Światowy związek żOŁnierzy armii krajowej środowisko Żołnierzy Armii Krajowej Obszaru Lwowskiego



Pobieranie 134.2 Kb.
Strona1/3
Data08.05.2016
Rozmiar134.2 Kb.
  1   2   3
ŚWIATOWY ZWIĄZEK ŻOŁNIERZY ARMII KRAJOWEJ
Środowisko Żołnierzy Armii Krajowej Obszaru Lwowskiego






WEWNĘTRZNY

B I U L E T Y N

I N F O R M A C Y J N Y

Kraków, wrzesień 2012 r. nr 8
im. „Orląt Lwowskich” w Krakowie

Pożegnaliśmy Naszego Prezesa



kpr. pchor. NOW-AK ppłk W.P. Jan Sura.
Z GŁĘBOKIM SMUTKIEM POWIADAMIAMY, ŻE 9 LIPCA 2012 R.
W WIEKU 89 LAT ODSZEDŁ DO PANA

Ś. † P.
PODPUŁKOWNIK


JAN SURA
PS. "SZCZEPAN"

WE WRZEŚNIU 1939 R. OCHOTNIK W OBRONIE LWOWA WALCZYŁ NA ZAMARSTYNOWIE


ZAPRZYSIĘŻONY W ORGANIZACJI "WYZWOLENIE" STRONNICTWA NARODOWEGO
ŻOŁNIERZ NARODOWEJ ORGANIZACJI WOJSKOWEJ SCALONEJ Z ARMIĄ KRAJOWĄ
W ROKU 1943 UKOŃCZYŁ KURS SZKOŁY PODCHORĄŻYCH REZERWY PIECHOTY
W 1944 R. KIEROWNIK W ORGANIZACJI MŁODZIEŻ WIELKIEJ POLSKI
W LIPCU 1944 R. UCZESTNK OPERACJI "BURZA" WE LWOWIE
W ODDZIALE DZIELNICY ŚRÓDMIEŚCIE, REJON "RYNEK"
6 VIII 1944 R. ARESZTOWANY PRZEZ SOWIETÓW
PO UCIECZCE NAWIĄZAŁ KONTAKT ZE STRONNICTWEM NARODOWYM
I MŁODZIEŻĄ WIELKIEJ POLSKI W KRAKOWIE W MAJU 1945 R.
3 XII 1946 R. ARESZTOWANY PRZEZ UB I SKAZANY NA 5 LAT WIĘZIENIA
ZWOLNIONY WCZEŚNIEJ NA MOCY AMNESTII

W 1990 R. WSPÓŁZAŁOŻYCIEL TOWARZYSTWA MIŁOŚNIKÓW LWOWA


WIELOLETNI PREZES I HONOROWY PREZES OGÓLNOPOLSKIEGO OKRĘGU ŻOŁNIERZY AK
OBSZARU LWOWSKIEGO IM. ORLĄT LWOWSKICH ŚWIATOWEGO ZWIĄZKU ŻOŁNIERZY AK
ORAZ REDAKTOR NACZELNY JEGO BIULETYNU INFORMACYJNEGO
I SERII "NA KRESACH POŁUDNIOWO-WSCHODNICH 1939-1945"

INICJATOR PANTEONU NARODOWEGO ŻOŁNIERZY AK POLSKICH KRESÓW WSCHODNICH


W KOŚCIELE PW. ŚW. JADWIGI KRÓLOWEJ W KRAKOWIE

ZASŁUŻONY DLA MUZEUM ARMII KRAJOWEJ - WSPÓŁAUTOR WYSTAWY "OBSZAR LWOWSKI ZWZ-AK".

ODZNACZONY M.IN.:
KRZYŻEM OFICERSKIM I KAWALERSKIM ORDERU ODRODZENIA POLSKI,
ZŁOTYM KRZYŻEM ZASŁUGI, TRZYKROTNIE MEDALEM WOJSKA, KRZYŻEM ARMII KRAJOWEJ,
KRZYŻEM PARTYZANCKIM, KRZYŻEM KAMPANII WRZEŚNIOWEJ 1939, KRZYŻEM II OBRONY LWOWA.

JEGO POGRZEB ODBĘDZIE SIĘ NA CMENTARZU SALWATORSKIM


W PIĄTEK, 13 LIPCA BR. O GODZINIE 13.

Dyrekcja, Rada i Pracownicy Muzeum Armii Krajowej

 

Źródło: strona Muzeum Armii Krajowej w Krakowie.



* * * * *

Pogrzeb Honorowego Prezesa Ogólnopolskiego Okręgu Żołnierzy Armii Krajowej Obszaru Lwowskiego im. "Orląt Lwowskich"

W uroczystościach pogrzebowych ppłk. Jana Sury ps. "Szczepan" w Kaplicy na Cmentarzu Salwatorskim w Krakowie oprócz rodziny, znajomych i przyjaciół brały udział liczne poczty sztandarowe, oraz reprezentacje organizacji kombatanckich Armii Krajowej w tym Zarządu Głównego ŚZŻAK, członkowie Polskiego Związku Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego, Zrzeszenia "Wolność i Niezawisłość", Szarych Szeregów, Towarzystwa Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich, Dyrekcja i pracownicy Muzeum Armii Krajowej im. Emila Augusta Fieldorfa "Nila", Konfederacji Polski Niepodległej, Akcji Katolickiej i Środowiska Żołnierzy AK Obszaru Lwowskiego w Krakowie. W uroczystościach pogrzebowych brała udział kompania honorowa Wojska Polskiego. Mszę żałobną, koncelebrowaną odprawiał i wspominał Zmarłego ks. prałat Jan Dziasek z Parafii Rzymskokatolickiej Św. Jadwigi Królowej w Krakowie. Przemówienia pogrzebowe wygłosili prezes Ogólnopolskiego Okręgu Żołnierzy Armii Krajowej Obszaru III Lwowskiego im. "Orląt Lwowskich" ŚZŻAK we Wrocławiu p. Adam Gajda i sekretarz p. Antoni Gomułkiewicz. Obszerny życiorys wraz ze słowami pożegnania odczytał prezes Środowiska Żołnierzy Obszaru Lwowskiego im. "Orląt Lwowskich" w Krakowie p. Jacek Janiec. Po Mszy Świętej i uroczystościach pogrzebowych kondukt pogrzebowy w asyście wojska i pocztów sztandarowych odprowadził trumnę ze Zmarłym na miejsce pochówku. Po modlitwach nad zmarłym i złożeniu na trumnie ziemi lwowskiej, kompania honorowa oddała salwy honorowe. Po złożeniu trumny do grobowca przy dźwiękach werbli składano wieńce, wiązanki kwiatów i zapalano znicze. Syn zmarłego p. Tadeusz Sura podziękował wszystkim za obecność na pogrzebie.

tekst i fot. Jacek Janiec

Życiorys Jana Sury

Jan Sura urodził się we Lwowie w dniu 22.03.1923 jako syn Piotra funkcjonariusza PKP oraz Anieli z domu Jasińskiej. W roku 1929 rozpoczął naukę w Szkole Powszechnej Kolejowej im. I Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego, zaś w roku 1935 w XI Państwowym Gimnazjum i Liceum im. Jana Kochanowskiego. W roku 1939 ukończył IV klasę gimnazjalną i zdał egzamin wstępny do Liceum Humanistycznego. Już w gimnazjum zetknął się z pracą społeczną , pełniąc w latach 1937-39 obowiązki Vice Prezesa Sodalicji Mariańskiej oraz będąc członkiem nielegalnej Narodowej Organizacji Gimnazjalnej (NOG). W tych organizacjach ukształtowały się jego poglądy polityczne, a szczególnie gorący patriotyzm i gorąca miłość Ojczyzny. Te właśnie cechy nie pozwoliły Mu pozostać biernym


w chwili agresji niemieckiej na Polskę w roku 1939. Już 10.IX. jako ochotnik zgłosił się do Ochotniczych Oddziałów Obrony Lwowa. Przydzielony został do kompanii VI II baonu I Grupy Obrony Lwowa, pozostającej pod dowództwem mjr Schramma. Wraz z baonem brał udział w walkach z Niemcami na Zamarstynowie aż do 22 IX. Do wkroczenia do Lwowa wojsk sowieckich.

Po wkroczeniu sowietów nawiązał kontakt z kolegami z Narodowej Organizacji Gimnazjalnej. W międzyczasie powołana została we Lwowie przez Zarząd Okręgowy Stronnictwa Narodowego konspiracyjna organizacja pod nazwą „Wyzwolenie” do której został wcielony. W początkowym okresie z młodzieżą z „Wyzwolenia” zajmowali się zbieraniem w okolicach Lwowa pozostawionej tam broni i amunicji i przekazywaniem jej do wskazanych lokali oraz działalnością informacyjno-wywiadowczą. Przechodzili również szkolenie ideologiczne w duchu narodowym. Niezależnie od pracy konspiracyjnej Jan Sura kontynuował naukę uzyskując w roku 1941 świadectwo ukończenia pełnej szkoły średniej. Po wkroczeniu do Lwowa w dniu 30.06.1941 wojsk niemieckich z całą grupą młodzieżową wstąpili do powołanej przez Stronnictwo Narodowe Narodowej Organizacji Wojskowej (NOW). W dniu 23,IX.1941 roku Jan Sura złożył na ręce pchor. Franciszka Sitnika ps. „Orland” przysięgę przyjmując ps. ”Szczepan”. Przydzielony został do plutonu II w dzielnicy śródmieście, pozostającego pod dowództwem „Orlanda”. W plutonie przeszedł podstawowe przeszkolenie wojskowe ze szczególnym uwzględnieniem walk w mieście. Po przeszkoleniu skierowany został na Konspiracyjny Kurs Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty, prowadzony przez pchor. F.Sitnika „Orlanda”. Kurs ukończył w roku 1943 otrzymując rozkazem nr 9 z dnia 3.V.1944 stopień kaprala podchorążego wraz z przydziałem na dowódcę drużyny w plutonie II „Orlanda”. Na kursie zapoznał się z konstrukcją różnej broni, sposobami walk ulicznych, prowadzenia dywersji i sabotażu oraz zachowania się w przypadku aresztowania i metodami stosowanymi przez gestapo. Nabyte wiadomości przekazywał żołnierzom przydzielonym do swojej drużyny. Pod koniec roku 1943 NOW scalona została z Armią Krajową, przy czym NOW uzyskała pewną samodzielność, a między innymi możliwość prowadzenia wśród swoich żołnierzy szkolenia ideologicznego w duchu narodowym. Stąd też i Jan Sura prócz szkolenia wojskowego prowadził szkolenie ideologiczne. W tym też czasie


w ramach Stronnictwa Narodowego powołano organizację młodzieżową „Młodzież Wielkiej Polski” (MWP) tzw. „Młodzieżówkę”. Jako członek MWP zajmował się kolportażem wydawnictw narodowych, a mianowicie „Słowa Polskiego”, ”Walki” oraz wydawnictw młodzieżowych: dwutygodnika „Orlęta” będącego organem MWP oraz jednodniówek młodzieży narodowej Lwowa. Osobiście również brał udział w przygotowywaniu tych wydawnictw, sporządzając matryce białkowe , a następnie powielając je z bratem Konradem we własnym mieszkaniu. W czerwcu 1944 roku po wyjeździe ze Lwowa kierownika organizacyjnego MWP, Juliusza Łosia , stanowisko to przez Wydział Informacji i Propagandy powierzone zostało Janowi Surze. W lipcu 1944 roku wraz z plutonem „Orlanda” uczestniczył w operacji Armii Krajowej pod kryptonimem ”Burza”. Terenem działania plutonu była dzielnica śródmieście, rejon ”Rynek”, pozostająca pod dowództwem por. rez. Józefa Szmyta ps. ”Dzierżgoń”. Zadaniem ich była obrona obiektów użyteczności publicznej przed zniszczeniem przez wycofujące się oddziały niemieckie. W dniu 27.VII.1944 do Lwowa wkroczyły wojska sowieckie, a w ślad za nimi NKWD. Rozpoczęły się masowe aresztowania żołnierzy Armii Krajowej. Wśród aresztowanych w dniu 6.VIII.1944 znalazł się Jan Sura, dzięki jednak szczęśliwemu zbiegowi okoliczności udało mu się uciec .Zagrożony ponownym aresztowaniem zmuszony został do wyjazdu ze Lwowa. Przez „zieloną granicę” dotarł do Dynowa, po trzech jednak miesiącach ponownie przez „zieloną granicę” powrócił do Lwowa, gdzie nawiązał kontakt z kolegami z AK i włączył się
w działalność powstałej po rozwiązaniu Armii Krajowej, konspiracyjnej organizacji „Niepodległość”(NIE). Zagrożony ponownie aresztowaniem w maju 1945r opuścił Lwów. Przez „zieloną granicę” przedostał się do Przemyśla ,a następnie dzięki fałszywym dokumentom , uzyskanych we Lwowie, w dniu 16.V.1945 r dotarł do Krakowa. Rozpoczął się w Jego życiu nowy okres. W Krakowie dzięki adresom otrzymanym we Lwowie nawiązał kontakt ze Stronnictwem Narodowym oraz Młodzieżą Wielkiej Polski. W dniu 1.VII.1945r rozpoczął pracę w firmie „Bata” przy ul. Floriańskiej w Krakowie (sklep z obuwiem). Na polecenie Zarządu Okręgowego Stronnictwa Narodowego, w tym sklepie zorganizował „punkt kontaktowy”, którego zadaniem było utrzymywanie łączności z „Biurem Legalizacji Dokumentów” oraz przekazywanie dokumentów i korespondencji , dotyczącej działalności Stronnictwa Narodowego , a w szczególności utrzymywanie kontaktów między Zarządem Okręgowym Stronnictwa Narodowego a Prezydium Młodzieży Wielkiej Polski Dzielnicy Krakowskiej. W tym też czasie (wrzesień 1945) rozpoczął studia na Wydziale Inżynierii Lądowej Wodnej i Mierniczej na Wydziałach Politechnicznych przy Akademii Górniczej w Krakowie. Niestety, po trzech semestrach studia przerwało Jego aresztowanie w dniu 3.XII,1946 przez Urząd Bezpieczeństwa. W dniu 28,V.1947 został skazany wyrokiem Okręgowego Sądu Wojskowego
w Krakowie na 5 lat więzienia oraz 1 rok pozbawienia praw obywatelskich, dzięki jednak ustawie amnestyjnej został zwolniony wcześniej. Pozostawał przez wiele lat inwigilowany przez Urząd Bezpieczeństwa, o czym świadczą dokumenty znajdujące się w Instytucie Pamięci Narodowej Oddział w Krakowie. W dniu 29.VI.1947 r. zawarł związek małżeński z Marią z domu Kozioł również żołnierzem Armii Krajowej ze Lwowa , z którą miał 2 dzieci córkę Marię, ur. w dniu 7.I.1955r oraz syna Tadeusza ur. W dniu 4.VI,1959r. Niestety córka Jego zmarła tragicznie w roku 1962, zaś małżonka zmarła w 1999r. W roku 1989 zajaśniała jutrzenka wolności. Po 5 latach okrutnej wojny
i 45 latach zniewolenia sowieckiego zaczęły odradzać się dotychczas gnębione i represjonowane organizacje polskie .Powstał Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej. Odradzać zaczęły się również organizacje lwowskie. W roku 1990 Jan Sura był członkiem założycielem Towarzystwa Miłośników Lwowa, zaś w roku 1991 członkiem grupy inicjatywnej powołania Środowiska Żołnierzy Armii Krajowej Obszaru Lwowskiego. W dniu 29.IV.1991 r wstąpił w szeregi Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Okręg „Małopolska”. W tym też roku był członkiem grupy inicjatywnej poświęcenia Sztandaru Okręgu Lwowskiego Armii Krajowej. W Środowisku Żołnierzy Armii Krajowej Obszaru Lwowskiego, przez dwie kadencje pełnił obowiązki v-ce prezesa Środowiska. W roku 1991 był członkiem grupy inicjatywnej powołania w ramach Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Okręgu Lwowskiego oraz delegatem Środowiska na Zjazd Środowisk Żołnierzy AK Obszaru Lwowskiego we Wrocławiu na którym powołano Ogólnopolski Okręg Żołnierzy Armii Krajowej Obszaru Lwowskiego im. Orląt Lwowskich z siedzibą w Krakowie. Na zjeździe we Wrocławiu Jan Sura został jednogłośnie wybrany Prezesem nowo powołanego Okręgu. Stanowisko Prezesa piastował bez przerwy od roku 1992 do końca roku 2009. Od 2010 roku do końca życia pozostał Prezesem Honorowym Okręgu. W roku 1991 Jan Sura rozpoczął wydawanie Biuletynu Informacyjnego, początkowo jako Organu Środowiska Żołnierzy AK Obszaru Lwowskiego a od maja 1992 jako Organu Okręgu Lwowskiego ŚZŻAK. Od samego początku pełnił obowiązki redaktora naczelnego „BI”, a od roku 1993 obowiązki redaktora naczelnego Zespołu Wydawniczo-Redakcyjnego Biblioteki Historycznej Okręgu. Wspólnie z prof.dr hab.inż. Jerzym Węgierskim wydał 17 tomów książek z serii „ Na kresach południowo-wschodnich 1939-1945”. Z Jego również inicjatywy , w części dolnej Kościoła p.w. św. Jadwigi Królowej , w przewiązce między kaplicą Matki Bożej Ostrobramskiej a salą teatralną im. Jana Pawła II, urządzony został Panteon Narodowy Żołnierzy Armii Krajowej Polskich Kresów Wschodnich. Wmurowano w nim i poświęcono ponad 45 Tablic Pamięci, epitafiów oraz innych dowodów i czci hołdu czy dziękczynienia za doznane łaski. Za jedno ze swoich największych osiągnięć Jan Sura uważał urządzenie w Muzeum Armii Krajowej w Krakowie stałej Wystawy pt. „Obszar Lwowski ZWZ-AK” oraz współudział w urządzeniu wystawy pt. „Burza Armia Krajowa w 1944” w Pałacu Sztuki w Krakowie. Niezależnie od działalności w Światowym Związku Żołnierzy Armii Krajowej od roku 1992 był v-ce Prezesem Kapituły Krzyża II Obrony Lwowa rozpoczętej w roku 1939 oraz Przewodniczącym Komisji Odznaki Pamiątkowej „Żołnierz Kresowy Armii Krajowej”. Za swoją działalność konspiracyjną oraz zawodową i społeczną po zakończeniu II Wojny Światowej został odznaczony :

Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski

Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski

Złotym Krzyżem Zasługi

Krzyżem Kampanii Wrześniowej 1939

Krzyżem Armii Krajowej

3-krotnie Medalem Wojska

Krzyżem Partyzanckim

Krzyżem II Obrony Lwowa rozpoczętej w roku 1939 oraz wieloma medalami pamiątkowymi i dyplomami honorowymi.

Po wojnie Jan Sura został awansowany kolejno na stopień podporucznika, kapitana, majora i podpułkownika. Zmarł 9 lipca 2012.



Wspomnienia Jana Sury

W związku ze zbliżającymi się do Lwowa wojskami sowieckimi Komendant Obszaru Lwowskiego AK gen. Władysław Filipkowski wydał rozkaz o rozpoczęciu walk z okupantami niemieckimi. Na kilka dni przed wybuchem Powstania Warszawskiego Armia Krajowa we Lwowie rozpoczęła walkę o wyzwolenie Lwowa z okupacji niemieckiej. Walki te zakończyły się pełnym sukcesem i Lwów został całkowicie wyzwolony. Do wolnego już Lwowa zaczęły wkraczać zmotoryzowane oddziały armii sowieckiej. Spotkanie z wojskami sowieckimi nie zapowiadało przyszłych represji żołnierzy lwowskiej AK. Dopiero po trzech dniach do Lwowa wkroczyło NKWD i rozpoczęło masowe aresztowania żołnierzy AK. Dziesiątki tysięcy żołnierzy AK Obszaru Lwowskiego zostało aresztowanych, osadzonych w więzieniach, a wiele tysięcy wywiezionych do łagrów sowieckich. W ten sposób został między innymi wywieziony prof. Jerzy Węgierski ps. „Antek” do łagrów sowieckich na Uralu oraz wielu innych znanych żołnierzy AK. Rozpoczęło się również zmuszanie ludności polskiej Lwowa do wyjazdu do Polski. Wysiedleni w ten sposób mieszkańcy Lwowa nie ominęli dalszych represji, tym razem ze strony władz polskich podporządkowanych całkowicie władzom sowieckim. Wielu żołnierzy AK zmuszonych do wyjazdu ze Lwowa nie zaprzestało działalności konspiracyjnej. Działo się tak szczególnie na ziemi rzeszowskiej, gdzie do końca roku 1946 działała polska partyzantka, której przewodził płk Tomasz Matyszewski.



Sytuacja taka trwała do roku 1990, w którym to roku dzięki działalności „Solidarności” powstała wolna Polska. W tym samym czasie powstało Towarzystwo Miłośników Lwowa i Kresów PŁD-WSCH, w którym uczestniczyło wielu żołnierzy AK Obszaru Lwowskiego. W tym też czasie powstały dwa związki byłych żołnierzy AK: w Krakowie Związek Żołnierzy AK, zaś w Warszawie Stowarzyszenie Żołnierzy AK. Wielu z nas uważało, że tak jak w czasach okupacji istniała jedna Armia Krajowa, powinien istnieć jeden związek byłych żołnierzy AK. Dlatego też wielu z nas nie wstępowało do tych organizacji. Po pewnym czasie doszło do scalenia tych organizacji w jeden Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej. Dlatego też spotykający się dotychczas żołnierze AK Obszaru Lwowskiego w Towarzystwie Miłośników Lwowa powołali Środowisko Żołnierzy Armii Krajowej Obszaru Lwowskiego podlegające Okręgowi „Małopolska” ŚZŻAK. Nie mniej jednak członkowie Środowiska Lwowskiego marzyli o powołaniu własnego Okręgu Żołnierzy AK, tym bardziej że istniały już wcześniej utworzone cztery Okręgi Kresowe AK (Wileński, Nowogródzki, Poleski i Wołyński). Jednocześnie do Środowiska Żołnierzy AK Obszaru Lwowskiego w Krakowie wystosował apel Prezes Zarządu Głównego ŚZŻAK płk hrabia Aleksander Tyszkiewicz ps. „Góral”. Zdopingowani przez Niego powołaliśmy komitet, który miał doprowadzić do utworzenia Okręgu Lwowskiego ŚZŻAK. W skład komitetu weszli: ówczesny Prezes Środowiska Roman Piątkowski ps. „Czarny” oraz W-ce Prezes Jan Sura ps. „Szczepan”, przy czym głównym organizatorem wybrany został Jan Sura, który zwołał w grudniu 1991r. we Wrocławiu spotkanie ze znanymi mu w tym momencie istniejącymi już Środowiskami Żołnierzy Obszaru Lwowskiego AK, a w szczególności: w Rzeszowie, Katowicach, Bytomiu oraz we Wrocławiu. Na tym zebraniu W-ce Prezes Środowiska Obszaru Lwowskiego Żołnierzy AK w Krakowie Jan Sura przedstawił założenia programowe mającego powstać Okręgu. Po długiej dyskusji podjęto uchwałę o powołaniu Okręgu Lwowskiego ŚZŻAK nadając mu nazwę Ogólnopolski Okręg Żołnierzy Armii Krajowej Obszaru Lwowskiego im.” Orląt Lwowskich” w Krakowie oraz wybrano na Prezesa tego Okręgu Jana Surę ps. „Szczepan”. Z kolei nowo wybrany Prezes Okręgu zwołał zebranie uczestników spotkania we Wrocławiu, tym razem już w Krakowie. Na obu tych zebraniach Prezes Okręgu przedstawił ideowo akowskie podstawy pracy Ogólnopolskiego Okręgu Żołnierzy AK Obszaru Lwowskiego. Mając szczegółowe sprawozdania z tych zebrań Prezes Okręgu udał się do Warszawy na spotkanie z Prezesem Zarządu Głównego ŚZŻAK płk hrabią Aleksandrem Tyszkiewiczem, któremu przedstawił kierunki działania Okręgu podkreślając, że Okręg będzie bronić naruszonej i poniewieranej przez tyle lat godności, dobrego imienia i prawdy historycznej AK oraz jej żołnierzy żywych, poległych, zamordowanych, a także zamęczonych przez okupantów sowieckich, hitlerowskich i przez nacjonalistów ukraińskich. Przedstawiony program został zaakceptowany przez Prezesa Zarządu Głównego i stał się podstawą do bieżącej działalności Okręgu.

Już po trzech latach działalności w naszych szeregach skupiliśmy 12 środowisk, a mianowicie: w Krakowie, we Wrocławiu, w Bielsku-Białej, w Rzeszowie, w Katowicach, w Bytomiu, w Gliwicach, w Kędzierzynie Koźlu, w Warszawie, w Bydgoszczy, w Poznaniu, w Szczecinie. W roku 1998 w skład Okręgu weszło środowisko w Głubczycach.

Początki naszej działalności były trudne, nie posiadaliśmy bowiem ani odpowiednich środków finansowych, ani też lokalu, w którym moglibyśmy się spotykać. I wtedy okazało się, że władze komunistyczne PRL nie potrafiły przez 45 lat wymazać z pamięci Polaków Lwowa i całych Kresów Wschodnich II RP. Znalazło się wielu i to nie tylko Lwowian, którzy nam w tym trudnym okresie dopomogli zarówno finansowo jak i użyczając lokali. W tym też okresie nawiązaliśmy kontakt z działającym w Krakowie Środowiskiem Żołnierzy 27 Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK, które korzystało z możliwości spotykania się w pomieszczeniach przy kościele pod wezwaniem św. Jadwigi Królowej przy ul. Władysława Łokietka 60 w Krakowie. Dzięki kolegom z Wołynia również i nasz Okręg znalazł w tym kościele spokojną przystań i co najważniejsze przyjazną i pomocną dłoń proboszcza tej parafii ks. prałata Jana Dziaska. Z czasem kościół ten stał się Kościołem Patronalno Garnizonowym Żołnierzy AK Polskich Kresów Wschodnich, zaś ks. prałat Jan Dziasek, po śmierci naszego Kapelana ks. prałata Romana Jana Dacy mianowany został przez Jego Eminencję ks. Franciszka Kardynała Macharskiego pismem kurii metropolitalnej l.dz. 566/95 z dn. 10.03.1995r. Kapelanem Ogólnopolskiego Okręgu Żołnierzy Armii Krajowej Obszaru Lwowskiego im. Orląt Lwowskich w Krakowie.

Okręg nawiązał współpracę z okręgami kresowymi: Wileńskim, Nowogródzkim, Poleskim i Wołyńskim wymieniając doświadczenia i wzajemnie uczestnicząc w organizowanych uroczystościach. Dla podkreślenia tej łączności powołaliśmy w Okręgu na wniosek Kapituły Krzyża II Obrony Lwowa rozpoczętej w roku 1939- Komisję Odznaki Pamiątkowej „Żołnierz Kresowy Armii Krajowej”. Temu celowi miał również służyć działający przy Okręgu pod przewodnictwem Prezesa Okręgu i jednocześnie W-ce Prezesa Kapituły Krzyża II Obrony Lwowa rozpoczętej w roku 1939 oddział kapituły, upoważniony do nadawania Krzyża II Obrony Lwowa, tego najzaszczytniejszego odznaczenia lwowskiego żołnierzom AK. Komisja Odznaki Pamiątkowej „Żołnierz Kresowy Armii Krajowej” działająca pod przewodnictwem Prezesa Okręgu mjra Jana Sury uhonorowała tą odznaką 330 żołnierzy AK. Kapituła Krzyża II Obrony Lwowa rozpoczętej w roku 1939 nadała to zaszczytne odznaczenie 201 osobom.

Bardzo przydatnym dla działalności naszego Okręgu był wydawany przez nas od dnia 1.01.1991r. Biuletyn Informacyjny, początkowo jako organ Środowiska Żołnierzy AK Obszaru Lwowskiego, a następnie od dnia 1.05.1992r. już jako organ Okręgu Lwowskiego. B.I. wydawany był przez Zespół Wydawniczo Redakcyjny pod kierownictwem Prezesa Okręgu Jana Sury. W skład zespołu wchodzili: prof. dr hab. inż. Jerzy Węgierski oraz do roku 2001 dr Ryszard Czekajowski, a po Jego rezygnacji Konrad Sura. B.I. wydawany był przez 16 lat, aż do roku 2006. Do tego czasu wydanych zostało 186 numerów. Niestety dalsze wydawanie biuletynu musieliśmy wstrzymać wskutek braku funduszy. Wszystkie biuletyny były bezpłatnie przekazywane do Zarządu Głównego ŚZŻAK i wielu odbiorców:

Kontynuując swoją działalność Zarząd Okręgu z inicjatywy prof. Jerzego Węgierskiego ps. „Antek” powołał w Okręgu Zespół Wydawniczo Redakcyjny, który rozpoczął druk książek z serii „Na Kresach PŁD-WSCH 1939-1945”. Do chwili obecnej zespól wydał 17 tomów książek, z których autorami 16 tomów są żołnierze AK Obszaru Lwowskiego, a jednego tomu dr Lucyna Kulińska - historyk reprezentująca pokolenie już powojenne.

Niezależnie od wydanych książek i B.I. stworzyliśmy we wspomnianym już Kościele Patronalno Garnizonowym pod wezwaniem św. Jadwigi Królowej Panteon Narodowy Żołnierzy AK Polskich Kresów Wschodnich. Zanim powstał Panteon Narodowy jeszcze w latach 1984-1992 w kościele św. Jadwigi Królowej przy kaplicy Matki Bożej Ostrobramskiej koledzy z 27 Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK wmurowali i poświęcili 4 Tablice Pamięci poświęcone dowódcom i oficerom 27 WDP-AK. Wzorem kolegów z Wołynia i my postanowiliśmy uczcić pamięć naszych bohaterskich dowódców oraz bohaterskie Oddziały Leśne Tablicami Pamięci. Pierwszą Tablicę Pamięci odsłoniliśmy i poświęcili ku czci ostatniego Komendanta Obszaru 3 Lwowskiego AK gen. Władysława Filipkowskiego w dniu 18.04.1993r. Następne tablice poświęcono m. in. gen. dyw. Kazimierzowi Jędrzejowi Sawickiemu- Komendantowi obszaru nr 3, komendantowi Okręgu Wileńskiego AK gen. Aleksandrowi Krzyżanowskiemu oraz kilku innym postaciom. Dużą część zajmują epitafia poświęcone zbiorowościom żołnierzy oddziałów i formacji zbrojnych walczących w obronie ojczyzny. I tak uczczono pamięć legendarnych Orląt Lwowskich w 75 rocznicę Obrony Lwowa i Małopolski Wschodniej 1918-1920, oddano hołd żołnierzom poległym w obronie Lwowa w 1939r. , ofiarom sowieckich, niemieckich i PRL-owskich więzień oraz zesłanym na Syberię, jak też pomordowanym przez UPA. Uwieńczono pamięć żołnierzy AK Okręgu Wileńskiego, Okręgu Nowogródzkiego i Okręgu Poleskiego. Odrębną Tablicę Pamięci ufundowano ku czci Kapelana Żołnierzy AK Obszaru Lwowskiego ks. prałata ppłka dra Romana Dacy oraz wszystkich Kapelanów AK Kresów PŁD-WSCH. Uzupełnieniem ekspozycji są reprodukcje obrazów, folderów, adresów okolicznościowych związanych integralnie z problematyką kresową i akowską. Do chwili obecnej odsłoniliśmy i poświęcili 45 Tablic Pamięci i epitafiów. Panteon Narodowy Żołnierzy AK Polskich Kresów Wschodnich ujęty został w specjalnie wydanym tomie XIV Biblioteki Historycznej Okręgu.

Realizując założony na I zjeździe Okręgu program działalności przystąpiliśmy z kolei do organizowania wystaw. Pierwszą taką wystawę zorganizowaliśmy z inicjatywy oraz wydatnej pomocy prof. Jerzego Węgierskiego w Muzeum Górnośląskim w Bytomiu w dniu 14.06.1994r. pod tytułem „Akcja Burza w Lwowskim Obszarze AK”. Wystawę powyższą przenieśliśmy z kolei 2 lata później do Muzeum Archidiecezjalnego w Przemyślu. Najważniejszą naszą wystawą była zorganizowana własnym sumptem w Muzeum Armii Krajowej w Krakowie w dniu 30.12.2002r. stała wystawa pt „ZWZ-AK w Obszarze Lwowskim”. Wystawa ta po dwuletniej ekspozycji wskutek remontu generalnego muzeum zostanie ponownie urządzona po remoncie. W tym samym roku część wystawy z Muzeum AK została zorganizowana w Pałacu Sztuki w Krakowie pt „Burza w Obszarze Lwowskim”. Z kolei na życzenie Stowarzyszenia „Wspólnota Polska” w Warszawie przekazaliśmy komplet oryginalnych zdjęć z okresu „Burzy” we Lwowie, które zostały wykorzystane przez „Wspólnotę Polską” na urządzenie wystawy pt „Burza we Lwowie”.

Okręg też zajmował się działalnością charytatywną i tak w roku 1994 w odpowiedzi na informacje ze Lwowa o tragicznej sytuacji materialnej ludności polskiej na Kresach PŁD-WSCH II RP. Okręg wystosował do społeczeństwa i żołnierzy kombatantów AK apel o pospieszenie z pomocą finansową dla będących w wielkiej potrzebie żyjących tam Polaków. Apel powyższy został ogłoszony w Radiu Mariackim w Krakowie oraz zamieszczony został w Dzienniku Polskim i został przyjęty bardzo przychylnie przez nie tylko Lwowiaków, lecz również przez całe społeczeństwo polskie. W sumie przekazaliśmy do Lwowa w przeciągu dwóch lat 161 mln 420 tys. zł. w starej walucie. Pieniądze przekazaliśmy poprzez Kurię Metropolitalną w Lubaczowie dla „Caritas” Archidiecezji Lwowskiej dla potrzebujących Polaków. W roku 1995 przekazaliśmy do fundacji Funduszu Pomocy Żołnierzom AK w Krakowie 100 opakowań zawierających po 100 tabletek multiwitaminy pozyskanej od Pana Ryszarda Langnera zamieszkałego w New Jersey w USA, syna dowódcy DOK 6 we Lwowie gen. Władysława Langnera. W roku 1996 przekazaliśmy w darze dla Przedszkola Polskiego nr 131 we Lwowie dwie skrzynie preparatów witaminowych. W roku 1997 przekazaliśmy na ręce Prezesa Federacji Organizacji Polskich na Ukrainie pani mgr Emilii Chmielowej 300 dolarów USA na pokrycie kosztów odbudowy zniszczonego nagrobka śp ppłka Adolfa Galinowskiego (Bogdanowicza) zastępcy Komendanta Okręgu Lwowskiego AK zmarłego w roku 1944. W tym samym roku, w miesiącu październiku przekazaliśmy do Lwowa na adres w/w Prezes Federacji 9 kartonów odzieży o wadze 280 kg. Odzież ta została przekazana do rozdziału między Polaków zamieszkałych w Żytomierzu. Również w roku 1997 pokryliśmy koszty operacji usunięcia nerki 4-ro letniemu Witoldowi Orsini ze Lwowa w Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie w wysokości 3,5 tys. zł. W latach 1995-1996 przekazaliśmy na ręce Dyrektora spółki „LEO VOX” i jednocześnie Dyrektora „Radia Lwów” emitującego programy w języku polskim, pana Czesława Bryka wielomilionowej wartości sprzęt, dzięki któremu mógł we Lwowie powstać zalążek samodzielnego ośrodka radiowego. Wielokrotnie przekazywaliśmy również różne kwoty na odbudowę Cmentarza Obrońców Lwowa.

Realizując swój program Okręg zorganizował dwie sesje naukowe. Pierwszą pt „Operacja zbrojna-kryptonim „Burza” na Ziemiach Kresów PŁD-WSCH II RP w 1944 roku” w auli AGH w Krakowie w dniu 7.06.1994r. Drugą natomiast również w auli AGH w Krakowie pt „Tajne Nauczanie w Polskim Szkolnictwie Cywilnym i Wojskowym podczas Konspiracji 1939-1945” w dniu 26.06.1995r.

Okręg utrzymuje kontakty z władzami administracji państwowej i samorządowej poprzez Porozumienie Organizacji Kombatanckich i Niepodległościowych, którego członkiem jest Okręg. Niezależnie od tego Okręg we własnym zakresie zaprasza władze wojewódzkie oraz miejskie na organizowane przez siebie uroczystości patriotyczno religijne. Również we własnym zakresie Okręg zaprasza przedstawicieli wojska. Szczególnie bliskie i przyjacielskie kontakty Okręg utrzymuje z Samodzielną Brygadą Powietrzno-Desantową, której żołnierze uczestniczą we wszystkich naszych uroczystościach, zaciągając warty honorowe przed Tablicami Pamięci w Panteonie Narodowym AK Polskich Kresów Wschodnich. Ścisłe związki utrzymuje również Okręg z ośrodkami zagranicznymi: Instytutem Historycznym im. gen. Sikorskiego w Londynie, Polskim Ośrodkiem Społeczno-Kulturalnym oraz Studium Polski Podziemnej w Londynie, Radiem Lwów emitującym programy w języku polskim, Uniwersytetem Polskim w Wilnie, Dobroczynnym Stowarzyszeniem Kombatantów Polskich na Litwie oraz Federacją Organizacji Polskich na Ukrainie. Niezależnie od tego Okręg utrzymuje bliskie kontakty z szeregiem osób zamieszkałych poza granicami kraju, a mianowicie: w USA, Kanadzie, Anglii, Argentynie i Nowej Zelandii. Do wszystkich w/w instytucji oraz osób prywatnych wysyłaliśmy bezpłatnie nasze wydawnictwa. Warto zaznaczyć, że do samego Lwowa wysyłaliśmy co miesiąc 70 egzemplarzy B.I.

Nieubłagany zegar biologiczny uniemożliwił nam dokonanie wyborów Zarządu Środowiska Żołnierzy Armii Krajowej Obszaru Lwowskiego w Krakowie oraz uzupełnienia Zarządu Okręgu Lwowskiego ŚZŻAK. W tej sytuacji Prezes Okręgu mjr Jan Sura zaproponował przeniesienie siedziby Okręgu Lwowskiego do Wrocławia. Propozycja powyższa uzyskała pozytywną opinię Prezesa Zarządu Głównego ŚZŻAK płka Czesława Cywińskiego oraz została przychylnie przyjęta przez Zarząd Środowiska Lwowskiego Żołnierzy Armii Krajowej we Wrocławiu. W tej sytuacji Zjazd Sprawozdawczo-Wyborczy Okręgu Lwowskiego ŚZŻAK w roku 2010 stał się ostatnim dniem działalności Okręgu Lwowskiego ŚZŻAK w Krakowie i stał się pierwszym dniem działalności Okręgu we Wrocławiu. Oprócz najważniejszej sprawy przeniesienia siedziby Okręgu do Wrocławia w roku 2009 prowadziliśmy normalną działalność i tak: w dniu 18.XI. wmurowaliśmy i poświęcili w Panteonie Narodowym Żołnierzy Armii Krajowej Polskich Kresów Wschodnich Tablicę Pamięci ku czci ofiar ludobójstwa dokonanego przez nacjonalistów ukraińskich spod znaku OUN-UPA w latach 1939 – 1947. Uczestniczyliśmy również w manifestacji przed Konsulatem Ukraińskim w Krakowie, protestując przeciwko uznaniu przez władze ukraińskie Stepana Bandery za bohatera Ukrainy. Braliśmy również udział w szeregu uroczystościach organizowanych przez władze miasta oraz inne organizacje kombatanckie.



Prezes Okręgu, mjr Jan Marian Sura ps. „Szczepan”
  1   2   3


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna