Wędrówka ludów Cele lekcji



Pobieranie 13.84 Kb.
Data09.05.2016
Rozmiar13.84 Kb.

Wędrówka ludów

1. Cele lekcji

a) Wiadomości


Uczeń zna

  • bezpośrednie przyczyny rozpoczęcia wędrówki ludów,

  • przyczyny buntu Wizygotów osiedlonych na obszarach Cesarstwa,

  • sposoby pacyfikacji Germanów i konsekwencje takiego postępowania dla przyszłości Cesarstwa,

  • kluczowe dla tematu daty,

  • postacie: Hermeneryk, Fritigern, Atanaryk, Walens, Teodozjusz I.

b) Umiejętności


Uczeń potrafi:

  • wskazać na mapie kierunki wędrówki ludów,

  • opisać przebieg tej wędrówki,

  • omówić metody Rzymian stosowane dla powstrzymania ludów germańskich,

  • wyjaśnić niebezpieczeństwa wynikająca z napływu Germanów w granice Cesarstwa,

  • wskazać na mapie miejsca: Adrianopol, Konstantynopol.

2. Metoda i forma pracy


Praca z mapą, wykład, elementy rozmowy nauczającej, analiza tekstu źródłowego

3. Środki dydaktyczne


Mapa, atlasy, fragment tekstu źródłowego z Historii rzymskiej Amianna Marcelinusa o bitwie pod Adrianopolem

4. Przebieg lekcji

a) Faza przygotowawcza


  1. Czynności organizacyjne (wprowadzenie uczniów do klasy, sprawdzenie listy obecności).

  2. Nawiązanie do poprzedniej lekcji. (Powtórzenie najważniejszych wiadomości o Kościele katolickim w dobie późnego antyku). Na podstawie odpowiedzi jednego z uczniów.

b) Faza realizacyjna


Wykład nauczyciela (załącznik 1.)

W toku wykładu:



  • nauczyciel wskazuje uczniom wspominane obszary,

  • uczniowie lokalizują w atlasach wspominane obszary,

  • uczniowie analizują tekst źródłowy.

c) Faza podsumowująca


W formie rozmowy nauczającej.

Napór Hunów na Alanów, a następnie na Ostrogotów wywołał tzw. efekt domina, którego uboczne efekty skupiły się przede wszystkim na Cesarstwie Rzymskim. W IV wieku odczuła to zwłaszcza wschodnia część Imperium (strata cesarza na polu walki, ogrom spustoszeń spowodowany przez Wizygotów). V wiek miał pod tym względem okazać się katastrofalny dla Zachodu, którego struktura etniczna oraz polityczna miała ulec diametralnej zmianie i to w drastycznych warunkach.


5. Bibliografia


  1. Jaczynowska M., Dzieje Imperium Romanum, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1995.

  2. Marcelinus Ammian, Historia rzymska, t. I i II, Prószyński i Spółka, Warszawa 2001/2002.

  3. Warry J., Armie świata antycznego, Wydawnictwo 69, Warszawa 1995.

  4. Ziółkowski A., Historia Rzymu, Wydawnictwo Uniwersytetu im. A. Mickiewicza, Poznań 2004.

6. Załączniki

a) Wykład nauczyciela


załącznik 1.

Wzmożenie naporu ludów germańskich na Cesarstwo Rzymskie dało się zauważyć już w II wieku, kiedy to doszło do zaciekłych starć z Markomanami i Kwadami (167-180 r.). Niestety brak relacji na temat przyczyn tego naporu. Być może nastąpiły wówczas przesunięcia etniczne, spowodowane napływem kolejnych fal ludów indoeuropejskich – Słowian i Bałtów oraz plemion irańskich (Sauromaci, Jazygowie). Nie sposób jednak tego potwierdzić. (Nauczyciel wskazuje uczniom wspominane obszary).

Już w latach czterdziestych i pięćdziesiątych na północno-wschodniej granicy Galii, dało się odczuć wzmożenie działań zaczepnych ze strony Germanów (zwłaszcza Franków, Burgundów i Alamanów). Wdarciu się tych plemion w głąb tamtejszych prowincji, dzięki błyskotliwym zwycięstwom, zapobiegł przyszły cesarz Julian.

Przyczyny właściwej wędrówki ludów podają wczesnośredniowieczne przekazy. Według zawartych tam informacji, wszystko zaczęło się nad Morzem Czarnym. Właśnie tam – pomiędzy Dniestrem i Donem – ok. 360 r. powstało państwo Ostrogotów (Gotów Wschodnich), którym przewodził Hermeneryk. W zaledwie dziesięć lat po tym, ze wschodu napłynęły grupy irańskich Alanów, wypieranych przez dzikich przybyszy zwanych Hunami. Lud ten – zapewne pochodzenia mongolskiego lub turkmeńskiego – znany był już Chińczykom jako Hiun-nu. To właśnie z zamiarem obrony przed ich hordami wzniesiono Wielki Mur. (Uczniowie lokalizują na mapie wspominane obszary).

Wkrótce po Alanach na ostrogockie terytoria dotarli także i Hunowie. Germanie nie potrafili przeciwstawić się nowym przeciwnikom, a sam Hermeneryk popełnił samobójstwo. Jako doskonali jeźdźcy, uszykowani zazwyczaj w klin, Hunowie rozgromili swych nowych przeciwników.

Uciekający w popłochu Ostrogoci wymusili na Wizygotach (czyli Gotach Zachodnich) dalsze parcie na południe. Tym samym Germanie zmuszeni byli przekroczyć Dunaj, przez co znaleźli się na obszarach kontrolowanych przez Cesarstwo Rzymskie, miało to miejsce około roku 376.

Władze prowincji Mezji z niechęcią przyjęły uchodźców. Nie mając jednak militarnych środków nacisku, musieli przystać na osiedlenie się Germanów w ich granicach.

Zdzierstwa lokalnych urzędników oraz klęska głodu wywołały zamieszki, które z czasem przerodziły się w powstanie Wizygotów pod wodzą Fritigerna. Nieprzemyślana reakcja ówczesnego cesarza wschodniej części Imperium – Walensa – stała się przyczyną wielkiej klęski pod Adrianopolem. Jednym z poległych był Walens (378 r.). (W tym momencie jeden z uczniów odczytuje fragment z Ammiana Marcelinusa dotyczący wspomnianej bitwy).

Pustosząc obszary Mezji i północnej Grecji, Wizygoci dotarli nawet pod mury Konstantynopola (nowe stolicy Cesarstwa założonej przez Konstantyna Wielkiego w roku 330 w miejscu dawnej kolonii greckiej – Bizancjum). Jednakże po śmierci Fritigerna, stali się oni bardziej skłonni do ugody. Wykorzystał to nowy cesarz – Teodozjusz I. W roku 381 zawarł on porozumienie z kolejnym wodzem Wizygotów – Atanarykiem. Warunki tego porozumienia nie były dla Rzymian łatwe, tym bardziej że zgodzili się utworzenie w Mezji niezależnego państwa Germanów. To z kolei skłoniło w przyszłości inne plemiona germańskie do wymuszania na Rzymianach podobnych warunków, co destabilizowało strukturę terytorialną w zachodniej części Cesarstwa. Było to główną przyczyną upadku tamtej części Imperium

Bardzo ważnym momentem dziejowym IV wieku było podzielenie Cesarstwa pomiędzy synów Teodozjusza I – Honoriusza (zachód) i Arkadiusza (południe). Tego typu podziały wynikające z konieczności sprawniejszej obrony zdarzały się już w przeszłości (tak jak to miało miejsce chociażby za Dioklecjana), tym razem podział ten okazał się ostateczny.


7. Czas trwania lekcji


45 minut

8. Uwagi


brak


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna