Wstęp do teologii teologia



Pobieranie 100.72 Kb.
Data07.05.2016
Rozmiar100.72 Kb.
WSTĘP DO TEOLOGII



Teologia nie wypracowała swojej teorii. Wypracowała ją filozofia. Przedmiotem filozofii jest rzeczywistość. Przedmiotem teologii jest także rzeczywistość. Różni się jednak badaniami. Teologia opiera się na Objawieniu zawartym w Piśmie świętym, natomiast filozofia – rozumem.

„Wiara poszukująca zrozumienia” – św. Anzelm

Wiara bez zrozumienia dąży do fanatyzmu.


Dlaczego ważne jest uprawianie teologię?

Po to by wykazać to co Bóg o sobie powiedział jest wewnętrznie spójne i logiczne, że jest jeden Bóg w Trzech Osobach.


Augustyn wykazał, że naukę o Trójcy świętej można logicznie wykazać. Bóg zawsze musi być w swoim działaniu logiczny. On jest Panem stworzenia. Z natury Boga sam nie może być ograniczony.

SOBORY POWSZECHNE W KOŚCIELE





1

Nicejski

325

Poruszył prawdy wiary Trójcy Świętej

2

Konstantynopolitański

381

Dołożył do Credo naukę o Duchu Świętym

CREDO – symbol wiary



KRZYŻ – znak wiary

3

Efeski

431

Potwierdzono tytuł Matki Bożej Rodzicielki, zwalczano nestorianizm

4

Chalcedoński

451

Sobór uzupełnił wszystko po Soborze w Efezie. Są to filary Jezusa Chrystusa. Ten Sobór wyznacza ramy o Chrystusie

5

Konstantynopolski

553






6

Konstantynopolski

680





7

Nicejski II

787

Ostatni Sobór Wschodu i Zachodu. Związany z herezją, obrazoburstwem. Niszczono ikony i dzieła. Ten Sobór mówił, że Jezus jest Bogiem. Jezus Chrystus ma początek. Syn Boży żyje odwiecznie. Dał teologię co to znaczy czcić obrazy i ikony. Dokumenty Soboru wysłano do papieża do Rzymu w j. greckim. Doszło do Synodu we Frankfurcie w 794 roku. Synod ten miał przetłumaczyć z greckiego na łacinę. Dokumenty te źle były przetłumaczone i odrzucono je na prawie 100 lat.

8

Konstantynopolski

869-870

Sprawa Socjusza

9

Laterański I

1123





10

Laterański II

1139




11

Laterański III

1179




12

Laterański IV

1215

Tworzy reformę

13

Lioński

1245




14

Lioński II

1274

Odczytano wyznanie wiary Paleologa. Zawiera ono wyznanie filoque „i” Ducha Świętego

15

Viennie

1311






16

Konstancji

1414

Sobór po bitwie pod Grunwaldem. Polskę reprezentował Paweł Włodkowic (sekretarz królewski), że każdy naród ma prawo do wolności religijnej.

17

Florencki

1438

Podpisano Unię z Kościołem Wschodnim (po prawie 400 latach). Uzgodniono naukę czyśćca. Ta Unia nie przetrwała, ponieważ upadł Konstantynopol a Zachód mu nie pomógł.


18

Laterański

1512-1517

Początek nauki Marcina Lutra. Bulla „Exsurge Domine” – o nauce Lutra

19

Trydencki

1545

Reformacja Marcina Lutra. Nie dokonał ten Sobór potępienia protestantów. Nastawienie apologetyczne, ale beż potępienia. Dogmaty wiary: przemiana Eucharystyczna, o grzechu pierworodnym

20

Watykański I

1869

Został przerwany przez zjednoczenie państwa włoskiego. Uchwalił ważne dogmaty: o nieomylności papieża, poznanie Boga na drodze ...

21

Watykański II

1962-1965






Skrócona wersja soborowa – wierszykowi!!!
Ni 325 Ko 381 Ef 431 Cha 451

Ko 553 Ko 680 Ni 787 Ko 869

La 1123 La 1139 La 1179 La 1215

Li 1245 Li 1274 Vi 1311 Ko 1414

Flo 1438 La 1512-17 Try 1545 Wa 1869 Wa1962-65
***
Zadaniem teologa jest nauczanie – odczytywać to co jest napisane, to co jest przydatne mi do zbawienia.

Nie wolno dosłownie brać opisu stworzenia świata. Są dwa opisy w Księdze Rodzaju.

Najważniejsze są te dwie prawdy:


  1. Stworzył z nicości

  2. Stworzył na obraz i podobieństwo Boże

W jaki sposób Bóg stworzył – to nie jest przedmiot teologii. Tą nauką zajmuje się fizyka, geologia.


PRZYJAŹŃ Z DRUGĄ OSOBĄ


  1. Pierwszy kontakt - spotkanie. On daje mi informacje wyodrębniania tej osoby. Kontakt: życzliwy, otwarty.

  2. Ponawianie spotkań – celowe. Zbieram informacje na temat tej osoby. Zdobywanie wiedzy o człowieku. Dopiero odpowiednia ilość informacji może nam mówić o poznaniu, a później o zaufaniu

  3. Czas – nie nazywać zbyt szybo kogoś przyjacielem


Taka sama powinna być zawierana przyjaźń z Bogiem.

DEFINICJE TEOLOGII

THEOS + LOGOS

Mowa o Bogu

Termin ten pochodzi ze środowiska przed i poza chrześcijańskiego. Pismo święte nie zawiera tego terminu.

Pierwszy raz słowo „teologia” pojawia się u Platona
Platon - ty opowiadania i dzieje bogów, ale poddane krytycznie filozoficzno – krytycznemu osądowi. Teologia to mit odteologizowany. Platon poprzez teologię chce przejść od mitu do logosu (autentycznej prawdy o bogach)

Arystoteles – teologia ma podwójne znaczenie. Raz tak jak u Platona. Poetów nazywa teologami. Drugi raz to po matematyce i fizyce z 3 teoretycznych najwyższą z filozoficznych nauk. Zajmuje się ona bytem niezmiennym i wiecznym oraz wiecznymi przyczynami tego co widzialne pośród rzeczy boskich.

Swoje istnienie teologia zawdzięcza mitowi.


Mitologia była rozumiana jako „etus legej” opowiadanie mitów jako „hieros logos” (święta mowa”. Święta mowa to teologia (mowa boga)

Mit oznacza wiążącą ostateczną wypowiedź o prawdziwym stanie rzeczy (pierwotnie). Ten mit domagał się krytycznej oceny. Teologia jest szczytem oglądającej teoretycznej wiedzy. Termin ten przyjął Kościół. Jest to chrześcijańskie mówienie o Bogu. Nie przyjęło się od razu. Nie każde mówienie o Bogu jest teologią. Termin wchodzi dopiero w II – III wieku.
***
TYPY TEOLOGII


  1. teologia spekulatywna – rozumowe spekulacje. Ona pragnie być teologią rozumienia

  2. teologia pozytywna – uprzywilejuje badanie Pisma świętego, ojców kościoła. Źródłem teologii jest Pismo św., wypowiedzi ojców Kościoła, ale ważnym są teksty liturgiczne (euchologiczne teksty)

  3. teologia mistyczna wewnętrzne doświadczenie religijne. Doświadczenie mistyczne pojawia się nagle, nie można go zatrzymać, nie dodaje niczego nowego do wiedzy.

Teologię możemy dzielić także na środowisko, osoby, szkoły. Każdy teolog wyraża teologię na swój sposób (indywidualnie)


W Scholastyce wyłoniły się dwa nurty:

  1. franciszkański – św. Bonawentura, bł. Duns Szkot

  2. dominikański – św. Tomasz (uczeń jego św. Albert Wielki)

Obok tych teologii była także szkoła wiktorynów – była to szkołą pw. Św. Wiktora pod Paryżem


Teologię możemy podzielić ze względu na pytanie jakie stawia sobie każdy teolog:


  1. teologia poszukująca ­ - stawia pytania np. co to jest łaska? Co to jest Trójca Święta?. Teologia ta była uprawiana w pierwszych wiekach. Jest to teologia między apologetami a Wielkimi Soborami

  2. teologia przekazująca - w średniowieczu jest wiele pięknych summ teologicznych. Mniej problemowo a bardziej naukowo

Ks. Napiórkowski daje 6 wskazówek, aby być dobrym poszukującym teologiem:



    1. Zdolność do dostrzegania problemów

    2. Umiejętnie dobierać drogę badawczą

    3. Możliwość widzenia problemu w szerokim kontekście

    4. Odwaga

    5. Charyzmat teologa (żyje teologią)

    6. „Oczy z przodu i z tyłu” – przewidywać i rozpoznawać znaki czasu, nie odrywać tradycji

transsubstantiatio – przemiana substancji – Sobór Trydencki (prawdziwy, rzeczywisty i substancjalny)
Teoria Schillebeekcx`a

Transfinalisatio – zmiana celu

Transsignificatio – zmiana znaczenia
Nie wolno odrzucić transsubstantiatio z Soboru Trydenckiego. Papież Paweł VI nie odrzucił także teorii tego teologa. Jego teoria jest uzupełnieniem transsubistatio. To jest włąsnie teologia poszukująca
Anamneza – wspomnienie wydarzeń zbawczych
Kajros – to wielka szansa dla człowieka. To czas wielkiego napięcia. Ten kajros już się nie powtórzy. Bóg da jeszcze kajrosy, ale tego jedynego kajrosa już nie. Dobrze odczytany kajros ma wielkie skutki w wieczności. Np. ktos usłyszał głos powołania i odpowiedział na nie to jest kajros. W chwili kajros zawiera się wieczność. Życie nam pokazuje kajrosa. Chrystus mówi w ewangelii o kajrosie – o znakach czasu (przepowiadacie deszcz i bywa...). kajros ma wymiar eschatologiczny. Wieczność nie jest kategorią czasu, czas w wieczności jest dopełniony.


ROZRÓŻNIA SIĘ TAKŻE PODZIAŁ TEOLOGI NA:



  1. teologię polemiczną – (polemos z grec. - wojna) – polega na zbijaniu poglądów odmiennych (kontrargumentacja). Apogeum swoje miała w starciu z protestantyzmem. Jest to polemika z poglądami. Nie wymienia i nie potępia się żadnej osoby. (Sobór Trydencki – nie potępił osób)

  2. teologia ireniczna – (erenikos – z greckiego pokojowy) – teologia ta unika sporów i atakowania kogokolwiek. Dokumenty Soboru Wat II są dokumentami irenicznymi

  3. teologia symboliczna – (symbolikos z greckiego symboliczny) – jest to nurt teologii irenicznej. Bada zapisy symboliczne danych Kościołów.

Symbol jest wyznaniem Wiary (Credo)

  1. teologia ekumeniczna – powszechna. Jest to specyficzny typ teologii w odniesieniu do źródeł. Sięga po wszystkie źródła. Ma szerokie rozumienie

Jest także teologia :




    1. teologia katafatyczna – pozytywna, twierdząca. W sposób pozytywny w twierdzeniach wyraża swoje typy. Mają ją na pewno scholastycy

    2. teologia apofatyczna – negatywna, przecząca. Przecząca, ale nie w znaczeniu jakiegokolwiek zła. Poprawnie można jedynie przeczyć.

    3. teologia krzyża – nia zajmował się Marcin Luter. Krzyż jest w centrum teologii.

    4. teologia chwały - także u Marcina Lutra

    5. teologia kerygmatyczna - postuluje, aby w teologii były głoszone (zwiastowane) misteria zbawienia, misteria wiary.


kerygma – wykład ze świadectwem, obwieszczenie, zwiastowanie.

ŹRÓDŁA TEOLOGII
Te źródła są określone terminem locus theologicus (locuis theologicis) . To pojęcie wprowadził Melchior Cano w XVI wieku. Jego dzieło: „De locis theologicis” – o miejscach teologicznych.

Schemat źródeł teologicznych nazywa się topiką teologiczną . źródła dzieli się na:



  1. Natchnione

  2. nie natchnione


Ad. 1. Zaliczamy do natchnionych – Pismo Święte

Ad. 2. W nie natchnionych jest rozróżnienie:

  • podstawowe symbole wiary (KKK), liturgia, wiara ludu Bożego, Nauczanie Soborów, papieża, biskupów, synodów, nauczanie patrystyczne.





  • zobiektywizowane





Pomocnicze nauczanie teologów, filozofia, literatura piękna, historia kościoła, sztuka kościelna





sensus fidei – zmysł wiary. Są to dogmaty wiary. Nauczanie uroczyste musi być: Sobór + papież. Bez papieża nie ma uroczystego nauczania.

METODY W TEOLOGII
Metoda – sposób dochodzenia, sposób pozyskiwania wiedzy. Dostosować trzeba do przedmiotu i celu. Klarowne poznanie odróżnia od innego poznania. Aby mówić o metodzie naukowej trzeba:

  1. dobór i układ czynności poznawczych dostosowanych do celu i przedmiotu

  2. Układ czynności może być powtarzany. Należy wykluczyć przypadkowość.

W metodzie szukamy tego co istotne w teologii. Do istoty należy przede wszystkim rozważanie przedmiotu teologii w świetle Słowa Bożego. Metoda w teologii ma także swoją strukturę:




  • Odgórna – wychodzi od doświadczenia Boga, później schodzi do doświadczenia wiary (szkoła Aleksandryjska) - katolicy

  • Oddolna – najpierw wychodzi od człowieka (szkoła antiocheńska) – protestanci

W teologii jest także metoda integralna. Aby o niej mówić trzeba zachować:



  1. umiejętność wykorzystania wszystkich źródeł teologicznych

  2. wiedzę, którą znajdziemy przez odczytanie Słowa Bożego trzeba powiązać z całokształtem wiary

  3. racjonalne pogłębienie wiedzy, wykazać niesprzeczność tez teologicznych z logiką

  4. powiązać związki teologiczne z filozofia i innymi naukami.

  5. kontekst ekumeniczny. Zapoznać się z nauką innych Kościołów

  6. konieczność usystematyzowania zagadnienia

  7. ustalić kwalifikacje teologiczną

  8. należy wskazać praktyczne zastosowanie w życiu wewnętrznym i w duszpasterstwie (kerygma)

***
KLASYFIKACJA TEOLOGICZNA


Klasyfikacja teologiczna to inaczej hierarchia prawd. Największą prawda jest dogmat uroczyście przez Kościół ogłoszony.

Hierarchia:


    1. De fide divina catholica definita” – “Z wiary boskiej, powszechnej i ogłoszonej”

    2. De fide divina catholica” – “Z wiary boskiej, powszechnej”. Przykładem jest dogmat o dziewictwie Maryi. Nigdy nie było uroczyście ogłoszonego dogmatu, że Maryja jest dziewicą

    3. Zadania teologicznenp. że każdy człowiek ma anioła stróża.

    4. Teorie teologiczne

I.Opinie teologiczne

II.Hipotezy teologiczne




PODZIAŁ TEOLOGII
Teologie można podzielić na 4 działy:

I. Teologia historyczna:



  • nauki biblijne

  • patrologia

  • Historia Kościoła

  • Historia dogmatów

  • Wstępy do różnych przedmiotów (np. teologii, filozofii)

II. teologia fundamentalna – Bada i uzasadnia fakt nadprzyrodzonego objawienia się Boga w Chrystusie, oraz fakt trwania Chrystusa w Kościele. Ta teologia prowadzi również dialog z niewierzącymi

III. Teologia systematyczna – właściwa:



  • dogmatyczna

  • moralna

  • duchowości

IV. Teologia praktyczna:

  • homiletyka

  • liturgika

  • teologia pastoralna

  • Prawo Kanoniczne


TRADYCJA W TEOLOGII
Tradycja – trado (ere) – przekazywać, jest to określenie jakiegoś przekazu. W tradycji i Piśmie świętym są prawdy objawione. Są one dla nas przekaźnikiem. Źródłem objawienia jest Bóg.

ŹRÓDŁO OBJAWIENIA

BÓG




Pismo święte

Tradycja „T” – jest to tradycja konstytuująca)

Pismo święte nie jest źródłem objawienia. Tym źródłem jest tylko Bóg. PŚ wobec tradycji jest niewyrefinowany weryfikator. Nic nie może stać nad Pismem świętym. Nie możemy nic zmieniać w Piśmie świętym.


Tradycję możemy rozróżniać dwojako:

  1. Czynność - przekazywanie wszystkiego co Bóg nam przekazał jako orędzie zbawienia. Bóg przekazał uczniom, uczniowie swoim słuchaczom, słuchacze rodzicom, rodzice dzieciom itd.

  2. Przedmiot - określa to co przekazuje, czyli samą naukę, sposób życia, świadectwa spisane.


Pismo święte nie jest objawione, lecz natchnione, które zawiera Objawienie!!!
Całe Pismo święte zawiera się w Tradycji, ale jednocześnie jest nad Tradycją.
Tradycja ustalająca – jest również tradycją konstytutywną. Ona ustala depozyt wiary. Wszystko to co przekazał nam Chrystus w zakresie wiary i obyczajów oraz to co pod działaniem Ducha Świętego ustalili apostołowie (np. obrzędy sakramentu święceń kapłańskich)
Apropracja jest to zasada mówiąca, że na zewnątrz w świecie Bóg działa jako Trójca Święta razem, a na wewnątrz natomiast różnie.
B
Cała Trójca Święta. Bóg w Jezusie, Jezus w Duchu Świętym – wszyscy razem.
óg
– stwórca

Jezus zbawiciel

Duch święty – uświęca


Tradycja nie ustalająca - oznacza taka Tradycję, która nie posiada znaczenia powszechnego. Jest to tradycja poza depozytem Objawienia. W jej zakres wchodzi tradycja interpretująca która wyjaśnia depozyt Objawienia (pisma Ojców K-ła, należą także do tej Tradycji Sobory).

ROZRÓŻNIENIE „T” „t”

„T” – to Tradycje konstytutywne oraz interpretujące

„t” – oznacza inne tradycje kościołów lub w Kościołach
Tradycja w czasie - tradycja pionowa (wertykalna) np. tradycja rozwoju czci Niepokalanej

Tradycja w przestrzeni – tradycja horyzontalna np. kult świętego, rozwój święta.
***
ZASADY KORZYSTANIA Z PISMA ŚWIĘTEGO I TRADYCJI


  1. Pismo święte jest księga Kościoła. Należy je interpretować tak jak rozumie to Kościół. Kościoły tworzą środowisko do pewnej interpretacji biblii. (por. 2P 1,20; Jan Paweł II “Sapentia Christiana” z 1979 r, Dei Verbum nr 23

  2. Stary Testament staje się zrozumiały w świetle Nowego Testamentu, a Nowy Testament tkwi w Starym Testamencie. Kościół jest to święte zwołanie (eclesiae)

  3. Ewangelia jest normą interpretacji

  4. bezbłędne objawienie w Piśmie świętym to co Bóg zechciał powiedzieć dla naszego zbawienia. Dei Verbum nr 11 i 12.

  5. Dei Verbum nr 12 – czytać Pismo święte w tym duchu jakim było napisanym. Jeżeli księga Pnp była pisana jako erotyk, to należy czytać to jako erotyk, jeżeli ks. Hioba była pisana jako mit, należy czytać ją jako mit.

  6. Poszczególne teksty należy rozumieć w kontekście całości biblii. Nie wolno wyciągać jednego zdania i go interpretować

  7. Pismo święte należy interpretować w całokształcie wiary

  8. Pismo święte jest nienormowaną normą w teologii. Teologia nie może mówić, że tak księga jest ważniejsza od drugiej.

  9. Pismo święte stanowi kryterium rozróżniania i oceny Tradycji

***
ZASADY REGULUJĄCE KORZYSTANIE Z TRADYCJI




  1. Nie wszystkie formy tradycji mają dla teologii tę samą wartość:

    1. Najwyżej jest tradycja deksologiczna (dekso – chwała). Są to pozdrowienia z Pisma świętego (np. miłość Boga Ojca, łaska ....) Jest to tradycja uwielbienia Bożego

    2. b) Teksty magisterium Kościoła

  2. wszystkie formy tradycji dla teologii mają wielką wartość, ale nie mają tej samej wartości.

  3. wierność Tradycji zapewnia tożsamość mimo rozwoju. Mamy tę samą wiarę co Apostołowie, ale mamy większe poznanie Boga. Ciągle możemy mówić, że Kościół – święty, powszechny, apostolski.

  4. Tradycja ujmowana całościowo, razem z Pismem świętym stanowi najwyższą regułę wiary.

  5. wierność Tradycji każe zrywać z tradycjami przez małe „t”

Wszystkie prawdy wiary zapisane w symbolach wiary uważane są za dogmaty.


***
TYPY I FORMY WYPOWIEDZI NUK (Nauczycielski Urząd Kościoła)
NUK – to nie urząd rozumiany potocznie. Rozumie się tu urząd papieża i biskupów nauczających w łączności z papieżem (zarówno kolegialnie jak i indywidualnie) oraz instytucji Kurii Rzymskiej, które wspierają papieża na jego zlecenie (są to dykasteria i kongregacje). Najważniejszą jest Kongregacja ds. wiary.

NUK wyraża się w sposób



  1. uroczysty – należy nauczanie papieża oraz nauczanie soborów w łączności z papieżem „ex catedra”

  2. zwyczajny - przepowiadanie biskupów w łączności z papieżem oraz niemal całe nauczanie papieża, instytucji wspierające go, a także nauczanie duchowieństwa i świeckich jeżeli mają misję kanoniczną.

Żeby było nauczanie uroczyste należy



  • musi występować jako pasterz i nauczyciel wszystkich chrześcijan

  • musi angażować swój autorytet Apostolski

  • nauczanie w zakresie wiary i obyczajów

  • cały Kościół zobowiązuje się do przyjęcia wiary pod sankcjami.




    • papież musi określić jakie zdanie będzie dogmatem

    • papież musi być w pełni wolny. Nie może ogłaszać dogmatu pod przymusem

    • papież ma obowiązek zaciągnięcia konsultacji wybitnych teologów.



FORMY WYPOWIEDZI NUK


Konstytucje Soborowe

Konstytucje Apostolskie (ogłasza papież)


Bulla – pieczęć


Breve – krótkie pismo uroczyste wydawane w ważnych sprawach


Motu proprio – dokument z własnej inicjatywy papieża


Encyklika – jest to list okólny. Początkowo były do biskupów.
Jan Paweł II dodał „do ludzi dobrej woli”


Adhortacje


Alokucja – przemówienia papieskie.


Homilie


Katechezy





©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna