Wstęp do ksiąg króLÓw opr. Marcin Balawander sdb



Pobieranie 203.84 Kb.
Strona1/6
Data04.05.2016
Rozmiar203.84 Kb.
  1   2   3   4   5   6
WSTĘP DO KSIĄG KRÓLÓW

Opr. Marcin Balawander sdb

Historia święta Narodu Wybranego, od śmierci Mojżesza po ułaskawienie króla judzkiego Jojakima przez Ewil-Merodacha w r. 561 przed Chr., obejmuje w przybliżeniu sześć i pół wieków. Tę długą przestrzeń czasu podzielono na cztery okresy. Materiał historyczny każdego z tych okresów dał podstawą do stworzenia czterech Ksiąg i nadania im odpowiadających treści nazw: Jozuego, Sędziów, Samuela i Królów. Księga Królów (sefer melakim) w kanonie hebrajskim stanowi jedno dzieło. Podział na dwie Księgi datuje się od czasów przekładu greckiego Siedemdziesięciu, którzy tak Księgę Samuela, jak również Księgę Królów podzielili na dwie części, dając całości obejmującej cztery księgi nazwę basileion A, B, C, D (= Królestw 1-4).

Podział zastosowany w przekładzie greckim przyjęty przekłady starołacińskie („Regnorum libri Quatuor”) i św. Hieronim, który swojemu przekładowi dokonanemu z tekstu hebrajskiego, zachowanemu w dzisiejszej Wulgacie, nadał tytuł bliższy brzmieniu hebrajskiemu „Quatuor libri Regum”. Manuskrypty hebrajskie Ksiąg Samuela i Królów (a od 1517 r. ich wydania drukowane) przyjęty od łacińskiej Vg nie tylko podział na cztery księgi (1-2 Sm i 1-2 Krl), ale również na rozdziały (St. Langton, r. 1214), a później nawet i na wiersze (Santes Pagnini, r. 1528).

Treść Ksiąg Królów obejmuje okres mniej więcej od 972-561 roku przed Chr. Ostatnie rozporządzenia Dawida i jego śmierć otwarły Salomonowi drogę do tronu (1 Krl 1-2). Dziewięć następnych rozdziałów (1 Krl 3-11) to najpiękniejsze karty historii Narodu Wybranego i najchlubniejsze świadectwo mądrości i roztropności Salomona, wielkiego budowniczego pierwszej Świątyni w Jerozolimie. Autor natchniony nie pominął jednak milczeniem również cieniów panowania tego najznakomitszego i najbogatszego monarchy Izraela. Zwięzłe notatki rozdziału 11 informują o przyczynach tragicznej katastrofy, jaką było rozdarcie monarchii Salomona po jego śmierci na dwa wrogie i rywalizujące ze sobą królestwa: Judy i Izraela. Od 1 Krl 12 do 2 Krl 17 Autor kreśli dzieje obu tych królestw, dając listę monarchów aż do upadku Samaru (rok 721). Czyni to jednak w sposób schematyczny (por. np. 1 Krl 14,21-22.29-31).

O pewnych wydarzeniach historycznych informuje rzeczowo i zwięźle, a postacie władców obu królestw stara się umieścić w ramach ściśle synchronizowanej chronologii. Całość jednak nie jest historią we współczesnym rozumieniu tego słowa. To samo należy powiedzieć o ostatnich rozdziałach (2 Krl 18-25) Ksiąg Królów, które mówią o Królestwie Judy od upadku Samarii do zburzenia Jerozolimy (rok 586). Fakty historyczne są przytaczane prawie wyłącznie na potwierdzenie religijnej myśli przewodniej. W wielki wykaz królów Judy i Izraela wplecione są relacje z życia i działalności niektórych Proroków, mówców (z pisarzy tylko Izajasza) oraz refleksje religijne na temat przewinień człowieka, które niejednokrotnie skłaniały Boga do ingerencji w dzieje swego ludu.

Dokładna analiza literacka Ksiąg Królów pozwala zauważyć, że na ich treść składa się szereg wyjątków, notatek i fragmentów, których pochodzenie jest niekiedy wyraźnie wskazane (np. Księga „Jaszar” — Sprawiedliwego, Księga Dziejów Salomona, Księga Kronik Królów Judy, Księga Kronik Królów Izraela). Tak więc w historii Salomona (1 Krl 1-11) znajduje się fragment jakiejś kroniki na temat następstwa na tronie Dawida (1 Krl 1-2,9). W części omawiającej dzieje obydwu królestw (1 Krl 12-2 Krl 17) są urywki z życia Proroków: Achijasza (1 Krl 11,29-14,18), Eliasza (1 Krl 17-19; 2 Krl 1,1-2,18), kilku nieznanych (1 Krl 20,13-15; 22,5-6), Elizeusza (2 Krl 2,19-8,15; 13,14-20) i opowiadanie o namaszczeniu Jehu (2 Krl 9-10). W ostatniej zaś części, obejmującej historię królestwa Judy aż do jego upadku (2 Krl 18-25), można wyodrębnić opisy z życia proroka Izajasza (2 Krl 19,2-20,19), relacje dotyczące znalezienia Księgi Prawa (2 Krl 22,3-23,3) oraz szczegóły upadku Jerozolimy (2 Krl 25,1-26). Ta mozaika różnorodnych fragmentów dała podstawę do tworzenia pewnych hipotez co do powstania i kompozycji Ksiąg Królów. Ale ani „hipoteza fragmentów”, która analogicznie do redakcji Pięcioksięgu widzi w Księgach Królów dalszy ciąg zasadniczych tradycji J, E, D, P, ani dowody mające uzasadnić przynależność do zbioru zwanego opus deuteronomicum, obejmującego Księgi: Jozuego, Sędziów, 1-2 Samuela i 1-2 Królów (lub jak chcą inni: Powtórzonego Prawa, Jozuego, Sędziów, 1-2 Samuela i 1-2 Królów), nie rozwiązują wszystkich trudności. Nie ulega wątpliwości, że jedność literacka Ksiąg Królów przemawia wyraźnie za tym, iż są one dziełem jednego nieznanego bliżej Autora. Jednakowoż obecny ich tekst, dość dobrze zresztą zachowany, zdaje się wskazywać na to, że Księgi Królów przechodziły jeszcze kilka redakcji: raz w okresie reformy króla Jozjasza (por. 2 Krl 22,20), następnie w czasie niewoli po r. 561 (por. 2 Krl 25,27-30), a być może jeszcze po roku 500 przed Chr. (por. 1 Krl 7,48-50; 8,41-51).

Jakkolwiek wymienione wyżej hipotezy w sprawie literackiej kompozycji Ksiąg Królów mają odmienne koncepcje i założenia, to metody ich badań doprowadziły do jednego wspólnego wniosku, tego mianowicie, że Redaktor Ksiąg Królów był pod wpływem idei zawartych w Księdze Powtórzonego Prawa. Świadczą o tym wiersze przypisywane owemu „deuteronomiście”: 1 Krl 5,15-32; 8,14-66; 9,1-9; 11,1-13; 11,38-43; 21,21.22.24-26; 2 Krl 10,28-33; 17,7-20; 21,1-18; 23,21-27; 25,27-30. Zbieżność idei Ksiąg Królów z Księgą Powtórzonego Prawa (por. np. 1 Krl 8,23.29.53 i Pwt 4,39; 7,6.9; 12,5.11 lub 1 Krl 8,33-37; 2 Krl 17,18-20.24-27; 24,1-21 i Pwt 28,1-68) skłoniła egzegetów do szeregu pozytywnych wypowiedzi na temat deuteronomicznej interpretacji Ksiąg Królów. Jeśli się przy tym zważy, że Autor natchniony szerzej omówił sprawy związane z czystością religii jahwistycznej, Świątynią jerozolimską, jednością kultu, kosztem tego, co z punktu polityczno-wojskowego miało większe znaczenie, że poświęcił wiele miejsca działalności i znaczeniu Proroków, to ów charakter deuteronomiczny Ksiąg Królów zdaje się być dość przekonująco umotywowany. Przy tym założeniu staje się bardziej zrozumiała przynależność Ksiąg Królów w kanonie hebrajskim do tzw. Proroków Pierwszych (nebiim riszonim); o wiele łatwiej również jest wyjaśnić brak dokładnej chronologii, proporcji w dobieraniu faktów i kompilatorski charakter wielu opowiadań. Chronologia Ksiąg Królów jest wciąż przedmiotem intensywnych badań. Dość często jednak łączy się to z pesymistyczną rezygnacją z dojścia do pełnej synchronizacji wszystkich wydarzeń historycznych, a zwłaszcza w określaniu dokładnego czasu panowania królów Judy i Izraela.

Natomiast historyczne znaczenie tych Ksiąg, dzięki coraz nowszym odkryciom i pracom archeologicznym, wzrasta niemal z roku na rok. Poza tekstami asyro-babilońskimi ważną rolę w naświetlaniu tekstu Ksiąg Królów odgrywają ostraki z Samarii i Lakisz, stela Meszy, króla Moabu, napis z Siloe w akwedukcie Ezechiasza, a przede wszystkim wykopaliska palestyńskie. Szczegóły dotyczące odkopanych miejscowości potwierdzają już to ogólnie bieg wydarzeń historycznych Ksiąg Królów, już to rzucają pewne światło na niektóre słowa, zwroty, wzmianki Autora natchnionego, których często nie brano wystarczająco w rachubę lub które uważano za niepewne.

Chociaż chrześcijaństwo od najstarszych czasów uważało Księgi Królów za Księgi historyczne, widząc w nich głównie dzieje królestw Judy i Izraela, to dla Izraelitów były one przede wszystkim Księgami prorockimi. W istocie Autor natchniony napisał historię religijną. Czerpiąc natchnienie z idei zawartych w Księdze Powtórzonego Prawa, przedstawił historię dramatu duchowego narodu w epoce królewskiej dla tych, którzy chcieli poznać głębiej naturę i przeznaczenie Izraela jako ludu Bożego. Pomijając wiele szczegółów, wziął pod uwagę zasadnicze rysy życia społeczeństwa i spojrzał na nie przez pryzmat dwóch głównych obowiązków ludu Bożego: wiary w jednego Boga i wierności Przymierzu. Doszedł on do wniosku, który był bardziej przygnębiający aniżeli polityczna klęska narodu: realizacja Królestwa Jahwe na ziemi znalazła w doczesnej monarchii raczej przeszkodę aniżeli pomoc. Toteż poddaje on pod surowy osąd historii dzieje swego narodu, a zwłaszcza jego władców. Tok jego rozumowania był następujący: Przymierze z Jahwe nie miało bynajmniej na celu służenia narodowym ambicjom monarchów. Skoro Bóg pozwolił Dawidowi zrealizować mocarstwowe plany, stało się to tylko dlatego, że za ich pośrednictwem realizował on plany Boże.

Świadomość dramatu narodowego z okresu monarchii nie zgasiła jednak w Autorze natchnionym ideału królestwa polityczno-religijnego i mesjańskiej wiary w nadejście króla całkowicie oddanego sprawie Bożej. Pisząc o upadku Samaru i Jerozolimy oraz o zburzeniu Świątyni i o niewoli narodu — on, którego wiara streszczała się w ideale: jeden Bóg, jedna Świątynia, jeden naród, cieszący się Przymierzem z Jahwe i obecnością Boga pośród siebie — w mniej oficjalny sposób dał wyraz przekonaniu całkowicie zgodnemu z nauką Proroków. Nauka ta głosiła, że za łamanie Przymierza Jahwe odrzuci naród i porzuci Miasto Święte, a obierze sobie nowych wyznawców, którym da nowe serce i z tą nową, bardziej duchową wspólnotą zawrze nowe Przymierze. Bóg nie zdradził idei Przymierza i obietnicy wiecznego Królestwa Dawidowego, tylko z winy narodu chce je zrealizować w innej, nowej Jerozolimie, wśród nowych, prawdziwych wyznawców monoteizmu jahwistycznego, którzy odznaczać się będą czystością etyczną i wiernością Prawu.


Oto myśli przewodnie Ksiąg Królów.

Z Ksiąg Królów korzystali Autorowie natchnieni Ksiąg Kronik, Syracha (47,1-4.7), św. Mateusz (6,6.28n; 8,29; 9,36; 12,42), św. Marek (1,24; 16,19), św. Łukasz (4,26; 9,54; Dz 7,47; 13,36), św. Jan (2,4; 4,21-24; Obj 6,10; 9,21; 11,5.6.12.19; 15,8; 19,2; 20,9), św. Paweł (Rz 11,3.4) i św. Jakub (5,17 n).



Obydwie Księgi Królów jako jedną treściowo całość można podzielić na trzy części. Część pierwsza (1 Krl 1,1-11,43) opisuje rządy króla Salomona (970-931). Część druga (1 Krl 12,1-2 Krl 17,41) podaje szereg szczegółów dotyczących dziejów dwóch bratnich królestw: Judy i Izraela od śmierci Salomona do upadku Samarii (721 r.) Część trzecia (2 Krl 18,1-25,30) informuje o wydarzeniach z ostatnich 140 lat istnienia Królestwa Judy. Dzieje Królestwa Salomona rozpoczynają się od opisu ostatnich lat króla Dawida.

  1   2   3   4   5   6


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna