieba. Powietrze to napływa głównie zimą i wiosną. Na pojezierze Poznańskie bardzo rzadko napływa powietrze znad Arktyki, które wywołuje duże ochłodzenie. Sporadycznie pojawia się tutaj powietrze zwrotnikowe z rejonu Wysp Azorskich, Azji Mniejszej lub Półwyspu Bałkańskiego. Powietrze to przynosi znaczny wzrost temperatury w zimie i upały w lecie.

Według opracowanej przez R. Gumińskiego regionalizacji rolniczo –


– klimatycznej gmina Stęszew znajduje się na terenie Dzielnicy Środkowej VIII. Dzielnica ta charakteryzuje się najniższymi w Polsce opadami atmosferycznymi. Średnioroczna suma opadów wynosi tutaj poniżej 550 mm. Długość okresu wegetacyjnego wynosi 200 – 220 dni. Liczba mroźnych dni wynosi 30 –50,
a dni z przymrozkami 110 – 118. Pokrywa śnieżna zalega 38 – 60 dni.


Regionalizacja rolniczo – klimatyczna wg R. Gumińskiego.

Dla zobrazowania warunków klimatycznych Ziemi Stęszewskiej przedstawiono cechy klimatu odnotowane w Pile, Poznaniu, Kole, Lesznie


i Kaliszu.

Tabela nr 1.


Średnie wieloletnie cechy klimatu w Wielkopolsce.

Miasta

Średnie temperatury powietrza (oC)

Względna wilgotność powietrza (%)

Zachmurzenie nieba

(%)

Suma opadów rocznie (mm)

Średnia prędkość wiatru

(m/s)

Piła


7,6

81

56

546

3,4

Poznań

8,0

78

65

528

4,0

Koło

7,9

80

64

538

2,9

Leszno


8,1

81

67

539

3,4

Kalisz

7,8

81

65

517

2,9

Źródło: raport o stanie środowiska w Wielkopolsce w latach 1997 – 1998, Wojewódzki inspektorat Ochrony Środowiska w Poznaniu P-ń 1999r.
Bonitacja agroklimatu w gminie wyrażona w formie wskaźnika określającego zdolność plonotwórczą klimatu w stosunku do roślin uprawnych wynosi 9,6 w skali do 15 punktów. Oznacza to mało korzystne warunki klimatyczne dla rolnictwa.

Rzeźba powierzchni Pojezierza Poznańskiego jest wynikiem działalności lodowca skandynawskiego. Krajobraz gminy jest lekko falisty, urozmaicony pagórkami moreny czołowej. Krajobraz urozmaicają malownicze ciągi jeziorne. Łącznie na terenie gminy jest 9 jezior: Bochynek (4,0 ha), Dębno (23,2 ha), Góreckie (96,3 ha), Lipno (8,2 ha), Łódzko – Dymaczewskie (124,9 ha), Strykowskie (305,3 ha), Tomickie (39,3 ha), Wielkowiejskie (6,9 ha)


i Witobelskie (101,3 ha). Szczególnie ciekawy jest ciąg rynnowo – ozowy Bukowsko – Mosiński z jeziorami: Tomickim, Wielkowiejskim, Witobelskim, Łódzko – Dymaczewskim, które leżą w dolinie rzeki Samica. Na zachód od Stęszewa znajduje się rynna Jeziora Strykowskiego. Natomiast na wschód od miasta ciągnie się rynna Jeziora Rosnowskiego oraz Jeziora Góreckiego.

Przez gminę przepływa rzeka Samica Stęszewska, która jest lewobrzeżnym dopływem Kanału Mosińskiego. Samica uchodzi do tego kanału około 3 km powyżej Mosiny. Źródła rzeki znajdują się w okolicy Ceradza Kościelnego (gm. Duszniki). Całkowita długość rzeki wynosi 37,8 km. W obrębie zlewni leżą jeziora: Niepruszewskie, Tomickie, Łódzko – Dymaczewskie, Dębno


i Rosnowskie. Jakość wód rzeki powinna odpowiadać II klasie czystości.
Wg danych Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Poznaniu
w rzecze występuje ponadnormatywne zanieczyszczenie cieku na całej jego długości. Z biegiem rzeki wzrasta ilość substancji organicznych w wodzie,
a poniżej Stęszewa stan wody jeszcze bardziej pogarsza się. Na ujściu do Kanału Mosińskiego jakość wód dyskwalifikują stężenia substancji biogennych i stan sanitarny. Negatywnie na stan czystości wód Samicy Stęszewskiej oddziaływują spływy z pól oraz baza rekreacyjna nad Jeziorem Łódzko – Dymaczewskim.
Tabela nr 2.

Stan czystości rzeki Samicy Stęszewskiej w roku 1998





Lokalizacja punktu pomiarowo – kontrolnego

i km biegu rzeki

Stężenia charakterystyczne wybranych grup wskaźników zanieczyszczenia




substancje biogenne

substancje organiczne

zasolenie

zawiesiny ogólne

stan sanitarny

sapro-bowość




powyżej Jeziora Niepruszewskiego (km 26,0)

non

II

II

I

II

II




Skrzynki (km 19,0)

II

non

non

I

III

III




powyżej Stęszewa (km 11,5)

II

non

II

non

III

II




poniżej Stęszewa (km 8,0)

non

non

II

III

non

III




ujście do kanału Mosińskiego (km 0,7)

non

III

II

I

non

II

Źródło: Raport o stanie środowiska w Wielkopolsce w latach 1997 – 1998, t. I.

non – nie odpowiada normom

W latach 1997 – 1998 prowadzono badania stanu czystości wód


i podatności na degradację jezior na obszarze obecnego województwa wielkopolskiego. Do badań wybrano jeziora największe oraz jeziora szczególnie ważne ze względu na walory przyrodnicze, gospodarcze i rekreacyjne. Z terenu gminy Stęszew badaniami objęto 4 jeziora: Góreckie, Łódzko – Dymaczewskie, Strykowskie i Witobelskie. Poniżej przedstawiono syntetyczną informację
o badaniach tych jezior.

Jezioro Strykowskie (305,3 ha) należy do największych jezior
w województwie wielkopolskim. Jezioro zasilane jest przez kilka okresowo suchych cieków oraz przez zrzut wody z przepompowni, do której odprowadzana jest woda z odwodnienia okolicznych obszarów. Jezioro należy do typu rybackiego sandaczowego, przechodzącego w typ linowo – szczupakowy. Zbiornik obciążony jest znaczną rekreacją. Nad jeziorem znajdują się: camping, obozowisko harcerzy, pola biwakowe, ośrodek wczasowo – kolonijny, ponad 500 domków rekreacyjnych i 2 kąpieliska.

Jezioro Strykowskie jest bardzo podatne na degradację, a jednocześnie silnie zanieczyszczane. Badania przeprowadzone w 1998 roku wykazały:



  • wysokie stężenie substancji organicznych niepodatnych na rozkład przez mikroorganizmy,

  • pozaklasową zawartość azotu całkowitego wiosną i latem,

  • pozaklasową wartość wskaźnika przewodności elektrolitycznej właściwej i stężenia potasu ,

  • wysoką liczebność fitoplanktonu, dominację sinic latem i silny zakwit sinicowy, duży udział formy tecta w populacji Keratella cochlearis,

  • osady denne o silnym zapachu siarkowodoru,

  • stan sanitarny odpowiadający II klasie czystości.


Jezioro Góreckie położone jest na terenie Wielkopolskiego Parku Narodowego. Jest miejscem gromadzenia się gęsi w okresie przelotów. Jezioro Góreckie nie posiada dopływów, z jego zachodniego krańca wypływa czasowo czynny ciek do Jeziora Łódzko – Dymaczewskiego. Jest jeziorem leszczowym. Jest rezerwatem ścisłym i nie prowadzi się na nim gospodarki rybackiej ani wędkowania.

Obciążenie zbiornika rekreacją jest małe. Turyści przebywają nad jeziorem w okresie dnia na wyznaczonych szlakach spacerowych. Jezioro Góreckie posiada naturalne mechanizmy obronne i jest umiarkowanie podatne na degradację. Jednak jest silnie zanieczyszczone. Badania przeprowadzone


w 1998 roku wykazały:

  • deficyt tlenowy latem na głębokości powyżej 8 m,

  • wysokie stężenie substancji organicznych,

  • stężenie substancji biogennych na poziomie klasy III i pozaklasowe,

  • pozaklasową wartość wskaźnika przewodności elektrolitycznej właściwej i stężenia potasu,

  • dość znaczną obecność fitoplanktonu, duży udział sinic
    w fitoplanktonie wiosennym i letnim,

  • obecność mikroorganizmów świadczących o występowaniu siarkowodoru i deficycie tlenowym w warstwach przydennych, osady denne o silnym zapachu siarkowodoru,

  • stan sanitarny odpowiadał I klasie czystości.


Jezioro Witobelskie także położone jest na obszarze Wielkopolskiego Parku Narodowego (WPN). Na krańcach jeziora znajdują się dwie wsie Witobel i Łódź. Na południowym brzegu znajduje się pojedynczy pas drzew, środkowa część północnego brzegu graniczy z lasami WPN. Jezioro zasilane jest Samicą Stęszewską. Jezioro Witobelskie jest jeziorem sandaczowym. Jezioro znajduje się pod zarządem WPN i o jego gospodarce rybackiej decyduje dyrekcja WPN. Zbiornik jest w małym stopniu obciążony rekreacją, tylko w celach wędkowania. Głównym źródłem zanieczyszczenia wód jeziora są wody z pól uprawnych, zanieczyszczenia wód Samicy Stęszewskiej oraz spływ
z nie skanalizowanej części miasta Stęszewa. Jezioro Witobelskie jest bardzo podatne na degradację i jednocześnie silnie zanieczyszczone. Badania przeprowadzone w 1998 roku wykazały pozaklasowe wartości wskaźników dotyczących zanieczyszczeń z wyjątkiem tlenu rozpuszczonego w wodzie.
W wodzie występuje wysoka liczebność fitoplanktonu, stwierdzono duży udział sinic latem i silny zakwit sinicowy oraz duży udział formy tecta w populacji Keratella cochlearis. Jezioro Witobelskie zaliczane jest do grupy jezior silnie eutroficznych.

Jezioro Łódzko – Dymaczewskie także leży na terenie Wielkopolskiego Parku Narodowego. Przez to jezioro przepływa rzeka Samica Stęszewska. Jezioro zasilane jest także przez Rów Trzebawski i okresowo suchy rów
z terenów rekreacyjnych. Jezioro to jest jeziorem sandaczowym. O użytkowaniu decyduje dyrekcja WPN, która wydaje zezwolenia na wędkowanie. Jezioro jest w dużym stopniu obciążone rekreacją. Nad nim zlokalizowane są dwa ośrodki wypoczynkowe, restauracja, schronisko wędkarskie, dom samotnej matki
z dzieckiem, kąpielisko.

Głównym źródłem zanieczyszczenia wód jeziora są spływy zanieczyszczeń z pól położonych w zlewni bezpośredniej oraz zanieczyszczenia z gospodarstw rolnych i domków letniskowych. Potencjalne źródło zanieczyszczeń mogą stanowić ścieki z nielegalnej zabudowy rekreacyjnej nad wschodnim brzegiem jeziora.



Jezioro jest bardzo podatne na degradację, jest silnie zanieczyszczone. Badania w 1998 roku wykazały: wysokie stężenie substancji organicznych, pozaklasową zawartość azotu mineralnego wiosną i azotu całkowitego wiosną
i latem, wysoką liczebność fitoplanktonu, silne zakwity sinicowe, obecność formy tecta w populacji Keratella cochlearis. Jezioro Łódzko – Dymaczewskie należy do grupy jezior silnie eutroficznych.

Tabela nr 3.

Stan czystości wody oraz podatność na degradację jezior


z terenu gminy Stęszew w latach 1997 – 1998.




Jezioro

Kategoria czystości wód 1998 r.

Kategoria podatności na degradację

planowana

A

B

C




Góreckie

I

I

I

III

II




Łódzko – Dymaczewskie

I

III

I

non

III




Strykowskie

II

II

I

III

III




Witobelskie

I

II

I

non

poza kategorią

Źródło: Maria Pułyk – Wyniki monitoringu jezior w Raport o stanie środowiska w Wielkopolsce w latach 1997 – 1998, biblioteka Monitoringu Środowiska 1999.
Objaśnienia:

  1. jakość wody wg wskaźnika sanitarnego (miano Coli kałowego),

  2. jakość wody ze względu na obecność substancji toksycznych (metale ciężkie, pestycydy, fenole),

  3. wypadkowa jakość wody wg wskaźników fizyczno – chemicznych i biologicznych,

non - nie odpowiada normom,
Znaczna część obszaru gminy Stęszew znajduje się na terenie jedynego w województwie wielkopolskim parku narodowego – Wielkopolskiego Parku Narodowego. Cała północno – wschodnia część gminy leży w obrębie tego Parku. Jest to obszar 3397,7 ha. W centrum WPN znajduje się Jezioro Góreckie. Jest ono położone w rynnie otoczonej stromymi zboczami. Posiada dwie wyspy Kopczysko oraz Zamkową. Zachodnia część jeziora wraz z wyspami stanowi ścisły rezerwat przyrody utworzony dla ochrony ptactwa wodnego. Rezerwat ten ma powierzchnię 64,86 ha. Ponadto ścisłą ochroną objęte są: Bagno Dębienko (21,23 ha); Suche Zbocza (3,54 ha); Pod Dziadem (13,70 ha); Czapliniec
(4,01 ha); Sarnie Doły (2,84 ha); Jeziora: Skrzynka (6,90 ha) i Grabina (8,49 ha). Do chronionych zasobów przyrodniczych zalicza się użytki ekologiczne: oczko wodne w Skrzynkach i Dębienku, źródła wodne w Żarnowcu.

Źródło wodne w Żarnowcu.

Ochroną prawną objęte są parki pałacowe w: Będlewie (9,31 ha); Jeziorkach (12,65 ha); Modrzu (2,34 ha); Sapowicach (5,04 ha); Skrzynkach (1,40 ha); Stęszewie (0,74 ha); Strykowie (10,36 ha); Trzebawiu (1,74 ha); Wronczynie (2,25 ha).

Z powyższej charakterystyki środowiska przyrodniczego gminy Stęszew wynika, że jest ono wyjątkowo cenne, wyróżnia się wysoką bioróżnorodnością.

Jednocześnie znajdujące się na terenie gminy zasoby wodne – jeziora


i rzeka cechują się bardzo wysokim zanieczyszczeniem. Troska o ochronę zasobów wodnych oraz zachowanie bogatego świata roślin i zwierząt stanowić będzie jedno z najważniejszych zadań dla samorządu gminy i społeczności lokalnej.

Jezioro Strykowskie.

Strategia rozwoju Miasta i Gminy Stęszew str.


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna